Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 43

स्नातं भुक्तं निजस्थाने कृतकृत्यं मनुं यथा । दृष्ट्वा हृष्टमनाः प्राह धूम्राक्षो रावणोदितम्

snātaṃ bhuktaṃ nijasthāne kṛtakṛtyaṃ manuṃ yathā | dṛṣṭvā hṛṣṭamanāḥ prāha dhūmrākṣo rāvaṇoditam

അവൻ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഭോജനം ചെയ്ത്, സ്വന്തം സ്ഥാനത്ത് ഇരുന്ന്—മനുവിനെപ്പോലെ കൃതകൃത്യനായി—ഇരുന്നതു കണ്ട ധൂമ്രാക്ഷൻ ഹർഷചിത്തത്തോടെ രാവണൻ പറഞ്ഞ സന്ദേശം അറിയിച്ചു।

स्नातम्bathed
स्नातम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु) → स्नात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular; describes the person seen)
भुक्तम्having eaten
भुक्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभुज् (धातु) → भुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
निजस्थानेin his own place
निजस्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनिज (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative singular); तत्पुरुष (निजं स्थानम्)
कृतकृत्यम्having completed his duties
कृतकृत्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त-प्रातिपदिक) + कृत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (कृतं कृत्यं यस्य = one whose duty is done)
मनुम्Manu
मनुम्:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular; upamāna)
यथाas, like
यथा:
Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक/तुलनार्थक (as, like)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund); अव्ययभाव
हृष्टमनाःdelighted at heart
हृष्टमनाः:
Visheshana (Qualifier of subject/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular); बहुव्रीहि (हृष्टं मनः यस्य = whose mind is delighted)
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह्/ब्रू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
धूम्राक्षःDhūmrākṣa
धूम्राक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधूम्राक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative singular)
रावणोदितम्spoken by Rāvaṇa
रावणोदितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootरावण (प्रातिपदिक) + उदित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Accusative singular; object understood: “words”); षष्ठी-तत्पुरुष (रावणेन उदितम् = spoken by Rāvaṇa)

Narrator

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Ṛṣis (frame)

Scene: A serene figure sits in his own seat after bathing and eating, composed like Manu; nearby stands Dhūmrākṣa, a smoky-eyed rākṣasa messenger, smiling as he prepares to deliver Rāvaṇa’s words.

D
Dhūmrākṣa
A
Ajāpāla
R
Rāvaṇa
M
Manu

FAQs

A dharmic life is marked by order, purity, and duty fulfilled—qualities praised even amid conflict.

The narrative belongs to Prabhāsa-kṣetra-māhātmya, which glorifies Prabhāsa as a sacred realm.

Implicit ideals of snāna (bathing) and proper conduct are present, but no explicit injunction is stated.