Sukta 6
Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution for 16.6 varies by anukramaṇī/edition)
Devata: Apotropaic force of Vāc (speech) and the ‘parā-vahana’ (banishing) act; implicitly directed against hostile humans
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (short imperative cola; exact metrical classification may be irregular)
अथर्ववेद 16.6 हे संक्षिप्त अपोत्प्रायिक (अपशकुन-निवारक) सूक्त आहे. हे शत्रुत्वपूर्ण वाणी—द्वेष, शापवचन, आणि जादूटोणा/अभिचार—‘परा-वहन’ करून पुन्हा पाठवणाऱ्याकडेच किंवा दूर, ठरवलेल्या प्राप्तकर्त्याकडे वाहून नेते. यात विजय व निरपराधत्वाची घोषणा असून, वाचिक व मानसिक आक्रमण परत वळवणाऱ्या तीक्ष्ण आज्ञार्थक वाक्यांचा समावेश आहे; शेवटी अग्नी व देवतांच्या वहनाने विरोधक (वघ्री) भग्न होऊन निष्प्रभ व निष्क्रिय ठरतो.
Mantras
Mantra 1
अजै॑ष्मा॒द्यास॑नामा॒द्याभू॒माना॑गसो व॒यम्
आम्ही विजय मिळविला आहे; असना-गणांमध्ये आम्ही अग्रणी आहोत; आम्ही अग्रस्थानी झालो आहोत—आम्ही निष्पाप आहोत.
Mantra 2
उषो॒ यस्मा॑द् दु॒ष्वप्न्या॒दभै॒ष्माप॒ तदु॑च्छतु
हे उषा (प्रभात), ज्या दुःस्वप्नजन्य भयामुळे आम्ही घाबरलो होतो—ते दूर जावो; ते हटो, हाकलले जावो.
Mantra 3
द्वि॒ष॒ते तत् परा॑ वह॒ शप॑ते॒ तत् परा॑ वह
जो द्वेष करतो त्याच्याकडे ते अमंगल दूर वाहून ने; जो शाप देतो त्याच्याकडे ते अमंगल दूर वाहून ने.
Mantra 4
यं द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तस्मा॑ एनद् गमयामः
ज्याचा आम्ही द्वेष करतो आणि जो आमचा द्वेष करतो—त्या पुरुषाकडेच आम्ही हे (दोष/अमंगल) पोहोचवितो/पोहोचविते.
Mantra 5
उ॒षा दे॒वी वा॒चा सं॑विदा॒ना वाग् दे॒व्यु॑१षसा॑ संविदा॒ना
उषा देवी वाणीशी संविदान (समन्वय) करून आहे; आणि वाणी देवी उषेशी संविदान करून आहे.
Mantra 6
उ॒षस्पति॑र्वा॒चस्पति॑ना संविदा॒नो वा॒चस्पति॑रु॒षस्पति॑ना संविदा॒नः
उषस्पति वाचस्पतीशी संविदान करून आहे; वाचस्पति उषस्पतीशी संविदान करून आहे.
Mantra 7
ते॒३मुष्मै॒ परा॑ वहन्त्व॒राया॑न् दु॒र्णाम्नः॑ स॒दान्वाः॑
ते (उषा व वाणी) त्या पल्याडच्या पुरुषाकडे अरायान्—दुष्ट हेतू ठेवणाऱ्यांना, दुर्नामधारींना, सदा टिकून राहणाऱ्या (शत्रूंना)—वाहून घेऊन जावोत.
Mantra 8
कु॒म्भीकाः॑ दू॒षीकाः॒ पीय॑कान्
कुंभीकाः, दूषीकाः, पीयक—यांना मी नाव घेऊन चिन्हांकित करतो/करते.
Mantra 9
जा॒ग्र॒द्दु॒ष्व॒प्न्यं स्व॑प्नेदुष्व॒प्न्यम्
जागृत अवस्थेतील दुष्वप्न, आणि स्वप्नातील दुष्वप्न—दोन्हींना मी सामोरे जाऊन निष्फळ करतो/करते.
Mantra 10
अना॑गमिष्यतो॒ वरा॒नवि॑त्तेः संक॒ल्पानमु॒च्या द्रु॒हः पाशा॑न्
न येणाऱ्या वरांपासून, अप्राप्तीपासून, आणि रचलेल्या संकल्पांपासून—द्रोहाच्या पाशांतून मी तुला सोडवतो/सोडवते.
Mantra 11
तद॒मुष्मा॑ अग्ने दे॒वाः परा॑ वहन्तु॒ वघ्रि॒र्यथास॒द् विथु॑रो॒ न सा॒धुः
हे अग्ने, ते (अशुभ/दोष) देवगण अमुष्मान्—त्या दूरस्थाकडे वाहून नेवोत; ज्यामुळे वघ्रि (विघ्नकर्ता) नष्ट होवो, चुरडला जावो आणि निष्फळ ठरो.
Frequently Asked Questions
It means “carry it away.” In AV 16.6 it is a command that the evil embedded in hatred and curses be removed from the reciter and transported outward—often back toward the hostile source.
Its primary function is protective reversal: it prevents hostile speech from landing on the reciter by sending it away and back to the hater/curser. The emphasis is on expulsion and neutralization rather than initiating unprovoked harm.
The text itself does not require substances. The closing verse explicitly involves Agni, so recitation near a household fire can support the rite, but the core mechanism is the spoken imperative of banishment.
Ask anything about Sukta 6 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
