Sukta 5
Rishi: Atharvanic tradition (Svapna-hymn seer not uniformly fixed across ancillary lists)
Devata: Svapna (Dream), with implicit linkage to Yama/Mṛtyu
Chandas: Anuṣṭubh-like (Atharvanic mixed cadence; requires pada-count verification)
हे स्वप्न-सूक्त अशुभ स्वप्नांना मृत्यूशी जोडलेली, स्पर्श्य अशी शक्ती मानते आणि तिचे नामकरण, ओळख व तिच्या उत्पत्ती-कार्याचे विधिपूर्वक “ज्ञान” करून तिला निष्प्रभ करते. स्वप्न हे यमाचे साधन—अंतक व मृत्यू—आहे, अशी उघड घोषणा केल्याने भीती नियंत्रित करता येणाऱ्या वाक्शक्तीत रूपांतरित होते; आणि दुष्स्वप्न (वाईट स्वप्न) यापासून झोपणाऱ्याचे रक्षण करावे अशी विनंती स्वप्नदेवतेलाच केली जाते. याची शक्ती अपोत्प्रेरक ओळखीत आहे: धोका एकदा उघडा पडला की तो परावृत्त करून मर्यादित व बांधून ठेवता येतो.
Kind of charm
Mantras
Mantra 1
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्रं॒ ग्राह्याः॑ पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः
हे स्वप्न (निद्रा), तुझे जन्मस्थान आम्हाला माहीत आहे; तू ग्राही—ग्रहण करण्याजोगा आहेस. तू यमाचा पुत्र आहेस; त्याच्या कार्याचे एक करण (उपकरण) आहेस.
Mantra 2
अन्त॑कोऽसि मृ॒त्युर॑सि
तू अंतक आहेस; तू मृत्यू आहेस.
Mantra 3
तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
हे स्वप्ना! अशा प्रकारे आम्ही तुला पूर्णपणे ओळखतो; म्हणून, हे स्वप्ना, दुष्टस्वप्नापासून आमचे रक्षण कर.
Mantra 4
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्रं॒ निरृ॑त्याः पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः । अन्त॑कोऽसि मृ॒त्युर॑सि । तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
हे स्वप्ना! तुझे जन्मस्थान आम्ही जाणतो—तू निरृतीचा पुत्र आहेस; तू यमाचे करण (साधन) आहेस. तू अंतक आहेस; तू मृत्यु आहेस. हे स्वप्ना! अशा प्रकारे आम्ही तुला पूर्णपणे जाणतो; म्हणून हे स्वप्ना! आम्हाला दुःस्वप्न्यापासून (वाईट स्वप्नांपासून) वाचव.
Mantra 5
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्र॒मभू॑त्याः पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः । अन्त॑कोऽसि मृ॒त्युर॑सि । तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
हे स्वप्ना! तुझे जन्मस्थान आम्ही जाणतो—तू अभूतीचा पुत्र आहेस; तू यमाचे करण (साधन) आहेस. तू अंतक आहेस; तू मृत्यु आहेस. हे स्वप्ना! अशा प्रकारे आम्ही तुला पूर्णपणे जाणतो; म्हणून हे स्वप्ना! आम्हाला दुःस्वप्न्यापासून (वाईट स्वप्नांपासून) वाचव.
Mantra 6
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्रं॒ निर्भू॑त्याः पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः । अन्त॑कोऽसि मृ॒त्युर॑सि । तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
हे स्वप्ना! तुझे जन्मस्थान आम्ही जाणतो—तू निर्भूतीचा पुत्र आहेस; तू यमाचे करण (साधन) आहेस. तू अंतक आहेस; तू मृत्यु आहेस. हे स्वप्ना! अशा प्रकारे आम्ही तुला पूर्णपणे जाणतो; म्हणून हे स्वप्ना! आम्हाला दुःस्वप्न्यापासून (वाईट स्वप्नांपासून) वाचव.
Mantra 7
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्रं॒ परा॑भूत्याः पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः । अन्त॒कोऽसि मृ॒त्युर॑सि । तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
हे स्वप्ना! तुझा जन्मस्थान आम्ही जाणतो; तू पराभूतीचा पुत्र आहेस; तू यमाचा करण (उपकरण) आहेस. तू अंतक आहेस; तू मृत्यू आहेस. हे स्वप्ना! अशा प्रकारे आम्ही तुला पूर्णपणे जाणतो; म्हणून हे स्वप्ना! दुष्टस्वप्नापासून आम्हांला वाचव.
Mantra 8
वि॒द्म ते॑ स्वप्न ज॒नित्रं॑ देवजामी॒नां पु॒त्रोऽसि य॒मस्य॒ कर॑णः
हे स्वप्ना, तुझे जन्मस्थान आम्हाला माहीत आहे; तू देवजामींनांचा पुत्र आहेस; यमाचा करण (उपकरण) आहेस.
Mantra 9
अन्त॑कोऽसि मृ॒त्युर॑सि
तू अंतक आहेस; तू मृत्यू आहेस.
Mantra 10
तं त्वा॑ स्वप्न॒ तथा॒ सं वि॑द्म॒ स नः॑ स्वप्न दु॒ष्वप्न्या॑त् पाहि
हे स्वप्ना! अशा प्रकारे आम्ही तुला पूर्णपणे ओळखतो; म्हणून हे स्वप्ना, दुष्टस्वप्नापासून आम्हाला वाचव.
Inside Sukta 5
How it unfolds
- How it opens
The hymn approaches Dream directly and begins by asserting knowledge of its origin (janitra), shifting the encounter from fear to mastery through naming.
- What it asks
That Svapna, once identified and constrained, guard the petitioner from duṣvapnya—harmful, loss-bringing, death-portending dreams.
- Where its power lies
Repeated ‘we know you fully’ (saṃ vidma) functions as a binding claim: the mantra’s truth-recognition renders Svapna ritually manageable even when linked to Yama/Mṛtyu.
- How it closes
A protective adjuration: having unmasked Dream as Antaka/Mṛtyu and Yama’s instrument, the hymn seals the rite by commanding/asking Dream to keep the sleeper safe from evil dreaming.
Famous verses
anta̍ko'si mṛ̱tyura̍si
pu̱tro'si ya̱masya̱ kara̍ṇaḥ
anta̍ko'si mṛ̱tyura̍si
Kind of hymn
Bhaisajya (Healing) / Rakṣoghna (Apotropaic)
What it is for
Averting nightmares and ominous dreams, cutting off death-portents, and restoring safe, auspicious sleep through the mantra’s identificatory and protective force.
Who it is for
Householders, patients, and ritual specialists (Atharvanic practitioner) seeking protection for a sleeper—especially after repeated nightmares, fear, illness, or inauspicious omens.
Also used as
- Rakṣoghna
- Śāntika
The deity
Svapna is treated not merely as a mental event but as a personified nocturnal power that can carry omens, afflictions, and death-intent; it is explicitly identified as Yama’s karaṇa (instrument), and in places equated with Antaka and Mṛtyu.
Powers of the deity
- Enters sleepers and shapes dream-visions (śubha/ aśubha)
- Functions as a carrier of death-omens and failure-portents
- Can be constrained by truthful identification (vidma/saṃ vidma)
- Can be compelled to guard the petitioner from duṣvapnya (evil dreaming)
Why the deity is called
To confront Svapna directly, expose its death-linked pedigree, and compel it to avert harmful dreams and protect the sleeper’s life, prosperity, and auspicious rest.
The seer
- Atharvanic seer (Svapna-hymn; name not uniformly fixed in ancillary lists)Atharvan. Rakṣoghna and bhaisajya charms: identifying hostile agencies (dreams, death-portents, night-terrors) and reversing them through naming, truth-assertion, and protective adjuration.
Other hymns of this seer
- AV 16.5 (Svapna-sūkta)
- Related Atharvanic dream/night-protection materials within AV 16 (Svapna/portent cluster; attributions vary by anukramaṇī tradition)
Preparing for the rite
- Clean the sleeping space; reduce sources of impurity and disturbance (smoke, noise, fear triggers).
- Seat the reciter near the head of the sleeper (or recite for oneself before lying down).
- Establish intention: protection from duṣvapnya and severing of death-portents.
The rite
- Recite the sūkta in a steady, controlled voice, emphasizing the ‘knowing’ formulas (vidma / saṃ vidma) as acts of ritual recognition.
- On verses identifying Svapna with Yama/Antaka/Mṛtyu, perform a dismissive/warding gesture outward (symbolic expulsion) and then a protective gesture toward the sleeper (symbolic guarding).
- Conclude with a direct petition that Svapna protect from evil dreaming and allow auspicious sleep.
When
At night before sleep; also after a frightening dream, or during a period of repeated nightmares/inauspicious portents.
Frequently Asked Questions
In Atharvanic thought, certain dreams are treated as carriers of death-omens and affliction. By naming Svapna as Antaka/Mṛtyu and Yama’s instrument, the hymn “unmasks” the danger so it can be ritually constrained and turned away.
No. Its focus is duṣvapnya—harmful, frightening, loss-bringing or death-portending dreams. The aim is to secure auspicious rest and safety, not to eliminate ordinary dreams.
It is recited before sleep, or after a frightening dream, with the intention of warding off evil dreaming. The key method is repeated identification (vidma/saṃ vidma) followed by a protective petition that Svapna guard the sleeper.
Ask anything about Sukta 5 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
