
Garbha-gamana-nivṛttiḥ (Viyoni-gati-niṣedhaḥ)
Ethical-Discourse (Dharma, Social Conduct, and Ecological-Ethical Orientation)
ഈ അധ്യായത്തിൽ വരാഹഭഗവാൻ പൃഥിവി (വസുന്ധരാ/മാധവീ)യെ ഉപദേശിക്കുന്നു—ഏത് ഗുണങ്ങളും ആചാരങ്ങളും പാലിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ‘വീണ്ടും ഗർഭത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല’, അഥവാ പുനർജന്മചക്രത്തിൽ നിന്ന് മാറി വരാഹലോകം പ്രാപിക്കുമെന്നത്. വിനയം, ഏറെ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താലും അഹങ്കാരരഹിതത്വം, അന്തഃശുദ്ധി, കർത്തവ്യ-അകർത്തവ്യ വിവേകം, ശീത-ഉഷ്ണാദി കഷ്ടങ്ങൾ സഹിക്കൽ, സത്യവചനമ്, അസൂയാരഹിതത്വം, ദാമ്പത്യനിഷ്ഠ, മൃദുവും ഹിതകരവുമായ വാക്ക്, ബ്രാഹ്മണ-അതിഥി സേവനം എന്നിവ പറയുന്നു. കൂടാതെ അഹിംസ, സർവ്വഭൂതഹിതൈഷിത്വം, ധനവും ദുഃഖവും വന്നാലും സമഭാവം, ക്രോധ-ലോഭ-മോഹ നിയന്ത്രണം എന്നിവയും നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. മനു, അങ്ഗിരസ്, ശുക്ര, ഗൗതമ, സോമ, രുദ്ര മുതലായ പല ധർമ്മാധികാരികളെ സൂചിപ്പിച്ച്, സ്വന്തം സ്ഥാപിതധർമ്മം പാലിക്കുകയും പംഥനിന്ദ ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യണമെന്ന്—സാമൂഹ്യക്രമവും ഭൂമിയുടെ ക്ഷേമവും നിലനിർത്താൻ—ബോധിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 1
अथ जन्माभावः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ येन गर्भं न गच्छेत तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ कथयिष्यामि ते ह्येवं सर्वधर्मविनिश्चयम् ॥
ഇപ്പോൾ ജന്മാഭാവം (ജന്മനിവൃത്തി) എന്ന വിഷയം. ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വസുന്ധരേ, വീണ്ടും ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിക്കാതിരിക്കുന്ന മാർഗം കേൾക്കുക; സർവ്വധർമ്മങ്ങളുടെ നിർണായക നിശ്ചയം ഞാൻ നിനക്കു ഇങ്ങനെ പറയും।
Verse 2
कृत्वापि विपुलं कर्म आत्मानं न प्रशंसति ॥ करोति बहुकर्माणि शुद्धेनैवान्तरात्मना ॥
വിപുലമായ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്തിട്ടും അവന് സ്വയം പ്രശംസിക്കുകയില്ല; ശുദ്ധമായ അന്തരാത്മാവോടെ അവന് അനേകം കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നു।
Verse 3
कृत्वा तु मम कर्माणि समर्थोऽनुग्रहे रतः ॥ कार्याकार्ये विजानाति सर्वधर्मेषु निष्ठितः ॥
എന്നാൽ ഞാൻ ഉപദേശിച്ച കര്മ്മങ്ങൾ ആചരിച്ചാൽ അവൻ സമർത്ഥനായി അനുഗ്രഹപ്രവൃത്തിയിൽ രതനാകും; സർവ്വധർമ്മങ്ങളിൽ നിഷ്ഠനായി ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും തിരിച്ചറിയും।
Verse 4
शीतोष्णवातवर्षादिक्षुत्पिपासासहश्च यः ॥ यो दरिद्रो निरालस्यः सत्यवागनसूयकः ॥
ശീത-ഉഷ്ണം, കാറ്റ്-മഴ, അതുപോലെ വിശപ്പ്-ദാഹം സഹിക്കുന്നവൻ; ദരിദ്രനായാലും അലസനല്ലാത്തവൻ; സത്യവാക്യൻ, അസൂയാരഹിതൻ—
Verse 5
स्वदारनिरतो नित्यं परदारविवर्जकः ॥ सत्यवादी विशुद्धात्मा नित्यं च भगवत्प्रियः ॥
എപ്പോഴും സ്വന്തം ഭാര്യ/ഭർത്താവിൽ തന്നെ നിരതനായി പരസ്ത്രീ/പരപുരുഷനെ വർജിക്കുന്നവൻ; സത്യവാദി, വിശുദ്ധാത്മാവ്, നിത്യം ഭഗവാന്റെ പ്രിയൻ—
Verse 6
संविभाज्य विशेषज्ञो नित्यं ब्राह्मणवत्सलः ॥ प्रियभाषी द्विजानां च मम कर्मपरायणः ॥
പങ്കുവെച്ച് നൽകുന്നവൻ, ധർമ്മമര്യാദയുടെ വിവേചനത്തിൽ നിപുണൻ, നിത്യം ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു വാത്സല്യമുള്ളവൻ; ദ്വിജന്മാരോടു പ്രിയവാക്യം പറയുന്നവൻ, എന്റെ ഉപദേശിച്ച കർമത്തിൽ പരായണൻ—
Verse 7
कुयोनिं तु न गच्छेत मम लोकं स गच्छति ॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥
അവൻ കുയോനിയിൽ (ദുർജന്മത്തിൽ) പോകുകയില്ല; എന്റെ ലോകം പ്രാപിക്കും. ഇനി കൂടി ഞാൻ നിന്നോടു പറയും—ഹേ വസുന്ധരേ, കേൾക്കുക.
Verse 8
यो वियोनिं न गच्छेत मम कर्मपरायणः ॥ जीवहिंसानिवृत्तस्तु सर्वभूतहितः शुचिः
എന്റെ ഉപദേശിച്ച കർമമാർഗത്തിൽ പരായണനായി അശുഭ യോനിയിൽ വീഴാത്തവൻ; ജീവഹിംസയിൽ നിന്നു വിരമിച്ചവൻ, സർവ്വഭൂതഹിതൻ, ശുചിയായവൻ.
Verse 9
सर्वत्र समतायुक्तः समलोष्टाश्मकाञ्चनः ॥ बाल्ये स्थितोऽपि वयसि क्षान्तो दान्तः शुभे रतः
എവൻ എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളിലും സമത്വമുള്ളവനായി, മണ്ണുകട്ട, കല്ല്, സ്വർണം എന്നിവയെ ഒരുപോലെ കാണുന്നുവോ; പ്രായമായിട്ടും ബാലസഹജ ലാളിത്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നുവോ; ക്ഷമാശീലനും ആത്മസംയമനമുള്ളവനും ശുഭത്തിൽ രതനുമായിരിക്കുന്നു।
Verse 10
व्यलीकाद्विनिवृत्तो यस्तथ्येतिकृतनिश्चयः ॥ नित्यं च वृत्तिमान्कश्चित्परोक्षेऽपि न चाक्षिपेत्
വഞ്ചനയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിന്ന് സത്യത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്യുന്നവൻ; എന്നും സദ്വൃത്തനായി, ആരുടെ അഭാവത്തിലും അവരെ അപകീർത്തിപ്പെടുത്താത്തവൻ।
Verse 11
ऋतुकालेऽपि गच्छेद्यः अपत्यार्थे स्वकां स्त्रियम् ॥ ईदृशास्तु नरा भद्रे मम कर्मपरायणाः
സ്വന്തം ഭാര്യയോടും യോജ്യമായ ഋതുകാലത്തിൽ, സന്താനാർത്ഥം മാത്രമായി സമീപിക്കുന്നവൻ—ഹേ ഭദ്രേ, അത്തരത്തിലുള്ള പുരുഷന്മാർ എന്റെ നിർദ്ദേശിച്ച കർമാനുഷ്ഠാനത്തിൽ പരായണരാണ്।
Verse 12
ते वियोनिं न गच्छन्ति मम गच्छन्ति सुन्दरी ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे
അവർ അശുഭ യോനിയിൽ പതിക്കുകയില്ല; ഹേ സുന്ദരീ, അവർ എന്റെ പദം പ്രാപിക്കുന്നു. ഇനി മറ്റൊന്നും ഞാൻ പറയും—ഹേ വസുന്ധരേ, അത് കേൾക്കുക।
Verse 13
पुरुषाणां प्रसन्नानां यश्च धर्मः सनातनः ॥ मनुनाप्यन्यथा दृष्टो ह्यन्यथाङ्गिरसेन च
പ്രസന്നരും സദ്ഭാവമുള്ളവരുമായ പുരുഷന്മാരുടെ സനാതനധർമ്മം മനു ഒരു രീതിയിൽ കണ്ടു; അങ്ങിരസൻ മറ്റൊരു രീതിയിൽ കണ്ടു.
Verse 14
शुक्रेण चान्यथा दृष्टो गौतमेनापि चान्यथा ॥ सोमेन चान्यथा दृष्टो रुद्रेणाप्यन्यथा पुनः
ശുക്രൻ ഇതിനെ ഒരു വിധത്തിൽ കണ്ടു; ഗൗതമനും മറ്റൊരു വിധത്തിൽ; സോമനും വ്യത്യസ്തമായി കണ്ടു; രുദ്രനും വീണ്ടും മറ്റെവിധത്തിൽ കണ്ടു.
Verse 15
अग्निना वायुनाचैव दृष्टो धर्मोऽन्यथा धरे ॥ यमेन चान्यथा दृष्ट इन्द्रेण वरुणेन च
ഹേ ധരേ! അഗ്നിയും വായുവും ധർമ്മത്തെ വ്യത്യസ്തമായി കണ്ടു; യമനും മറ്റെവിധത്തിൽ കണ്ടു; ഇന്ദ്രനും വരുണനും കൂടി ഭിന്നമായി കണ്ടു.
Verse 16
कुबेरॆणान्यथा दृष्टः शाण्डिल्येनापि चान्यथा ॥ पुलस्त्येनान्यथा दृष्ट आदित्येनापि चान्यथा
കുബേരൻ ഇതിനെ മറ്റെവിധത്തിൽ കണ്ടു; ശാണ്ഡില്യനും മറ്റെവിധത്തിൽ; പുലസ്ത്യനും വ്യത്യസ്തമായി കണ്ടു; ആദിത്യനും മറ്റൊരു രീതിയിൽ കണ്ടു.
Verse 17
पितृभिश्चान्यथा दृष्टो ह्यन्यथापि स्वयम्भुवा ॥ आत्मनात्मनि धर्मेण ये नरा निश्चितव्रताः
പിതൃകളും ഇതിനെ മറ്റെവിധത്തിൽ കണ്ടു; സ്വയംഭൂവും വ്യത്യസ്തമായി കണ്ടു. നിശ്ചിതവ്രതന്മാരായ നരർ ആത്മാവാൽ ആത്മത്തിനുള്ളിലെ ധർമ്മത്തിൽ അന്തർസ്ഥമായി സ്ഥിരരാകുന്നു.
Verse 18
न निन्देद्धर्मकार्याणि आत्मधर्मपथे स्थितः ॥ एभिर्गुणैः समायुक्तो मम कर्माणि कारयेत् ॥
സ്വധർമ്മപഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ ധർമ്മകാര്യങ്ങളെ നിന്ദിക്കരുത്. ഈ ഗുണങ്ങളാൽ സമന്വിതനായി, എനാൽ വിധിക്കപ്പെട്ട കര്മ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.
Verse 19
वियोनिं स न गच्छेत मम लोकाय गच्छति ॥ पुनरन्यत्तु वक्ष्यामि तच्छृणुष्वेह माधवि ॥
അവൻ അധമയോണിയിലേക്കു പോകുകയില്ല; എന്റെ ലോകത്തേക്കു തന്നെ എത്തും. വീണ്ടും മറ്റൊന്ന് പറയുന്നു—ഇവിടെ കേൾക്കുക, ഹേ മാധവി.
Verse 20
तरन्ति पुरुषा येन गर्भसंसारसागरम् ॥ जितेन्द्रिया जितक्रोधा लोभमोहविवर्जिताः ॥
ഇതിനാൽ മനുഷ്യർ ഗർഭബന്ധിതമായ സംസാരസാഗരം കടക്കുന്നു. അവർ ഇന്ദ്രിയജിതർ, ക്രോധജിതർ, ലോഭമോഹവിവർജിതർ ആകുന്നു.
Verse 21
आत्मोपकारका नित्यं देवातिथिगुरुप्रियाः ॥ हिंसादीनि न कुर्वन्ति मधुमांसविवर्जकाः ॥
അവർ നിത്യവും ആത്മോപകാരകരമായ ആചരണത്തിൽ നിലകൊണ്ട് ദേവന്മാർക്കും അതിഥികൾക്കും ഗുരുക്കന്മാർക്കും പ്രിയരായിരിക്കും. അവർ ഹിംസാദികൾ ചെയ്യുകയില്ല; മധുവും മാംസവും വർജ്ജിക്കും.
Verse 22
मनसा ब्राह्मणीं चैव यो गच्छेन्न कदाचन ॥ विप्राय कपिलां दद्याद्वृद्धवं सान्त्वेन पालयेत् ॥
മനസ്സുകൊണ്ടും ഒരിക്കലും ബ്രാഹ്മണീ സ്ത്രീയിലേക്കു സമീപിക്കാത്തവൻ—വിദ്വാൻ ബ്രാഹ്മണനു കപിലഗോവിനെ ദാനം ചെയ്യണം; വൃദ്ധരെ ആശ്വാസവചനത്തോടും പരിചരണത്തോടും കൂടി പോഷിക്കണം.
Verse 23
सर्वेषां चैव पुत्राणां न विशेषं करोति यः ॥ संक्रुद्धं ब्राह्मणं दृष्ट्वा यस्तु तत्र प्रसादयेत् ॥
തന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരിലും വ്യത്യാസം കാണിക്കാത്തവൻ—കോപിച്ച ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടാൽ അവിടെ തന്നേ അവനെ പ്രസന്നനാക്കുന്നവൻ—
Verse 24
यः स्पृशेत्कपिलां भक्त्या कुमारिं न च दूषयेत् ॥ अग्निं न च क्रमेत्पद्भ्यां न च पुत्रेण भाषयेत् ॥
ഭക്തിയോടെ കപിലാ പശുവിനെ സ്പർശിക്കുകയും കുമാരിയെ ദൂഷിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ; അഗ്നിയെ കാലാൽ കയറിക്കടക്കാതെയും പുത്രനെ ഇടനിലക്കാരനാക്കി സംസാരിക്കാതെയും ഇരിക്കണം।
Verse 25
जलेन मेहेद्यस्तु गुरुभक्तो न जल्पकः ॥ एवं धर्मेण संयुक्तो यो नु मां प्रतिपद्यते ॥
എന്നാൽ ജലത്തിൽ മൂത്രവിസർജനം ചെയ്തവനായാലും, ഗുരുഭക്തനും അധികം പുച്ഛം പറയാത്തവനും ആയിട്ട്; ഇങ്ങനെ ധർമ്മത്തോടെ യുക്തനായി എന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നവൻ—
Verse 26
स च गर्भं न गच्छेत मम लोकं स गच्छति ॥
അവൻ വീണ്ടും ഗർഭത്തിലേക്ക് മടങ്ങുകയില്ല; അവൻ എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 27
शङ्खेन चान्यथा दृष्टो लिखितेनापि चान्यथा ॥ कश्यपेनान्यथा दृष्टो धर्मेणाप्यन्यथा धरे ॥
ഹേ ധരാധരാ! ശങ്കൻ ഒരു വിധത്തിൽ കണ്ടു, എഴുതപ്പെട്ട രൂപത്തിലും മറ്റൊരു വിധത്തിൽ; കശ്യപൻ വേറൊരു വിധത്തിൽ കണ്ടു, ധർമ്മവും മറ്റൊരു വിധത്തിൽ തന്നെയാണ് കാണിക്കുന്നത്।
Verse 28
नित्यं नैव विजानाति परेणापकृतं क्वचित् ॥ कर्त्तव्यं संस्मरेत्सर्वं मम सत्यं च जल्पति
ഒരിക്കലും മറ്റൊരാൾ ചെയ്ത അപകാരം എണ്ണിപ്പിടിക്കാതെ; ചെയ്യേണ്ട കർത്തവ്യം എല്ലാം ഓർക്കുകയും, ‘എന്റെ പ്രതിജ്ഞ’യായി സത്യം തന്നെ പറയുകയും വേണം।
Verse 29
स्वकं पालयते धर्मं स्वमतेनैव भाषितम् ॥ परवादं न कुर्वीत सर्वधर्मेषु निश्चितम्
സ്വമതപ്രകാരം പ്രസ്താവിച്ച സ്വന്തം ധർമ്മം പാലിക്കണം; മറ്റുള്ളവരെ നിന്ദിച്ച് സംസാരിക്കരുത്—ഇത് എല്ലാ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിലും നിശ്ചിത നിയമമാണ്.
The text presents a composite ethic—humility, truthfulness, nonviolence, equanimity, restraint of anger/greed/delusion, fidelity, and service-oriented social conduct (toward guests, teachers, and brāhmaṇas)—as the pathway by which a person is described as not returning to garbha-saṃsāra and as attaining Varāha’s realm. It also emphasizes avoiding disparagement of other dharma-positions while remaining steady in one’s established dharma.
The chapter explicitly mentions ṛtu-kāla, stating that one should approach one’s own wife for procreation (apatyārtha) during the appropriate season/time. No tithi, nakṣatra, or lunar calendrical markers are specified in the provided passage.
Environmental balance is framed indirectly through Pṛthivī as interlocutor and through norms that reduce harm and stabilize communal life: ahiṃsā, sarva-bhūta-hita (welfare of all beings), endurance without resentment amid heat/cold/wind/rain, and non-disparagement across dharma-views. These are presented as virtues that sustain social-ecological order on Earth (Pṛthivī) by minimizing conflict and injury to living beings.
The text lists multiple dharma-authorities and cosmic-administrative figures as having articulated dharma differently: Manu, Aṅgiras, Śukra, Gautama, Soma, Rudra, Śaṅkha, Likhita, Kaśyapa, Agni, Vāyu, Yama, Indra, Varuṇa, Kubera, Śāṇḍilya, Pulastya, Āditya, the Pitṛs, and Svayambhū. This functions as an argument for dharma plurality and for refraining from condemning others’ dharma-practices.