
ഈശ്വരൻ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ, ദേവന്മാർക്ക് പ്രീതികരമായ ക്രിയാത്മികാ ശക്തിയുടെ രണ്ടാം രൂപത്തെ വിവരിക്കുന്നു. സോമേശനും വായുവും ഇടയ്ക്കുള്ള പ്രദേശത്ത് യോഗിനികൾ ആരാധിക്കുന്ന ഒരു പീഠം പാതാള-വിവരത്തിനടുത്ത് ഉണ്ടെന്നും, ഭക്തർക്കായി നിധികൾ, ദിവ്യ ഔഷധങ്ങൾ, രസായനം തുടങ്ങിയ മറഞ്ഞ നിക്ഷേപങ്ങൾ ലഭ്യമാകുമെന്നും പറയുന്നു. ദേവിയെ ഭൈരവിയായി തിരിച്ചറിയുന്നു. തുടർന്ന് ത്രേതായുഗത്തിലെ രാജാവ് അജാപാലൻ രോഗബാധിതനായി അഞ്ചുനൂറ് വർഷം ഭൈരവിയെ ഉപാസിക്കുന്നു. ദേവി പ്രസന്നയായി അവന്റെ ശരീരരോഗങ്ങൾ എല്ലാം നീക്കുന്നു; രോഗങ്ങൾ ആടുകളുടെ രൂപത്തിൽ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോകുകയും അവയെ സംരക്ഷിക്കണമെന്ന് രാജാവിനോട് കല്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു—അതുകൊണ്ട് അവൻ ‘അജാപാലൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാകുന്നു; ദേവി നാലു യുഗങ്ങളിലും ‘അജാപാലേശ്വരി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതയാകുന്നു. അഷ്ടമിയും ചതുര്ദശിയും പൂജിച്ചാൽ പ്രത്യേക സമൃദ്ധി വർധിക്കും. ആശ്വയുജ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ സോമേശ്വരനെ കേന്ദ്രമാക്കി മൂന്നു പ്രദക്ഷിണം നടത്തി, തുടർന്ന് സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവിയെ വേർതിരിച്ച് പൂജിച്ചാൽ മൂന്നു വർഷം ഭയവും ശോകവും അകലും. സ്ത്രീകൾക്ക് വന്ധ്യത, രോഗം, ദൗർഭാഗ്യം എന്നിവ ഉണ്ടായാൽ ദേവിയുടെ സന്നിധിയിൽ നവമി വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണമെന്ന് ഉപദേശം നൽകുന്നു. തുടർന്ന് രാജവംശകഥയും രാവണപ്രസംഗവും വരുന്നു—രാവണൻ ദേവന്മാരെ അധീനപ്പെടുത്തുമ്പോൾ അജാപാലൻ ‘ജ്വരം’ അയച്ച് അവനെ പീഡിപ്പിച്ച് പിന്മാറ്റുന്നു. അവസാനം അജാപാലേശ്വരിയുടെ രോഗശമന-വിഘ്നനാശ ശക്തി പുകഴ്ത്തി, ഗന്ധം, ധൂപം, ആഭരണം, വസ്ത്രം മുതലായവ അർപ്പിച്ച് പൂജിക്കുന്നത് പാപദുഃഖനിവാരകമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
Verse 1
ईश्वर उवाच । अथ द्वितीयां ते वच्मि शक्तिं देवि क्रियात्मिकाम् । प्रभासस्थां महादेवीं देवानां प्रीतिदायिनीम्
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവി, ഇനി ഞാൻ നിന്നോട് രണ്ടാം ശക്തിയെ പറയുന്നു; അവൾ ക്രിയാത്മികശക്തിയാണ്. പ്രഭാസത്തിൽ അധിവസിക്കുന്ന ആ മഹാദേവി ദേവന്മാർക്ക് പ്രീതിദായിനിയാണ്।
Verse 2
सोमेशाद्वायवे भागे षष्टिधन्वतरे स्थिता । तत्र पीठं महादेवि योगिनीगणवन्दितम्
സോമേശ്വരനിൽ നിന്ന് വായവ്യ ഭാഗത്ത് അറുപത് ധനുസ്സ് അകലെയായി അവൾ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. ഹേ മഹാദേവി, അവിടെ അവളുടെ പീഠം ഉണ്ട്; യോഗിനീഗണങ്ങൾ അതിനെ വന്ദിക്കുന്നു।
Verse 3
तस्मिन्स्थाने स्थितं देवि पातालविवरं महत् । तस्मिन्महाप्रभे स्थाने रक्षारूपेण संस्थिताम्
ഹേ ദേവി, ആ സ്ഥലത്ത് പാതാളത്തിലേക്കുള്ള ഒരു മഹാവിവരം ഉണ്ട്. അത്യന്തം പ്രഭാമയമായ ആ സ്ഥാനത്ത് അവൾ രക്ഷാരൂപമായി അധിവസിക്കുന്നു।
Verse 4
पातालनिधि निक्षेपदिव्यौषधिरसायनम् । क्षेत्रमध्ये स्थितं सर्वं तदर्चनरतो लभेत्
പാതാളനിധികളുടെ നിക്ഷേപങ്ങളും ദിവ്യ ഔഷധങ്ങളും രസായനങ്ങളും—ഇവയെല്ലാം ക്ഷേത്രമദ്ധ്യേ സ്ഥിതമാണ്. അവിടെ അർച്ചനയിൽ രതനായവൻ അതിന്റെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 5
भैरवीति च तद्देव्याः पूर्वं नाम प्रकीर्त्तितम् । अस्मिन्पुनश्चांतरे तु अष्टाविंशे चतुर्युगे । त्रेतायुगमुखे राजा अजापालो बभूव ह
പൂർവ്വകാലത്ത് ആ ദേവിയുടെ നാമം ‘ഭൈരവീ’ എന്നായി പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു. ഈ മന്വന്തരത്തിൽ, ഇരുപത്തിയെട്ടാം ചതുര്യുഗത്തിൽ, ത്രേതായുഗാരംഭത്തിൽ ‘അജാപാല’ എന്ന രാജാവ് ഉദിച്ചു.
Verse 6
तेन चागत्य क्षेत्रेस्मिन्पंचवर्षशतानि च । भैरवी पूजिता देवी व्याधिग्रस्तेन भामिनि
ഹേ സുന്ദരീ, രോഗപീഡിതനായ അവൻ ഈ ക്ഷേത്രഭൂമിയിൽ വന്ന് അഞ്ചുനൂറു വർഷം ഇവിടെ ദേവി ഭൈരവിയെ പൂജിച്ചു.
Verse 7
ततः प्रोवाच तं देवी संतुष्टा राजसत्तमम् । अलं क्लेशेन राजर्षे तुष्टाहं तव भक्तितः
അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടയായ ദേവി ആ രാജശ്രേഷ്ഠനോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ രാജർഷേ, ഇനി ക്ലേശം മതി; നിന്റെ ഭക്തിയാൽ ഞാൻ തൃപ്തയാണ്.”
Verse 8
इत्युक्तः स तदा राजा कृताञ्जलिपुटः सुधीः । प्रणम्योवाच तां देवीमानंदास्राविलेक्षणः
ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ ആ ബുദ്ധിമാൻ രാജാവ് കൃതാഞ്ജലിയായി, ദേവിയെ നമസ്കരിച്ചു, ആനന്ദാശ്രുനിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ പറഞ്ഞു.
Verse 9
यदि तुष्टासि मे देवि वरार्हो यदि वाप्यहम् । सर्वे रोगाः शरीरान्मे नाशं यांतु बहिः कृताः
“ഹേ ദേവീ, നീ എനിക്കു പ്രസന്നയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ വരത്തിന് അർഹനാണെങ്കിൽ, എന്റെ ശരീരത്തിലെ എല്ലാ രോഗങ്ങളും പുറത്താക്കപ്പെട്ടു നശിക്കട്ടെ.”
Verse 10
एवमुक्ता तु सा देवी पुनः प्रोवाच तं नृपम् । सर्वमेव महाराज यथोक्तं ते भविष्यति
ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ട ദേവി വീണ്ടും രാജാവിനോട് അരുളിച്ചെയ്തു— “ഹേ മഹാരാജാ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നേ നിനക്കു എല്ലാം സംഭവിക്കും.”
Verse 11
इत्युक्ते तु तदा देव्या तस्य राज्ञः कलेवरात् । निर्गता व्याधयस्तत्र अजारूपेण वै पृथक्
ദേവി ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തപ്പോൾ, രാജാവിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വ്യാധികൾ ഓരോന്നായി വേർപെട്ട് പുറത്തുവന്നു; അവിടെ അവ മേഷങ്ങളുടെ (ആടുകളുടെ) രൂപം ധരിച്ചു.
Verse 12
सहस्राणां तु पञ्चैव नियतं सार्द्धमेव च । इति वृत्ते महादेव्या पुनः प्रोक्तो नराधिपः
അവയുടെ എണ്ണം നിശ്ചിതമായി അഞ്ചര ആയിരമായി. ഇങ്ങനെ സംഭവിച്ചതിനുശേഷം മഹാദേവി വീണ്ടും നരാധിപനെ (രാജാവിനെ) അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
Verse 13
राजन्नेतानजारूपान्व्याधीन्पालय कृत्स्नशः । किंकुर्वाणा भविष्यंति तवैवादेशकारिणः
ഹേ രാജാവേ, ആടുകളുടെ രൂപം ധരിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ വ്യാധികളെ മുഴുവനായി പരിപാലിച്ചു സംരക്ഷിക്കൂ. അവ നിന്റെ ദാസന്മാരായി, നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മാത്രം പ്രവർത്തിക്കും.
Verse 14
अजापालेति ते नाम ख्यातं लोके भविष्यति । तव नाम्ना मम नाम अजापालेश्वरीति च । भविष्यति धरापृष्ठे तच्च यावच्चतुर्युगम्
നിന്റെ പേര് ലോകത്തിൽ ‘അജാപാല’ (ആടുകളുടെ പരിപാലകൻ) എന്നായി പ്രസിദ്ധമാകും. നിന്റെ പേരാൽ എന്റെ പേരും ‘അജാപാലേശ്വരി’ എന്നാകും; ഭൂമിയിൽ ആ കീർത്തി നാലു യുഗങ്ങൾ നിലനിൽക്കും.
Verse 15
अष्टम्यां च चतुर्द्दश्यां योऽत्र मां पूजयिष्यति । तस्याष्टगुणमैश्वर्यं दास्ये तुष्टा न संशयः
ഇവിടെ അഷ്ടമിയിലും ചതുര്ദശിയിലും എന്നെ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുന്നവന്, ഞാൻ പ്രസന്നയായി അഷ്ടഗുണ ഐശ്വര്യവും പ്രഭുത്വവും നല്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.
Verse 16
अश्वयुक्छुक्लाष्टम्यां च त्रिः कृत्वा तु प्रदक्षिणाम् । सोमेशं मध्यतः कृत्वा संस्नाप्याभ्यर्च्य मां पृथक् । तस्य वर्षत्रयं राजन्न भीः शोको भविष्यति
ആശ്വയുജ ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, സോമേശ്വരനെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ദേവനെ സ്നാനിപ്പിച്ച് അർച്ചന ചെയ്ത്, എന്നെയും പ്രത്യേകം പൂജിച്ചാൽ—ഹേ രാജാവേ—അവന് മൂന്നു വർഷം ഭയവും ശോകവും ഉണ്ടാകുകയില്ല.
Verse 17
या तु वंध्या भवेन्नारी रोगिणी दुर्भगा तथा । तयोक्ता नवमी कार्या ममाग्रे तुष्टिवर्द्धिनी
വന്ധ്യയായോ, രോഗിണിയായോ, ദുർഭാഗ്യവതിയായോ ഉള്ള സ്ത്രീ എന്റെ സന്നിധിയിൽ വിധിപൂർവം നവമീ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം; അത് ദേവീപ്രസന്നതയും അനുഗ്രഹവും വർധിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 18
ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तु तदा देवी तत्रैवांतर्हिताऽभवत् । प्रभासक्षेत्रमध्यस्थः स राजातुलविक्रमः
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ദേവി അവിടെയേ അന്തർഹിതയായി. അപ്പോൾ അതുലവിക്രമനായ ആ രാജാവ് പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.
Verse 19
पालयामास धर्मात्मा तानजान्व्याधिरूपिणः । औषधीर्विविधाकारास्तेषां याः पुष्टिहेतवः
ആ ധർമ്മാത്മ രാജാവ് വ്യാധിരൂപം ധരിച്ചിരുന്ന ആ ആടുകളെ പരിപാലിച്ചു; അവയുടെ വളർച്ചക്കും ശക്തിക്കും കാരണമായ വിവിധ ഔഷധികളാൽ അവയെ പോഷിപ്പിച്ചു.
Verse 20
तत्र वर्षशतं साग्रं पुष्टिं नीता अजाः पृथक् । महानिधानसंस्थानमजापालेन निर्मिंतम्
അവിടെ നൂറു വർഷത്തിലധികം കാലം ആടുകളെ വേർതിരിച്ച് വളർത്തി പുഷ്ടിപ്പെടുത്തി. ആടുപാലകൻ മഹാനിധി-ഭണ്ഡാരസ്ഥാപനം നിർമ്മിച്ചു.
Verse 21
अथ तस्याः प्रसादेन स राजा पृथुविक्रमः । सप्तद्वीपाधिपो जातः सूर्यवंशविभूषणः
അവളുടെ പ്രസാദത്താൽ ആ വിശാലവിക്രമനായ രാജാവ് സപ്തദ്വീപങ്ങളുടെ അധിപതിയായി, സൂര്യവംശത്തിന്റെ ഭൂഷണമായി തീർന്നു.
Verse 22
देव्युवाच । अत्याश्चर्यमिदं देव अजा देव्याः समुद्भवम् । पुनश्च श्रोतुमिच्छामि तस्य राज्ञोद्भुतं महत्
ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! ദേവിയിൽ നിന്നു ഈ ആടുകൾ ഉദ്ഭവിച്ചതെന്നത് അത്യാശ്ചര്യം. വീണ്ടും ആ രാജാവിനെ സംബന്ധിച്ച മഹത്തായ അത്ഭുതം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
Verse 23
कथं राजा स देवेश सप्तद्वीपां वसुन्धराम् । शशास एक एवासौ कथं ते व्याधयः कृताः
ഹേ ദേവേശാ! ആ രാജാവ് ഒരുത്തൻ മാത്രം സപ്തദ്വീപങ്ങളുള്ള ഭൂമിയെ എങ്ങനെ ഭരിച്ചു? ആ വ്യാധികൾ എങ്ങനെ ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടു?
Verse 24
ईश्वर उवाच । पुरा बभूव राजर्षिर्दिलीप इति विश्रुतः । दीर्घो नाम सुतस्तस्य रघुस्तस्मादजायत
ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—പുരാതനകാലത്ത് ‘ദിലീപ’ എന്ന പ്രസിദ്ധനായ രാജർഷി ഉണ്ടായിരുന്നു. അവന്റെ പുത്രന്റെ പേര് ‘ദീർഘ’; അവനിൽ നിന്നാണ് രഘു ജനിച്ചത്.
Verse 25
अजःपुत्रो रघोश्चापि तस्माद्यश्चातिवीर्यवान् । स भैरवीं समाराध्य कृत्वा व्याधीनजागणान्
അജനും രഘുവിന്റെ പുത്രനായിരുന്നു; അവനിൽ നിന്നു അത്യന്തം പരാക്രമശാലി ഒരുവൻ ഉദിച്ചു. അവൻ ഭൈരവിയെ സമാരാധിച്ച് രോഗങ്ങളെ ആടുകളുടെ കൂട്ടമായി അനേകമാക്കി.
Verse 26
पालयामास संहृष्टो ह्यजापालस्ततोऽभवत् । तस्मिन्काले बभूवाथ रावणो राक्षसेश्वरः
അവൻ സന്തോഷത്തോടെ രാജ്യം പാലിച്ചു; അതിനാൽ ‘അജാപാലൻ’ എന്ന രക്ഷകനായി സ്ഥാപിതനായി. അതേ കാലത്തുതന്നെ രാക്ഷസേശ്വരൻ രാവണനും പ്രബലമായി ഉയർന്നു.
Verse 27
लंकास्थितः सुरगणान्नियुयोज स्वकर्मसु । अखंडमंडलं चन्द्रमातपत्रं चकार ह
ലങ്കയിൽ നിലകൊണ്ട് അവൻ ദേവഗണങ്ങളെ അവരുടെ അവരുടെ കർമങ്ങളിൽ നിയോഗിച്ചു. ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തെ തന്നെ അഖണ്ഡ വൃത്താകാര രാജച്ഛത്രമാക്കി തീർത്തു.
Verse 28
इन्द्रं सेनापतिं चक्रे वायुं पांसुप्रमार्जकम् । वरुणं दूतकर्मस्थं धनदं धनरक्षकम्
അവൻ ഇന്ദ്രനെ സേനാപതിയാക്കി, വായുവിനെ ധൂളി പ്രമാർജകനാക്കി, വരുണനെ ദൂതകാര്യത്തിൽ നിയോഗിച്ചു, ധനദൻ (കുബേരൻ)നെ ധനരക്ഷകനാക്കി.
Verse 29
यमं संयमनेऽरीणां युयुजे मन्त्रणे मनुम् । मेघाश्छर्दंति लिंपंति द्रुमाः पुष्पाणि चिक्षिपुः
ശത്രുക്കളെ സംയമിപ്പാൻ യമനെ നിയോഗിച്ചു, ആലോചനയ്ക്കായി മനുവിനെ. മേഘങ്ങൾ ധാരയായി പെയ്തു, വൃക്ഷങ്ങൾ പുഷ്പങ്ങൾ ചിതറിച്ചു.
Verse 31
प्रेक्षणीयेऽप्सरोवृंदं वाद्ये विद्याधरा वृताः । गंगाद्याः सरितः पाने गार्हपत्ये हुताशनः
ദർശനവൈഭവത്തിനായി അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘം ഉണ്ടായിരുന്നു; വാദ്യനാദത്തിനായി വിദ്യാധരരുടെ കൂട്ടം ചുറ്റിനിന്നു. പാനത്തിനായി ഗംഗാദി നദികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഗാർഹപത്യാഗ്നിയുടെ സ്ഥാനത്ത് സ്വയം ഹുതാശനൻ (അഗ്നി) വിരാജിച്ചു.
Verse 32
विश्वकर्मांगसंस्कारे तेन शिल्पी नियोजितः । तिष्ठंति पार्थिवाः सर्वे पुरः सेवाविधायिनः
ശരീരസംസ്കാരവും അലങ്കാരസജ്ജീകരണവും നടത്താൻ അവൻ ശില്പിയായ വിശ്വകർമ്മനെ നിയോഗിച്ചു. എല്ലാ ഭൂമിപതികളും മുന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട് സേവാവിധി അനുഷ്ഠിച്ചു.
Verse 33
दृश्यंते भास्वरै रत्नैः प्रस्खलंतो विभूषणैः । तान्दृष्ट्वा रावणः प्राह प्रहस्तं प्रतिहारकम्
അവർ ഭാസ്വര രത്നങ്ങളാൽ മിനുങ്ങിയും, വഴുതി വീഴുന്ന ആഭരണങ്ങളുടെ ഝംകാരത്തോടെ ദൃശ്യമാവുകയും ചെയ്തു. അവരെ കണ്ട രാവണൻ തന്റെ പ്രതിഹാരകനായ പ്രഹസ്തനോട് പറഞ്ഞു.
Verse 34
सेवां कर्त्तुं मम स्थाने ब्रूहि केऽत्र समागताः । उवाच स प्रणम्याग्रे दण्डपाणिर्निशाचरः
“എന്റെ സഭയിൽ സേവ ചെയ്യാൻ ഇവിടെ ആരൊക്കെയാണ് സമാഗമിച്ചിരിക്കുന്നത്? പറയുക.” എന്ന് രാവണൻ ചോദിച്ചു. അപ്പോൾ നിശാചരനായ ദണ്ഡപാണി മുന്നിൽ നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു.
Verse 35
एष काकुत्स्थो मांधाता धुन्धुमारो नलोऽर्जुनः । ययातिर्नहुषो भीमो राघवोऽयं विदूरथः
“ഇവരാണ് കാകുത്സ്ഥൻ, മാംധാതാവ്, ധുന്ധുമാരൻ, നലൻ, അർജുനൻ; യയാതി, നഹുഷൻ, ഭീമൻ; ഈ രാഘവനും വിദൂരഥനും കൂടിയാണ്.”
Verse 36
एते चान्ये च बहवो राजान इह चागताः । सेवाकरास्तव स्थाने नाजापाल इहो गतः
ഇവരും മറ്റും അനേകം രാജാക്കന്മാരും ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു, നിങ്ങളുടെ സഭയിൽ സേവ ചെയ്യാൻ സന്നദ്ധരായി; എന്നാൽ അജാപാലൻ ഇവിടെ വന്നിട്ടില്ല.
Verse 37
रावणः कुपितः प्राह शीघ्रं दूत विसर्जय । इत्युक्त्वा प्रहितो दूतो धूम्राक्षो नाम राक्षसः
കോപിച്ച രാവണൻ പറഞ്ഞു—“ദൂതനെ ഉടൻ അയയ്ക്കുക!” എന്ന് പറഞ്ഞ് ധൂമ്രാക്ഷൻ എന്ന രാക്ഷസനെ ദൂതനായി അയച്ചു.
Verse 38
धूम्राक्ष गच्छ ब्रूहि त्वमजापालं ममा ज्ञया । सेवां कर्त्तुं ममागच्छ करं वा यच्छ पार्थिव
“ധൂമ്രാക്ഷാ, പോകുക; എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അജാപാലനോട് പറയുക—‘എന്റെ സേവ ചെയ്യാൻ വരിക; അല്ലെങ്കിൽ, രാജാവേ, കര (ഖരാജ്) നൽകുക.’”
Verse 39
अथवा चन्द्रहासेन त्वां करिष्ये विकंधरम् । रावणेनैवमुक्तस्तु धूम्राक्षो गरुडो यथा
“അല്ലെങ്കിൽ ചന്ദ്രഹാസ ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് നിന്നെ ശിരസ്സറ്റവനാക്കും!” രാവണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ധൂമ്രാക്ഷൻ ഗരുഡനെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
Verse 40
संप्राप्तस्तां पुरीं रम्यां तव राजकुलं गतः । ददर्शायांतमेकं स अजापालमजावृतम्
അവൻ ആ മനോഹര നഗരത്തിലെത്തി രാജകുലപരിസരത്തിലേക്ക് ചെന്നു; അജാപാലൻ വരുന്നതു കണ്ടു—അവൻ ഒറ്റയ്ക്കായിരുന്നു, എന്നാൽ ആടുകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
Verse 41
मुक्तकेशं मुक्तकच्छं स्वर्णकंबलधारिणम् । यष्टिस्कंधं रेणुवृतं व्याधिभिः परिवारितम्
അവൻ അഴിച്ചിട്ട മുടിയോടും ഇളകിയ വസ്ത്രങ്ങളോടും കൂടി, സ്വർണ്ണകംബളം ധരിച്ചവനായി ദൃശ്യപ്പെട്ടു. ദണ്ഡിൽ ചാര്ന്ന്, ധൂളിയിൽ മൂടപ്പെട്ട്, വ്യാധികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു।
Verse 42
निघ्नंतमिव शार्दूलं सर्वोपद्रवनाशनम् । मह्यामालिख्य नामानि विनिघ्नंतं द्विषां गणम्
അവൻ വ്യാഘ്രംപോലെ ശത്രുക്കളെ തകർക്കുന്നവനായി, സർവ്വ ഉപദ്രവനാശകനായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. നിലത്ത് പേരുകൾ എഴുതി, വൈരികളുടെ സംഘത്തെ ചൂര്നമാക്കുകയായിരുന്നു।
Verse 43
स्नातं भुक्तं निजस्थाने कृतकृत्यं मनुं यथा । दृष्ट्वा हृष्टमनाः प्राह धूम्राक्षो रावणोदितम्
അവൻ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഭോജനം ചെയ്ത്, സ്വന്തം സ്ഥാനത്ത് ഇരുന്ന്—മനുവിനെപ്പോലെ കൃതകൃത്യനായി—ഇരുന്നതു കണ്ട ധൂമ്രാക്ഷൻ ഹർഷചിത്തത്തോടെ രാവണൻ പറഞ്ഞ സന്ദേശം അറിയിച്ചു।
Verse 44
अजापालोऽपि साक्षेपं प्रत्यु क्त्वा कारणोत्तरम् । प्रेषयामास धूम्राक्षं ततः कृत्यं समादधे
അജാപാലനും കാരണങ്ങളോടെ കടുപ്പമായി മറുപടി പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് ധൂമ്രാക്ഷനെ അയച്ചു വിട്ട്, പിന്നെ കൃത്യം (അനുഷ്ഠാനം) ആരംഭിച്ചു।
Verse 45
ज्वरमाकारयित्वा तु प्रोवाचेदं महीपतिः । गच्छ लंकाधिपस्थानमाचर त्वं यथोदितम्
അപ്പോൾ രാജാവ് ജ്വരദേവനെ വിളിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു—“ലങ്കാധിപന്റെ വാസസ്ഥാനത്തേക്ക് പോകുക; പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നേ ആചരിക്കുക।”
Verse 46
नियुक्तस्त्वजपालेन ज्वरो दिवि जगाम ह । गत्वा च कंपयामास रावणं राक्षसेश्वरम्
അജാപാലൻ നിയോഗിച്ച ജ്വരം ആകാശമാർഗ്ഗം പോയി; അവിടെ എത്തി രാക്ഷസേശ്വരൻ രാവണനെ വിറപ്പിച്ചു।
Verse 47
रावणस्तं विदित्वा तु ज्वरं परमदारुणम् । प्रोवाच तिष्ठतु नृपस्तेन मे न प्रयोजनम्
അത്യന്തം ഭീകരമായ ആ ജ്വരത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ രാവണൻ പറഞ്ഞു—“ആ രാജാവ് അങ്ങനെ തന്നെയിരിക്കട്ടെ; എനിക്ക് അവനാൽ കാര്യമില്ല।”
Verse 48
ततः स विज्वरो राजा बभूव धनदानुजः । एवं तस्य चरित्राणि संति चान्यानि कोटिशः
അതിനുശേഷം ധനദൻ (കുബേരൻ)ന്റെ അനുജനായ ആ രാജാവ് ജ്വരമുക്തനായി. ഇങ്ങനെ അവളുടെ (ദേവീശക്തിയുടെ) മറ്റും കോടിക്കണക്കിന് ചരിതങ്ങളും അത്ഭുതകൃത്യങ്ങളും പ്രസിദ്ധമാണ്।
Verse 49
अजापालस्य देवेशि सूर्यवत्त्विट्किरीटिनः । तेनैषाऽराधिता देवी अजापालेन धीमता । सर्वरोगप्रशमनी सर्वो पद्रवनाशिनी
ഹേ ദേവേശി! സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തമായ കിരീടധാരിയായ ധീമാനായ അജാപാലൻ ഈ ദേവിയെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു. ഈ ദേവി സർവരോഗങ്ങളും ശമിപ്പിക്കുകയും എല്ലാ ആപത്തുകളും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।
Verse 50
पूजयेत्तां विधानेन भोगेप्सुर्यदि मानवः । गंधैर्धूपैरलंकारैर्वस्त्रैरन्यैश्च भक्तितः
മനുഷ്യൻ ഭോഗസൗഭാഗ്യങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, വിധിപ്രകാരം ഭക്തിയോടെ—സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, ധൂപം, അലങ്കാരങ്ങൾ, വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയും മറ്റു നിവേദ്യങ്ങളുമായി—ആ ദേവിയെ പൂജിക്കട്ടെ।
Verse 51
इति ते कथितं सर्वमजादेव्याः समुद्भवम् । सर्वदुःखोपशमनं सर्वपातकनाशनम्
ഇങ്ങനെ അജാദേവിയുടെ സമുദ്ഭവം മുഴുവനായും ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഈ പുണ്യാഖ്യാനം സർവ്വദുഃഖങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കുകയും സർവ്വപാപങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
Verse 58
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टपञ्चाशोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘അജാപാലേശ്വരീമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരുള്ള അമ്പത്തെട്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.