Adhyaya 223

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं त्रैलोक्यपूजितम् । गात्रोत्सर्गमिति ख्यातं तस्य दक्षिणतः स्थितम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി, തുടർന്ന് ത്രൈലോക്യപൂജിതമായ ‘ഗാത്രോത്സർഗം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ലിംഗത്തിലേക്കു പോകുക; അത് ആ സ്ഥാനത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്തു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 2

यत्र गात्रं परित्यक्तं बलभद्रेण धीमता । अन्यैश्चैव महाभागैर्यादवैस्तत्र संयुगे

ധീമാനായ ബലഭദ്രൻ അവിടെ തന്റെ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ചു; അതുപോലെ ആ വിധിനിർണ്ണീത സംഘർഷത്തിൽ മറ്റു മഹാഭാഗ്യരായ യാദവരും അവിടെയേ ദേഹത്യാഗം ചെയ്തു।

Verse 3

यत्र ते यादवाः क्षीणा ब्रह्मशापबलाहिना । एतत्पुरुषोत्तमं क्षेत्रं समन्ताद्धनुषां शतम्

ബ്രഹ്മശാപബലത്തിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ അവിടെ യാദവർ ക്ഷീണിച്ചു നശിച്ചു. ഇത് പുരുഷോത്തമന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രം; എല്ലാദിക്കിലും നൂറു ധനുസ്സിന്റെ അളവിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 4

यत्र साक्षात्स्वयं देवि तिष्ठते पुरुषोत्तमः । तदेव वैष्णवं क्षेत्रं कलौ पातकनाशनम्

ഹേ ദേവി, എവിടെ സാക്ഷാത് സ്വയം പുരുഷോത്തമൻ വസിക്കുന്നുവോ—അതുതന്നെ വൈഷ്ണവക്ഷേത്രം; കലിയുഗത്തിൽ പാപനാശിനി.

Verse 5

रहस्यं परमं देवि तीर्थानां प्रवरं हि तत् । पूर्वं कृतयुगे देवि प्रेततीर्थं च संस्मृतम् । कलौ युगे तु संप्राप्ते गात्रोत्सर्गमिति त्वभूत्

ഹേ ദേവി, ഇത് പരമ രഹസ്യം; തീർത്ഥങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠം തന്നേ. മുൻപ് കൃതയുഗത്തിൽ ഇത് ‘പ്രേതതീർത്ഥം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെട്ടു; കലിയുഗം വന്നപ്പോൾ ‘ഗാത്രോത്സർഗം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായി।

Verse 6

ऋणमोचनपार्श्वे तु मध्ये तु पापमोचनात् । एतन्मध्यं समाश्रित्य मृतः पापैर्विमुच्यते

ഋണമോചനത്തിന്റെ സമീപത്തും പാപമോചനമെന്ന മദ്ധ്യപ്രദേശത്തും—ഈ മദ്ധ്യഭാഗം ആശ്രയിച്ച് ദേഹത്യാഗം ചെയ്യുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 7

तस्य किं वर्ण्यते देवि यत्रानन्तफलं महत् । अथमेधसहस्रस्य फलं स्नात्वा ह्यवाप्यते

ഹേ ദേവി! മഹത്തായ ഫലം അനന്തമായിരിക്കുന്ന ആ സ്ഥലത്തെ എന്തു വർണ്ണിക്കാം? അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ സഹസ്ര അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 8

यत्राश्वत्थं समासाद्य समाधिन्यस्तमानसः । मुमोच दुस्त्यजान्प्राणान्ब्रह्मद्वारेण केशवः

അവിടെ പവിത്ര അശ്വത്ഥവൃക്ഷത്തെ സമീപിച്ച്, സമാധിയിൽ മനസ്സിനെ നിക്ഷേപിച്ച്, കേശവൻ ബ്രഹ്മദ്വാരത്തിലൂടെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ പ്രാണങ്ങളെ വിട്ടു.

Verse 9

तत्र नारायणं साक्षाद्बलभद्रं च रुक्मिणीम् । पूजयित्वा विधानेन मुच्यते पातकत्रयात्

അവിടെ സാക്ഷാൽ നാരായണനെയും, ബലഭദ്രനെയും, രുക്മിണീദേവിയെയും വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ ത്രിവിധ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 10

तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या यः संतर्पयते पितॄन् । प्रेतत्वात्पितरो मुक्ता भवन्ति श्राद्धदायिनः

അവിടെ ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്ത് തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവന്റെ പിതാക്കന്മാർ പ്രേതാവസ്ഥയിൽ നിന്ന് മോചിതരായി ശ്രാദ്ധം സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യരാകുന്നു.

Verse 11

गोघ्नः सुरापो दुर्मेधा ब्रह्महा गुरुतल्पगः । तत्र स्नात्वा नरः सद्यो विपापः संप्रपद्यते

ഗോഹന്താവോ, സുരാപാനിയോ, ദുർമേധാവോ, ബ്രഹ്മഹന്താവോ, ഗുരുശയ്യ ലംഘിച്ചവനോ ആയാലും—അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ഉടൻ പാപമുക്തനാകുന്നു।

Verse 12

बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि यः करोति नरः प्रिये । तत्र स्नात्वा प्रमुच्येत तीर्थे गात्रप्रमोचने

പ്രിയേ! ബാല്യത്തിൽ, യൗവനത്തിൽ, വാർദ്ധക്യത്തിൽ—അജ്ഞാനത്താലോ അറിഞ്ഞുകൊണ്ടോ—മനുഷ്യൻ ചെയ്യുന്ന ഏതു പാപവും ‘ഗാത്ര-പ്രമോചന’ എന്ന ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ അതിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും।

Verse 13

तत्र पिण्डप्रदानेन पितॄणां जायते परा । तृप्तिर्वर्षशतं यावदेतदाह पुरा हरिः

അവിടെ പിണ്ഡദാനം ചെയ്താൽ പിതൃകൾക്ക് പരമ തൃപ്തി ലഭിക്കുന്നു; അത് നൂറു വർഷം വരെ നിലനിൽക്കും—ഇങ്ങനെ പുരാതനകാലത്ത് ഹരി പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 14

यः पुनश्चान्नदानं तु तत्र कुर्यात्समाहितः । तस्यान्वयेऽपि देवेशि न प्रेतो जायते नरः

ദേവേശി! അവിടെ ഏകാഗ്രചിത്തനായി അന്നദാനം ചെയ്യുന്നവന്റെ വംശത്തിലും ആരും പ്രേതയോണിയിൽ ജനിക്കുകയില്ല।

Verse 16

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि प्रेततीर्थस्य कारणम् । यच्छ्रुत्वा मानवो भक्त्या मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ദേവീ, കേൾക്കുക; പ്രേതതീർത്ഥത്തിന്റെ കാരണമെൻ ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. അത് ഭക്തിയോടെ കേട്ടാൽ മനുഷ്യൻ സർവകല്മഷപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും।

Verse 17

पुराऽसीद्गौतमोनाम महर्षिः शंसितव्रतः । भृगुकल्पात्समायातः क्षेत्रे प्राभासिके शुभे

പുരാതനകാലത്ത് ഗൗതമൻ എന്ന മഹർഷി ഉണ്ടായിരുന്നു; പ്രശംസിത വ്രതനിയമങ്ങളിൽ സ്ഥിരനായവൻ. അദ്ദേഹം ഭൃഗുകൽപത്തിൽ നിന്ന് വന്ന് ശുഭമായ പ്രാഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ എത്തി.

Verse 18

अयने चोत्तरे पुण्ये श्रीसोमेशदिदृक्षया । दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं स्नात्वा तीर्थेषु कृत्स्नशः

പുണ്യമായ ഉത്തരായണകാലത്ത് ശ്രീ സോമേശനെ ദർശിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ അദ്ദേഹം ദേവൻ സോമേശ്വരനെ ദർശിച്ചു; എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സമ്പൂർണ്ണമായി സ്നാനം ചെയ്ത് കർമങ്ങൾ മുഴുവനായി നിർവഹിച്ചു.

Verse 19

श्रीदेव्युवाच । प्रेततीर्थमिति प्रोक्तं पश्चाद्गात्रविमोचनम् । वद मे देवदेवेश प्रेततीर्थस्य कारणम्

ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു— ‘ആദ്യം ഇതിനെ “പ്രേതതീർത്ഥം” എന്നു പറഞ്ഞു, പിന്നെ “ഗാത്രവിമോചനം” എന്നും. ഹേ ദേവദേവേശാ, പ്രേതതീർത്ഥം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നതിനുള്ള കാരണം എനിക്ക് പറയുക.’

Verse 20

अथासौ ब्राह्मणो देवि यावत्सीमामुपागतः । तावद्विष्णुप्रियं तत्र ददृशे वैष्णवं वनम्

അപ്പോൾ, ഹേ ദേവീ, ആ ബ്രാഹ്മണൻ അതിരിലെത്തിയ ഉടൻ അവിടെ വിഷ്ണുവിന് പ്രിയമായ വൈഷ്ണവ വനത്തെ ദർശിച്ചു.

Verse 21

पुरुषोत्तमनामाढ्यं क्षेत्रं च धनुषां शतम् । तस्मिन्क्षेत्रे स चापश्यत्पंच प्रेतान्सुदारुणान्

ആ പ്രദേശം ‘പുരുഷോത്തമ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രശസ്തമായിരുന്നു; നൂറു ധനുസ്സിന്റെ അളവോളം വ്യാപിച്ചിരുന്നതും. ആ ക్షേത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം അത്യന്തം ഭീകരമായ അഞ്ചു പ്രേതങ്ങളെ കണ്ടു.

Verse 22

महावृक्षसमारूढान्महाकायान्महोत्कटान् । ऊर्ध्वकेशाञ्छंकुकर्णान्स्नायुनद्धकलेवरान्

അവർ മഹാവൃക്ഷങ്ങളിൽ കയറി ഇരുന്നിരുന്നു—മഹാകായരും അത്യന്തം ഭയാനകരും; മുടി നിവർന്ന് നിൽക്കുന്നു, ശങ്കുവിനുപോലുള്ള ചെവികൾ, സ്നായുക്കൾകൊണ്ട് കെട്ടിപ്പിണഞ്ഞ ദേഹം।

Verse 23

विमांसरुधिरान्नग्नानथ कृष्णकलेवरान् । दृष्ट्वाऽसौ भयसंत्रस्तो विनष्टोऽस्मीत्यचिन्तयत्

അവരെ—മാംസമില്ലാത്തവർ, രക്തം പുരണ്ടവർ, നഗ്നർ, കറുത്തുപോയ ദേഹങ്ങളുള്ളവർ—കണ്ട് അവൻ ഭയത്തിൽ വിറച്ചു; ‘ഞാൻ നശിച്ചു!’ എന്നു ചിന്തിച്ചു।

Verse 24

ध्यात्वाऽह सुचिरं कालं धैर्यमास्थाय यत्नतः । के यूयं विकृताकारा दृष्टाः पूर्वं मया पुरा

അവൻ ദീർഘനേരം ആലോചിച്ച്, പരിശ്രമത്തോടെ ധൈര്യം കൈക്കൊണ്ട് പറഞ്ഞു—‘വികൃതരൂപികളേ, നിങ്ങൾ ആരാണ്? നിങ്ങളെ ഞാൻ മുമ്പ്, വളരെ മുമ്പ്, കണ്ടിട്ടുണ്ടോ?’

Verse 25

न कदाचिद्यथा यूयं किमर्थं क्षेत्रमध्यतः । धावमानाः सुदुःखार्ता एतन्मे कौतुकं महत्

‘നിങ്ങൾ ഇപ്പോഴുള്ളപോലെ നിങ്ങൾ ഒരിക്കലും ആയിരുന്നില്ല; എന്നാൽ ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടുവിൽ ഇത്ര ദുഃഖത്തിൽ പീഡിതരായി എന്തിന് ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു? ഇത് എനിക്ക് മഹാ അത്ഭുതം.’

Verse 26

प्रेता ऊचुः । वयं प्रेता महाभाग दूरादिह समागताः । श्रुत्वा तीर्थवरं पुण्यं प्रवेशं न लभामहे

പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—‘മഹാഭാഗനേ! ഞങ്ങൾ പ്രേതങ്ങളാണ്; ദൂരദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇവിടെ എത്തിയതാണ്. അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമായ ഈ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹിമ കേട്ടിട്ടും ഞങ്ങൾക്ക് ഇതിൽ പ്രവേശനം ലഭിക്കുന്നില്ല.’

Verse 27

गणैरंतर्धानगतैः प्रहारैर्जर्जरीकृताः । लेखको रोहकश्चैव सूचकः शीघ्रगस्तथा

അദൃശ്യമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ഗണങ്ങളുടെ പ്രഹാരങ്ങളാൽ ഞങ്ങൾ തകർന്നു ജർജരിതരായി. ഞങ്ങളിലുണ്ട് ലേഖകൻ, റോഹകൻ, സൂചകൻ, ശീഘ്രഗൻ എന്ന പേരുള്ളവരും.

Verse 28

अहं पर्युषितोनाम पञ्चमः पापकृत्तमः

ഞാൻ അഞ്ചാമൻ; ‘പര്യുഷിത’ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. ദുഷ്കർമ്മം ചെയ്യുന്നവരിൽ ഞാൻ ഏറ്റവും പാപിഷ്ഠൻ.

Verse 29

गौतम उवाच । प्रेतयोनौ प्रवृत्तानां केन नामानि कृत्स्नशः । युष्माकं निर्मितान्येवमेतन्मे कौतुकं महत्

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—പ്രേതയോണിയിൽ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്ന നിങ്ങളുടെയീ എല്ലാ പേരുകളും പൂർണ്ണമായി ആരാണ് നിശ്ചയിച്ചത്? നിങ്ങള്ക്കായി ഇവ ഇങ്ങനെ രൂപപ്പെട്ടത് എനിക്ക് മഹത്തായ കൗതുകമാണ്.

Verse 30

प्रेता ऊचुः । याचमानस्य विप्रस्य लिखत्येष धरातले । नोत्तरं पठते किञ्चित्तेनासौ लेखकः स्मृतः

പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഭിക്ഷ ചോദിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്റെ മുമ്പിൽ ഇവൻ നിലത്ത് എഴുതും; എന്നാൽ ഒരു മറുപടിയും വായിച്ചു പറയുകയില്ല. അതിനാൽ ഇവൻ ‘ലേഖകൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 31

द्वितीयो ब्राह्मणभयात्प्रासादमधिरोहति । ततोऽसौ रोहकाख्योऽभूच्छृणु विप्र तृतीयकम्

രണ്ടാമൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഭയത്താൽ ഉയർന്ന പ്രാസാദത്തിലേക്ക് കയറുന്നു; അതിനാൽ അവൻ ‘റോഹകൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ. ഹേ വിപ്ര, ഇനി മൂന്നാമന്റെ കാര്യം കേൾക്കുക.

Verse 32

सूचिता बहवोऽनेन ब्राह्मणा वित्तसंयुताः । राज्ञे पापेन तेनासौ सूचको भुवि विश्रुतः

പാപബുദ്ധിയോടെ അവൻ രാജാവിനോട് അനേകം ധനവാനായ ബ്രാഹ്മണരെ കുറിച്ച് ചാടിപ്പറഞ്ഞു; അതുകൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ അവൻ ‘സൂചകൻ’ (വിവരം പറയുന്നവൻ) എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി।

Verse 33

ब्राह्मणैः प्रार्थ्यमानस्तु शीघ्रं धावति नित्यशः । न कदाचिद्ददाति स्म तेनासौ शीघ्रगः स्मृतः

ബ്രാഹ്മണർ അപേക്ഷിച്ചാലും അവൻ നിത്യവും വേഗത്തിൽ ഓടി മാറും; ഒരിക്കലും ദാനം കൊടുത്തില്ല—അതുകൊണ്ട് ‘ശീഘ്രഗൻ’ (വേഗം ഓടുന്നവൻ) എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 34

मया कदन्नं दत्तं च पर्युषितं ब्राह्मणोत्तमे । ब्राह्मणेभ्यः सदा दानं मिष्टान्नेन तु पोषणम् । तस्मात्पर्युषितोनाम संजातोऽहं धरातले

ഹേ ബ്രാഹ്മണോത്തമാ! ഞാൻ കഠിനമായ ഭക്ഷണവും, സൂക്ഷിച്ചുവെച്ച പഴകിയ അന്നവും ദാനം ചെയ്തു. ബ്രാഹ്മണരെ എപ്പോഴും മധുരവും ശുദ്ധവുമായ അന്നദാനത്തോടെ പോഷിക്കണം; അതിനാൽ ഭൂമിയിൽ ഞാൻ ‘പര്യുഷിതൻ’ എന്ന നാമത്തോടെ ജനിച്ചു।

Verse 35

गौतम उवाच । न विना भोजनेनैव वर्तन्ते प्राणिनो भुवि । किमाहारा भवन्तो वै वदध्वं मम कौतुकात्

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—ഭൂമിയിൽ ജീവികൾ ഭക്ഷണമില്ലാതെ നിലനിൽക്കില്ല. നിങ്ങൾ ഏത് ആഹാരത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്? എന്റെ കൗതുകത്താൽ പറയുക।

Verse 36

प्रेता ऊचुः । प्राप्ते भोजनकाले तु यत्र युद्धं प्रवर्तते । तस्यान्नस्य रसं सर्वं भुंजामो द्विजसत्तम

പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഭക്ഷണസമയം വന്നാൽ എവിടെ യുദ്ധം ആരംഭിക്കുമോ, അവിടെയുള്ള അന്നത്തിന്റെ മുഴുവൻ രസം ഞങ്ങളാണ് ഭുജിക്കുന്നത്, ഹേ ദ്വിജസത്തമാ।

Verse 37

नानुलिप्ते धरापृष्ठे यत्र भुंजन्ति मानवाः । भ्रष्टशौचा द्विजश्रेष्ठ तदस्माकं तु भोजनम्

മനുഷ്യർ ലേപനം ചെയ്യാതെയും ശുദ്ധീകരിക്കാതെയും ഉള്ള ഭൂമിപൃഷ്ഠത്തിൽ, ശൗചം ഭ്രഷ്ടമായി ഭക്ഷിക്കുന്നിടത്ത്—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ—അതു തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ (പ്രേതങ്ങളുടെ) ഭോജനം।

Verse 38

अप्रक्षालितपादस्तु यो भुंक्ते दक्षिणामुखः । यो वेष्टितशिरा भुंक्ते प्रेता भुंजन्ति नित्यशः

കാലുകൾ കഴുകാതെ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, തെക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ തല മൂടി ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ—അവന്റെ അന്നം പ്രേതങ്ങൾ നിത്യവും ഭുജിക്കുന്നു।

Verse 39

श्राद्धं संपश्यते श्वा चेन्नारी चैव रजस्वला । अन्त्यजः शूकरश्चान्नं तदस्माकं तु भोजनम्

ശ്രാദ്ധം നായ കണ്ടാൽ, അല്ലെങ്കിൽ രജസ്വല സ്ത്രീ, അല്ലെങ്കിൽ അന്ത്യജൻ, അല്ലെങ്കിൽ പന്നി അന്നത്തെ കാണുകയാണെങ്കിൽ—അത് തന്നെയാണ് പ്രേതങ്ങളുടെ ഭോജനം ആകുന്നത്।

Verse 40

त्यक्त्वा क्रमागतं विप्रं पूजितं प्रपितामहैः । यो दानं ददतेऽन्यस्मै तस्मै चाऽतुष्टचेतसा

പ്രപിതാമഹന്മാർ പൂജിച്ച, പരമ്പരാഗതമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിപ്രനെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരാൾക്ക് ദാനം നൽകുന്നവൻ, അതൃപ്തചിത്തത്തോടെയാണ് നൽകുന്നത് (ഇഷ്ടഫലം ലഭിക്കുകയില്ല)।

Verse 41

तस्य दानस्य यत्पुण्यं तदस्माकं प्रजायते । यस्मिन्गृहे सदोच्छिष्टं सदा च कलहो भवेत् । वैश्वदेवविहीने तु तत्र भुंजामहे वयम्

ആ ദാനത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന പുണ്യം ഞങ്ങളുടെ (പ്രേതങ്ങളുടെ) ഭാഗമാകുന്നു। ഏതു വീട്ടിൽ എപ്പോഴും ഉച്ഛിഷ്ടം കിടക്കുകയും എപ്പോഴും കലഹം ഉണ്ടാകുകയും, വൈശ്വദേവം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കയും ചെയ്യുന്നുവോ—അവിടെയാണ് ഞങ്ങൾ ഭുജിക്കുന്നത്।

Verse 42

गौतम उवाच । युष्माकं कीदृशे गेहे प्रवेशो न च विद्यते । सत्यं वदत माऽसत्यं सत्यं साधुषु संगतम्

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾക്ക് ഏതു തരത്തിലുള്ള ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശനം ഇല്ല? സത്യം പറയുക, അസത്യം പറയരുത്; സത്യം സജ്ജനർക്കു യോജിച്ചതാണ്।

Verse 43

प्रेता ऊचुः । वैश्वदेवोद्भवा यत्र धूमवर्तिः प्रदृश्यते । तस्मिन्गेहे न चास्माकं प्रवेशो विद्यते द्विज

പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജാ! വൈശ്വദേവ അർപ്പണത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന പുകത്തൂൺ കാണുന്ന ഗൃഹത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് പ്രവേശനം ഇല്ല।

Verse 44

यस्मिन्गृहे प्रभाते तु क्रियते चोपलेपनम् । विद्यते वेद निर्घोषस्तत्रास्माकं न किंचन

ഏത് ഗൃഹത്തിൽ പ്രഭാതത്തിൽ ശുദ്ധിക്കായി നിലം ലേപനം ചെയ്യുകയും വേദപാരായണഘോഷം നിലനില്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നുവോ, അവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാനാവില്ല।

Verse 45

गौतम उवाच । केन कर्मविपाकेन प्रेतत्वं व्रजते नरः । एतन्मे विस्तरेणैव यथावद्वक्तु मर्हथ

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—ഏത് കർമ്മവിപാകം മൂലം മനുഷ്യൻ പ്രേതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു? ഇത് എനിക്ക് യഥാവിധി വിശദമായി പറഞ്ഞുതരുക।

Verse 46

प्रेता ऊचुः । मृषाऽपहारिणो ये च ये चोच्छिष्टा व्रजन्ति च । गोब्राह्मणहताश्चैव प्रेतत्वं ते व्रजन्ति हि

പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—വഞ്ചനയോടെ മോഷണം ചെയ്യുന്നവർ, ഉച്ഛിഷ്ടം മൂലം അശുദ്ധാവസ്ഥയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, ഗോഹത്യയും ബ്രാഹ്മണഹത്യയും ചെയ്യുന്നവർ—അവർ തീർച്ചയായും പ്രേതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 47

पैशुन्यनिरता ये च कूटसाक्ष्यरता नराः । न्यायपक्षे न वर्तंते मृताः प्रेता भवंति ते

പരനിന്ദയിൽ ആസക്തരും കൂറ്റസാക്ഷ്യത്തിൽ രതരുമായും നീതിപക്ഷത്ത് നില്ക്കാത്തവരും—മരിച്ചു പ്രേതരായി ഭവിക്കുന്നു।

Verse 48

श्लेष्ममूत्रपुरीषाणि ये क्षिपन्ति सरोवरे । प्रेतत्वं ते समासाद्य विचरंति च मानवाः

പുണ്യസരോവരത്തിൽ കഫം, മൂത്രം, മലമൂത്രം എന്നിവ എറിയുന്നവർ പ്രേതത്വം പ്രാപിച്ച് പിന്നീട് അലഞ്ഞുതിരിയും।

Verse 49

दीयमानं तु विप्राणां गोषु विप्रातुरेषु च । मा देहीति प्रजल्पन्तस्ते च प्रेता भवंति च

ബ്രാഹ്മണർക്കോ, ഗോകൾക്കോ, രോഗിയായ ബ്രാഹ്മണരുടെ പോഷണത്തിനോ ദാനം നൽകുമ്പോൾ ‘നൽകരുത്’ എന്നു പറഞ്ഞ് തടയുന്നവർ—അവരും പ്രേതരാകും।

Verse 50

शूद्रान्नेनोदरस्थेन यदि विप्रो म्रियेत वै । प्रेतत्वं यात्यसौ नूनं यद्यपि स्यात्षडंगवित्

ശൂദ്രനിൽ നിന്നു ലഭിച്ച അന്നം ഉദരത്തിൽ ശേഷിക്കെ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ മരിച്ചാൽ, അവൻ നിശ്ചയമായും പ്രേതത്വം പ്രാപിക്കും—ഷഡംഗവിദ് ആയാലും.

Verse 51

यस्त्रीन्हले बलीवर्दान्वाहयेन्मदसंयुतः । अमावास्यां विशेषेण स प्रेतो जायते नरः

മദം പിടിച്ചവൻ ഉഴവിൽ മൂന്ന് കാളകളെ കെട്ടിയാൽ—വിശേഷിച്ച് അമാവാസി ദിനത്തിൽ—ആ മനുഷ്യൻ പ്രേതനായി ജനിക്കുന്നു।

Verse 52

नास्तिको निंदकः क्षुद्रो नित्यनैमित्त्यवर्जितः । ब्राह्मणान्द्वेष्टि यो नूनं स प्रेतो जायते नरः

നാസ്തികൻ, നിന്ദകൻ, ക്ഷുദ്രചിത്തൻ, നിത്യ-നൈമിത്തിക കർമങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ചവൻ, ബ്രാഹ്മണരെ ദ്വേഷിക്കുന്നവൻ—അത്തരം മനുഷ്യൻ നിശ്ചയമായി പ്രേതനായി ജനിക്കുന്നു.

Verse 53

विश्वासघातको यस्तु ब्रह्महा स्त्रीवधे रतः । गोघ्नो गुरुघ्रः पितृहा स प्रेतो जायते नरः

വിശ്വാസഘാതകൻ, ബ്രഹ്മഹന്താവ്, സ്ത്രീവധത്തിൽ രതനായവൻ, ഗോഹന്താവ്, ഗുരുഹന്താവ്, പിതൃഹന്താവ്—അത്തരം മനുഷ്യൻ പ്രേതനായി ജനിക്കുന്നു.

Verse 54

यस्य नैव प्रदत्तानि एकोद्दिष्टानि षोडश । मृतस्य न वृषोत्सर्गः स प्रेतो जायते नरः

ആരുടെയോ മരണാനന്തരം ഷോഡശ ഏകോദ്ദിഷ്ട ദാനങ്ങൾ നൽകിയിട്ടില്ല, കൂടാതെ വൃഷോത്സർഗം (കാളയെ വിട്ടയക്കുന്ന കർമ്മം) ചെയ്തിട്ടില്ല—അവൻ പ്രേതനായി ജനിക്കുന്നു.

Verse 55

एतद्धि सर्वमाख्यातं यत्पृष्टाः स्म द्विजोत्तम । भूयो ब्रूहि द्विजश्रेष्ठ यश्चास्ति तव संशयः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു. ഇനി ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! നിങ്ങളിൽ ശേഷിക്കുന്ന സംശയം എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ വീണ്ടും പറയുക.

Verse 56

गौतम उवाच । येन कर्मविपाकेनन प्रेतो जायते नरः । तन्मे वदत निःशेषं कौतुकं मेऽत्र विद्यते

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—“ഏത് കർമവിപാകം മൂലം മനുഷ്യൻ പ്രേതനായി മാറുന്നില്ല? അത് എനിക്ക് പൂർണ്ണമായി പറയുക; ഇതിൽ എനിക്ക് തീക്ഷ്ണ കൗതുകമുണ്ട്.”

Verse 57

प्रेता ऊचुः । तीर्थयात्रा रतो यस्तु देवार्चनपरायणः । ब्राह्मणेषु सदा भक्तो न प्रेतो जायते नरः

പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—തീർത്ഥയാത്രയിൽ രതനായി, ദേവാരാധനയിൽ സ്ഥിരനിഷ്ഠനായി, ബ്രാഹ്മണന്മാരോടു നിത്യഭക്തനായി ഇരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ പ്രേതനായി ജനിക്കുകയില്ല।

Verse 58

नित्यं शृणोति शास्त्राणि नित्यं सेवति पंडितान् । वृद्धांस्तु पृच्छते नित्यं न स प्रेतो विजायते

നിത്യമായി ശാസ്ത്രങ്ങൾ ശ്രവിക്കുകയും, നിത്യമായി പണ്ഡിതരെ സേവിക്കുകയും, സ്ഥിരമായി വൃദ്ധന്മാരോട് ഉപദേശം ചോദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ പ്രേതനായി ജനിക്കുകയില്ല।

Verse 59

एतस्मात्कारणात्प्राप्ता वयं सर्वे सुदूरतः । शक्नुमो प्रवेष्टुं च पुण्येऽस्मिन्क्षेत्र उत्तमे

ഈ കാരണത്താലാണ് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും വളരെ ദൂരത്തുനിന്ന് വന്നത്; ഈ പരമോത്തമ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രവേശിക്കാനും കഴിയുന്നു।

Verse 60

निर्विण्णाः प्रेतरूपेण तस्मात्त्वं द्विजसत्तम । गतिर्भव महाभाग सर्वेषां नः प्रयत्नतः

പ്രേതരൂപത്തിൽ ഞങ്ങൾ ക്ഷീണിച്ചു നിരാശപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഹേ മഹാഭാഗാ—നിന്റെ പരിശ്രമത്തോടെ ഞങ്ങളൊക്കെയും മോചിപ്പിക്കുന്ന ഗതിയായി ഭവിക്കണമേ।

Verse 61

गौतम उवाच । कथं वो जायते मोक्षो वदध्वं कृत्स्नशो मम । कृपयाविष्टचित्तोऽहं यतिष्ये नात्र संशयः

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—നിങ്ങൾക്ക് മോക്ഷം എങ്ങനെ ലഭിക്കും? അത് മുഴുവനായി എനിക്ക് പറയുക. കരുണയാൽ എന്റെ ഹൃദയം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഞാൻ തീർച്ചയായും പരിശ്രമിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 62

प्रेता ऊचुः । प्रभूतकालमस्माकं प्रेतत्वे तिष्ठतां विभो । न त्वभ्येति पुमान्कश्चिदस्माकं यो गतिर्भवेत्

പ്രേതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രഭോ! ഞങ്ങൾ ദീർഘകാലമായി പ്രേതാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ഞങ്ങൾക്ക് ഗതി നൽകാൻ കഴിയുന്ന ഒരാളും ഞങ്ങളിലേക്കു സമീപിക്കുന്നില്ല।

Verse 63

तस्मात्त्वं देहि नः श्राद्धं गत्वा क्षेत्रं तु वैष्णवम् । नामगोत्राणि चादाय मोक्षं यास्यामहे ततः

അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ വൈഷ്ണവക്ഷേത്രത്തിൽ ചെന്നു ഞങ്ങൾക്കായി ശ്രാദ്ധം നടത്തുക; ഞങ്ങളുടെ നാമവും ഗോത്രവും സ്വീകരിച്ചാൽ പിന്നെ ഞങ്ങൾ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും।

Verse 64

ईश्वर उवाच । ततोऽसौ ब्राह्मणो गत्वा दयाविष्टो हरेर्गृहम् । श्राद्धं च प्रददौ तेषामेकैकस्य पृथक्पृथक्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ കരുണയിൽ ആകുലനായി ഹരിയുടെ ഭവനത്തിലേക്ക് ചെന്നു, അവരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും വേർ വേറായി ശ്രാദ്ധം അർപ്പിച്ചു।

Verse 65

यस्ययस्य यदा श्राद्धं करोति द्विजसत्तमः । स रात्रौ स्वप्न एत्यैनं दर्शने वाक्यमब्रवीत्

ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്വിജൻ ആരുടെയെങ്കിലും ശ്രാദ്ധം എപ്പോഴെല്ലാം ചെയ്തുവോ, അപ്പോഴെല്ലാം ആ വ്യക്തി രാത്രിയിൽ സ്വപ്നദർശനമായി വന്ന് അവനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 66

प्रसादात्तव विप्रेन्द्र मुक्तोऽहं प्रेतयोनितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि विमानं मे ह्युपस्थितम्

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ പ്രേതയോനിയിൽ നിന്ന് മോചിതനായി. നിങ്ങൾക്ക് മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ; ഞാൻ പോകുന്നു—എന്റെ വിമാനം സമീപത്ത് സന്നദ്ധമാണ്।

Verse 67

एवं संतारितास्तेन चत्वारस्ते द्विजोत्तमाः

ഇങ്ങനെ അവനാൽ ആ നാലു ദ്വിജോത്തമന്മാരായ ബ്രാഹ്മണർ സംസാരസാഗരത്തിൽ നിന്ന് തരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 68

अथासौ ब्राह्मणश्रेष्ठः संप्राप्ते पञ्चमे दिने । प्रददौ विधिपूर्वं तु श्राद्धं पर्युषितस्य च

അതിനുശേഷം ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ അഞ്ചാം ദിവസം വന്നപ്പോൾ വിധിപൂർവ്വം പര്യുഷിതനുവേണ്ടിയും ശ്രാദ്ധകർമ്മം നടത്തി।

Verse 69

अथापश्यत स्वप्नान्ते प्राप्तं पर्युषितं नरम् । दीनवाक्यं परिक्लिष्टं निःश्वसन्तं मुहुर्मुहुः

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്വപ്നത്തിൽ പര്യുഷിതൻ മനുഷ്യരൂപത്തിൽ വന്നതായി കണ്ടു—ദീനവാക്കുകളോടെ, ക്ലേശിതനായി, വീണ്ടും വീണ്ടും നെടുവീർപ്പിടുന്നു.

Verse 70

पर्युषित उवाच । न मे जाता गतिर्विप्र मंदभाग्यस्य पापिनः । मया हृतं तडागार्थं यद्वित्तं प्रगुणीकृतम्

പര്യുഷിതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ! പാപിയും മന്ദഭാഗ്യനും ആയ എനിക്ക് യാതൊരു ഗതിയും ലഭിച്ചില്ല. കുളം നിർമ്മാണത്തിനായി സൂക്ഷിച്ച് ശേഖരിച്ച ധനം ഞാൻ കവർന്നു.

Verse 71

गौतम उवाच । कथं ते जायते मोक्षो वद शीघ्रमशेषतः । करिष्ये नात्र संदेहो यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—വേഗത്തിൽ സമഗ്രമായി പറയുക; നിനക്ക് മോക്ഷം എങ്ങനെ ലഭിക്കും? അതു ഞാൻ ചെയ്യും; അത്യന്തം ദുർലഭമായാലും സംശയമില്ല.

Verse 72

पर्युषित उवाच । अयने चोत्तरे प्राप्ते गत्वा तीर्थं हरिप्रियम् । श्राद्धं त्वं देहि मे नूनं ततो गतिर्भविष्यति

പര്യുഷിതൻ പറഞ്ഞു—ഉത്തരായണം വന്നാൽ ഹരിപ്രിയ തീർത്ഥത്തിൽ ചെന്നു എന്റെ പേരിൽ നിർബന്ധമായി ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കണം; അപ്പോൾ എന്റെ പരഗതി നിശ്ചയമായി ലഭിക്കും.

Verse 73

ईश्वर उवाच । एवमुक्तः स विप्रेन्द्रस्तेन प्रेतेन वै मुनिः । अयने चोत्तरे प्राप्ते गत्वा तीर्थं हरिप्रियम् । प्रददौ विधिवच्छ्राद्धं ततः पर्युषिताय च

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ആ പ്രേതത്തിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനായ മുനി ഉത്തരായണം വന്നപ്പോൾ ഹരിപ്രിയ തീർത്ഥത്തിൽ ചെന്നു പര്യുഷിതനുവേണ്ടി വിധിപൂർവ്വം ശ്രാദ്ധം അർപ്പിച്ചു.

Verse 74

ततः पर्युषितो रात्रौ स्वप्नान्ते वाक्यमब्रवीत् । प्रसन्नवदनो भूत्वा दिव्यमाल्यवपुर्धरः

അതിനുശേഷം രാത്രിയിൽ സ്വപ്നാന്തത്തിൽ പര്യുഷിതൻ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു—പ്രസന്നമുഖനായി, ദിവ്യമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച ദീപ്തമായ രൂപം ധരിച്ചു.

Verse 75

पर्युषित उवाच । मुक्तोऽहं त्वत्प्रसादेन प्रेतभावाद्द्विजोत्तम । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि विमानं मे ह्युपस्थितम्

പര്യുഷിതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ പ്രേതഭാവത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി. നിനക്ക് മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ; ഞാൻ ഇപ്പോൾ പോകുന്നു, എന്റെ വിമാനം സന്നിഹിതമാണ്.

Verse 76

देवत्वं च मया प्राप्तं समर्थोऽहं द्विजोत्तम । वरं ददामि ते विप्र गृहाण त्वं वरं शुभम्

ഞാൻ ദേവത്വം പ്രാപിച്ചു, ഇപ്പോൾ സമർത്ഥനാണ്, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ. ഹേ വിപ്രാ, ഞാൻ നിനക്ക് വരം നൽകുന്നു; ഈ ശുഭവരം സ്വീകരിക്കൂ.

Verse 77

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नव्रते तथा । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

ബ്രാഹ്മണഹന്താവിനും സുരാപാനിക്കും കള്ളനും വ്രതഭംഗം ചെയ്തവനും സദ്ജനങ്ങൾ പ്രായശ്ചിത്തം വിധിച്ചിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ കൃതഘ്നനു പ്രായശ്ചിത്തമില്ല।

Verse 78

गौतम उवाच । यदि देयो वरोऽस्माकं समर्थोऽसि वरप्रद । यत्र स्थाने मया दृष्टाः प्रेता यूयं सुदुःखिताः । तत्राहं चाश्रमं कृत्वा करिष्ये चोत्तमं तपः

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വരപ്രദ പ്രഭോ, നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് വരം നൽകാൻ സമർത്ഥനാണെങ്കിൽ, ഞാൻ നിങ്ങളെ അത്യന്തം ദുഃഖിത പ്രേതങ്ങളായി കണ്ട അതേ സ്ഥലത്ത് ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ച് ഉത്തമ തപസ്സു ചെയ്യും।

Verse 79

निर्गतास्मि गृहं भूयो स्नात्वा तीर्थमिदं महत् । तत्र यो भानवो भक्त्या पितॄनुद्दिश्य भक्तितः

ഈ മഹാതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഞാൻ വീണ്ടും എന്റെ വീട്ടിലേക്കു പോകും. അവിടെ, ഹേ തേജസ്വീ, ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ പിതൃകളെ ഉദ്ദേശിച്ച് ആരാധന ചെയ്‌താൽ…

Verse 80

विधिवद्दास्यति श्राद्धं स्नात्वा संतर्प्य देवताः । युष्मत्प्रसादतस्तस्य ह्यन्वयेऽपि कदाचन । मा भूयात्प्रेतभावो हि अपि पापान्वितस्य भोः

…സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവതകളെ വിധിപൂർവ്വം തൃപ്തിപ്പെടുത്തി അവൻ നിയമപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം നടത്തും. നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ അവനിലും—അവന്റെ വംശത്തിലും—ഒരിക്കലും പ്രേതഭാവം ഉണ്ടാകരുത്, പാപയുക്തനായാലും പോലും।

Verse 81

पर्युषित उवाच । गच्छ त्वं चाश्रमं तत्र कुरु ब्राह्मणसत्तम । गमिष्यसि परां सिद्धिं लोके ख्यातिं गमिष्यसि

പര്യുഷിതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണസത്തമ, നീ അവിടെ ചെന്നു ആശ്രമം സ്ഥാപിക്കൂ. നീ പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കും; ലോകത്തിൽ ഖ്യാതിയും നേടും।

Verse 82

तत्र ये मानवा भक्त्या श्राद्धं दास्यंति सत्तमाः । पितॄणां ते विमानस्था यास्यंति त्रिदिवालयम्

അവിടെ ഭക്തിയോടെ ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കുന്ന ഉത്തമന്മാരുടെ പിതൃഗണങ്ങൾ ദിവ്യവിമാനങ്ങളിൽ ഇരുന്ന് ത്രിദിവാലയമായ ദേവധാമത്തിലേക്ക് ഗമിക്കുന്നു।

Verse 83

न तेषां वंशजः कश्चित्प्रेतत्वं च गमिष्यति । प्राहुः सप्तपदीं मैत्रीं पंडिताः स्थिरबुद्धयः

അവരുടെ വംശജരിൽ ആരും പ്രേതത്വത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല. സ്ഥിരബുദ്ധിയുള്ള പണ്ഡിതർ ‘സപ്തപദി’യാൽ മൈത്രി ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമാകുന്നു എന്നു പറയുന്നു।

Verse 84

मित्रतां तु पुरस्कृत्य किं तद्वक्ष्यामि तच्छृणु । तवाश्रमपदं पुण्यं भविष्यति महीतले

മൈത്രിയെ മുൻനിർത്തി ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കുക. ഭൂമിയിൽ നിന്റെ ആശ്രമസ്ഥലം പുണ്യക്ഷേത്രമായി മാറും।

Verse 85

सर्वपापप्रशमनं सर्वदुःखवि नाशनम् । मन्नाम्ना ख्यातिमायातु प्रेततीर्थमिति प्रभो

പ്രഭോ! എന്റെ നാമത്തിൽ ഇത് ‘പ്രേതതീർത്ഥം’ എന്നായി പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ; ഇത് സർവ്വപാപങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കുകയും സർവ്വദുഃഖങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യട്ടെ।

Verse 86

ईश्वर उवाच । तं तथेति प्रतिज्ञाय गतस्तत्र द्विजोत्तमः । यथा वेदोक्तमार्गेंण सर्वं कृत्यं चकार सः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് ആ ദ്വിജോത്തമൻ അവിടെ ചെന്നു; വേദോക്ത മാർഗ്ഗപ്രകാരം അവൻ എല്ലാ കൃത്യകർമ്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു।

Verse 87

सोऽपि स्वर्गमनुप्राप्तो हृष्टः पर्युषितः प्रिये । एतत्सर्वं पुरावृत्तं स्थानेऽस्मिन्गात्रमोचने

പ്രിയേ! പര്യുഷിതനും ഹർഷത്തോടെ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു. ഇതെല്ലാം പുരാതനകാലത്ത് ഈ ‘ഗാത്രമോചന’ എന്ന സ്ഥലത്തുതന്നെ സംഭവിച്ചതാണ്.

Verse 88

यः शृणोति नरः सम्यक्सर्वपापैः स मुच्यते । शयनोत्थापने योगे यः पश्येत्पुरुषोत्तमम् । गात्रोत्सर्गे तु गत्वाऽसौ यज्ञायुतफलं लभेत्

ഈ വൃത്താന്തം ശരിയായി ശ്രവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തനാകുന്നു. ശയനോത്ഥാപന എന്ന പുണ്യയോഗത്തിൽ പുരുഷോത്തമനെ ദർശിക്കുന്നവൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു; ദേഹത്യാഗസമയത്ത് അവിടെ ചെന്നാൽ പത്തായിരം യജ്ഞങ്ങളുടെ തുല്യഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 223

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुरुषोत्तमतीर्थप्रेततीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोविंशत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, ആദ്യ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘പുരുഷോത്തമതീർത്ഥ-പ്രേതതീർത്ഥമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള 223-ാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.