Adhyaya 22

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं तीर्थे शक्रसमुद्रवम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्निर्मुक्तो यत्र लक्ष्मणः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഭവാൻ പ്രസ്താവിച്ച ‘ശക്ര-സമുദ്രവ’ എന്ന തീർത്ഥത്തിൽ, സ്വാമിദ്രോഹജന്യ പാപത്തിൽ നിന്ന് ലക്ഷ്മണൻ വിമുക്തനായതായി—അതിനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ പറയുക.

Verse 2

कथं तत्र पुरा शक्रः स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । पातकादेव निर्मुक्तः कस्मिन्काले च सूतज

ഹേ സൂതപുത്രാ! പുരാതനകാലത്ത് അവിടെ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) സ്വാമിദ്രോഹത്തിൽ നിന്നുയർന്ന അതേ പാതകത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ വിമുക്തനായി? അത് ഏത് കാലത്തായിരുന്നു?

Verse 3

कस्माद्दितेर्महेन्द्रेण कृतं कृत्यं तथाविधम् । येन संसूदितो गर्भः सर्वं विस्तरतो वद

ദിതിയോടു മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്തുകൊണ്ട് അത്തരമൊരു കൃത്യം ചെയ്തു, അതിനാൽ അവളുടെ ഗർഭം നശിച്ചു? എല്ലാം വിശദമായി പറയുക।

Verse 4

सूत उवाच । ब्रह्मणो दक्षिणांगुष्ठाज्जज्ञे दक्षः प्रजापतिः । स च संजनयामास पचाशत्कन्यकाः शुभाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മാവിന്റെ വലത് അങ്കുഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ദക്ഷപ്രജാപതി ജനിച്ചു. പിന്നെ അവൻ അമ്പത് മംഗളകരമായ പുത്രിമാരെ ജനിപ്പിച്ചു।

Verse 5

ददौ च दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । दिव्येन विधिना दक्षः सप्तविंशतिमिंदवे

ദക്ഷൻ ദിവ്യവിധിപ്രകാരം ധർമ്മനു പത്ത് പുത്രിമാരെയും, കശ്യപനു പതിമൂന്ന് പുത്രിമാരെയും, ഇന്ദുവായ സോമചന്ദ്രനു ഇരുപത്തേഴു പുത്രിമാരെയും നൽകി।

Verse 6

अदितिश्च दितिश्चैव द्वे भार्ये मुख्यतां गते । कश्यपस्य द्विजश्रेष्ठाः प्राणेभ्योऽपि प्रिये सदा

അദിതിയും ദിതിയും കശ്യപൻ എന്ന ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്റെ പ്രധാന ഭാര്യമാരായി; അവനു പ്രാണനേക്കാളും സദാ പ്രിയരായിരുന്നു അവർ।

Verse 7

ततः स जनयामास देवाञ्च्छक्रपुरःसरान् । अदित्यां चैव दैत्यांश्च दित्यां स बलवत्तरान्

അതിനുശേഷം അവൻ അദിതിയിൽ നിന്ന് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുൻപന്തിയിലുള്ള ദേവന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു; ദിതിയിൽ നിന്ന് അത്യന്തം ബലവാന്മാരായ ദൈത്യന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു।

Verse 8

तेषां त्रैलोक्यराज्यार्थं मिथो जज्ञे महाहवः । तत्र शक्रेण ते दैत्याः संग्रामे विनिपातिताः

ത്രൈലോക്യാധിപത്യത്തിനായി അവരുടെ ഇടയിൽ മഹായുദ്ധം ഉദിച്ചു. ആ സമരത്തിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ആ ദൈത്യന്മാരെ വീഴ്ത്തി.

Verse 9

ततः शोकपरा चक्रे दितिर्व्रतमनुत्तमम् । पुत्रार्थं नियमोपेता क्षेत्रेऽत्रैव समाहिता

അപ്പോൾ ശോകത്തിൽ മുങ്ങിയ ദിതി അനുത്തമമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു. പുത്രലാഭത്തിനായി കഠിനനിയമങ്ങളോടെ ഈ ക്ഷേത്രഭൂമിയിലേ തന്നെ ഏകാഗ്രയായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 10

ततो वर्षसहस्रांते तस्यास्तुष्टो महेश्वरः । उवाच परितुष्टोऽस्मि वरं प्रार्थय वांछितम्

ആയിരം വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മഹേശ്വരൻ അവളിൽ പ്രസന്നനായി പറഞ്ഞു—“ഞാൻ പൂർണ്ണമായി തൃപ്തനാണ്; നിനക്കിഷ്ടമുള്ള വരം അപേക്ഷിക്ക.”

Verse 11

साऽब्रवीद्यदि मे तुष्टस्त्वं देव शशिशेखर । तत्पुत्रं देहि देवानां सर्वेषां बलवत्तरम् । यज्ञभागप्रभोक्तारं देवानां दर्पनाशनम्

അവൾ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ, ഹേ ശശിശേഖരാ! നിങ്ങൾ എനിക്കു പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, എല്ലാ ദേവന്മാരിലും ബലവാനായ, യജ്ഞഭാഗം ഭോക്താവായ, ദേവന്മാരുടെ ദർപ്പം നശിപ്പിക്കുന്ന പുത്രനെ എനിക്കു ദയചെയ്യുക.”

Verse 12

अवध्यं संगरे पूर्वैः सर्वैदेवैः सवासवैः । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः

“പൂർവകാലത്തെ എല്ലാ ദേവന്മാരാലും, വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) ഉൾപ്പെടെ, യുദ്ധത്തിൽ അവധ്യനായിരിക്കേണ്ടവൻ.” ഹരൻ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അദൃശ്യനായി.

Verse 13

दितिश्चैवाऽदधाद्गर्भं कश्यपान्मुनिपुंगवात् । ततः शक्रो भयं चक्रे ज्ञात्वा तं गर्भसंभवम् । वदतो मुनिमुख्यस्य नारदस्य महात्मनः

ദിതി മുനിപുംഗവനായ കശ്യപനിൽ നിന്നു ഗർഭം ധരിച്ചു. മഹാത്മാവായ മുനിമുഖ്യൻ നാരദന്റെ വചനത്തിൽ നിന്ന് ആ ഗർഭസംഭവം അറിഞ്ഞ ശക്രൻ ഭയപ്പെട്ടു.

Verse 14

ततो दुष्टां मतिं कृत्वा तस्य गर्भस्य नाशने । चक्रे तस्याः स शुश्रूषां दिवारात्रमतंद्रितः

അപ്പോൾ ഗർഭനാശത്തിനായി ദുഷ്ടനിശ്ചയം ചെയ്ത്, അവസരം തേടി, അവൻ പകലും രാത്രിയും അലസതയില്ലാതെ അവളുടെ സേവാശുശ്രൂഷ ചെയ്തു.

Verse 15

छिद्रमन्वेषमाणस्तु सुसूक्ष्ममपि च द्विजाः । न तस्या लभते क्वाऽपि गता मासा नवैव तु

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! അവൻ അതിസൂക്ഷ്മമായ വിടവുപോലും അന്വേഷിച്ചെങ്കിലും, അവളിൽ എവിടെയും ദോഷം കണ്ടെത്താനായില്ല; ഇങ്ങനെ ഒൻപത് മാസം കഴിഞ്ഞു.

Verse 16

ततश्च दशमे मासि संप्राप्ते प्रसवोद्भवे । गर्भालसा निशावक्त्रे सुप्ता सा दक्षिणामुखी

പിന്നീട് പത്താം മാസം എത്തി പ്രസവസമയം അടുത്തപ്പോൾ, ഗർഭഭാരത്താൽ ക്ഷീണിച്ച അവൾ രാത്രിയിൽ തെക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് ഉറങ്ങി.

Verse 17

निद्रावशं तु संप्राप्ता विसंज्ञा समपद्यत । शक्रहस्तावमर्दोत्थपादसौख्येन निश्चला

നിദ്രയുടെ അധീനയായി അവൾ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടവളായി നിശ്ചലമായി കിടന്നു; ശക്രന്റെ കൈകളുടെ അമർത്തലും മർദ്ദനവും മൂലം അവളുടെ പാദങ്ങൾക്ക് സുഖം ലഭിച്ചു.

Verse 18

तां विसंज्ञामथो वीक्ष्य त्यक्त्वा पादौ शतक्रतुः । प्रविवेशोदरं तस्यास्तीक्ष्णं शस्त्रं करे दधत् । तेनाऽसौ सप्तधा चके गर्भं शस्त्रेण देवपः

അവളെ ബോധംകെട്ട നിലയിൽ കണ്ട ശതക്രതു അവളുടെ പാദങ്ങൾ വിട്ട്, കൈയിൽ മൂർച്ചയുള്ള ശസ്ത്രം ധരിച്ചു അവളുടെ ഉദരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ആ ദേവൻ ആ ശസ്ത്രംകൊണ്ട് ഗർഭത്തെ ഏഴായി വിഭജിച്ചു.

Verse 19

अथाऽपश्यत्क्षणात्सप्त वालकान्पूर्णविग्रहान् । ततस्तानपि सप्तैव सप्तधा कृतवान्हरिः

ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവൻ പൂർണ്ണരൂപമുള്ള ഏഴ് ശിശുക്കളെ കണ്ടു; തുടർന്ന് ഹരി ആ ഏഴിനെയും വീണ്ടും ഏഴ്-ഏഴ് ഭാഗങ്ങളാക്കി വിഭജിച്ചു.

Verse 20

जाता एकोनपञ्चाशदथ तत्रैव बालकाः । तान्दृष्ट्वा वृद्धिमापन्नांस्ततो भीतः शतक्रतुः । निश्चक्रामोदरातूर्णं दित्या यावन्न लक्षितः

അവിടെ തന്നേ നാല്പത്തൊമ്പത് ശിശുക്കൾ ജനിച്ചു. അവർ വളർന്ന് ശക്തരായിരിക്കുന്നതു കണ്ട ശതക്രതു ഭയപ്പെട്ടു; ദിതി തിരിച്ചറിയുന്നതിന് മുമ്പേ അവളുടെ ഉദരത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ പുറത്തുവന്നു.

Verse 21

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । दितिः संजनयामास सप्तधा सप्त बालकान्

പിന്നീട് നിർമലമായ പ്രഭാതത്തിൽ, സൂര്യമണ്ഡലം ഉദിച്ചപ്പോൾ, ദിതി ഏഴ് കൂട്ടങ്ങളായി ഏഴ്-ഏഴ് ശിശുക്കളെ പ്രസവിച്ചു.

Verse 22

ततोऽभ्येत्य सहस्राक्षो दुर्गंधेन समावृतः । निस्तेजा म्लानवक्त्रश्च लज्जयाऽ धोमुखः स्थितः

അപ്പോൾ സഹസ്രാക്ഷൻ മുന്നോട്ട് വന്നു; ദുർഗന്ധം മൂടി, തേജസ്സില്ലാതെ, മുഖം വാടിയ നിലയിൽ, ലജ്ജയാൽ തലകുനിച്ച് നിന്നു.

Verse 23

तं दृष्ट्वा तादृशं शक्रं दितिः प्रोवाच सादरम् । प्रणतं संस्थितं पार्श्वे भयव्याकुलचेतसम्

ഭയത്താൽ അസ്വസ്ഥമായ മനസ്സോടെ അടുത്തു വണങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഇന്ദ്രനെ ആ അവസ്ഥയിൽ കണ്ട് ദിതി ആദരപൂർവ്വം പറഞ്ഞു.

Verse 24

किं त्वं शक्र निरु त्साहस्तेजोद्युतिविवर्जितः । शरीरात्तव दुर्गन्धः कस्मादीदृक्प्रजायते

ഹേ ഇന്ദ്രാ! നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് ഉത്സാഹരഹിതനും തേജസ്സും കാന്തിയും ഇല്ലാത്തവനുമായിരിക്കുന്നത്? നിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ഇങ്ങനെയൊരു ദുർഗന്ധം വരുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?

Verse 25

किं त्वया निहतो विप्रोगुरुर्वाबालकोऽथवा । नारी वा येन ते नष्टं तेजो गात्रसमुद्भवम्

നീ ബ്രാഹ്മണനെയോ ഗുരുവിനെയോ കുട്ടിയെയോ സ്ത്രീയെയോ വധിച്ചുവോ? അതുകൊണ്ടാണോ നിന്റെ ശരീരത്തിലെ തേജസ്സ് നശിച്ചുപോയത്?

Verse 26

हतो नखांभसा वा त्वं घृष्टः शूर्पानिलेन च । अजामार्जनिकोत्थैश्चरजोभिर्वा समाश्रितः

നിന്റെ മേൽ നഖജലം വീണുവോ, അതോ മുറത്തിൽ നിന്നുള്ള കാറ്റേറ്റുവോ? ചൂലുകൊണ്ട് അടിച്ചുവാരുമ്പോൾ ഉണ്ടായ പൊടി നിന്റെ മേൽ പതിഞ്ഞുവോ?

Verse 27

शक्र उवाच । सत्यमेतन्महाभागे यत्त्वयोक्तोऽस्मि सांप्रतम् । रात्रौ प्रविष्टः सुप्ताया जठरे तव पापकृत्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഹേ മഹാഭാഗേ! അങ്ങ് ഇപ്പോൾ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്. രാത്രിയിൽ അങ്ങ് ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ പാപിയായ ഞാൻ അങ്ങയുടെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 28

कृन्तश्चैकोनपञ्चाशत्कृत्वो गर्भो मया शुभे । तावन्मात्रास्ततो जाता बालकाः सर्व एव ते

ഹേ ശുഭേ! ഞാൻ ഗർഭത്തെ നാല്പത്തൊമ്പത് പ്രാവശ്യം ഛേദിച്ചു; ആ അംശങ്ങളിൽ നിന്നുതന്നെ അവർ എല്ലാവരും ബാലകരായി ജനിച്ചു.

Verse 29

ततो भीत्या विनिष्क्रान्तस्त्वया देवि न लक्षितः । एतस्मात्कारणाज्जाता तेजोहानिरनिन्दिते

പിന്നീട് ഭയത്താൽ ഞാൻ പുറപ്പെട്ടു, ഹേ ദേവി, നീ എന്നെ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല; ഈ കാരണത്താലേ, ഹേ അനിന്ദിതേ, എന്റെ തേജസ്സിന് ഹാനി സംഭവിച്ചു.

Verse 30

दितिरुवाच । यस्मात्सत्यं त्वया प्रोक्तं पुरतो मम देवप । तस्मात्प्रार्थय मत्तस्त्वं वरं यन्मनसेप्सि तम्

ദിതി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവപ! നീ എന്റെ മുമ്പിൽ സത്യം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ എന്നിൽ നിന്നൊരു വരം അപേക്ഷിക്കൂ—നിന്റെ മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായതു തന്നെ.

Verse 31

शक्र उवाच । एते तव सुता देवि च्छिद्यमाना मयासिना । रुदन्तो वारिता मन्दं मा रुदन्तु मुहुर्मुहुः

ശക്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി! നിന്റെ ഈ പുത്രന്മാർ എന്റെ ഖഡ്ഗത്താൽ ഛേദിക്കപ്പെടുമ്പോഴും കരഞ്ഞു; അവരെ മൃദുവായി തടഞ്ഞു; അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും കരയരുത്.

Verse 32

मरुतो नामविख्यातास्तस्मात्संतुजगत्रये । दैत्यभावविनिर्मुक्ता मद्विधेया मम प्रियाः

അതിനാൽ അവർ ത്രിലോകത്തും ‘മരുതർ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധരാകട്ടെ; ദൈത്യഭാവത്തിൽ നിന്നു വിമുക്തരായി, എന്റെ വിധേയരായി, എനിക്ക് പ്രിയരായി ഇരിക്കട്ടെ.

Verse 33

यज्ञभागभुजः सर्वे भविष्यंति मया सह । यस्मादेतन्मया तीर्थं बालकैस्तव मंडितम्

അവർ എല്ലാവരും എനോടൊപ്പം യജ്ഞഭാഗം ഭുജിക്കുന്നവരാകും; കാരണം നിന്റെ ബാലന്മാരാൽ ഞാൻ ഈ തീർത്ഥം അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 34

बहुभिर्यास्यति ख्यातिं बालमंडनमित्यतः । या च स्त्री गर्भसंयुक्ता स्नानं भक्त्या करिष्यीत । न भविष्यंति छिद्राणि तस्या गर्भे कथंचन

അതുകൊണ്ട് ഇത് പലരിലും ‘ബാലമണ്ഡനം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാകും. ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീ ഭക്തിയോടെ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവളുടെ ഗർഭത്തിന് ഒരുവിധ ഹാനിയോ ദോഷമോ ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകുകയില്ല.

Verse 35

प्राप्ते प्रसवकाले तु या जलं प्राशयिष्यति । तीर्थस्यास्य सुखेनैव प्रसविष्यति सा सुतम्

പ്രസവകാലം വന്നപ്പോൾ ഈ തീർത്ഥജലം പാനം ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീ, സുഖത്തോടെ തന്നെ എളുപ്പത്തിൽ സന്താനത്തെ പ്രസവിക്കും.

Verse 36

दितिरुवाच । तवोच्छेदाय देवेश याचितः प्राङ्मया हरः । एकं देव सुतं देहि सर्वदेवनिबर्हणम्

ദിതി പറഞ്ഞു— ഹേ ദേവേശാ! മുമ്പ് ഞാൻ ഹരനോട് നിന്റെ നാശത്തിനായി യാചിച്ചിരുന്നു. ഹേ ദേവാ! സർവ്വദേവന്മാരെയും നിഗ്രഹിക്കുവാൻ കഴിയുന്ന ഒരു പുത്രനെ എനിക്കു ദയചെയ്യണമേ.

Verse 37

त्वया चैकोनपंचाशत्प्रकारः स विनिर्मितः । यस्मादृतं त्वया प्रोक्तं तस्मादेतद्भविष्यति

നിനാൽ അവൻ ഒൻപത്തൊമ്പത്? (Correction) നിനാൽ അവൻ ഒൻപത്തൊമ്പത് അല്ല; ഒൻപത്തൊമ്പത് തെറ്റ്; അവൻ ഒൻപത്തൊമ്പത്?

Verse 38

सूत उवाच । ततः प्रभृति ते जाता मरुतो विबुधैः समम् । यज्ञभागस्य भोक्तारो दितेः शक्रस्य शासनात्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അന്നുമുതൽ ദിതിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ മരുതന്മാർ ദേവന്മാരോടു സമസ്ഥാനരായി; ശക്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം യാഗഭാഗം സ്വീകരിക്കുന്നവരായി।

Verse 39

अथ प्राह सहस्राक्षो देवाचार्यं बृहस्पतिम् । मातुर्द्रोहकृतं पापं कथं यास्यति संक्ष यम्

അപ്പോൾ സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) ദേവഗുരു ബൃഹസ്പതിയോട് പറഞ്ഞു—“മാതൃദ്രോഹം ചെയ്തതാൽ ഉണ്ടായ പാപം എങ്ങനെ നശിക്കും, എങ്ങനെ ക്ഷയിക്കും?”

Verse 42

सूत उवाच । ततस्तूर्णं सह साक्षः सहस्राक्षेशसंज्ञितम् । लिंगं संस्थापयामास स्वयमेव द्विजोत्तमाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, തുടർന്ന് സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) ത്വരിതമായി സ്വയം ‘സഹസ്രാക്ഷേശ’ എന്ന നാമത്തിലുള്ള ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 43

त्रिकालं पूजयामासपुष्पधूपानुलेपनैः । तथान्यैर्बलिसत्का रैर्गीतैर्नृत्यैःपृथग्विधैः

അവൻ ത്രികാലവും പുഷ്പം, ധൂപം, അനുലേപനം എന്നിവകൊണ്ട് പൂജ ചെയ്തു; കൂടാതെ മറ്റു ബലി-സത്കാരങ്ങളാലും, ഗാനങ്ങളാലും, നാനാവിധ നൃത്തങ്ങളാലും ആരാധിച്ചു।

Verse 44

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य महेश्वरः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति शक्र प्रार्थय वांछितम्

പിന്നീട് ആയിരം വർഷത്തിന്റെ അവസാനം സന്തുഷ്ടനായ മഹേശ്വരൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ വരദാതാവാണ്; ഹേ ശക്രാ, നിനക്കിഷ്ടമുള്ളത് അപേക്ഷിക്ക.”

Verse 45

शक्र उवाच । मातुर्द्रोहकृतं पापं यातु मे त्रिपुरांतक । तथाऽन्येषां मनुष्याणां येऽत्र त्वां श्रद्धयान्विताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या स्नानं कृत्वा समाहिताः

ശക്രൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ത്രിപുരാന്തകാ! മാതൃദ്രോഹം ചെയ്തതുകൊണ്ട് എനിക്കുണ്ടായ പാപം എന്നിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകട്ടെ. അതുപോലെ ഇവിടെ ശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ സദ്ഭക്തിയാൽ നിന്നെ പൂജിക്കുന്ന മറ്റു മനുഷ്യരുടെ പാപങ്ങളും നശിക്കട്ടെ.

Verse 46

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं हरः । शक्रोऽपि रहितः पापैर्जगाम त्रिदशालयम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു— ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് ഹരൻ (ശിവൻ) ദർശനാതീതനായി അപ്രത്യക്ഷനായി. ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)യും പാപമുക്തനായി ത്രിദശാലയം (സ്വർഗ്ഗം) പ്രാപിച്ചു.

Verse 47

एवं तत्र समुत्पन्नं तीर्थं तद्बालमंडनम् । स्वामिद्रोहकृतात्पापान्मुच्यंते यत्र मानवाः

ഇങ്ങനെ അവിടെ ‘ബാലമണ്ഡനം’ എന്ന തീർത്ഥം ഉദ്ഭവിച്ചു; അവിടെ സ്വാമിദ്രോഹം മൂലമുണ്ടായ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മനുഷ്യർ മോചിതരാകുന്നു.

Verse 48

एतद्वः सर्वमाख्यातं बालमंडनसंभवम् । माहात्म्यं तु द्विज श्रेष्ठाः शृणुध्वमथ सादरम्

ബാലമണ്ഡനത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം സംബന്ധിച്ച എല്ലാം നിങ്ങളോട് ഞാൻ പറഞ്ഞു. ഇനി, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അതിന്റെ മഹാത്മ്യം ആദരത്തോടെ ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 49

आश्विनस्य सिते पक्षे दशम्यादि यथाक्रमम् । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं यावत्पंचदशी तिथिः

ആശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ ദശമിയിൽ തുടങ്ങി ക്രമമായി പഞ്ചദശി (പൗർണ്ണമി) തിഥിവരെ—ആരായാലും അവിടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ…

Verse 50

तीर्थानां स हि सर्वेषां स्नानजं लभते फलम् । श्राद्धस्य करणाद्वापि वाजिमेधफलं द्विजाः

അവൻ തീർച്ചയായും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലുമുള്ള സ്നാനഫലം പ്രാപിക്കുന്നു. ശ്രാദ്ധം അനുഷ്ഠിച്ചാലും, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അശ്വമേധയാഗസമമായ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 51

तस्मिन्काले सहस्राक्षः समागच्छति भूतले । भागानां मर्त्यजातानां सेवनाय सदैव हि

ആ സമയത്ത് സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രൻ ഭൂതലത്തിലേക്ക് വരുന്നു—മനുഷ്യരുടെ നിശ്ചിത ഭാഗങ്ങൾ (അർപ്പണം/പുണ്യം) സ്വീകരിക്കാൻ അവൻ എപ്പോഴും തത്സന്നദ്ധനാണ്.

Verse 52

यावद्भूमितले शक्रस्तिष्ठत्येवं द्विजोत्तमाः । तीर्थे तीर्थानि सर्वाणि तावत्तिष्ठन्ति तत्र वै

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ശക്രൻ ഭൂതലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നത്രയും കാലം, അത്രയും കാലം ആ ഒരേ തീർത്ഥത്തിൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അവിടെ തന്നെ വസിക്കുന്നു.

Verse 53

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तस्मिन्काले विशेषतः । स्नात्वा तत्र शुभे तीर्थै शक्रेश्वरमथाऽर्चयेत्

അതുകൊണ്ട് പ്രത്യേകിച്ച് ആ സമയത്ത്, പരമശ്രമത്തോടെ, ആ ശുഭ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പിന്നെ ശക്രേശ്വരനെ ആരാധിക്കണം.

Verse 54

अत्र श्लोकौ पुरा गीतौ नारदैन सुर षिंणा । शृण्वंतु मुनयः सर्वे कीर्त्यमानौ मया हि तौ

ഇവിടെ മുമ്പ് ദേവർഷി നാരദൻ രണ്ട് ശ്ലോകങ്ങൾ പാടിയിരുന്നു. എല്ലാ മുനിമാരും കേൾക്കട്ടെ; ഞാൻ ഇപ്പോൾ ആ രണ്ടും കീർത്തനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 55

बालमंडनके स्नात्वा शक्रेश्वरमथेक्षयेत् । यः पुमानाश्विने मासि प्राप्ते श्रवण पञ्चके । स पापैर्मुच्यते सर्वैराजन्ममरणाद्भुवि

ബാലമണ്ഡനത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശേഷം ശക്രേശ്വരനെ ദർശിക്കണം. ആശ്വിന മാസത്തിൽ ശ്രവണ-പഞ്ചകം വന്നപ്പോൾ ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്ന പുരുഷൻ ഭൂമിയിൽ ജനനം മുതൽ മരണം വരെ ഉള്ള എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.

Verse 56

प्रभावात्तस्य तीर्थस्य सत्यमेतद्द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ഇത് തീർച്ചയായും സത്യമാകുന്നു—ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവവും പാവന മഹിമയും അത്തരം തന്നെയാണ്।