Adhyaya 2

Verse 1

वसिष्ठ उवाच । आसीत्पूर्वं मुनिर्नाम्ना गौतमश्च महातपाः । अहिल्या दयिता तस्य धर्मपत्नी यशस्विनी

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു— പൂർവ്വകാലത്ത് ഗൗതമൻ എന്ന മഹാതപസ്വിയായ മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു. അവന്റെ പ്രിയയും യശസ്സുള്ള ധർമ്മപത്നിയും അഹല്യയായിരുന്നു.

Verse 2

शिष्यानध्यापयामास स मुनिः शतशस्तदा । श्रुताध्ययनसंपन्नान्विससर्ज ततो गृहान्

ആ മുനി അന്ന് നൂറുകണക്കിന് ശിഷ്യന്മാർക്ക് അധ്യാപനം നടത്തി. അവർ ശ്രുതി-അധ്യയനത്തിൽ സമ്പന്നരായ ശേഷം അവരെ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ഗൃഹങ്ങളിലേക്കു വിടവാങ്ങിച്ചു.

Verse 3

तस्यान्योऽपि च यः शिष्यो गुरुभक्तिपरायणः । उत्तंको नाम मेधावी न्यवसत्तस्य मन्दिरे

അവനു മറ്റൊരു ശിഷ്യനും ഉണ്ടായിരുന്നു; ഗുരുഭക്തിയിൽ പരായണനായവൻ. ഉത്തങ്കൻ എന്ന മേധാവിയായ യുവാവ് ഗുരുവിന്റെ വസതിമന്ദിരത്തിൽ തന്നെ പാർത്തു.

Verse 4

न तं विसर्जयामास जरयापि परिप्लुतम् । उत्तंकोऽपि सुशिष्यत्वान्नो वेत्ति पलितं शिरः

വാർദ്ധക്യം കൊണ്ടു മൂടപ്പെട്ടിരുന്നാലും അദ്ദേഹം അവനെ വിടയച്ചില്ല; ഉത്തങ്കനും സുഷിഷ്യത്വബലത്തിൽ ഗുരുവിന്റെ തലത്തിലെ പളിതകേശം പോലും ശ്രദ്ധിച്ചില്ല।

Verse 5

जातकार्यसमायुक्तो विद्यापारंगतोऽपि सः । केनचित्त्वथ कालेन काष्ठार्थं स बहिर्ययौ

കർതവ്യങ്ങളിൽ നിപുണനും വിദ്യയിൽ പാരംഗതനും ആയിരുന്നിട്ടും, കുറെക്കാലത്തിന് ശേഷം കാഷ്ഠം ശേഖരിക്കാൻ അവൻ പുറത്തേക്കുപോയി।

Verse 6

प्रभूतानि समादाय आश्रमं परमं गतः । अथासौ न्यक्षिपत्तत्र भूतले काष्ठसंचयम्

ധാരാളം കാഷ്ഠം എടുത്തുകൊണ്ട് അവൻ ശ്രേഷ്ഠ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി; പിന്നെ അവിടെ നിലത്ത് കാഷ്ഠക്കെട്ട് വെച്ചു।

Verse 7

काष्ठलग्नां तदा श्वेतां जटामेकां ददर्श सः । स दृष्ट्वा दुःखमापन्नः कृपणं पर्यचिन्तयत्

അപ്പോൾ കാഷ്ഠത്തിൽ കുടുങ്ങിയ ഒരു വെളുത്ത ജട അവൻ കണ്ടു; അത് കണ്ടതോടെ ദുഃഖത്തിലാഴ്ന്ന് കരുണയായി മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു।

Verse 8

धिग्धिङ्मे जीवितं नष्टं कुतः कार्यरतस्य च । कलत्र संग्रहं नैव मया कृतमबुद्धिना

“ധിക് ധിക്! എന്റെ ജീവിതം നശിച്ചു; പ്രവർത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടും എന്ത് ഫലം? അബുദ്ധിയാൽ ഞാൻ ഭാര്യാ-ഗൃഹസ്ഥജീവിതം പോലും ഒരുക്കിയില്ല।”

Verse 9

भविष्यति कुलच्छेदः शैथिल्यान्मम दुर्मतेः । गुरुपत्न्या च संदृष्ट उत्तंको दुःखितस्तदा

“എന്റെ ശൈഥില്യവും ദുർമതിയും മൂലം എന്റെ കുലം ഛേദിക്കപ്പെടും.” എന്നു പറഞ്ഞ്, ഗുരുപത്നി കണ്ടപ്പോൾ ഉത്തങ്കൻ അന്നു ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി.

Verse 10

तस्य दुःखं तथा क्षिप्रं गौतमाय निेवेदितम् । गौतमेन तथेत्युक्त्वा मृदुवाण्या स भाषितः

അവൻ തന്റെ ദുഃഖം വേഗത്തിൽ ഗൗതമനോട് അറിയിച്ചു. ഗൗതമൻ “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് മൃദുവചനങ്ങളാൽ അവനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 11

वत्स गच्छ गृहं त्वं च अग्निहोत्रादिकाः क्रियाः । पालयस्व विधानेन पत्न्या सह न संशयः

“വത്സാ, നീ വീട്ടിലേക്കു പോകുക; അഗ്നിഹോത്രാദി കർമങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിക്കുക; ഭാര്യയോടൊപ്പം—സംശയമില്ല.”

Verse 12

इत्युक्तो गुरुणा सोऽपि प्रत्युवाच गुरुं प्रति । दक्षिणां प्रार्थय स्वामिन्नहं दास्याम्यसंशयम्

ഗുരു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ ഗുരുവിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു—“സ്വാമീ, ഗുരുദക്ഷിണ ചോദിക്കണം; ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ നൽകാം.”

Verse 13

गौतम उवाच । सेवा कृता त्वया वत्स महती मम सर्वदा । तेनैव परिपूर्णत्वं जातं मे नात्र संशयः

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—“വത്സാ, നീ എപ്പോഴും എനിക്ക് മഹത്തായ സേവ ചെയ്തു; അതിനാൽ തന്നെയാണ് ഞാൻ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തൻ—സംശയമില്ല.”

Verse 14

उत्तंक उवाच । किंचिद्ग्राह्यं त्वया स्वामिन्सन्तोषो जायते मम । त्वत्प्रसादान्मुनिश्रेष्ठ विद्यापारंगतोऽस्म्यहम्

ഉത്തങ്കൻ പറഞ്ഞു—സ്വാമീ, എന്നിൽ നിന്നു അല്പമെങ്കിലും സ്വീകരിക്കണമേ; അപ്പോൾ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സന്തോഷം ജനിക്കും. മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ വിദ്യയിൽ പാരംഗതനായിരിക്കുന്നു.

Verse 15

गौतम उवाच । न ग्राह्यं च मया पुत्र सन्तुष्टः सेवयास्म्यहम् । नेच्छाम्यहं धनं त्वत्तः सुखं गच्छ गृहं प्रति

ഗൗതമൻ പറഞ്ഞു—പുത്രാ, എനിക്കൊന്നും സ്വീകരിക്കേണ്ടതില്ല; നിന്റെ സേവനത്തിൽ ഞാൻ തൃപ്തനാണ്. നിന്നിൽ നിന്നു ധനം എനിക്കിഷ്ടമില്ല; സന്തോഷത്തോടെ വീട്ടിലേക്കു പോകുക.

Verse 16

इत्युक्तो गुरुणा सोऽपि मातरं चाभ्यभाषत । किंचिद्ग्राह्यं मया मातः सन्तोषो दीयतां मम

ഗുരു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ ഗുരുപത്നിയോട് പറഞ്ഞു—മാതേ, എന്നിൽ നിന്നു എന്തെങ്കിലും സ്വീകരിക്കണമേ; എന്റെ ഹൃദയത്തിന് സന്തോഷം ദയചെയ്യണമേ.

Verse 17

गुरुपत्न्युवाच । सौदासं गच्छ पुत्र त्वं ममाज्ञां कुरु सत्वरम् । मदयन्ती प्रिया तस्य धर्मपत्नी यशस्विनी

ഗുരുപത്നി പറഞ്ഞു—പുത്രാ, സൗദാസന്റെ അടുക്കൽ പോകുക; എന്റെ ആജ്ഞ വേഗത്തിൽ നിർവഹിക്കൂ. അവന്റെ പ്രിയയും യശസ്വിനിയുമായ ധർമ്മപത്നി മദയന്തിയാകുന്നു.

Verse 18

कुण्डलेऽथानय क्षिप्रं मदयंत्याश्च पुत्रक । नो चेच्छापं प्रदास्यामि पञ्चमेऽह्नि न आगतः

പുത്രകാ, മദയന്തിയുടെ ആ കുണ്ഡലജോഡി വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരിക. അഞ്ചാം ദിവസം നീ മടങ്ങിവരാത്തപക്ഷം ഞാൻ നിന്നെ ശപിക്കും.

Verse 19

इत्युक्तो गुरुपत्न्या स प्रस्थितः सत्वरं तदा । सौदासस्यगृहं प्राप व्याघ्रास्यं तं च दृष्टवान्

ഗുരുപത്നി ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചതോടെ അവൻ ഉടൻ പുറപ്പെട്ടു. സൗദാസന്റെ ഗൃഹത്തിലെത്തി, വ്യാഘ്രമുഖംപോലെയുള്ള അവനെ കണ്ടു.

Verse 20

दृष्ट्वा प्राह तदा विप्रं भक्षणार्थमुपस्थितम् । भक्षयिष्यामि वै विप्र त्वामहं नात्र संशयः

ഭക്ഷണാർത്ഥമായി സമീപത്തെത്തിയ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ വിപ്രാ, ഞാൻ നിന്നെ തീർച്ചയായും ഭക്ഷിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.”

Verse 21

उत्तंक उवाच । अवश्यं भक्षय त्वं मामेकं शृणु नराधिप । देहि मे कुण्डले तात दत्त्वाऽहं गुरवे पुनः । आगमिष्यामि भक्षस्व मा त्वं कार्यविवर्जितम्

ഉത്തങ്കൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ നരാധിപാ, നീ എന്നെ തീർച്ചയായും ഭക്ഷിക്കാം; എന്നാൽ ഒരു കാര്യം കേൾക്കുക. താതാ, ആ കുണ്ഡലങ്ങൾ എനിക്ക് തരിക; ഗുരുവിന് വീണ്ടും സമർപ്പിച്ച് ഞാൻ മടങ്ങിവരും. പിന്നെ എന്നെ ഭക്ഷിക്കൂ; നിന്റെ ഉദ്ദേശം നഷ്ടപ്പെടരുത്.”

Verse 22

सौदास उवाच । गच्छ त्वं मन्दिरे दुर्गे यत्राऽस्ते दयिता मम । तां त्वमासाद्य यत्नेन जीवितव्यभयाद्द्विज

സൗദാസൻ പറഞ്ഞു— “എന്റെ പ്രിയതമ വസിക്കുന്ന കോട്ടയുള്ള രാജമന്ദിരത്തിലേക്ക് പോകുക. ഹേ ദ്വിജാ, ജീവഭയത്താൽ സൂക്ഷ്മമായി അവളെ സമീപിക്കുക.”

Verse 23

याच्यतां मम वाक्येन सा ते दास्यति कुण्डले । त्वया च नान्यथा कार्यं यत्सत्यं द्विजसत्तम

“എന്റെ വാക്കായി അവളോട് അപേക്ഷിക്കുക; അവൾ നിനക്ക് കുണ്ഡലങ്ങൾ നൽകും. ഇതിന് വിരുദ്ധമായി ഒന്നും ചെയ്യരുത്—ഇത് സത്യം, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ.”

Verse 24

वसिष्ठ उवाच । मदयन्त्याः समीपं तु गत्वोवाच द्विजोत्तमः । देहि मे कुण्डले देवि सौदासस्त्वां समादिशत्

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ മദയന്തിയുടെ സമീപം ചെന്നു, “ദേവി, എനിക്ക് കുണ്ഡലങ്ങൾ തരിക; സൗദാസ രാജാവ് നിന്നോട് അങ്ങനെ കല്പിച്ചിരിക്കുന്നു” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 25

मदयंत्युवाच । सन्देहोऽद्यापि मे विप्र कुण्डले द्विजसत्तम । अभिज्ञानं त्वमानीय नृपस्य द्विज दर्शय

മദയന്തി പറഞ്ഞു—“ഹേ വിപ്രാ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഈ കുണ്ഡലങ്ങളെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് ഇനിയും സംശയമുണ്ട്. രാജാവിന്റെ അഭിജ്ഞാനം കൊണ്ടുവന്ന് എനിക്ക് കാണിക്കൂ.”

Verse 26

स गत्वा त्वरितं भूपमभिज्ञानमयाचत

അവൻ വേഗത്തിൽ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു അഭിജ്ഞാനം അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 27

सौदास उवाच । यैर्विना सुगतिर्नास्ति दुर्गतिं ये नयंति वै । गत्वैवं ब्रूहि तां साध्वीं मम वाक्यं द्विजोत्तम । प्रदास्यति ततो नूनं कुण्डले रत्नमंडिते

സൗദാസൻ പറഞ്ഞു—“അവയില്ലാതെ സുഖഗതി ഇല്ല; അവ തന്നെയാണ് നിശ്ചയമായി ദുര്‍ഗതിയിലേക്കു നയിക്കുന്നത്. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ചെന്നു ആ സാധ്വിയോട് എന്റെ വാക്കുകൾ പറയുക; പിന്നെ അവൾ തീർച്ചയായും രത്നമണ്ഡിത കുണ്ഡലങ്ങൾ നൽകും.”

Verse 28

वसिष्ठ उवाच । प्रत्यभिज्ञानमादाय गत्वा तस्यै न्यवेदयत्

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—അഭിജ്ഞാനം കൈകൊണ്ട് അവൻ ചെന്നു അവൾക്കു അത് സമർപ്പിച്ചു.

Verse 29

ततोऽसौ प्रददौ तस्मै गृह्ण मे कुण्डले द्विज । उवाच यत्नमास्थाय नीयतां द्विजसत्तम

അപ്പോൾ അവൾ അവനു കുണ്ഡലങ്ങൾ നൽകി പറഞ്ഞു— “ഹേ ദ്വിജാ, എന്റെ കുണ്ഡലങ്ങൾ സ്വീകരിക്കൂ. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അത്യന്തം ജാഗ്രതയോടെ ഇവ കൊണ്ടുപോകുക.”

Verse 30

एते च वांछते नित्यं तक्षको द्विज कुण्डले । स तथेति समादाय विस्मयोत्फुल्ललोचनः । कौतुकात्पुनरागत्य राजानं वाक्यमब्रवीत्

“ഹേ ദ്വിജാ, തക്ഷകൻ എന്ന നാഗൻ ഈ കുണ്ഡലങ്ങളെ നിത്യവും ആഗ്രഹിക്കുന്നു.” എന്നു പറഞ്ഞ് ‘തഥാസ്തു’ എന്നു സമ്മതിച്ച് അവൻ അവ എടുത്തു; വിസ്മയത്തിൽ കണ്ണുകൾ വിടർന്നു. പിന്നെ കൗതുകത്തോടെ മടങ്ങി വന്ന് രാജാവിനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 31

अभिज्ञानान्मया भूप सम्प्राप्ते दीप्तकुण्डले । वाक्यार्थस्तु न विज्ञातस्ततोऽहं पुनरागतः

“ഹേ ഭൂപാ, അഭിജ്ഞാനചിഹ്നമായി ദീപ്തമായ കുണ്ഡലങ്ങൾ എനിക്ക് ലഭിച്ചു; എന്നാൽ സന്ദേശത്തിന്റെ അർത്ഥം എനിക്കറിയായില്ല, അതുകൊണ്ട് ഞാൻ വീണ്ടും മടങ്ങിവന്നു.”

Verse 32

कौतुकाद्वद मे राजन्स्वकार्ये च यथास्थितम् । कैर्विना सुगतिर्नास्ति दुर्गतिं के नयंति च

“കൗതുകത്താൽ, ഹേ രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ കാര്യത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്ഥിതി എനിക്ക് പറയുക—ആരില്ലാതെ സുഖതി ഇല്ല? ആരാണ് ദുര്‍ഗതിയിലേക്കു നയിക്കുന്നത്?”

Verse 33

सौदास उवाच । आराधिता द्विजा विप्र भवंति सुगतिप्रदाः । असन्तुष्टा दुर्गतिदाः सद्यो मम यथा पुरा

സൗദാസൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ വിപ്രാ, ദ്വിജന്മാരെ യഥാവിധി ആരാധിച്ചാൽ അവർ സുഖതി നൽകുന്നു; അസന്തുഷ്ടരായാൽ ദുര്‍ഗതി നൽകുന്നു—മുമ്പ് എനിക്ക് ഉടൻ സംഭവിച്ചതുപോലെ.”

Verse 34

एतावान्मम शापोऽयं वसिष्ठस्य महात्मनः । तेनोक्तं त्वां यदा कश्चित्प्रश्नं विख्यापयिष्यति

മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ എനിക്കു നൽകിയ ശാപം ഇത്രയേ ഉള്ളൂ. അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്—ആരെങ്കിലും നിന്നോട് ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട ചോദ്യം ചോദിക്കുന്ന സമയത്ത് ആ നിബന്ധന പൂർത്തിയാകും.

Verse 35

तदा दोषविनिर्मुक्तो भविष्यसि न संशयः । त्वत्प्रसादाद्विनिर्मुक्तो ह्यहं शापाद्द्विजोत्तम । सात्त्विकं धाम चापन्नो गच्छ विप्र नमोऽस्तु ते

അപ്പോൾ നീ ദോഷവിമുക്തനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാനും ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി. സാത്ത്വികമായ പവിത്ര ധാമം പ്രാപിച്ച് പോകുക, ഹേ വിപ്രാ; നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 36

वसिष्ठ उवाच । उत्तंकस्तेन निर्मुक्तः सत्वरं पथमाश्रितः । गच्छंश्चातिक्षुधाविष्टो ऽपश्यद्बिल्वफलानि सः

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഉത്തങ്കൻ അങ്ങനെ മോചിതനായി വേഗത്തിൽ വഴിയെടുത്തു. പോകുമ്പോൾ കടുത്ത വിശപ്പാൽ പീഡിതനായി അവൻ ബിൽവഫലങ്ങൾ കണ്ടു.

Verse 37

ततः कृष्णाजिने बद्ध्वा कुण्डले न्यस्य भूतले । आरुरोह फलाकांक्षी स मुनिः क्षुधयाऽन्वितः

പിന്നീട് അവൻ കൃഷ്ണാജിനത്തിൽ കുണ്ഡലങ്ങൾ കെട്ടി നിലത്തു വെച്ചു. ഫലങ്ങൾ ആഗ്രഹിച്ചു, വിശപ്പാൽ അമർന്നു നിന്ന ആ മുനി (മരത്തിൽ) കയറി.

Verse 38

एतस्मिन्नेव काले तु तक्षकः पन्नगोत्तमः । गृहीत्वा कुण्डले तूर्णमगमद्दक्षिणामुखः

അന്നേ സമയത്ത് പന്നഗോത്തമനായ തക്ഷകൻ കുണ്ഡലങ്ങൾ പിടിച്ചുപറിച്ച് വേഗത്തിൽ ദക്ഷിണമുഖമായി പോയി.

Verse 39

अथोत्तंकः फलाहारी अवतीर्य धरातले । सर्वतोऽन्वेषयामास वेगेन महता वृतः

അപ്പോൾ ഫലാഹാരിയായ ഉത്തങ്കൻ ഭൂമിയിലിറങ്ങി, മഹാ ത്വരയാൽ പ്രേരിതനായി, എല്ലാടവും അന്വേഷിച്ചു തുടങ്ങി।

Verse 40

स दृष्ट्वा सम्मुखं प्राप्तं समीपं पन्नगोत्तमः । प्रविवेश बिलं रौद्रमन्धकारेण संवृतम्

അവൻ നേരിൽ അടുത്തെത്തുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, ശ്രേഷ്ഠനായ പന്നഗൻ ഘനാന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട ഭയങ്കര ഗുഹയിൽ കയറി।

Verse 41

उत्तंकोऽपि बिलं प्राप्तः प्रविश्य तमसावृतम् । दण्डकाष्ठं समादाय कुपितोह्यखनत्तदा

ഉത്തങ്കനും ആ ഗുഹയിലെത്തി; അന്ധകാരമൂടിയ അതിൽ കയറി, മരദണ്ഡം എടുത്ത് കോപത്തോടെ ഉടൻ കുഴിയിടാൻ തുടങ്ങി।

Verse 42

तं तथा दुःखितं दृष्ट्वा सक्लेशं गुरुकार्यतः । वज्रमारोपयामास दण्डांते पाकशासनः

ഗുരുകാര്യത്തിനാൽ ക്ലേശിതനായി ദുഃഖിതനായ അവനെ കണ്ട പാകശാസനൻ ഇന്ദ്രൻ, അവന്റെ ദണ്ഡത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ വജ്രം സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 43

ततो विदारयामास स शीघ्रं धरणीतलम् । प्रविष्टश्चैव पातालं कुण्डलार्थं परिभ्रमन्

പിന്നീട് അവൻ വേഗത്തിൽ ഭൂമിതലം പിളർത്തി, കുണ്ഡലങ്ങൾ തേടി അലഞ്ഞുകൊണ്ട് പാതാളത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു।

Verse 44

सोऽपश्यद्वाजिनं तत्र सर्वश्वेतं गुणान्वितम् । तेनोक्तः स्पृश मे गुह्यं ततः कार्यं भविष्यति

അവിടെ അവൻ സർവ്വശ്വേതവും ശുഭലക്ഷണഗുണസമ്പന്നവുമായ ഒരു അശ്വത്തെ കണ്ടു. അത് പറഞ്ഞു—“എന്റെ ഗുഹ്യാംഗം സ്പർശിക്ക; അപ്പോൾ നിന്റെ കാര്യം സിദ്ധിക്കും.”

Verse 45

स चकार तथा शीघ्रं ततो धूमो व्यजायत । पातालं तेन सर्वत्र व्याप्तं भूधर वह्निना

അവൻ ഉടൻ തന്നെ അങ്ങനെ ചെയ്തു; അപ്പോൾ പുക ഉയർന്നു. പർവ്വതസമമായ ആ അഗ്നിയാൽ പാതാളം എല്ലാടവും വ്യാപിച്ചു.

Verse 46

ततश्च व्याकुलाः सर्वे पन्नगाः समुपाद्रवन् । तक्षकं पुरतः कृत्वा संप्राप्ताः कुण्डलान्विताः । उत्तंकाय ततो दत्त्वा प्रणिपत्य ययुर्गृहम्

അപ്പോൾ എല്ലാ പന്നഗങ്ങളും വ്യാകുലരായി പാഞ്ഞുവന്നു. തക്ഷകനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, കുണ്ഡലങ്ങളുമായി എത്തി, അവ ഉത്തങ്കനു നൽകി നമസ്കരിച്ചു തങ്ങളുടെ വാസസ്ഥാനത്തേക്ക് മടങ്ങി.

Verse 47

वसिष्ठ उवाच । अथाश्वस्तमुवाचेदमहमग्निर्द्विजोत्तम । यस्त्वयाऽराधितः पूर्वमुपाध्यायनिदेशतः

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആശ്വസ്തനായ ആ ദ്വിജോത്തമനോട് അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ അഗ്നിയാണ്; നീ മുൻപ് ഉപാധ്യായന്റെ നിർദേശപ്രകാരം എന്നെ ആരാധിച്ചിരുന്നു.”

Verse 48

ज्ञात्वा त्वां दुःखितं प्राप्तमिह प्राप्तः कृपापरः । सर्वथा त्वं च मे पृष्ठं भगवञ्छीघ्रमारुह

നീ ദുഃഖിതനായി ഇവിടെ എത്തിയെന്നു അറിഞ്ഞ്, കരുണാപരനായി ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ ഭഗവൻ, വേഗം എന്റെ പുറത്ത് കയറുക.

Verse 49

नयामि तत्र यत्रास्ते गुरुः सर्वगुणालयः । आरूढस्तस्य पृष्ठे स प्रतस्थे ह्याश्रमं प्रति

സകലഗുണാലയനായ ഗുരു വസിക്കുന്നിടത്തേക്ക് ഞാൻ നിന്നെ കൊണ്ടുപോകാം. അവന്റെ പുറത്ത് കയറി അവൻ ആശ്രമത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു.

Verse 50

तत्क्षणात्समनुप्राप्तो गौतमस्य निवेशनम् । एतस्मिन्नेव काले तु अहिल्या कृतमंडना

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ അവൻ ഗൗതമന്റെ വസതിയിലെത്തി. അതേ സമയത്ത് അലങ്കാരധാരിണിയായ അഹല്യ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 51

स्नाता चाभ्येत्य भर्तारं साध्वी वाक्यमुवाच ह । उत्तंकोऽद्य न संप्राप्तः शापं दास्याम्यहं ध्रुवम्

സ്നാനം കഴിഞ്ഞ് സദ്ഗുണവതിയായ ഭാര്യ ഭർത്താവിനരികെ ചെന്നു പറഞ്ഞു—“ഇന്ന് ഉത്തങ്കൻ വന്നില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ തീർച്ചയായും ശാപം നൽകും.”

Verse 52

शिथिलो गुरुकृत्येषु स यदालक्षितो मया । तस्या वाक्यावसाने तु उत्तंकः पर्य्यदृश्यत

ഗുരുകൃത്യങ്ങളിൽ അവൻ ശിഥിലനായതായി ഞാൻ കണ്ടപ്പോൾ, അവളുടെ വാക്കുകൾ അവസാനിച്ച ഉടനെ ഉത്തങ്കൻ ദൃശ്യമായി.

Verse 53

प्रसन्नवदनो हृष्टः कुण्डलाभ्यां समन्वितः । प्रणिपत्य स तां भक्त्या कुण्डले संन्यवेदयत्

പ്രസന്നമുഖത്തോടെ ആനന്ദിതനായി, കുണ്ഡലദ്വയം കൈവശം വച്ച്, ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു അവ അവൾക്ക് സമർപ്പിച്ചു.

Verse 54

सा दृष्ट्वा तत्क्षणात्साध्वी कर्णाभ्यां संन्यवेशयत् । स्वगृहाय ततस्तूर्णमुत्तंकं विससर्ज ह

അവയെ കണ്ട ആ സാദ്വി തത്സമയത്തിൽ തന്നെ അവയെ തന്റെ കർണദ്വയത്തിൽ ധരിച്ചു. തുടർന്ന് ഉത്തങ്കനെ തന്റെ സ്വഗൃഹത്തിലേക്ക് शीഘ്രം മടങ്ങുവാൻ വിട്ടയച്ചു.

Verse 55

वसिष्ठ उवाच । एवं स विवरो जातस्तक्षकोत्तंककारणात् । यथा मे चिंत्यते नित्यं धेन्वर्थं श्वभ्रपूरणे

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—തക്ഷകനും ഉത്തങ്കനും കാരണമായിട്ടാണ് ആ വിവരം ഉണ്ടായത്. ധേനുവിന്റെ ഹിതാർത്ഥം ആ കുഴി പൂരിപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ നിത്യം ചിന്തിക്കുന്നു.

Verse 56

तस्मात्त्वं पूरय क्षिप्रं नान्यः शक्तोऽत्र कर्मणि । शीघ्रं कुरु नगश्रेष्ठ मम कार्यमसंशयम्

അതുകൊണ്ട് നീ ഇതിനെ शीഘ്രം പൂരിപ്പിക്ക; ഇവിടെ ഈ കര്‍മ്മത്തിന് മറ്റാരും ശേഷിയുള്ളവരല്ല. ഹേ നഗശ്രേഷ്ഠാ, വേഗം ചെയ്തു സംശയമില്ലാതെ എന്റെ കാര്യം സാധിപ്പിക്കു.