Adhyaya 27: The Slaying of Andhaka and the Manifestation of the Eight Mother-Goddesses from Divine Afflictions

Verse 1

महातपा उवाच । पूर्वमासीन्महादैत्यो बलवानन्धको भुवि । स देवान् वशमानिन्ये ब्रह्मणो वरदर्पितः ॥ २७.१ ॥

മഹാതപാ പറഞ്ഞു—മുമ്പ് ഭൂമിയിൽ ബലവാനായ മഹാദാനവൻ അಂಧകൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരദാനത്തിൽ അഹങ്കരിച്ച് അവൻ ദേവന്മാരെ വശപ്പെടുത്തി.

Verse 2

तेनात्मवान् सुराः सर्वे त्याजिता मेरुपर्वतम् । ब्रह्माणं शरणं जग्मुरन्धकस्य भयार्दिताः ॥ २७.२ ॥

അവൻ (അന്ധകൻ) കാരണം ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള എല്ലാ ദേവന്മാരും മേരു പർവതത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. അന്ധകഭയത്തിൽ പീഡിതരായി അവർ ശരണാർത്ഥം ബ്രഹ്മാവിനെ സമീപിച്ചു.

Verse 3

तानागतांस्तदा ब्रह्मा उवाच सुरसत्तमान् । किमागमनकृत्यं वो देवा ब्रूत किमास्यते ॥ २७.३ ॥

അപ്പോൾ എത്തിയ ആ ശ്രേഷ്ഠ ദേവന്മാരോട് ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—നിങ്ങളുടെ വരവിന്റെ ഉദ്ദേശം എന്ത്? ദേവന്മാരേ, പറയുക—എന്താണ് സംഭവിച്ചത്?

Verse 4

देवा ऊचुः । अन्धकेनार्दिताः सर्वे वयं देवा जगत्पते । त्राहि सर्वांश्चतुर्वक्त्र पितामह नमोऽस्तु ते ॥ २७.४ ॥

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ജഗത്പതേ, അന്ധകൻ പീഡിപ്പിച്ചതിനാൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും ദുരിതത്തിലായി. ഹേ ചതുര്മുഖ പിതാമഹാ, ഞങ്ങളെ എല്ലാവരെയും രക്ഷിക്കണമേ; നമസ്കാരം.

Verse 5

ब्रह्मोवाच । अन्धकान्नैव शक्तोऽहं त्रातुं वै सुरसत्तमाः । भवं शर्वं महादेवं व्रजाम शरणार्थिनः ॥ २७.५ ॥

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അന്ധകനിൽ നിന്ന് നിങ്ങളെ രക്ഷിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിവില്ല. വരൂ, ശരണാർത്ഥികളായി ഭവ-ശർവ മഹാദേവനെ സമീപിക്കാം.

Verse 6

किन्तु पूर्वं मया दत्तो वरस्तस्य सुरोत्तमाः । अवध्यस्त्वं हि भविता न शरीरं स्पृशेन्मही ॥ २७.६ ॥

എങ്കിലും ഹേ ദേവോത്തമന്മാരേ, ഞാൻ മുമ്പേ അവനു ഈ വരം നൽകിയിരിക്കുന്നു—നീ അവധ്യനായിരിക്കും; നിന്റെ ശരീരം ഭൂമിയെ സ്പർശിക്കുകയില്ല.

Verse 7

तस्यैवं बलिनस्त्वेको हन्ता रुद्रः परंतपः । तत्र गच्छामहे सर्वे कैलासनिलयं प्रभुम् ॥ २७.७ ॥

അങ്ങനെ ബലവാനായ അവനു ഒരേയൊരു സംഹാരകൻ—ശത്രുദമനനായ രുദ്രൻ. അതിനാൽ നാം എല്ലാവരും കൈലാസനിവാസിയായ പ്രഭുവിങ്കലേക്ക് പോകാം.

Verse 8

एवमुक्त्वा ययौ ब्रह्मा सदेवो भवसन्निधौ । तस्य संदर्शनाद् रुद्रः प्रत्युत्थानादिकाः क्रियाः । कृत्वाभ्युवाच देवेशो ब्रह्माणं भुवनेश्वरम् ॥ २७.८ ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോടുകൂടെ ഭവൻ (ശിവൻ) സന്നിധിയിലേക്കു ചെന്നു. അവനെ കണ്ട രുദ്രൻ എഴുന്നേറ്റ് സ്വാഗതാദി ആചാരങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു; പിന്നെ ദേവേശൻ ലോകാധിപനായ ബ്രഹ്മാവിനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 9

शम्भुरुवाच । किं कार्यं देवताः सर्वा आगता मम सन्निधौ । येनाहं तत्करोम्याशु आज्ञा कार्या हि सत्वरम् ॥ २७.९ ॥

ശംഭു പറഞ്ഞു—ഏത് കാര്യത്തിനായാണ് എല്ലാ ദേവന്മാരും എന്റെ സന്നിധിയിൽ വന്നിരിക്കുന്നത്? എനിക്കു പറയുക; ഞാൻ അതു വേഗത്തിൽ നിർവഹിക്കും; ആജ്ഞ വൈകാതെ നടപ്പാക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 10

देवा ऊचुः । रक्षस्व देव बलिनस् त्वन्धकाद् दुष्टचेतसः ॥ २७.१० ॥

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ, ഞങ്ങൾ ബലവാന്മാരായിട്ടും ദുഷ്ടചിത്തനായ അന്ധകനിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ.

Verse 11

यावदेवं सुराः सर्वे शंसन्ति परमेष्ठिनः । तावत् सैन्येन महता तत्रैवान्धक आययौ ॥ २७.११ ॥

എല്ലാ ദേവന്മാരും പരമേഷ്ഠിനെ ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, അതേ ഇടവേളയിൽ മഹാസൈന്യത്തോടുകൂടി അന്ധകൻ അവിടെയെത്തി।

Verse 12

बलेन चतुरङ्गेण हन्तुकामो भवं मृधे । तस्य भार्यां गिरिसुतां हर्तुमिच्छन् ससाधनः ॥ २७.१२ ॥

ചതുരംഗസൈന്യത്തിന്റെ ബലത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ ഭവനെ വധിക്കുവാൻ അവൻ ആഗ്രഹിച്ചു; കൂടാതെ ആവശ്യമായ ഉപാധികളോടെ ഭവന്റെ ഭാര്യയായ ഗിരിസുതയെ അപഹരിക്കുവാനും ശ്രമിച്ചു।

Verse 13

तं दृष्ट्वा सहसाऽऽयान्तं देवशक्रप्रहारिणम् । सन्नह्य सहसा देवा रुद्रस्यानुचरा भवन् ॥ २७.१३ ॥

ദേവശക്രനെ പ്രഹരിച്ചവനായ അവൻ പെട്ടെന്ന് വരുന്നതു കണ്ട ദേവന്മാർ ഉടൻ ആയുധധാരികളായി രുദ്രന്റെ അനുചരരായി മാറി।

Verse 14

रुद्रोऽपि वासुकिं ध्यात्वा तक्षकं च धनञ्जयम् । वलयं कटिसूत्रं च चकार परमेश्वरः ॥ २७.१४ ॥

രുദ്രനും വാസുകി, തക്ഷകൻ, ധനഞ്ജയൻ എന്നിവരെ ധ്യാനിച്ച് പരമേശ്വരൻ കൈവളയും കട്ടിസൂത്രവും നിർമ്മിച്ചു।

Verse 15

नीलनामाच दैत्येन्द्रो हस्ती भूत्वा भवान्तिकम् । आगतस्त्वरितः शक्रहस्तीवोद्धतरूपवान् ॥ २७.१५ ॥

നീലനാമനായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ ആനയായി മാറി വേഗത്തിൽ നിന്റെ സമീപത്തേക്ക് വന്നു; ശക്രഹസ്തിയെപ്പോലെ ഉയർന്ന ഭാവമുള്ള രൂപം ധരിച്ചു।

Verse 16

स ज्ञातो नन्दिना दैत्यो वीरभद्राय दर्शितः । वीरभद्रोऽपि सिंहेन रूपेणाहत्य च द्रुतम् ॥ २७.१६ ॥

നന്ദി ആ ദൈത്യനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് വീരഭദ്രനോട് കാണിച്ചു. വീരഭദ്രനും സിംഹരൂപം ധരിച്ചു വേഗത്തിൽ അവനെ വധിച്ചു വീഴ്ത്തി.

Verse 17

तस्य कृत्तिं विदार्याशु करिणस्त्वञ्जनप्रभाम् । रुद्रायार्पितवान् सोऽपि तमेवाम्बरमाकरोत् । ततः प्रभृति रुद्रोऽपि गजचर्मपटोऽभवत् ॥ २७.१७ ॥

അവൻ ആനയുടെ അഞ്ജനനിറമുള്ള കറുത്ത ത്വക്ക് വേഗത്തിൽ കീറി രുദ്രനു അർപ്പിച്ചു. രുദ്രനും അതേ ത്വക്കിനെ വസ്ത്രമാക്കി; അന്നുമുതൽ രുദ്രൻ ഗജചർമധാരിയായി.

Verse 18

गजचर्मपटो भूत्वा भुजङ्गाभरणोज्ज्वलः । आदाय त्रिशिखं भीमं सगणोऽन्धकमन्वयात् ॥ २७.१८ ॥

ഗജചർമവസ്ത്രം ധരിച്ചു, സർപ്പാഭരണങ്ങളാൽ ദീപ്തനായി, മൂന്നു മുനകളുള്ള ഭീകര ത്രിശൂലം എടുത്ത് അദ്ദേഹം ഗണങ്ങളോടുകൂടെ അന്ധകനെ പിന്തുടർന്നു.

Verse 19

ततः प्रवृत्ते युद्धे च देवदानवयोर्महत् । इन्द्राद्या लोकपालास्तु स्कन्दः सेनापतिस्तथा । सर्वे देवगणाश्चान्ये युयुधुः समरे तदा ॥ २७.१९ ॥

അതിനുശേഷം ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിൽ മഹായുദ്ധം ആരംഭിച്ചു. ഇന്ദ്രാദി ലോകപാലകരും, സേനാപതി സ്കന്ദനും, മറ്റു എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും അന്ന് സമരത്തിൽ യുദ്ധം ചെയ്തു.

Verse 20

तं दृष्ट्वा नारदाऽ युद्धं ययौ नारायणं प्रति । शशंस च महद्युद्धं कैलासे दानवैः सह ॥ २७.२० ॥

ആ യുദ്ധം കണ്ട നാരദൻ നാരായണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, കൈലാസത്തിൽ ദാനവന്മാരോടുകൂടെ നടന്ന മഹായുദ്ധത്തിന്റെ വാർത്ത അറിയിച്ചു.

Verse 21

तच्छ्रुत्वा चक्रमादाय गरुडस्थो जनार्दनः । तमेव देशमागत्य युयुधे दानवैः सह ॥ २७.२१ ॥

അതു കേട്ട് ഗരുഡാരൂഢനായ ജനാർദ്ദനൻ സുദർശനചക്രം എടുത്ത് അതേ സ്ഥലത്തെത്തി ദാനവന്മാരോടു യുദ്ധം ചെയ്തു।

Verse 22

आगत्य च ततो देवा हरिणाप्यायिता रणे । विषण्णवदनाः सर्वे पलायनपरा अभवन् ॥ २७.२२ ॥

പിന്നീട് ദേവന്മാർ അവിടെ എത്തി; യുദ്ധത്തിൽ ഹരിയാൽ പുതുശക്തി ലഭിച്ചിട്ടും എല്ലാവരും വിഷണ്ണമുഖരായി ഓടിപ്പോകാൻ മാത്രം തുനിഞ്ഞു।

Verse 23

तत्र भग्नेषु देवेषु स्वयं रुद्रोऽन्धकं ययौ । तत्र तेन महद्युद्धमभवल्लोमहर्षणम् ॥ २७.२३ ॥

അവിടെ ദേവന്മാർ തോറ്റപ്പോൾ സ്വയം രുദ്രൻ അന്ധകനെ നേരിടാൻ മുന്നേറി; അവിടെ അവനോടൊപ്പം രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്ന മഹായുദ്ധം നടന്നു।

Verse 24

तत्र देवोऽप्यसौ दैत्यं त्रिशूलेनाहनद् भृशम् । तस्याहतस्य यद् रक्तमपतद् भूतले किल । तत्रान्धका असंख्याता बभूवुरपरे भृशम् ॥ २७.२४ ॥

അവിടെ ആ ദേവൻ ത്രിശൂലത്തോടെ ദൈത്യനെ അത്യന്തം ശക്തിയായി പ്രഹരിച്ചു; പരിക്കേറ്റവന്റെ രക്തം ഭൂമിയിൽ വീണിടത്തൊക്കെയും അനവധി അന്ധകർ വീണ്ടും മഹത്തായ എണ്ണത്തിൽ ഉദിച്ചു എന്നു പറയുന്നു।

Verse 25

तद् दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रुद्रो शूलेऽन्धकं मृधे । गृहीत्वा त्रिशिखाग्रेण ननर्त परमेश्वरः ॥ २७.२५ ॥

ആ മഹത്തായ അത്ഭുതം കണ്ട രുദ്രൻ യുദ്ധത്തിൽ ത്രിശിഖാഗ്ര ത്രിശൂലത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ അന്ധകനെ പിടിച്ചു, പരമേശ്വരൻ നൃത്തം ചെയ്തു।

Verse 26

असृग्धारातुषारैस्तु शूलप्रोतस्य चासकृत् । अनारतं समुत्तस्थुस्ततो रुद्रो रुषान्वितः ॥ २७.२७ ॥

ത്രിശൂലത്തിൽ കുത്തപ്പെട്ട അവനിൽ നിന്നു മഞ്ഞുവർഷംപോലെ രക്തധാരകൾ ആവർത്തിച്ച് ഇടവിടാതെ ഉയർന്നു; തുടർന്ന് രുദ്രൻ ക്രോധം നിറഞ്ഞ് എഴുന്നേറ്റു।

Verse 27

तस्य क्रोधेन महता मुखाज्ज्वाला विनिर्ययौ । तद्रूपधारिणी देवी यां तां योगेश्वरीं विदुः ॥ २७.२८ ॥

അവന്റെ മഹാക്രോധത്തിൽ നിന്ന് അവന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു ജ്വാല പുറപ്പെട്ടു; അതേ രൂപം ധരിച്ച ദേവി ‘യോഗേശ്വരി’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 28

स्वरूपधारिणी चान्या विष्णुनापि विनिर्मिता । ब्रह्मणा कार्तिकेयेन इन्द्रेण च यमेन च । वराहेण च देवेन विष्णुना परमेष्ठिना ॥ २७.२९ ॥

മറ്റൊരു സ്വരൂപധാരിണിയായ (ദേവി) വിഷ്ണുവാലും നിർമ്മിതയായി; അതുപോലെ ബ്രഹ്മാവ്, കാർത്തികേയൻ, ഇന്ദ്രൻ, യമൻ, ദേവ വരാഹൻ എന്നിവരാലും—പരമേഷ്ഠിയായ വിഷ്ണുവാലും।

Verse 29

पातालोद्धरणं रूपं तस्या देव्या विनिर्ममे । माहेश्वरी च राजेन्द्र इत्येता अष्टमारतः ॥ २७.३० ॥

ആ ദേവിക്കായി പാതാളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്ധാരണത്തിന് യോജിച്ച ഒരു രൂപം അവൻ നിർമ്മിച്ചു; രാജേന്ദ്രാ, അവൾ ‘മാഹേശ്വരി’ എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു—ഇങ്ങനെ ക്രമത്തിൽ ഇത് എട്ടാമത്।

Verse 30

कारणं तानि यत्प्रोक्तं क्षेत्रज्ञेनावधारणम् । शरीराद् देवतानां तु तदिदं कीर्तितं मया ॥ २७.३१ ॥

അവയ്ക്കു പറഞ്ഞ കാരണമെന്നത് ക്ഷേത്രജ്ഞൻ (ആത്മാവ്) നിർണ്ണയിച്ചതാണ്; ദേവതകളുടെ ശരീരബന്ധത്തെക്കുറിച്ച്—ഇതെല്ലാം ഞാൻ ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 31

कामः क्रोधस्तथा लोभो मदो मोहः अथ पञ्चमः । मात्सर्यं षष्ठमित्याहुः पैशुन्यं सप्तमं तथा । असूया चाष्टमी ज्ञेया इत्येता अष्टमातरः ॥ २७.३२ ॥

കാമം, ക്രോധം, ലോഭം; മദവും മോഹവും അഞ്ചാമത്. മാത്സര്യം ആറാമത്, പൈശുന്യം ഏഴാമത്, അസൂയ എട്ടാമത്—ഇവയാണ് ദോഷവൃത്തികളുടെ മൂലമായ എട്ട് ‘മാതാക്കൾ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.

Verse 32

कामं योगेश्वरीं विद्धि क्रोधो माहेश्वरीं तथा । लोभस्तु वैष्णवी प्रोक्ता ब्रह्माणी मद एव च ॥ २७.३३ ॥

കാമം യോഗേശ്വരിയുടേതെന്നും, ക്രോധം മാഹേശ്വരിയുടേതെന്നും അറിയുക. ലോഭം വൈഷ്ണവിയെന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു; മദം (അഹങ്കാരം) ബ്രഹ്മാണിയുടേതാണ്.

Verse 33

मोहः स्वयम्भूः कौमारी मात्सर्यं चेन्द्रजं विदुः । यमदण्डधरा देवी पैशुन्यं स्वयमेव च । असूया च वराहाख्या इत्येताः परिकीर्तिताः ॥ २७.३४ ॥

മോഹം സ്വയംഭൂവെന്നും കൗമാരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതെന്നും പറയുന്നു; മാത്സര്യം ഇന്ദ്രജന്യമെന്നു അറിയപ്പെടുന്നു. യമദണ്ഡധാരിണിയായ ദേവി പൈശുന്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്, അതും സ്വയംജനിതം; അസൂയ ‘വരാഹാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം—ഇങ്ങനെ ഇവ പരികീർത്തിതം.

Verse 34

कामादिगण एषोऽयं शरीरे परिकीर्तितः । जग्राह मूर्त्तिं तु यथा तथा ते कीर्तितं मया ॥ २७.३५ ॥

കാമാദിയായ ഈ സംഘം ശരീരത്തിനുള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്നതായി വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അത് എങ്ങനെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെയാണ് ഞാൻ നിനക്കു പറഞ്ഞത്.

Verse 35

एताभिर्देवताभिश्च तस्य रक्तेऽतिशोषिते । क्षयं गताऽसुरी माया स च सिद्धोऽन्धकोऽभवत् ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातमात्मविद्यामृतं मया ॥ २७.३६ ॥

ഈ ദേവതകൾ അവന്റെ രക്തം അത്യധികമായി ഉണക്കിയപ്പോൾ, അസുരീ മായ ക്ഷയിച്ചു; അവൻ—അന്ധകൻ—സിദ്ധനായി (പരിപൂർണ്ണനായി) മാറി. ഇതെല്ലാം ആത്മവിദ്യാമൃതമായി ഞാൻ നിനക്കു പൂർണ്ണമായി അറിയിച്ചു.

Verse 36

य एतच्छृणुयान्नित्यं मातॄणामुद्भवं शुभम् । तस्य ताः सर्वतो रक्षां कुर्वन्त्यनुदिनं नृप ॥ २७.३७ ॥

ഹേ രാജാവേ, മാതൃകളുടെ ശുഭമായ ഉദ്ഭവകഥ നിത്യമായി ശ്രവിക്കുന്നവനെ അവർ ദിനംപ്രതി എല്ലാ ദിക്കുകളിലും സംരക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 37

यश्चैतत् पठते जन्म मातॄणां पुरुषोत्तम । स धन्यः सर्वदा लोके शिवलोकं च गच्छति ॥ २७.३८ ॥

ഹേ പുരുഷോത്തമ, മാതൃകളുടെ ജന്മകഥ പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ ലോകത്തിൽ എപ്പോഴും ധന്യനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; ശിവലോകത്തേക്കും ഗമിക്കുന്നു।

Verse 38

तासां च ब्रह्मणा दत्ता अष्टमी तिथिरुत्तमा । एताः सम्पूजयेद् भक्त्या बिल्वाहारो नरः सदा । तस्य ताः परितुष्टास्तु क्षेमारोग्यं ददन्ति च ॥ २७.३९ ॥

അവർക്കായി ബ്രഹ്മാവ് ഉത്തമമായ അഷ്ടമി തിഥി നല്കി. മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും ബില്വം ആഹാരമാക്കി ഭക്തിയോടെ അവരെ സമ്പൂജിക്കണം. അവർ പ്രസന്നരായാൽ ക്ഷേമവും ആരോഗ്യവും നൽകുന്നു।

Verse 39

इतरेऽप्यन्धकाः सर्वे चक्रेण परमेष्ठिना । नारायणेन निहतास्तत्र येऽन्ये समुत्थिताः ॥

അവിടെ മറ്റു എല്ലാ അന്ധകരും പരമേശ്വരനായ നാരായണന്റെ ചക്രത്താൽ നിഹതരായി; യുദ്ധത്തിനായി എഴുന്നേറ്റ മറ്റുള്ളവരും അങ്ങനെ തന്നേ.