Sukta 14
Sukta 1.14
Kaṇva
Agni (with Viśve Devāḥ as accompanying powers)
Gāyatrī (likely for RV 1.14.1; short 3×8 structure typical of the opening of many sūktas)
ऋग्वेद १.१४ हे गायत्री छंदातील आह्वानपर अग्निसूक्त आहे. यात कण्व ऋषी अग्नीला विनवितात की तो विश्वे देवाःसह सोमपानासाठी येथे यावा आणि निर्दोष होतृ म्हणून यज्ञाचे संपादन करावे. सूक्तात वारंवार अग्नीची आवाहक व वहनकर्ता अशी भूमिका अधोरेखित होते—देवतांना “इथे” आणणे, ऋत (योग्य व्यवस्था/नियम) प्रस्थापित करणे, आणि मधुर आनंद (मधु/सोम) योग्य रीतीने स्वीकारला जावा यासाठी समर्थ करणे.
Mantras
Mantra 1
ऐभिरग्ने दुवो गिरो विश्वेभिः सोमपीतये । देवेभिर्याहि यक्षि च ॥
हे अग्ने, सेवाभावाच्या या गिरांनी—सर्व देवांसह—सोमपानासाठी ये; आणि यजनही कर.
Mantra 2
आ त्वा कण्वा अहूषत गृणन्ति विप्र ते धियः । देवेभिरग्न आ गहि ॥
कण्वांनी तुला हाक मारली आहे; विप्रजन आपल्या धींनी तुझे स्तवन करीत आहेत. हे अग्नी, देवांसह येथे ये.
Mantra 3
इन्द्रवायू बृहस्पतिं मित्राग्निं पूषणं भगम् । आदित्यान्मारुतं गणम् ॥
इंद्र- वायू, बृहस्पती, मित्र- अग्नी, पूषण, भग, आदित्यगण आणि मरुतांचा गण—हे सर्व येथे येवोत.
Mantra 4
प्र वो भ्रियन्त इन्दवो मत्सरा मादयिष्णवः । द्रप्सा मध्वश्चमूषदः ॥
तुमच्यासाठी सोमबिंदू पुढे वाहून आणले जातात—मत्सर (परवश) मदाने मत्त करणारे, आनंद देण्यास उत्सुक; मधुर रसाचे थेंब, जे चमू (पात्रां)मध्ये आसन घेतात.
Mantra 5
ईळते त्वामवस्यवः कण्वासो वृक्तबर्हिषः । हविष्मन्तो अरंकृतः ॥
सहाय्याची याचना करणारे कण्व तुमची स्तुती करतात; ज्यांनी बर्हि (यज्ञासन) पसरले आहे, जे हवि धारण करून यज्ञासाठी सज्ज झाले आहेत.
Mantra 6
घृतपृष्ठा मनोयुजो ये त्वा वहन्ति वह्नयः । आ देवान्त्सोमपीतये ॥
घृत-पृष्ठ, मनोयुज असे ते वह्नि—जे तुम्हाला वहन करतात—सोमपानासाठी देवांना येथे आणतात.
Mantra 7
तान्यजत्राँ ऋतावृधोऽग्ने पत्नीवतस्कृधि । मध्वः सुजिह्व पायय ॥
हे अग्ने, यजनीय व ऋत-वर्धक त्या शक्तींना त्यांच्या ‘पत्नीवत्’ (सहचर-शक्ती) सहित येथे आण. हे मधुर-जिह्वा, त्यांना मधु (आनंद-रस) पाज.
Mantra 8
ये यजत्रा य ईड्यास्ते ते पिबन्तु जिह्वया । मधोरग्ने वषट्कृति ॥
जे यजनीय आहेत, जे स्तुत्य व आवाहनयोग्य आहेत—ते सर्व, हे अग्ने, तुझ्या जिह्वेने (ज्वाळेच्या जिभेने) मधुर मधूचे पान करो. वषट्कार सिद्ध करणाऱ्या, (यज्ञहविषाला) सामर्थ्याने दृढ कर.
Mantra 9
आकीं सूर्यस्य रोचनाद्विश्वान्देवाँ उषर्बुधः । विप्रो होतेह वक्षति ॥
सूर्याच्या प्रकाशमय लोकातून, उषेने जागृत झालेला विप्र—होता—इथे सर्व देवांना ओढून आणतो; तो यज्ञक्षेत्रात प्रकाश-शक्ती आणून ठेवतो.
Mantra 10
विश्वेभिः सोम्यं मध्वग्न इन्द्रेण वायुना । पिबा मित्रस्य धामभिः ॥
सर्व शक्तींनी युक्त होऊन, हे अग्ने, सोम-मधुर मधूचे पान कर—इंद्रासह आणि वायूसह. मित्राच्या धामांनी—समतोल राखणाऱ्या ऋत-नियमांनी—पान कर.
Mantra 11
त्वं होता मनुर्हितोऽग्ने यज्ञेषु सीदसि । सेमं नो अध्वरं यज ॥
हे अग्ने! तू मनूने प्रतिष्ठित केलेला होता आहेस; तू यज्ञांत आसन घेतोस. म्हणून आमच्यासाठी हा अध्वर (निर्दोष यज्ञमार्ग) यजन कर.
Mantra 12
युक्ष्वा ह्यरुषी रथे हरितो देव रोहितः । ताभिर्देवाँ इहा वह ॥
हे देवा! रथाला अरुषी (लालसर दोन अश्विनी) जुंप—तुझ्या हरित व रोहित शक्तींसह; त्यांच्याद्वारे देवांना येथे वाहून आण.
Frequently Asked Questions
It asks Agni to come with all the gods for Soma-drinking, to carry out the sacrifice correctly, and to bring the divine powers into the ritual space.
Because Agni is the inviter and carrier; the hymn calls the ‘All-Gods’ as a complete set of divine forces to participate in the offering and strengthen ṛta (right order).
In ritual terms it means making the deities present at the altar to receive offerings; inwardly it suggests drawing higher qualities and clarity into one’s consciousness through the awakened inner fire (Agni).
Ask anything about Sukta 14 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
