Adhyaya 16

Verse 1

राजोवाच । अथासौ वामनो विप्रः प्रविष्टो गहने वने । एकाकी किं चकाराथ कौतुकं तद्वदस्व मे

രാജാവ് പറഞ്ഞു—അനന്തരം ആ വാമന ബ്രാഹ്മണൻ ഘനമായ വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ഏകാകിയായി അവിടെ അവൻ എന്തു ചെയ്തു? ആ അത്ഭുതവൃത്താന്തം എനിക്കു പറയുക.

Verse 2

सारस्वत उवाच । अथासौ वामनो विप्रो गत्वा रैवतके गिरौ । स्वर्णरेखानदीतोये स्नात्वाथ विधिपूर्वकम्

സാരസ്വതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ വാമന ബ്രാഹ്മണൻ റൈവതക പർവതത്തിലേക്ക് പോയി. സ്വർണരേഖാ നദിജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വിധിപൂർവം നിശ്ചിത കർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 3

सुगंधपुष्पधूपाद्यैर्देवं संपूज्य भक्तितः । तस्थौ तदग्रतो राजन्नेकाकी निर्जने वने

സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളും ധൂപാദികളും അർപ്പിച്ച് ഭക്തിയോടെ ദേവനെ പൂജിച്ച ശേഷം, രാജാവേ, അവൻ നിർജന വനത്തിൽ അവിടുത്തെ സന്നിധിയിൽ ഏകാകിയായി നിന്നു.

Verse 4

सर्वसत्त्वसमायुक्ते सरीसृपसमाकुले । अनेकस्वरसंघुष्टे मयूरध्वनिनादिते

ആ വനഭൂമി സർവ്വവിധ ജീവികളാൽ സമ്പന്നവും, സർപ്പാദി സരീസൃപങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, പലവിധ ശബ്ദങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്നതും, മയൂരനാദം കൊണ്ട് നിനദിക്കുന്നതുമായിരുന്നു.

Verse 5

कोकिलारावरम्ये च वनकुक्कुटघोषिते । खद्योतद्योतिते तस्मिन्वलीमुखविधूनिते

ആ സ്ഥലം കുയിലുകളുടെ മധുരകൂജനാൽ മനോഹരവും, വനകുക്കുടങ്ങളുടെ ഘോഷത്താൽ മുഴങ്ങുന്നതും, മിന്നാമിനുങ്ങുകളുടെ പ്രകാശത്തിൽ ദീപ്തവുമായും, കുരങ്ങുകളുടെ ചാട്ടത്തിൽ ശാഖകൾ കുലുങ്ങുന്നതുമായിരിന്നു.

Verse 6

क्वचिद्वंशाग्निना शांते क्वचित्पुष्पितपादपे । गगनासक्तविटपे सूर्यतापविवर्जिते

ചിലിടങ്ങളിൽ മുളക്കാട്ടിലെ തീ അണങ്ങി ശാന്തമായിരുന്നു; ചിലിടങ്ങളിൽ പുഷ്പിച്ച വൃക്ഷങ്ങൾ, ആകാശത്തെ തൊടുന്നപോലെ ഉയർന്ന കൊമ്പുകളോടെ, സൂര്യദാഹം ഇല്ലാതെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 7

लुब्धकाघात संत्रस्तभ्रांतसूकरशंबरे । संहृष्टक्षत्रियवातस्थानदानविचक्षणे

അവിടെ വേട്ടക്കാരുടെ അടികളാൽ ഭീതരായി ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ കാട്ടുപന്നിയും മാനും അലഞ്ഞു നടന്നു; ഉല്ലസിച്ച ക്ഷത്രിയർ കാറ്റോടുന്ന ആ നിലത്തെ പാളയത്തിനുയോജ്യമെന്നു കരുതി സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചു।

Verse 8

अनेकाश्चर्यसंपन्नं सस्मार मनसा हरिम् । तं भीतमिव विज्ञाय नरसिंहः समाययौ

അനവധി അത്ഭുതങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ ആ സ്ഥലം കണ്ടപ്പോൾ അവൻ മനസ്സിൽ ഹരിയെ സ്മരിച്ചു; അവൻ ഭീതനായെന്നപോലെ അറിഞ്ഞ് നരസിംഹൻ അവിടെ എത്തി।

Verse 9

रक्षार्थं तस्य विप्रस्य बभाषे पुरतः स्थितः । न भेतव्यं त्वया विप्र वद ते किं करोम्यहम्

ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി മുന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“ഹേ വിപ്രാ, ഭയപ്പെടേണ്ട. പറയുക, നിനക്കായി ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?”

Verse 10

विप्र उवाच । यदि तुष्टो वरो देयो नरसिंह त्वया मम । सदात्र रक्षा कर्त्तव्या सर्वेषां तीर्थवासिनाम्

വിപ്രൻ പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ പ്രസന്നനായി എനിക്ക് വരം നൽകുമെങ്കിൽ, ഹേ നരസിംഹാ, ഈ തീർത്ഥത്തിൽ വസിക്കുന്ന എല്ലാവർക്കും എപ്പോഴും സംരക്ഷണം നൽകണം।”

Verse 11

देवस्याग्रे सदा स्थेयं यावदिंद्राश्चतुर्द्दश । एवमस्त्विति तं प्रोच्य तथा चक्रे हरिस्तदा

“ദേവന്റെ മുമ്പിൽ സദാ നിലകൊള്ളുക—പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും.” എന്നു പറഞ്ഞ്, “ഏവമസ്തു” എന്നു ഹരി അന്നേപോലെ ചെയ്തു.

Verse 12

अतो दामोदरस्याग्रे नरसिंहः स पूज्यते । वनं सौम्यं कृतं तेन तीर्थरक्षां करोति सः

അതുകൊണ്ട് ദാമോദരന്റെ മുമ്പിൽ നരസിംഹൻ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ ആ വനമൊട്ടാകെ സൗമ്യവും മംഗളകരവും ആയി; അദ്ദേഹം തീർത്ഥത്തിന്റെ രക്ഷകനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 13

भूतप्रेतादिसंवासो वने तस्मिन्न जायते । नरसिंहप्रभावेन नष्टं सिंहादिजं भयम्

ആ വനത്തിൽ ഭൂത-പ്രേതാദികളുടെ വാസം ഉണ്ടാകുന്നില്ല. നരസിംഹന്റെ പ്രഭാവത്താൽ സിംഹാദികളിൽ നിന്നുള്ള ഭയം പോലും നശിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 14

कार्त्तिके वासरे विष्णोर्द्वादश्यां पारणे कृते । दामोदरं नमस्कृत्य भवं द्रष्टुं ततो ययौ

കാർത്തികത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ദിവസത്തിൽ, ദ്വാദശിയിൽ പാരണ പൂർത്തിയാക്കി, ദാമോദരനെ നമസ്കരിച്ചു; തുടർന്ന് ഭവൻ (ശിവൻ) ദർശിക്കുവാൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 15

चतुर्दश्यां कृतस्नानो भवं संपूज्य भावतः । भवभावभवं पापं भस्मीभूतं भवार्चनात्

ചതുര്ദശിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഭക്തിഭാവത്തോടെ ഭവനെ (ശിവനെ) സമ്യകായി പൂജിച്ചു. ഭവാർചനയാൽ ഭവഭാവജന്യ പാപം ഭസ്മമായി.

Verse 16

स क्षीणपापनिचयो जातो देवस्य दर्शनात् । भवस्याग्रे स्थितं शांतं तथा वस्त्रापथस्य च

ദേവദർശനത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ അവന്റെ പാപസഞ്ചയം ക്ഷയിച്ചു. തുടർന്ന് അവൻ ശാന്തചിത്തനായി ഭവന്റെ മുമ്പിലും, അതുപോലെ വസ്ത്രാപഥദേവതയുടെ മുമ്പിലും നിലകൊണ്ടു.

Verse 17

तं कालमेघं समभ्यर्च्य ततो वस्त्रापथं ययौ । देवं संपूज्य मंत्रैः स वेदोक्तैर्विधिपूर्वकम्

ആ കാലമേഘനെ യഥാവിധി അർച്ചിച്ച് ശേഷം അവൻ വസ്ത്രാപഥത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ വേദോക്ത മന്ത്രങ്ങളാൽ വിധിപൂർവം ദേവനെ സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിച്ചു.

Verse 18

धूपदीपादिनैवेद्यैः सर्वं चक्रे स वामनः । प्रदक्षिणाशतं कृत्वा भवस्याग्रे व्यवस्थितः

ആ വാമനൻ ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം മുതലായവകൊണ്ട് സമ്പൂർണ്ണ പൂജാകർമ്മം നടത്തി. നൂറു പ്രദക്ഷിണകൾ ചെയ്ത് ഭവന്റെ മുമ്പിൽ നിലകൊണ്ടു.

Verse 19

यावन्निरीक्षते सर्वं तावत्पश्यति पर्वतम् । उज्जयंतं गिरिवरं मैनाकस्य सहोदरम्

അവൻ എല്ലാടവും നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഒരു പർവ്വതം കണ്ടു—ഉജ്ജയന്തം എന്ന ശ്രേഷ്ഠഗിരി, മൈനാകന്റെ സഹോദരൻ എന്നു പ്രസിദ്ധം.

Verse 20

सुराष्ट्रदेशे विख्यातं युगादौ प्रथमं स्थितम् । भूधरं भूधरैर्युक्तं शिलापादपमंडितम्

അത് സുരാഷ്ട്രദേശത്തിൽ വിഖ്യാതമാണ്; യുഗാദിയിൽ തന്നെ ആദ്യം സ്ഥാപിതമായത്. ആ ഭൂധരം മറ്റു ഭൂധരങ്ങളോടൊപ്പം, ശിലകളും വൃക്ഷങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 21

तं दृष्ट्वा चिंतयामास सूक्ष्मान्धर्मान्स वामनः । अल्पायासान्सुबहुलान्पुत्रलक्ष्मीप्रदायकान्

അത് കണ്ട വാമനൻ സൂക്ഷ്മധർമ്മങ്ങളെ ധ്യാനിച്ചു—അൽപശ്രമത്തിൽ മഹാഫലം നൽകുന്നവയും, പുത്രലക്ഷ്മീ അനുഗ്രഹം പ്രസാദിക്കുന്നവയും ആയ ആചാരങ്ങൾ।

Verse 22

अवश्यं क्रिय माणेषु स्वधर्म उपजायते । दृष्ट्वा नदीं सागरगां स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते

നിശ്ചയത്തോടെ പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ സ്വധർമ്മം സ്വാഭാവികമായി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. സമുദ്രഗാമിയായ നദിയെ ദർശിച്ച് അതിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 23

गां स्पृष्ट्वा ब्राह्मणं नत्वा संपूज्य गुरुदेवताः । तपस्विनं यतिं शांतं श्रोत्रियं ब्रह्मचारिणम्

ഗോവിനെ സ്പർശിച്ച്, ബ്രാഹ്മണനെ നമസ്കരിച്ച്, ഗുരുക്കളെയും ദേവതകളെയും യഥാവിധി പൂജിച്ച്—തപസ്വി, യതി, ശാന്തൻ, വേദപഠിതനായ ശ്രോത്രിയൻ, ബ്രഹ്മചാരി എന്നിവരെയും ആദരിക്കണം.

Verse 24

पितरं मातरं भगिनीं तत्पतिं दुहितां पतिम् । भागिनेयमथ दौहित्रं मित्रसंबधिबांधवान् । संभोज्य पातकैः सर्वैर्मुच्यंते गृहमेधिनः

പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും, സഹോദരിയെയും അവളുടെ ഭർത്താവിനെയും, മകളെയും മരുമകനെയും, ഭാഗിനേയനെയും ദൗഹിത്രനെയും, കൂടാതെ സുഹൃത്തുക്കളെയും ബന്ധുക്കളെയും വിരുന്നൂട്ടി ആദരിച്ചാൽ ഗൃഹസ്ഥർ സർവ്വ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതരാകും.

Verse 25

राजा गजाश्वनकुलं सतीवृषमहीधराः । आदर्शक्षीरवृक्षाश्च सततान्नप्रदास्तु ते

അവർക്ക് രാജ്യം ലഭിക്കട്ടെ; ഗജാശ്വസമൃദ്ധമായ ഉത്തമകുലസമ്പത്ത് ഉണ്ടാകട്ടെ; സതീഭാര്യ, ശ്രേഷ്ഠവൃഷഭം, പർവ്വതസമമായ ഐശ്വര്യം ലഭിക്കട്ടെ. ഇഷ്ടം നിറവേറ്റുന്ന ‘ക്ഷീരവൃക്ഷങ്ങൾ’യും നിത്യ അന്നദാതാക്കളും ഉണ്ടാകട്ടെ.

Verse 26

दृष्टमात्राः पुनन्त्येते ये नित्यं सत्यवादिनः । वेदधर्मकथां श्रुत्वा भुक्तिमुक्तिप्रदा नरान्

നിത്യവും സത്യം പറയുന്നവർ, അവരുടെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ മറ്റുള്ളവരെ പവിത്രമാക്കുന്നു. അവരുടെ വേദധർമ്മകഥ ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യർക്കു ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 27

स्मृत्वा हरिहरौ गंगां कृत्वा तीरेण मार्जनम् । गत्वा जागरणे विष्णोर्दत्त्वा दानं च शक्तितः

ഹരി-ഹരന്മാരെയും ഗംഗയെയും സ്മരിച്ചു തീരത്ത് ശുദ്ധിക്രിയ നടത്തുക; വിഷ്ണുവിന്റെ ജാഗരണത്തിൽ പങ്കെടുക്കുക; കഴിവനുസരിച്ച് ദാനം നൽകുക—ഇവയെല്ലാം പുണ്യകർമ്മങ്ങളാണ്.

Verse 28

तांबूलं कुसुमं दीपं नैवेद्यं तुलसीदलम् । गीतं नृत्यं च वाद्यं च विधाय सुरमंदिरे

ദേവമന്ദിരത്തിൽ താംബൂലം, പുഷ്പം, ദീപം, നൈവേദ്യം, തുളസിദളം അർപ്പിക്കുക; കൂടാതെ ഗാനം, നൃത്തം, വാദ്യം എന്നിവ ഒരുക്കുക—ഇത് മഹാപുണ്യകരമായ പൂജയാണ്.

Verse 29

एते सूक्ष्माः स्मृता धर्माः क्रियमाणा महोदयाः । अतो गिरीन्द्रं पश्यामि सर्वदेवालयं शुभम्

ഇവ ധർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മരൂപങ്ങളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ആചരിച്ചാൽ മഹോന്നതി നൽകുന്നു. അതിനാൽ ഞാൻ ശുഭമായ, സർവദേവാലയസ്വരൂപനായ ‘ഗിരീന്ദ്രനെ’ ദർശിക്കുന്നു.

Verse 30

तेषां करतले स्वर्गः शिखरं यांति ये नराः

ആ പവിത്ര ശിഖരത്തിലെത്തുന്ന മനുഷ്യർക്കു സ്വർഗ്ഗം കൈത്തളത്തിൽ ഉള്ളതുപോലെ; സ്വർഗ്ഗസുഖം അവർക്ക് എളുപ്പം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 31

इति ज्ञात्वा समा रूढो वामनो गिरिमूर्द्धनि । ऐरावतपदाक्रांत्या यत्र तोयं विनिःसृतम्

ഇതു അറിഞ്ഞ് വാമനൻ ഗിരിശിഖരത്തിലേയ്ക്ക് കയറി; ഐരാവതത്തിന്റെ പാദമുദ്രയുടെ സ്പർശത്താൽ അവിടെ ജലം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു.

Verse 32

ततः शिखरमारूढां भवानीं स्कन्दमातरम् । द्रष्टुं स वामनो याति शिखरे गगनाश्रिते

പിന്നീട് ആകാശത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെയുള്ള ശിഖരത്തിൽ ആരൂഢയായ ഭവാനി—സ്കന്ദമാതാവ്—യെ ദർശിക്കുവാൻ വാമനൻ ആ ശിഖരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 33

यथायथा गिरिवरे समारोहंति मानवाः । तथातथा विमुच्यंते पातकैः सर्वदेहिनः

മനുഷ്യർ ആ ശ്രേഷ്ഠഗിരിയിൽ എത്ര എത്രയായി കയറുന്നുവോ, അത്ര അത്രയായി എല്ലാ ദേഹധാരികളും പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തരാകുന്നു.

Verse 34

इति कृत्वा मतिं विप्रो जगाम गिरिमूर्द्धनि । भवभक्तो भवानीं स ददर्श स्कन्दमातरम्

ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ച് ആ വിപ്രൻ ഗിരിശിഖരത്തിലേക്ക് പോയി; ഭവൻ (ശിവൻ) ഭക്തനായി ഭവാനി—സ്കന്ദമാതാവ്—യെ ദർശിച്ചു.

Verse 35

अंबेति भाषते स्कंदस्ततोऽन्ये सर्वदेवताः । पृथिव्यां मानवाः सर्वे पाताले सर्वपन्नगाः

സ്കന്ദൻ ‘അംബാ’ എന്നു ഉച്ചരിച്ചു; തുടർന്ന് മറ്റു എല്ലാ ദേവതകളും അതേ ഉച്ചരിച്ചു. ഭൂമിയിൽ എല്ലാ മനുഷ്യരും, പാതാളത്തിൽ എല്ലാ നാഗങ്ങളും അതേപോലെ ഘോഷിച്ചു.

Verse 36

अतो ह्यंबेति विख्याता पूज्यते गिरिमूर्द्धनि । संपूज्य विविधैर्मुख्यैः फलैर्नानाविधैर्द्विजः

അതുകൊണ്ട് അവൾ ‘അംബാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി പർവ്വതശിഖരത്തിൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു. ദ്വിജബ്രാഹ്മണൻ നാനാവിധ ശ്രേഷ്ഠഫലങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം അവളെ സമ്പൂജിച്ച് തന്റെ അനുഷ്ഠാനം തുടർന്നു.

Verse 37

गगनासक्तशिखरे संस्थितः कौतुकान्वितः । एकाकी शिखरे तस्मिन्नूर्द्ध्वबाहुर्व्यवस्थितः

ആകാശത്തെ തൊടുന്ന ആ ശിഖരത്തിൽ അവൻ അത്ഭുതഭരിതനായി നിന്നു. ആ ശിഖരത്തിൽ ഏകാകിയായി, കൈകൾ ഉയർത്തി അവിടെ തന്നെ സ്ഥിരമായി നിന്നു.

Verse 38

निरीक्ष्य मेदिनीं सर्वां सपर्वतससागराम् । आद्यं सनातनं देवं भास्करं त्रिगुणात्मकम्

പർവ്വതങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ട സമസ്ത ഭൂമിയെയും നിരീക്ഷിച്ച് അവൻ ആദിയും സനാതനനുമായ ദേവൻ, ത്രിഗുണാത്മക ഭാസ്കരനെ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 39

सर्वतेजोमयं सर्वदेवं देवैर्नमस्कृतम् । भ्रममाणं निराधारं कालमानप्रयोजकम्

അവൻ ആ സർവ്വതേജോമയ ദേവനെ ദർശിച്ചു—അവൻ തന്നെ ‘സർവ്വദേവ’സ്വരൂപനെന്നപോലെ—ദേവന്മാർ നമസ്കരിക്കുന്നവൻ; അധാരമില്ലാതെ സഞ്ചരിച്ച് കാലമാനങ്ങളെ നിശ്ചയിക്കുന്നവൻ.

Verse 40

यावत्पश्यति तं विप्रस्तावत्पश्यति शंकरम् । दिगंबरं भवं देवं समंतादश्मगुंठितम्

ബ്രാഹ്മണൻ ഭാസ്കരനെ എത്രനേരം നോക്കിനിന്നുവോ, അത്രനേരം തന്നെ ശങ്കരനെയും ദർശിച്ചു—ദിഗംബരനായ ഭവദേവനെ—അവൻ ചുറ്റുമെല്ലാം പാറക്കൂട്ടങ്ങളാൽ വളഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 41

बुद्धरूपाकृतिं देवं सर्वज्ञं गुणभूषितम् । कृशांगं जटिलं सौम्यं व्योममार्गे स्वयं स्थितम्

അവൻ ബുദ്ധസദൃശരൂപാകൃതിയുള്ള ദേവനെ ദർശിച്ചു—സർവ്വജ്ഞൻ, ഗുണഭൂഷിതൻ; കൃശാംഗൻ, ജടാധാരി, സൗമ്യൻ, ആകാശമാർഗത്തിൽ സ്വയം നിലകൊള്ളുന്നവൻ।

Verse 42

श्रीशिव उवाच । शृणु वामन तुष्टोऽहं दास्ये ते विविधान्वरान् । त्रैलोक्यव्यापिनी वृद्धिर्भविष्यति न संशयः

ശ്രീശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“കേൾക്ക, വാമനാ! ഞാൻ പ്രസന്നനാകുന്നു; നിനക്കു വിവിധ വരങ്ങൾ നൽകാം. നിന്റെ വർദ്ധി ത്രൈലോക്യമെങ്ങും വ്യാപിക്കും—സംശയമില്ല।”

Verse 43

प्रतिभास्यंति ते वेदा गीतनृत्यादिकं च यत् । असाध्यसाधनी शक्ति भविष्यति तव स्थिरा । परं वस्त्रापथे गत्वा कुरु तीर्थावलोकनम्

“നിനക്കു വേദങ്ങൾ തെളിഞ്ഞ പ്രകാശംപോലെ പ്രതിഭാസിക്കും; ഗീത-നൃത്താദി കലകളും അങ്ങനെ തന്നെ. അസാധ്യവും സാധ്യമാക്കുന്ന സ്ഥിരശക്തി നിനക്കു ഉദിക്കും. അതുകൊണ്ട് വസ്ത്രാപഥത്തിലേക്ക് ചെന്നു തീർത്ഥങ്ങൾ ദർശിക്ക.”

Verse 44

वामन उवाच । वस्त्रापथे महादेव यानि तीर्थानि तानि मे । वद देव विशेषेण यद्यस्ति करुणा मयि

വാമനൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാദേവാ! വസ്ത്രാപഥത്തിലെ തീർത്ഥങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണോ, അവയെ എനിക്കു പ്രത്യേകമായി പറഞ്ഞുതരണമേ; എനിക്കു മേൽ കരുണയുണ്ടെങ്കിൽ.”

Verse 45

रुद्र उवाच । वस्त्रापथस्य वायव्ये कोणे दिव्यं सरोवरम् । तस्य पश्चिमदिग्भागे जालिर्गहनपल्लवा

രുദ്രൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“വസ്ത്രാപഥത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് കോണിൽ ഒരു ദിവ്യസരോവരം ഉണ്ട്. അതിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ‘ജാലി’ എന്ന പേരുള്ള, ഘനപല്ലവങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ കാട്ടിച്ചെടിക്കാട് ഉണ്ട്।”

Verse 46

बिल्ववृक्षमयी मध्ये लिंगं तत्रास्ति मृन्मयम् । यत्रासौ लुब्धकः सिद्धो गतो मम पुरे पुरा

ബിൽവവൃക്ഷവനത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ അവിടെ മൃൺമയ ലിംഗം വിരാജിക്കുന്നു. അതേ സ്ഥലത്ത് പൂർവ്വകാലത്ത് ഒരു ലുബ്ധകൻ (വേട്ടക്കാരൻ) സിദ്ധി പ്രാപിച്ച് എന്റെ (ശിവന്റെ) പുരിയിലേക്കു പോയി.

Verse 47

तस्य दर्शनमात्रेण ब्रह्महत्या विनश्यति । इंद्रो वै वृत्रहा यस्मिन्विमुक्तो ब्रह्महत्यया

അതിന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടു ബ്രഹ്മഹത്യാദോഷം നശിക്കുന്നു. അതേ സ്ഥലത്താണ് വൃത്രഹാ ഇന്ദ്രൻ ബ്രഹ്മഹത്യാകലങ്കത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായത്.

Verse 48

तस्माद्रुत्तरदिग्भागे धनदेन प्रतिष्ठितम् । लिंगं त्रैलोक्यविख्यातं तत्र देवी त्रिशूलिनी

ആ സ്ഥലത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കിൽ ധനദൻ (കുബേരൻ) പ്രതിഷ്ഠിച്ച ത്രൈലോക്യവിഖ്യാത ലിംഗം ഉണ്ട്. അവിടെയേ ദേവി ത്രിശൂലിനിയും വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 49

यस्या दर्शनमात्रेण पुत्रोऽस्य नलकूबर । पाशानुषक्तहस्तोऽभूद्देवं चक्रे त्रिशूलिनम्

അവളുടെ (ത്രിശൂലിനി) ദർശനമാത്രം കൊണ്ടു അവന്റെ പുത്രൻ നലകൂബരൻ—പാശംകൊണ്ട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ട കൈയുള്ളവൻ—വിമുക്തനായി സുഖസ്ഥനായി; പിന്നെ ത്രിശൂലധാരി ദേവൻ (ശിവൻ)നെ സേവിച്ചു ആരാധിച്ചു.

Verse 50

भवस्य नैरृते कोणे गणो हेरंबसंज्ञितः । यमेन कुर्वता लिंगं प्रथमं च प्रतिष्ठितः

ഭവന്റെ (ശിവന്റെ) നൈഋത്യ കോണിൽ ഹേരംബ എന്ന ഗണൻ ഉണ്ട്. അവിടെ യമൻ തന്റെ കർത്തവ്യം നിർവഹിക്കുമ്പോൾ ആദ്യം ഒരു ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 51

विचित्रं तस्य माहात्म्यं चित्रगुप्तोऽति विस्मितः । दृष्ट्वा समागतो द्रष्टुं देवं तं मृन्मयं पुरा

അതിന്റേ മഹാത്മ്യം അതിവിസ്മയകരം. അത് കണ്ടു ചിത്രഗുപ്തൻ മഹാവിസ്മിതനായി, ഒരിക്കൽ ആ മണ്ണാൽ നിർമ്മിത ദേവലിംഗത്തെ ദർശിക്കാനായി അവിടെ എത്തി.

Verse 52

तेनापि निर्मितं लिंगं तस्मिन्क्षेत्रे द्विजोत्तम । चित्रगुप्तेश्वरंनाम विख्यातं भुवन त्रये

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! അവനും ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒരു ലിംഗം നിർമ്മിച്ച് പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. അത് ‘ചിത്രഗുപ്തേശ്വര’ എന്ന നാമത്തിൽ ത്രിഭുവനത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 53

पश्चिमेन चकारोच्चैः प्रजापतिरुदारधीः । केदाराख्यं तदा लिंगं गिरौ रैवतके स्थितम् । प्रजापतिः स्वयं तस्थौ तत्र पर्वतसानुनि

പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിൽ ഉദാരബുദ്ധിയനായ പ്രജാപതി അന്ന് ‘കേദാര’ എന്ന പേരിലുള്ള ലിംഗം ഉയർത്തി സ്ഥാപിച്ചു; അത് റൈവതക പർവതത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്തിരുന്നു. പ്രജാപതി സ്വയം ആ പർവതസാനുവിൽ അവിടെ തന്നെ താമസിച്ചു.

Verse 54

रुद्र उवाच । इंद्रेश्वरस्य माहात्म्यं कथयिष्ये शृणुष्व तत् । ईशानकोणे विख्यातं भवस्य विदितं मम

രുദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഇന്ദ്രേശ്വരന്റെ മഹാത്മ്യം ഞാൻ പറയാം; അത് ശ്രവിക്കൂ. അത് ഈശാന കോണിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്; ഭവനായ എനിക്കും നന്നായി അറിയാം.

Verse 55

वामन उवाच । कस्मादिंद्रः समायातः कथं चक्रे हरं हरिः । कथां सविस्तरामेतां कथयस्व मम प्रभो

വാമനൻ പറഞ്ഞു—എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇന്ദ്രൻ ഇവിടെ വന്നത്? ഹരി എങ്ങനെ ഹരനെ (ശിവനെ) പ്രത്യക്ഷമാക്കി? പ്രഭോ, ഈ കഥ എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക.

Verse 56

रुद्र उवाच । लुब्धकस्तु पुरा सिद्धः शिवरात्रिप्रजागरात् । शिवलोके तदा प्राप्तं विमानं गणसंयुतम्

രുദ്രൻ അരുളിച്ചെയ്തു—പുരാതനകാലത്ത് ഒരു ലുബ്ധകൻ (വേട്ടക്കാരൻ) ശിവരാത്രി ജാഗരണവ്രതം കൊണ്ടു സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു. അപ്പോൾ ശിവലോകത്തിൽ ഗണസഹിതമായ ദിവ്യ വിമാനം അവന്റെ സമീപം എത്തി.

Verse 57

सर्वत्रगं सुरुचिरं दिव्यस्त्रीगीतनादितम् तदारुह्य समायातो द्रष्टुं तां नगरीं हरेः

ആ വിമാനം സർവത്രഗമനം ചെയ്യുന്ന, അത്യന്തം മനോഹരമായ, ദിവ്യസ്ത്രീകളുടെ ഗീതനാദം മുഴങ്ങുന്നതായിരുന്നു. അതിൽ കയറി അവൻ ഹരിയുടെ നഗരി ദർശിക്കുവാൻ വന്നു.

Verse 58

यस्यां युद्धं समभवद्गणानां यमकिंकरैः । आगच्छमानं तं ज्ञात्वा देवराजेन चिंतितम्

അവിടെ ഗണങ്ങളുടെയും യമകിങ്കരന്മാരുടെയും ഇടയിൽ യുദ്ധം ഉണ്ടായി. അവൻ വരുന്നതെന്ന് അറിഞ്ഞ ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രൻ ചിന്താകുലനായി.

Verse 59

पूज्योऽयं हरवत्सर्वैश्चित्रगुप्तयमादिभिः । इंद्रो गजं समारुह्य महिषेण यमो यतः

‘ഇവൻ ഹരിയെപ്പോലെ എല്ലാവരാലും—ചിത്രഗുപ്തൻ, യമൻ മുതലായവരാലും—പൂജ്യനാണ്.’ അതിനാൽ ഇന്ദ്രൻ ഗജാരൂഢനായി; യമൻ മഹിഷാരൂഢനായി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 60

विधाय लेखनीं कर्णे चित्रगुप्तो यमाज्ञया । ततो हूता गणाः सर्वे ये नीता धरणीतलात्

യമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ചിത്രഗുപ്തൻ കർണ്ണത്തിൽ ലേഖനി വെച്ചു (എഴുതാൻ സന്നദ്ധനായി) നിന്നു. തുടർന്ന് ഭൂതലത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന എല്ലാ ഗണങ്ങളെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി.

Verse 61

निजापराधसंतप्ता गतास्ते दक्षिणामुखम् आथित्यपू । जा कर्तव्या लुब्धके गृहमागते

സ്വന്തം അപരാധബോധത്തിൽ ദുഃഖിതരായി അവർ തെക്കോട്ടു പോയി. വേട്ടക്കാരൻ അതിഥിയായി വീട്ടിൽ വന്നാൽ അവനു അതിഥിസത്കാരവും ആദരപൂർവമായ പൂജയും ചെയ്യണം.

Verse 62

अपूजिते गते ह्यस्मिन्हरो मां शपयिष्यति । तस्मात्पूजां करिष्यामि यथा तुष्यति शंकरः

“പൂജ ചെയ്യാതെ ഞാൻ ഇവിടെ നിന്ന് പോയാൽ ഹരൻ തീർച്ചയായും എന്നെ ശപിക്കും. അതുകൊണ്ട് ശങ്കരൻ പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനാകുന്നവിധം ഞാൻ പൂജ ചെയ്യും.”

Verse 63

देवं द्रष्टुं समायातं ददर्शादूरतः स्थितम् । विमानस्थं हराकारं सूर्यकोटिसमप्रभम्

ദർശനം നൽകാൻ വന്ന ദേവനെ അവൻ ദൂരത്ത് നിൽക്കുന്നവണ്ണം കണ്ടു—വിമാനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായി, ഹരസ്വരൂപനായി, കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിമാനായി.

Verse 64

संस्तूयमानं चरितैः शिवरात्रेः शिवस्य च । माघे मासे चतुर्द्दश्यां कृष्णायां जागरे कृते

മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ ജാഗരണം ആചരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ശിവരാത്രിയുടെയും സ്വയം ശിവന്റെയും പുണ്യചരിതകഥകളാൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 65

तदेवं जायते सर्वं सुरेश्वर धरातले । एवं देवांगना काचिदाचक्षंती पुरंदरम् । निवार्य हस्तमुद्यम्य गजेंद्रं चारुलोचना

“ഹേ സുരേശ്വരാ, ഭൂമിയിൽ എല്ലാം ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.” എന്ന് ഒരു ദേവാംഗന പുരന്ദരനോട് പറഞ്ഞു; സുന്ദരനേത്രയായ അവൾ കൈ ഉയർത്തി ഗജേന്ദ്രനെ തടഞ്ഞു.

Verse 66

किं दानैर्बहुभिर्दत्तैर्व्रतैः किं किं सुरार्चनैः । किं योगैः किं तपोभिश्च ब्रह्मचर्य्यैः सुरेश्वर

ഹേ സുരേശ്വരാ! അനവധി ദാനങ്ങൾ നൽകിയാൽ എന്ത് പ്രയോജനം? വ്രതങ്ങളാൽ എന്ത്, ദേവാരാധനയാൽ എന്ത്, യോഗസാധനയാൽ എന്ത്, തപസ്സാൽ എന്ത്, ബ്രഹ്മചര്യത്താൽ പോലും എന്ത് ലഭിക്കും?

Verse 67

गयायां पिंडदानेन प्रयागमरणेन किम् । सोमेश्वरे सरस्वत्यां सोमपर्वणि किं गतैः

ഗയയിൽ പിണ്ഡദാനം ചെയ്താൽ എന്ത്, പ്രയാഗത്തിൽ മരണമുണ്ടായാൽ എന്ത്? സോമപർവ്വത്തിന്റെ പുണ്യദിനത്തിൽ സോമേശ്വരത്തിലേക്കോ സരസ്വതീതീരത്തിലേക്കോ പോയാലും എന്ത് സിദ്ധി ലഭിക്കും?

Verse 68

कुरुक्षेत्रगतैः किं स्याद्राहुग्रस्ते दिवाकरे । तुलासुवर्णदानेन वेदपाठेन किं भवेत्

രാഹുഗ്രസ്ത സൂര്യഗ്രഹണസമയത്ത് കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ പോയാൽ എന്ത് ഫലം? തുലാദാനമായി സ്വർണ്ണദാനം ചെയ്താൽ എന്ത്, വേദപാഠം ചെയ്താലും എന്ത് ലഭിക്കും?

Verse 69

सर्वपापक्षयो येन वृषोत्सर्गेण तेन किम् । गोदानं किं करोत्येवं जलदानं तथैव च

സർവ്വപാപക്ഷയം വരുത്തുന്ന വൃഷോത്സർഗം ചെയ്താലും എന്ത്? പിന്നെ ഗോദാനം എന്ത് ചെയ്യുമെന്നു—അതുപോലെ ജലദാനവും എന്ത് ചെയ്യുമെന്നു?

Verse 70

अयने विषुवे चैव संक्रांतौ कीदृशं फलम् । माघमासे चतुर्दश्यां यादृशं जागरे कृते

അയനം, വിഷുവം, സംക്രാന്തി എന്നിവയിൽ എന്തുതരം ഫലം ലഭിക്കും? മാഘമാസത്തിലെ ചതുര്ദശിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന അതുല്യഫലം എത്ര മഹത്തരം!

Verse 71

यमः संभाषते वाण्या महिषोपरि संस्थितः । पश्य रुद्रस्य माहात्म्यं चित्रगुप्त विचारय

മഹിഷത്തിന്മേൽ ആസീനനായ യമൻ വാണിയാൽ പറഞ്ഞു— “രുദ്രന്റെ മഹാത്മ്യം കാണുക; ഹേ ചിത്രഗുപ്താ, സമ്യക്‌ ചിന്തിക്കുക।”

Verse 72

अयं स लुब्धको येन हरः संपूजितः पुरा । सुराष्ट्रदेशे विख्यातं तीर्थं वस्त्रापथं शृणु

ഇവൻ തന്നെയാണ് ആ ലുബ്ധകൻ (വേട്ടക്കാരൻ); പൂർവ്വം ഇവനാൽ ഹരൻ (ശിവൻ) സമ്യക്‌മായി സമ്പൂജിതനായിരുന്നു. ഇനി സുരാഷ്ട്രദേശത്തിൽ പ്രശസ്തമായ ‘വസ്ത്രാപഥ’ തീർത്ഥം കേൾക്കുക।

Verse 73

उज्जयंतो गिरिस्तत्र तथा रैवतको गिरिः । महती वर्त्तते जालिस्तयोर्मध्ये मया श्रुतम्

അവിടെ ഉജ്ജയന്ത പർവ്വതവും, അതുപോലെ റൈവതക പർവ്വതവും ഉണ്ട്. ആ രണ്ടിന്റെയും മദ്ധ്യേ മഹത്തായ ‘ജാലി’ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു— എന്ന് ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 74

मृन्मयं वर्तते लिगं रात्रौ चानेन पूजितः । रात्रौ जागरणं कर्त्तुं येन कार्येण चागतः

അവിടെ മണ്ണുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ലിംഗം ഉണ്ട്; അതിനെ അവൻ രാത്രിയിൽ പൂജിച്ചു. രാത്രി ജാഗരണം ചെയ്യുവാനെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെയാണ് അവൻ വന്നത്।

Verse 75

तदस्माभिः कथं वाच्यं स्वयं जानंति ते सुराः । वरांगना वरं द्रष्टुं वरयंति परस्परम् । इंद्रावासात्समायाता नंदने वेगवत्तराः

ഇത് ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ പറയാം? ആ ദേവന്മാർ സ്വയം അറിയുന്നു. ശ്രേഷ്ഠനെ ദർശിക്കുവാൻ ആകാംക്ഷയോടെ അപ്സരസ്സുകൾ പരസ്പരം വരിക്കുന്നു; ഇന്ദ്രാവാസത്തിൽ നിന്ന് അതിവേഗം നന്ദനവനത്തിലേക്ക് അവർ എത്തി।

Verse 76

विरंचिना रायणशंकरत्विषा देहेन चागच्छति कोऽपि पूरुषः । पुरीं सुरेशाधिपतेर्निरीक्षितुं भर्त्ता ममायं तव चास्ति किं पतिः

വിരഞ്ചി (ബ്രഹ്മാ), നാരായണൻ, ശങ്കരൻ എന്നിവരുടെ തേജസ്സാൽ ദീപ്തമായ ദേഹത്തോടെ ഒരാൾ വരുന്നു. ദേവാധിപൻ ഇന്ദ്രന്റെ പുരി കാണുവാൻ അവൻ എത്തിയിരിക്കുന്നു. ‘ഇവൻ എന്റെ ഭർത്താവ്!’—എന്നാൽ നീയും അവനെ അവകാശപ്പെടാൻ നിനക്കൊരു ഭർത്താവ് ഉണ്ടോ?

Verse 77

मृदंगवीणा पटहस्वरस्तुतैः प्रवोधिताभिः सुरराजमन्दिरे । देवो हरोऽयं न नरो हराकृतिर्दृष्टोंगनाभिस्तव किं किमावयोः

മൃദംഗം, വീണ, പടഹം എന്നിവയുടെ സ്വരങ്ങളോടുകൂടിയ സ്തുതികളാൽ ദേവരാജന്റെ മന്ദിരത്തിൽ അവർ ഉണർന്നു. അവർ പറഞ്ഞു—‘ഇവൻ ഹരദേവൻ; ഹരാകൃതി ഉണ്ടായാലും ഇവൻ മനുഷ്യൻ അല്ല!’ കന്യകൾ അവനെ കണ്ടുകഴിഞ്ഞു; ഇനി നിന്റെത് എന്ത്, എന്റെത് എന്ത്—അവകാശം ആരുടേത്?

Verse 78

गायंति काश्चिद्विहसंति काश्चिन्नृत्यंति काश्चित्प्रपठंति काश्चित् । वदन्ति काश्चिज्जयशब्दसंयुतैर्वाक्यैरनेकैर्गुरुसन्निधाने

ചിലർ പാടി, ചിലർ ചിരിച്ചു, ചിലർ നൃത്തം ചെയ്തു, ചിലർ പാരായണം ചെയ്തു. ചിലർ ഗുരുസന്നിധിയിൽ ‘ജയ’ നാദങ്ങളോടുകൂടിയ പലവിധ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 79

काचिच्छिवं स्तौति शिवां तथान्या पृच्छत्यथान्या किमु बिल्वपत्रात् । किं वोपवासेन फलं तवेदं निद्राक्षयेणाथ फलं तवैतत्

ഒരുത്തി ശിവനെ സ്തുതിച്ചു, മറ്റൊരുത്തി ശിവാ (ദേവി)യെ സ്തുതിച്ചു. മറ്റൊരുത്തി ചോദിച്ചു—‘ബില്വപത്രാർപ്പണത്തിൽ എന്ത് ഫലം? ഉപവാസത്തിൽ നിനക്ക് എന്ത് ഫലം? ജാഗരണം ചെയ്ത് നിദ്രത്യാഗം ചെയ്താൽ എന്ത് ഫലം?’

Verse 80

तासां नानाविधा वाचः श्रूयन्ते नन्दने वने । ब्रह्मलोकादिका वार्त्ताः कृत्वा च तदनन्तरम्

നന്ദനവനത്തിൽ അവരുടെ പലവിധ ശബ്ദങ്ങൾ കേൾക്കപ്പെട്ടു. ബ്രഹ്മലോകം മുതലായ ലോകങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള വാർത്തകൾ പറഞ്ഞ ശേഷം, അവർ പിന്നെ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

Verse 81

देवेन्द्रो लुब्धकं भूयो बभाषे कौतुकान्वितः । कस्मिन्देशे गिरौ जालिर्लिंगं यत्रास्ति दर्शय

ദേവേന്ദ്രനായ ഇന്ദ്രൻ കൗതുകത്തോടെ വീണ്ടും വേട്ടക്കാരനോടു പറഞ്ഞു— “ഏത് ദേശത്തിൽ, ഏത് പർവതത്തിൽ ആ ജാളി ഉണ്ട്, അവിടെ ലിംഗം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു? എനിക്ക് കാണിച്ചു പറയുക.”

Verse 82

लुब्धक उवाच । सुराष्ट्रदेशे विख्यातो यस्मिन्देशे सरस्वती । वाडवं शिरसा धृत्वा प्रविष्टा लवणोदधौ

വേട്ടക്കാരൻ പറഞ്ഞു— “പ്രസിദ്ധമായ സുരാഷ്ട്രദേശത്ത് ഒരു വിഖ്യാത പ്രദേശമുണ്ട്; അവിടെ സരസ്വതി നദി വാഡവാഗ്നിയെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു ലവണസമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.”

Verse 83

यत्र सा गोमती याति यत्रास्ते गन्धमादनः । उज्जयंतो गिरिवरो यत्र रैवतको गिरिः

“എവിടെ ഗോമതി നദി ഒഴുകുന്നു, എവിടെ ഗന്ധമാദനം നിലകൊള്ളുന്നു; എവിടെ ശ്രേഷ്ഠമായ ഉജ്ജയന്ത പർവതം, എവിടെ റൈവതകഗിരി ഉണ്ട്।”

Verse 84

तत्र वस्त्रापथं क्षेत्रं भवस्तत्र व्यवस्थितः । तत्रास्ते मृन्मयं लिंगं जालिमध्ये सुरोत्तम

“അവിടെയാണു ‘വസ്ത്രാപഥ’ എന്ന പുണ്യക്ഷേത്രം; അവിടെയാണു ഭവൻ (ശിവൻ) വസിക്കുന്നത്. അവിടെയേ, ഹേ സുരോത്തമാ, ജാളിയുടെ നടുവിൽ മണ്ണാൽ നിർമ്മിത ലിംഗം ഉണ്ട്।”

Verse 85

इन्द्र उवाच । सहितैस्तत्र गंतव्यं पूजयिष्ये भवं स्वयम् । जालिमध्ये तथा लिंगं दर्शयस्व च लुब्धक

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു— “നാം എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് അവിടേക്ക് പോകണം; ഞാൻ തന്നേ ഭവനെ (ശിവനെ) പൂജിക്കും. കൂടാതെ, വേട്ടക്കാരാ, ജാളിയുടെ ഉള്ളിലെ ആ ലിംഗവും കാണിച്ചു തരിക.”

Verse 86

परदारादिकं पापं दैत्यानां तु विकृंतने । वधे वृत्रस्य संजातं तत्सर्वं क्षालयाम्यहम्

പരസ്ത്രീഗമനാദിയായ പാപവും, ദൈത്യരെ സംഹരിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടായ പാപവും, വൃത്രവധത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ദോഷവും—അവയെല്ലാം ഞാൻ കഴുകി നീക്കുമെന്നു പറയുന്നു।

Verse 87

इत्युक्त्वा सहिताः सर्वे संप्राप्ता गिरिमूर्द्धनि । वाहनानि च ते त्यक्त्वा प्रस्थिताः पादचारिणः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവർ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു മലശിഖരത്തിലെത്തി; തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പാദചാരികളായി പുറപ്പെട്ടു।

Verse 88

उज्जयन्तगिरेर्मूर्ध्नि गजराजः समागतः । तदाग्रचरणं तस्य ददौ मूर्धनि कारणात्

ഉജ്ജയന്തഗിരിയുടെ ശിഖരത്തിൽ ഗജരാജൻ എത്തി; അപ്പോൾ ഏതോ കാരണത്താൽ തന്റെ മുൻപാദം ശിഖരത്തിന്മേൽ വെച്ചു।

Verse 89

तेनाक्रान्तो गिरिवरस्तोयं सुस्राव निर्मलम् । गजपादोद्भवं वारि भविष्यति सदा स्थिरम्

അവൻ അമർത്തിയപ്പോൾ ശ്രേഷ്ഠമായ പർവതത്തിൽ നിന്ന് നിർമലജലം ഒഴുകി വന്നു; ഗജപാദത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ആ ജലം സദാ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കും।

Verse 90

इति प्रोक्तं सुरेन्द्रेण लोकानां हितकाम्यया । सर्वे समागतास्तत्र यत्र जालिर्व्यवस्थिता

ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച് സുരേന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; തുടർന്ന് ജാലി സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന സ്ഥലത്ത് എല്ലാവരും അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടി।

Verse 91

संपूज्य विविधैः पुष्पैर्माघमासे चतुर्दशी । तस्यां जागरणं कृत्वा सञ्जातो निर्मलो हरिः

മാഘമാസത്തിലെ ചതുര്ദശിയിൽ നാനാവിധ പുഷ്പങ്ങളാൽ സമ്യക് പൂജ ചെയ്ത്, ആ രാത്രിയിൽ ജാഗരണം ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഹരി നിർമ്മലനും നിഷ്കല്മഷനുമായി।

Verse 92

वस्त्रापथे भवं पूज्य हरिं रैवतके गिरौ । इन्द्रेश्वरं प्रतिष्ठाप्य संप्राप्तः स्वनिकतनम्

വസ്ത്രാപഥത്തിൽ ഭവൻ (ശിവൻ)നെ പൂജിച്ച്, റൈവതകഗിരിയിൽ ഹരിയെ ആരാധിച്ച്, ഇന്ദ്രേശ്വരത്തെ പ്രതിഷ്ഠാപിച്ച് അവൻ തന്റെ സ്വനികേതനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി।

Verse 93

लुब्धकोऽपि विमानेन संप्राप्तो हरिमन्दिरे । इत्युक्त्वा स भवो देवस्तत्रैवांतरधीयत

“വേട്ടക്കാരനും ദിവ്യവിമാനത്തിൽ ഹരിമന്ദിരത്തിലെത്തി” എന്നു പറഞ്ഞ് ദേവൻ ഭവൻ (ശിവൻ) അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 94

वामनोपि ततश्चक्रे तत्र तीर्थावगाहनम् । यादृग्रूपः शिवो दृष्टः सूर्यबिंबे दिगंबरः

അതിനുശേഷം വാമനനും അവിടത്തെ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു. സൂര്യബിംബത്തിനുള്ളിൽ ദിഗംബരരൂപനായ ശിവനെ അവൻ അങ്ങനെ തന്നേ ദർശിച്ചു।

Verse 95

पद्मासनस्थितः सौम्यस्तथा तं तत्र संस्मरन् । प्रतिष्ठाप्य महामूर्त्तिं पूजयामास वासरम्

സൗമ്യനായി പദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് അവിടെയേ അവനെ സ്മരിച്ച്, മഹാമൂർത്തിയെ പ്രതിഷ്ഠാപിച്ച് ദിവസം മുഴുവൻ പൂജ ചെയ്തു।

Verse 96

मनोऽभीष्टार्थसिद्ध्यर्थं ततः सिद्धिमवाप्तवान् । नेमिनाथशिवेत्येवं नाम चक्रे स वामनः

മനസ്സിലെ അഭീഷ്ടലക്ഷ്യം സിദ്ധിക്കാനായി അവൻ പിന്നീടു വിജയം പ്രാപിച്ചു. തുടർന്ന് വാമനൻ അതിന് ‘നേമിനാഥ-ശിവ’ എന്നു നാമകരണം ചെയ്തു.

Verse 97

भवस्य पश्चिमे भागे प्रत्यासन्ने धरातले । वामनो वसतिं चक्रे तीर्थे वस्त्रापथे तदा

അപ്പോൾ ഭവന്റെ (ശിവന്റെ) ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്തിന് സമീപമുള്ള നിലത്ത്, വസ്ത്രാപഥ തീർത്ഥത്തിൽ വാമനൻ തന്റെ വാസസ്ഥലം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 98

अतो यवाधिकं प्रोक्तं तीर्थं देवैः सवासवैः । इंद्रेण कुर्वता देवं समागत्य भवाग्रतः

അതുകൊണ്ട് വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) സഹിതം ദേവന്മാർ ഈ തീർത്ഥത്തെ ‘യവാധിക’ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചു. ഇന്ദ്രൻ ദേവപ്രതിഷ്ഠ നടത്തുമ്പോൾ അവർ ഭവന്റെ (ശിവന്റെ) മുമ്പിൽ സമാഗമിച്ചു.

Verse 99

यवाधिकं प्रभासात्तु तीर्थमेतद्भवाज्ञया । अन्येषां षड्गुणं तीर्थं भविष्यति शिवाज्ञया

ഭവന്റെ (ശിവന്റെ) ആജ്ഞപ്രകാരം ഈ തീർത്ഥം പ്രഭാസത്തെയും മികവുറ്റ ‘യവാധിക’ ആകുന്നു. ശിവാജ്ഞപ്രകാരം ഇത് മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളെക്കാൾ ആറിരട്ടി പുണ്യഫലം നൽകുന്നതായിരിക്കും.

Verse 100

इत्येतत्कथितं सर्वं किमन्यत्परिपृच्छसि

ഇങ്ങനെ എല്ലാം പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു; ഇനി നീ മറ്റെന്താണ് ചോദിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?

Verse 101

राजोवाच । शिवरात्रिप्रभावोयमतुलः परिकीर्त्तितः । अजानता कृता तेन लुब्धकेन पुरा श्रुतम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ശിവരാത്രിയുടെ ഈ അതുല മഹിമ പ്രസിദ്ധമായി പാടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. പണ്ടുകാലത്ത് ആ വേട്ടക്കാരൻ പോലും അറിയാതെയേ ഇത് അനുഷ്ഠിച്ചതായി ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.

Verse 102

इदानीं वद कर्त्तव्या कथमन्यैर्जनैर्विभो । किं ग्राह्यं किं नु मोक्तव्यं शिवरात्र्यां वदस्व मे

ഇപ്പോൾ പറയുക, ഹേ പ്രഭോ—മറ്റുള്ളവർ ഇത് എങ്ങനെ അനുഷ്ഠിക്കണം? ശിവരാത്രിയിൽ എന്ത് സ്വീകരിക്കണം, എന്ത് ഒഴിവാക്കണം—എനിക്ക് അറിയിക്കൂ.

Verse 103

सारस्वत उवाच । संप्राप्य मानुषं जन्म ज्ञात्वा देवं महेश्वरम् । शिवरात्रिः सदा कार्या भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी

സാരസ്വതൻ പറഞ്ഞു—മാനുഷജന്മം പ്രാപിച്ച് ദേവൻ മഹേശ്വരനെ അറിഞ്ഞാൽ, ശിവരാത്രി എപ്പോഴും അനുഷ്ഠിക്കണം; അത് ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.

Verse 104

ईदृशं जायते पुण्यमेकया कृतया नृप । ये कुर्वंति सदा मर्त्त्यास्तेषां पुण्यमनंतकम्

ഹേ നൃപാ! ഒരിക്കൽ ചെയ്താലും ഇത്തരമൊരു പുണ്യം ജനിക്കുന്നു. ഇത് നിരന്തരം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന മർത്ത്യരുടെ പുണ്യം അനന്തമാകുന്നു.

Verse 105

द्वादशाब्दं व्रतमिदं कर्त्तव्यं प्रतिवत्सरम् । जीवितं चंचलं नृणां यदि कर्तुं न शक्यते

ഈ വ്രതം പന്ത്രണ്ടു വർഷം, ഓരോ വർഷവും അനുഷ്ഠിക്കണം. എന്നാൽ മനുഷ്യജീവിതം ചഞ്ചലമാണ്; അത്രകാലം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ…

Verse 106

तदा द्वादशभिर्मासैर्व्रत मेतत्समाप्यते । माघमासे चतुर्दश्यां प्रारम्भः क्रियते नृप

അപ്പോൾ ഈ വ്രതം പന്ത്രണ്ടു മാസങ്ങളിൽ സമാപിക്കുന്നു. ഹേ നൃപാ, മാഘമാസത്തിലെ ചതുര്ദശിയിലാണ് ഇതിന്റെ ആരംഭം ചെയ്യുന്നത്.

Verse 107

प्रतिमासं ततः कार्यं पौषांते तु समाप्यते । विघ्नश्चेज्जायते मध्ये कथं चिद्दैवयोगतः

അതിന് ശേഷം പ്രതിമാസവും ഇത് ആചരിക്കണം; പൗഷാന്തത്തിൽ ഇത് സമാപിക്കുന്നു. ഇടയിൽ ദൈവയോഗത്താൽ ഏതെങ്കിലും വിഘ്നം സംഭവിച്ചാൽ…

Verse 108

न भवेद्व्रतभंगस्तु पुनः कार्यमनन्तरम् । द्वादशैव प्रकर्तव्याः कृत्वा संख्या विशेषतः

അതിനെ വ്രതഭംഗമെന്ന് കരുതരുത്; ഉടൻ തന്നെ വീണ്ടും ചെയ്യണം. എണ്ണം കൃത്യമായി പൂരിപ്പിച്ച് പന്ത്രണ്ടു അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ തന്നെ സമ്പൂർണ്ണമാക്കണം.

Verse 109

कृतं न नश्यते लोके शुभं वा यदि वाऽशुभम् । कृष्णायां तु चतुर्दश्यां कृतपूर्वाह्निकक्रियः

ഈ ലോകത്തിൽ ചെയ്തതു നശിക്കുകയില്ല—ശുഭമായാലും അശുഭമായാലും. അതിനാൽ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ, പൂർവാഹ്നകർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി…

Verse 110

उपवासनियमो ग्राह्यो नद्यां स्नानं विधीयते । तदभावे तडागादौ कार्यं स्नानं स्वशक्तितः

ഉപവാസനിയമം സ്വീകരിക്കണം; നദിയിൽ സ്നാനം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അത് ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ കുളം മുതലായവയിൽ സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 111

तैलाभ्यंगो न कर्त्तव्यो न कार्यं गमनं क्वचित् । तीर्थसेवा प्रकर्त्तव्या तस्मिंश्चागमनं शुभम्

എണ്ണയഭ്യംഗം ചെയ്യരുത്; എവിടെയും അലഞ്ഞുതിരിയുകയും ചെയ്യരുത്. ആ തീർത്ഥസേവ നിർവ്വഹിക്കണം; അവിടേക്ക് പോകുന്നത് ശുഭമാണ്.

Verse 112

शिवरात्रिः सदा कार्या लिंगे स्वायंभुवे नरैः । तदभावे महापुण्ये लिंगे वर्षशताधिके

മനുഷ്യർ എപ്പോഴും സ്വയംഭൂ ലിംഗത്തിൽ ശിവരാത്രിവ്രതം ആചരിക്കണം. അത് ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ, നൂറുവർഷത്തിലധികം പ്രതിഷ്ഠിതമായ മഹാപുണ്യ ലിംഗത്തിൽ (വ്രതം) ചെയ്യണം.

Verse 113

गिरौ वने समुद्रांते नद्यां यच्च शिवालये । तद्वै स्वायंभुवं लिंगं स्वयं तत्रैव संस्थितम्

പർവതത്തിൽ, വനത്തിൽ, സമുദ്രതീരത്ത്, നദീതീരത്ത് അല്ലെങ്കിൽ ശിവാലയത്തിൽ—എവിടെ കണ്ടാലും അതിനെ സ്വയംഭൂ ലിംഗമെന്ന് അറിയുക; അത് സ്വയം അവിടെയേ സ്ഥാപിതമാണ്.

Verse 114

वालुलिंगादिकं लिंगं पूजितं फलदं स्मृतम् । दिवा संपूज्य यत्नेन पुष्पधूपादिना नरः

വാലുലിംഗം മുതലായ ലിംഗം പൂജിക്കപ്പെട്ടാൽ ഫലദായകമാണെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. പകൽ സമയത്ത് പുഷ്പം, ധൂപം മുതലായവകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ പരിശ്രമത്തോടെ സമ്യകായി പൂജിക്കണം.

Verse 115

वर्जयेन्मदिरां द्यूतं नारीं नखनिकृन्तनम् । ब्रह्मचर्यपरैः शांतैः कर्त्तव्यं समुपोषणम्

മദ്യം, ചൂതാട്ടം, സ്ത്രീസംഗം (കാമഭോഗം), നഖം മുറിക്കൽ—ഇവയെല്ലാം ഒഴിവാക്കണം. ബ്രഹ്മചര്യനിഷ്ഠയോടെ ശാന്തമായി ഉപവാസ-വ്രതം ശരിയായി അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 116

रात्रौ देवाग्रतो गत्वा कर्त्तव्याः सप्त पर्वताः । पक्वान्नफलतांबूलपुष्पधूपादिचर्चिताः

രാത്രിയിൽ ദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ ചെന്നു ഏഴ് ‘പർവതങ്ങൾ’ (പൂജാ കൂമ്പാരങ്ങൾ) ഒരുക്കണം; പക്വാന്നം, ഫലങ്ങൾ, താംബൂലം, പുഷ്പങ്ങൾ, ധൂപം മുതലായവകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കണം।

Verse 117

घृतेन दीपः कर्त्तव्यः पापनाशनहेतवे । यतो दीपस्य माहात्म्यं विज्ञेयं मुक्तिदायकम्

പാപനാശത്തിനായി നെയ്യുകൊണ്ട് ദീപം തെളിയിക്കണം; ദീപത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം മോക്ഷദായകമാണെന്ന് അറിയണം।

Verse 118

दीपः सदैव कर्त्तव्यो गृहे देवालये नरैः । दिवा निशि च संध्यायां दीपः कार्यः स्वशक्तितः

മനുഷ്യർ വീട്ടിലും ദേവാലയത്തിലും എപ്പോഴും ദീപം നിലനിർത്തണം; പകലും രാത്രിയും സന്ധ്യാകാലവും സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് ദീപം തെളിയിക്കണം।

Verse 119

किञ्चिदुद्द्योतमात्रेण देवास्तुष्यंति भूतले । पितॄणां प्रथमं दीपः कर्त्तव्यः श्राद्धकर्मणि

അൽപമായ പ്രകാശം മാത്രത്താലും ഭൂതലത്തിലെ ദേവന്മാർ പ്രസന്നരാകുന്നു; പിതൃകൾക്കായി ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ ആദ്യം ദീപം അർപ്പിക്കണം।

Verse 120

रात्रौ जागरणं कार्यं यथा निद्रा न जा यते । शिवरात्रिप्रभावोऽयं श्रोतव्यः शिवसंनिधौ

രാത്രിയിൽ നിദ്ര വരാതിരിക്കാൻ ജാഗരണം ചെയ്യണം; ശിവരാത്രിയുടെ ഈ മഹിമ ശിവസന്നിധിയിൽ തന്നെ ശ്രവിക്കണം।

Verse 121

शिवस्य चरितं रात्रौ श्रोतव्यं बहुविस्तरम् । गीतं नृत्यं तथा वाद्यं कर्तव्यं शिवसंनिधौ

രാത്രിയിൽ ശിവന്റെ ചരിതം വിപുലമായി ശ്രവിക്കണം. ശിവസന്നിധിയിൽ ഗാനം, നൃത്തം, വാദ്യവാദനവും ചെയ്യണം.

Verse 122

एवं सा नीयते रात्रिर्मुख्यं जागरणं यतः । रात्रौ देयानि दानानि शक्त्या वै तत्र जागरे

ഇങ്ങനെ രാത്രിയെ കഴിക്കണം; കാരണം ജാഗരണം തന്നെയാണ് മുഖ്യ വ്രതം. ആ രാത്രിയിലെ ജാഗരണത്തിൽ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനങ്ങൾ നൽകണം.

Verse 123

पुनः स्नात्वा प्रभाते तु कर्त्तव्यं शिवपूजनम् । पूजनीयाश्च यतयो भोजनाच्छादनादिभिः

പിന്നീട് പ്രഭാതത്തിൽ വീണ്ടും സ്നാനം ചെയ്ത് ശിവപൂജ നടത്തണം. യതിമാരെയും ആഹാരം, വസ്ത്രം മുതലായവ നൽകി ആദരിക്കണം.

Verse 124

तपस्विनां प्रदातव्यं भोजनं गृहमेधिभिः । द्वादशाष्टौ च चत्वारो भोक्तव्या एक एव वा

ഗൃഹസ്ഥർ തപസ്വികൾക്ക് ഭോജനം നൽകണം. പന്ത്രണ്ടോ, എട്ടോ, നാലോ—അല്ലെങ്കിൽ ഒരാളെയെങ്കിലും ഭോജിപ്പിക്കാം.

Verse 125

एकोऽपि ब्रह्मचारी यो ब्रह्मविच्छिवपूजकः । सहस्राणां समो भक्त्या गृहे संभोजितो भवेत्

ബ്രഹ്മത്തെ അറിഞ്ഞ ശിവപൂജകനായ ഒരൊറ്റ ബ്രഹ്മചാരിയെയെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ വീട്ടിൽ ഭോജിപ്പിച്ചാൽ, അത് ആയിരങ്ങളെ ഭോജിപ്പിച്ചതിന് തുല്യമായ പുണ്യം നൽകും.

Verse 126

अक्षारालवणं पत्रे भोक्तव्यं वाग्यतैः स्वयम् । पुत्रमित्रकलत्राणां दातव्यं भोजनं पुरः

വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് സ്വയം ഇലയിൽ വിളമ്പിയ മസാലയില്ലാത്ത, ഉപ്പില്ലാത്ത ആഹാരം ഭുജിക്കണം. ആദ്യം പുത്രന്മാർക്കും സുഹൃത്തുകൾക്കും ഭാര്യയ്ക്കും ഭക്ഷണം നൽകണം.

Verse 127

अनेन विधिना कार्या शिवरात्रिः शिवव्रतैः । द्वादशैता यदा पूर्णास्तिलपात्राणि वै तदा

ഈ വിധിപ്രകാരം ശിവവ്രതങ്ങളാൽ ശിവരാത്രി ആചരിക്കണം. ഈ പന്ത്രണ്ടും പൂർത്തിയായാൽ, അപ്പോൾ എള്ളിന്റെ പന്ത്രണ്ട് പാത്രങ്ങൾ ഒരുക്കണം.

Verse 128

द्वादशैव प्रदेयानिगुरुब्राह्मणज्ञातिषु । व्रतांते गौः प्रदातव्या कृष्णा वत्सयुता दृढा

ആ പന്ത്രണ്ട് എള്ളുപാത്രങ്ങൾ ഗുരുവിനും ബ്രാഹ്മണർക്കും ബന്ധുക്കൾക്കും നിർബന്ധമായി ദാനം ചെയ്യണം. വ്രതാന്തത്തിൽ കിടാവോടുകൂടിയ ദൃഢമായ കറുത്ത പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 129

सवस्त्राभरणा देया घंटाभरणभूषिता । अंगुलीयकवासांसि च्छत्रोपानत्कमण्डलु

ആ പശുവിനെ വസ്ത്രവും ആഭരണങ്ങളും സഹിതം, മണിയാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച് ദാനം ചെയ്യണം. കൂടാതെ മോതിരങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ, കുട, പാദരക്ഷ, കമണ്ഡലു എന്നിവയും നൽകണം.

Verse 130

गुरवे दक्षिणा देयाब्राह्मणेभ्यः स्वशक्तितः । एवं कृत्वा ततो देयं तपस्विभ्योऽथ भोजनम् । मिष्टान्नं विविधं दत्त्वा क्षमाप्य च विसर्जयेत्

ഗുരുവിന് ദക്ഷിണ നൽകണം; ബ്രാഹ്മണർക്കു സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം നൽകണം. ഇങ്ങനെ ചെയ്ത ശേഷം തപസ്വികൾക്ക് ഭോജനമൊരുക്കണം. വിവിധ മധുരാന്നങ്ങൾ നൽകി, ക്ഷമ ചോദിച്ച്, അവരെ ആദരത്തോടെ യാത്രയാക്കണം.

Verse 131

एवं यः कुरुते सत्यं तस्य पापं न विद्यते । संतानमुत्तमं लब्ध्वा भुक्त्वा भोगाननुत्तमान्

ഇങ്ങനെ സത്യമായി ആചരിക്കുന്നവന് പാപം നിലനിൽക്കുകയില്ല. ഉത്തമ സന്താനം ലഭിച്ച് അവൻ അനുത്തമ ഭോഗങ്ങളും ശ്രേയസ്സും അനുഭവിക്കും.

Verse 132

दिव्यविमानमारूढो दिव्यस्त्रीपरिवेष्टितः । गतिवादित्रनिर्घोषैर्नीयते शिवमन्दिरे

ദിവ്യവിമാനത്തിൽ ആരൂഢനായി, ദിവ്യസ്ത്രീകളാൽ പരിവേഷ്ടിതനായി, ചലിക്കുന്ന ദിവ്യവാദ്യങ്ങളുടെ നാദഘോഷത്തിനിടയിൽ അവൻ ശിവമന്ദിരത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 133

तदेतत्कथितं पुण्यं शिवरात्रिव्रतं मया । कृतेन येन लोकानां सर्वपापक्षयो भवेत्

ഈ പുണ്യകരമായ ശിവരാത്രിവ്രതം ഞാൻ വിവരിച്ചു; ഇത് അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ജനങ്ങളുടെ സർവ്വപാപങ്ങളും ക്ഷയിക്കും.