Adhyaya 256

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि नंदादित्यं समाहितः । नंदेन स्थापितं पूर्वं तत्रैवामितबुद्धिना

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവീ! തുടർന്ന് ഏകാഗ്രചിത്തനായി നന്ദാദിത്യനിലേക്കു പോകണം; അവനെ മുൻപ് അമിതബുദ്ധിയുള്ള രാജാവ് നന്ദൻ അവിടെയേ തന്നെ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു.

Verse 2

नंदो राजा पुरा ह्यासीत्सर्वलोकसुखप्रदः । न दुर्भिक्षं न च व्याधि नाकाले मरणं नृणाम्

പുരാതനകാലത്ത് രാജാവ് നന്ദൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ സർവ്വജനങ്ങൾക്കും സുഖം നൽകുന്നവൻ. ദുര്ഭിക്ഷമില്ല, വ്യാധിയില്ല; മനുഷ്യർക്കു അകാലമരണവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

Verse 3

तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे न चावृष्टिकृतं भयम् । कस्यचित्त्वथ कालस्य पूर्वकर्मानुसारतः

ആ ധർമ്മജ്ഞ രാജാവ് ഭരിക്കുമ്പോൾ അനാവൃഷ്ടി മൂലമുള്ള ഭയവും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നാൽ ഒരു സമയത്ത്, പൂർവകർമ്മാനുസാരമായി (ഫലം പ്രകടമായി).

Verse 4

कुष्ठेन महता व्याप्तो वैराग्यपरमं गतः । तेन रोगाभिभूतेन देवदेवो दिवाकरः । प्रतिष्ठितो नदीतीरे स च रोगाद्विमोचितः

ഭീകരമായ കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ച് അവൻ വൈരാഗ്യത്തിന്റെ പരമാവസ്ഥയിലെത്തി. ആ രോഗം മൂലം പീഡിതനായി നദീതീരത്ത് ദേവദേവനായ ദിവാകരനെ (സൂര്യനെ) പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; തുടർന്ന് അവൻ രോഗമുക്തനായി.

Verse 5

देव्युवाच । किमसौ रोगवान्राजा सार्वभौमो महीपतिः । तस्य धर्मरतस्यापि कस्माद्रोग समुद्भवः

ദേവി പറഞ്ഞു— ആ സർവ്വഭൗമ രാജാവ്, ഭൂമിയുടെ അധിപൻ, എന്തുകൊണ്ട് രോഗബാധിതനാണ്? ധർമ്മത്തിൽ രതനായിട്ടും അവനിൽ ഈ രോഗം ഏതു കാരണത്താൽ ഉദ്ഭവിച്ചു?

Verse 6

ईश्वर उवाच । एष धर्मसदाचारो नंदो राजा प्रतापवान् । व्यचरत्सर्वलोकान्स विमानवरमास्थितः

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു— ഇവൻ ധർമ്മസദാചാരമുള്ള പ്രതാപശാലിയായ നന്ദരാജാവാണ്. ഉത്തമമായ വിമാനത്തിൽ ആരൂഢനായി അവൻ സർവ്വലോകങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 7

विमानं तस्य तुष्टेन दत्तं वै विष्णुना स्वयम् । कामगं वरवर्णेन बर्हिणेन विनादितम्

അവനിൽ പ്രസന്നനായ വിഷ്ണു സ്വയം ആ വിമാനം ദാനം ചെയ്തു— അത് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകുന്നവയായിരുന്നു; ദിവ്യവർണ്ണമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ മയൂരത്തിന്റെ മധുരനാദം കൊണ്ട് മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 8

स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो विचरंस्तत्र संस्थितः । गतवान्मानसं दिव्यं सरो देवगणान्वितम्

ഒരിക്കൽ ആ നൃപശ്രേഷ്ഠൻ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ നിൽക്കുകയും, ദേവഗണങ്ങളോടുകൂടിയ ദിവ്യമായ മാനസസരോവരത്തിലേക്ക് എത്തുകയും ചെയ്തു.

Verse 9

तत्रापश्यद्बृहत्पद्मं सरोमध्यगतं सितम् । तत्र चांगुष्ठमात्रं तु स्थितं पुरुषसत्तमम्

അവിടെ അവൻ തടാകത്തിന്റെ നടുവിൽ നിലകൊള്ളുന്ന മഹത്തായ വെളുത്ത താമര കണ്ടു; അതിന്മേൽ അങ്കുഷ്ഠമാത്ര രൂപത്തിൽ പുരുഷോത്തമൻ വിരാജിച്ചു।

Verse 10

रक्तवासोभिराच्छन्नं द्विभुजं तिग्मतेजसम् । तं दृष्ट्वा सारथिं प्राह पद्ममेतत्समाहर

ചുവന്ന വസ്ത്രങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടും, ദ്വിഭുജനായി, തീക്ഷ്ണ തേജസ്സോടെ ജ്വലിച്ചും നിന്ന അവനെ കണ്ട രാജാവ് സാരഥിയോട് പറഞ്ഞു—“ആ താമര ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക।”

Verse 11

इदं तु शिरसा बिभ्रत्सर्वलोकस्य सन्निधौ । श्लाघनीयो भविष्यामि तस्मादाहर मा चिरम्

“സകല ലോകങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ ഇതിനെ ഞാൻ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചാൽ ഞാൻ പ്രശംസനീയനാകും; അതിനാൽ കൊണ്ടുവരിക—വൈകരുത്।”

Verse 12

एवमुक्तस्ततस्तेन सारथिः प्रविवेश ह । ग्रहीतुमुपचक्राम तत्पद्मं वरवर्णिनि । स्पृष्टमात्रे तदा पद्मे हुंकारः समपद्यत

അങ്ങനെ കല്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ സാരഥി അകത്തേക്ക് (തടാകത്തിലേക്ക്) പ്രവേശിച്ചു, ഹേ സുന്ദരി, ആ താമര പിടിക്കുവാൻ തുടങ്ങി. എന്നാൽ താമര സ്പർശിച്ച മാത്രത്തിൽ ഭയങ്കരമായ “ഹും”കാരധ്വനി മുഴങ്ങി।

Verse 13

राजा च तत्क्षणात्तेन शब्देन समजायत । कुष्ठी विगतवर्णश्च बलवीर्यविवर्जितः

ആ ശബ്ദം കൊണ്ടുതന്നെ ആ നിമിഷം രാജാവിന് മാറ്റം സംഭവിച്ചു—അവൻ കുഷ്ഠരോഗിയായി, വർണ്ണം നഷ്ടപ്പെട്ടു, ബലവും വീര്യവും വിട്ടുപോയി।

Verse 14

तथागतमथात्मानं दृष्ट्वा स पुरुषर्षभः । तस्थौ तत्रैव शोकार्तः किमेतदिति चिंतयन्

തന്റെ അത്തരം അവസ്ഥ കണ്ട്, ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ ദുഃഖാർത്തനായി അവിടെത്തന്നെ നിന്നു, 'ഇതെന്താണ്?' എന്ന് ചിന്തിച്ചു.

Verse 15

तस्य चिंतयतो धीमानाजगाम महातपाः । वसिष्ठो ब्रह्मपुत्रस्तु स तं पप्रच्छ पार्थिवः

അദ്ദേഹം ചിന്തയിലാണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, മഹാതപസ്വിയും ബ്രഹ്മപുത്രനുമായ വസിഷ്ഠൻ അവിടെ എത്തി. രാജാവ് അദ്ദേഹത്തോട് ചോദിച്ചു.

Verse 16

एष मे भगवञ्जातो देहस्यास्य विपर्ययः । कुष्ठरोगाभिभूतात्मा नाहं जीवितुमुत्सहे

'ഹേ ഭഗവാൻ! എന്റെ ശരീരത്തിന് ഈ വിപരീത അവസ്ഥ വന്നിരിക്കുന്നു. കുഷ്ഠരോഗത്താൽ വലയുന്ന ഞാൻ ഇനി ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.'

Verse 17

उपायं ब्रूहि मे ब्रह्मन्व्याधितस्य चिकित्सितम् । उताहो व्रतमन्यद्वा दानं यज्ञमथापि वा

'ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഈ രോഗത്തിനുള്ള ചികിത്സയോ പരിഹാരമോ പറഞ്ഞുതന്നാലും. അല്ലെങ്കിൽ വല്ല വ്രതമോ ദാനമോ യജ്ഞമോ നിർദ്ദേശിച്ചാലും.'

Verse 18

वसिष्ठ उवाच । एतद्ब्रह्मोद्भवं नाम पद्मं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दृष्टमात्रेण चानेन दृष्टाः स्युः सर्व देवताः

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മോദ്ഭവം എന്ന പേരുള്ള ഈ താമര മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തമാണ്. ഇതിനെ ദർശിക്കുന്നതിലൂടെത്തന്നെ സകല ദേവതകളെയും ദർശിച്ച ഫലം ലഭിക്കുന്നു.'

Verse 19

एतद्धि दृश्यते धन्यैः पद्मं कैः क्वापि पार्थिव । एतस्मिन्दृष्टमात्रे तु यो जलं विशते नरः

ഹേ രാജാവേ, ഈ പദ്മം ഭാഗ്യവാന്മാർക്കേ ദർശനമാകൂ—എവിടെയോ ആരെയോ വളരെ ദുർലഭം. ഇതു മാത്രം കണ്ടിട്ട് ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ…

Verse 20

सर्वपापविनिर्मुक्तः पदं निर्वाण माप्नुयात् । एष दृष्ट्वा तु ते सूतो हर्तुं तोये प्रविष्टवान्

…അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി നിർവാണപദം പ്രാപിക്കും. നിന്റെ സൂതൻ (സാരഥി) അതു കണ്ടിട്ട് പദ്മം എടുക്കാൻ ജലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 21

तव वाक्येन राजेंद्र मृतोऽसौ रोगवान्भवेत् । ब्रह्मपुत्रोऽप्यहं तेन पश्यामि परमेश्वरम्

ഹേ രാജേന്ദ്രാ, നിന്റെ വാക്കുകൊണ്ട് അവൻ മരിച്ചവനുപോലെ രോഗബാധിതനാകും. എങ്കിലും അതേ (ദിവ്യപ്രഭാവം) കൊണ്ടു ഞാൻ പോലും—ബ്രഹ്മപുത്രനായിട്ടും—പരമേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നു.

Verse 22

अहन्यहनि चागच्छंस्त्वं पुनर्दृष्टवानसि । वांछंति देवता नित्यममुं हृदि मनोरथम्

ദിവസംതോറും വന്ന് നീ വീണ്ടും വീണ്ടും അതിന്റെ ദർശനം നേടി. ദേവന്മാർ ഹൃദയത്തിൽ ഇതേ മനോരഥം നിത്യവും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 23

मानसे ब्रह्मपद्मं तु दृष्ट्वा स्नात्वा कदा वयम् । प्राप्स्यामः परमं ब्रह्म यद्गत्वा न पुनर्भवेत्

മാനസസരോവരത്തിലെ ബ്രഹ്മപദ്മം ദർശിച്ച് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഞങ്ങൾ എപ്പോൾ പരബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കും—അത് പ്രാപിച്ചാൽ പിന്നെ പുനർജന്മമില്ലല്ലോ?

Verse 24

इदं च कारणं भूयो द्वितीयं शृणु पार्थिव । कुष्ठस्य यत्त्वया प्राप्तं हर्तुकामेन पंकजम्

ഹേ പാർഥിവ രാജാവേ, ഇനി രണ്ടാമത്തെ കാരണവും കേൾക്കുക. കുഷ്ഠരോഗം മൂലമാണ് നീ ഇവിടെ എത്തിയത്—പദ്മം എടുക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു നീ അതിന്റെ സമീപത്തേക്ക് ചെന്നു.

Verse 25

प्रद्योतनस्तु गर्भेऽस्मिन्स्वयमेव व्यवस्थितः । तवैषा बुद्धिरभवद्दृष्ट्वेदं वरपंकजम्

ഈ ഗർഭത്തിൽ പ്രദ്യോതനൻ സ്വയം തന്നെ സ്ഥാപിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഈ ശ്രേഷ്ഠ പദ്മം കണ്ടപ്പോൾ നിനക്കു ഈ ബോധം ഉദിച്ചു.

Verse 26

धारयामि शिरस्येनं लोकमध्ये विभूषणम् । इदं चिन्तयतः पापमेवं देवेन दर्शितम्

ലോകമദ്ധ്യേ ഒരു വിഭൂഷണമായി ഇതിനെ ഞാൻ ശിരസ്സിൽ ധരിക്കും. എന്റെ മനസ്സിനെ അലട്ടിയ പാപം ദേവൻ ഇങ്ങനെ വെളിപ്പെടുത്തി.

Verse 27

ततः सर्वप्रयत्नेन तमाराधय भास्करम् । प्रसादाद्देवदेवस्य मोक्ष्यसे नात्र संशयः

അതുകൊണ്ട് സർവ്വശ്രമത്തോടും കൂടി ആ ഭാസ്കരനെ (സൂര്യദേവനെ) ആരാധിക്കൂ. ദേവദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ നീ മോചിതനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 28

प्रभासं गच्छ राजेंद्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । तत्र सिद्धिर्भवेच्छीघ्रमार्त्तानां प्राणिनां भुवि

ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ത്രിലോകപ്രസിദ്ധമായ പ്രഭാസ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകുക. അവിടെ ഭൂമിയിൽ ആർ‍ത്തരായ ജീവികൾക്ക് शीഘ്രം സിദ്ധിയും ആശ്വാസവും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 29

ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा वसिष्ठस्य महात्मनः । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य माहेश्वर्यास्तटे शुभे

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന്റെ ആ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച ശേഷം അവൻ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെത്തി, മാഹേശ്വരിയുടെ ശുഭതീരത്തെ പ്രാപിച്ചു।

Verse 30

नंदादित्यं प्रतिष्ठाप्य गंधधूपानुलेपनैः । पूजयामास तं देवि पुष्पैरुच्चावचैस्तथा

നന്ദാദിത്യനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, ഹേ ദേവീ, സുഗന്ധം, ധൂപം, അനുലേപനം എന്നിവകൊണ്ടും, നാനാവിധ പുഷ്പങ്ങളാലും അവൻ അവനെ പൂജിച്ചു।

Verse 31

तस्य तुष्टो दिवानाथो वरदोऽहमथाब्रवीत्

അവനിൽ പ്രസന്നനായ ദിവാനാഥൻ (സൂര്യദേവൻ) പറഞ്ഞു—“ഞാൻ വരദാനകനാണ്.”

Verse 32

नन्द उवाच । कुष्ठेन महता व्याप्तं पश्य मां सुरसत्तम । यथाऽयं नाशमायाति तथा कुरु दिवाकर

നന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ, എന്നെ നോക്കുക; ഭയങ്കര കുഷ്ഠരോഗം എന്നെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ ദിവാകരാ, ഈ രോഗം നശിക്കുന്നവിധം ചെയ്യണമേ।

Verse 33

सान्निध्यं कुरु देवेश स्थानेऽस्मिन्नित्यदा विभो

ഹേ ദേവേശാ, ഹേ വിഭോ, ഈ സ്ഥാനത്തിൽ നിത്യവും അങ്ങയുടെ സാന്നിധ്യം അനുഗ്രഹിക്കണമേ।

Verse 34

सूर्य उवाच । नीरोगस्त्वं महाराज सद्य एव भविष्यसि । अत्र ये मां समागत्य द्रक्ष्यंति च नरा भुवि

സൂര്യൻ അരുളിച്ചെയ്തു—മഹാരാജാവേ, നീ ഇന്നുതന്നെ രോഗമുക്തനാകും. ഭൂമിയിൽ ഇവിടെ വന്ന് എന്നെ ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യർ…

Verse 35

सप्तम्यां सूर्यवारेण यास्यंति परमां गतिम् । अत्र मे सूर्यवारेण सांनिध्यं सप्तमीदिने । भविष्यति न संदेहो गमिष्ये त्वं सुखी भव

സപ്തമി തിഥി ഞായറാഴ്ചയോടു ചേർന്നാൽ അവർ പരമഗതി പ്രാപിക്കും. ആ സപ്തമി ദിനത്തിൽ ഞായറാഴ്ചയായാൽ എന്റെ സാന്നിധ്യം ഇവിടെ നിശ്ചയമായിരിക്കും—സംശയമില്ല. ഞാൻ പ്രസ്ഥാനം ചെയ്യുന്നു; നീ സുഖിയായി ഇരിക്ക.

Verse 36

एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्तत्रैवांतरधीयत

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് സഹസ്രാംശു (സൂര്യദേവൻ) അവിടെയുതന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു.

Verse 37

नीरोगत्वमवा प्यासौ कृत्वा राज्यमनुत्तमम् । जगाम परमं स्थानं यत्र देवो दिवाकरः । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा कृत्वा श्राद्धं प्रयत्नतः

അവൻ രോഗമുക്തി പ്രാപിച്ച്, അനുത്തമമായ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ച്, ദിവാകരദേവൻ വസിക്കുന്ന പരമസ്ഥാനത്തിലേക്ക് പോയി. ആ തീർത്ഥത്തിൽ മനുഷ്യൻ സ്നാനം ചെയ്ത്, പരിശ്രമത്തോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ…

Verse 38

नंदादित्यं पुनर्दृष्ट्वा न पुनर्मर्त्त्यतां व्रजेत । प्रदद्यात्कपिलां तत्र ब्राह्मणे वेदपारगे

നന്ദാദിത്യനെ വീണ്ടും ദർശിച്ചാൽ പിന്നെ മർത്ത്യഭാവത്തിലേക്ക് മടങ്ങരുത്. അവിടെ വേദപാരംഗതനായ ബ്രാഹ്മണന് കപിലാ പശുവിനെ ദാനമായി നൽകണം.

Verse 39

अहोरात्रोषितो भूत्वा घृतधेनुमथापि वा । न तस्य गुणितुं शक्या संख्या पुण्यस्य केनचित्

അവിടെ ഒരു പകലും രാത്രിയും മാത്രം താമസിച്ചാലും—അഥവാ ഘൃതദായിനിയായ ധേനുവിനെ ദാനം ചെയ്താലും—ലഭിക്കുന്ന പുണ്യത്തിന്റെ അളവ് ആരാലും കണക്കാക്കാൻ കഴിയില്ല।

Verse 40

इत्येवं देवदेवस्य माहात्म्यं दीप्तदीधितेः । कथितं तव सुश्रोणि सर्वपापप्रणाशनम्

ഇങ്ങനെ, ഹേ സുശ്രോണി, ദേവദേവനായ ദീപ്തതേജസ്സുള്ള പ്രഭുവിന്റെ മഹാത്മ്യം നിനക്കു പറഞ്ഞു; അത് സർവ്വപാപനാശകമാണ്।

Verse 256

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये नन्दादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्पञ्चाशदुत्तरद्विशततमो ऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ വിഭാഗത്തിൽ ‘നന്ദാദിത്യമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള 256-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।