Adhyaya 13

Verse 1

। सूत उवाच । एवं निवेद्य पुत्राणां स राज्यं पृथिवीपतिः । पुरं च तद्द्विजातिभ्यः प्रदाय स्वयमेव हि

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ഭൂമിപതി പുത്രന്മാർക്ക് രാജ്യം ഏല്പിച്ച ശേഷം, സ്വയം തന്നെ ആ നഗരത്തെ ദ്വിജന്മാർക്ക് (ബ്രാഹ്മണർക്കു) ദാനമായി നൽകി.

Verse 2

तत आराधयामास देवदेवं महेश्वरम् । कृत्वा तदाऽश्रमं तत्र श्रद्धया परया युतः

അതിനുശേഷം പരമശ്രദ്ധയോടെ, അവിടെ ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ച്, ദേവദേവനായ മഹേശ്വരനെ അദ്ദേഹം ആരാധിച്ചു.

Verse 3

स बभूव फलाहारो यावद्वर्षशतं नृपः । शीर्णपर्णाशनः पश्चात्तावत्कालं समाहितः

ആ രാജാവ് നൂറുവർഷം ഫലാഹാരിയായി ജീവിച്ചു; പിന്നെ അത്രകാലം സമാധിയിൽ ലീനനായി, വീണ ഇലകളെ ആഹാരമാക്കി.

Verse 4

ततः परं जलाहारो जातो वर्षशतं हि सः । वायुभक्षस्ततोऽभूत्स यावद्वर्षशतं परम्

അതിന് ശേഷം അദ്ദേഹം നൂറുവർഷം ജലമാത്രം ആഹാരമാക്കി; പിന്നെ മറ്റൊരു നൂറുവർഷം വായുഭക്ഷനായി, അഥവാ വായുവിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ജീവിച്ചു.

Verse 5

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य वर्षशते गते । चतुर्थे वायुभक्षस्य दर्शने समुपस्थितः

അപ്പോൾ അവനിൽ പ്രസന്നനായ മഹാദേവൻ, നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, വായുഭക്ഷണ തപസ്സിന്റെ നാലാം ഘട്ടത്തിൽ, പ്രത്യക്ഷ ദർശനമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 6

प्रोवाच परितुष्टोऽस्मि मत्तः प्रार्थय वांछितम् । अहं ते संप्रदास्यामि दुर्लभं त्रिदशैरपि

ശിവൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനാണ്. എനിക്കു നിന്നിഷ്ടമുള്ള വരം അപേക്ഷിക്ക; ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായതും ഞാൻ നിനക്കു നൽകും।”

Verse 7

राजोवाच । एतत्पुण्यतमं क्षेत्रं नानातीर्थसमाश्रयम् । हाटकेश्वरमाहात्म्यात्सर्वपापक्षयापहम्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—“ഇത് അത്യന്തം പുണ്യമായ ക്ഷേത്രം, അനേകം തീർത്ഥങ്ങളുടെ ആശ്രയം. ഹാടകേശ്വരന്റെ മഹാത്മ്യത്താൽ ഇത് സർവ്വപാപക്ഷയം വരുത്തുന്നു।”

Verse 8

तस्मात्तव निवासेन भूयान्मेध्यतमं पुनः । एतन्मे वांछितं देव देहि तुष्टिं गतो यदि

“അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ ഇവിടെ വസിക്കുന്നതാൽ ഇത് ഇനിയും അത്യന്തം ശുദ്ധമാകട്ടെ. ദേവാ, ഇതാണ് എന്റെ അഭിലഷിത വരം—നിങ്ങൾ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ ദയചെയ്തു നൽകുക।”

Verse 9

मयैतदग्र्यं निर्माय ब्राह्मणेभ्यो निवेदितम् । पुरं शर्वाऽमराधीश श्रद्धापूतेन चेतसा

“ഹേ ശർവാ, അമരാധീശ്വരാ! ഞാൻ ഈ ഉത്തമ നഗരത്തെ നിർമ്മിച്ച്, ശ്രദ്ധയാൽ ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ, ബ്രാഹ്മണർക്കു സമർപ്പിച്ചു।”

Verse 10

तस्मिंस्त्वया सदा वासः कर्तव्यो मम वाक्यतः । निश्चलत्वेन येन स्याद्गणैः सर्वैः समन्वितम्

അതുകൊണ്ട് എന്റെ വചനപ്രകാരം നീ അവിടെ തന്നെ സദാ അചലഭാവത്തോടെ വസിക്കണം; അങ്ങനെ അത് നിന്റെ എല്ലാ ഗണങ്ങളോടും എപ്പോഴും സമന്വിതമായിരിക്കും.

Verse 11

भगवानुवाच । अचलोऽहं भविष्यामि स्थानेऽत्र तव भूमिप । अचलेश्वर इत्येव नाम्ना ख्यातो जगत्त्रये

ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ഭൂമിപാ! നിന്റെ ഈ സ്ഥാനത്തിൽ ഞാൻ അചലനായി വസിക്കും; ‘അചലേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ ത്രിലോകത്തിലും പ്രസിദ്ധനാകും.

Verse 12

यो मामत्र स्थितं मर्त्यो वीक्षयिष्यति भक्तितः । भविष्यंत्यचलास्तस्य सर्वदैव विभूतयः

ഭക്തിയോടെ എന്നെ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നതായി ദർശിക്കുന്ന മർത്ത്യന്‍, അവന്റെ സമസ്ത സമൃദ്ധികളും ദൈവീ വിഭൂതികളും സദാ അചലമായി നിലനിൽക്കും.

Verse 13

माघशुक्लचतुर्दश्यां मम लिंगस्य यो नरः । श्रद्धया परया युक्तः कर्ता यो घृतकंबलम्

മാഘ ശുക്ല ചതുര്ദശിയിൽ പരമശ്രദ്ധയോടെ എന്റെ ലിംഗത്തിന് ഘൃത-കംബലം (നെയ്യാൽ പൊതിയുന്ന അർപ്പണം) അർപ്പിക്കുന്ന പുരുഷൻ…

Verse 14

बाल्ये वयसि यत्पापं वार्धके यौवनेऽपि वा । तद्यास्यति क्षयं तस्य तमः सूर्योदये यथा

ബാല്യത്തിൽ, യൗവനത്തിൽ, വാർദ്ധക്യത്തിൽ ചെയ്ത ഏതു പാപവും അവനിൽ നിന്ന് ക്ഷയിച്ചുപോകും; സൂര്യോദയത്തിൽ അന്ധകാരം അകലുന്നതുപോലെ.

Verse 15

तस्मात्स्थापय मे लिंगं त्वमत्रैव महीपते । अहं येन करोम्येव तत्र वासं सदाचलः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹീപതേ, എന്റെ ലിംഗം ഇവിടെ തന്നേ സ്ഥാപിക്കൂ. ആ പുണ്യകർമ്മം കൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ അവിടെ സദാ അചലനായി സ്ഥിരമായി നിത്യവാസം ചെയ്യും.

Verse 16

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स देवेशस्ततश्चादर्शनं गतः । सोऽपि राजा चकाराशु प्रासादं सुमनोहरम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവേശ്വരൻ പിന്നെ ദൃശ്യമല്ലാതായി. രാജാവും ഉടൻ അത്യന്തം മനോഹരമായ പ്രാസാദ-ക്ഷേത്രം പണിയിച്ചു.

Verse 19

ततः संचिंतयामास भूपालः किं महेश्वरः । सांनिध्यं निश्चलो भूत्वा लिंगेऽत्रैव करिष्यति

അപ്പോൾ ഭൂപാലൻ ചിന്തിച്ചു—മഹേശ്വരൻ എങ്ങനെ നിശ്ചലനായി ഇവിടെ തന്നെയുള്ള ഈ ലിംഗത്തിൽ തന്റെ സാന്നിധ്യം സ്ഥാപിക്കും?

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे जाता वाणी गगनगोचरा । हर्षयन्ती महीपालं चमत्कारं सुनिस्वना

ഇതിനിടയിൽ ആകാശഗമനമായ ഒരു വാണി ഉദിച്ചു—അത്യന്തം മധുരസ്വരവും അത്ഭുതഭാവവും ഉള്ളത്—മഹീപാലനെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.

Verse 21

मा त्वं भूमिपशार्दूल कार्यचिन्तां करिष्यसि । अस्मिन्वासं सदात्रैव लिंगे कर्तास्मि नित्यशः

ഹേ ഭൂമിപശാർദൂലാ, ഈ കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കരുത്. ഈ ലിംഗത്തിൽ തന്നേ, ഇവിടെ തന്നേ, ഞാൻ സദാ നിത്യമായി നിർബന്ധമായി വസിക്കും.

Verse 22

तथान्यदपि ते वच्मि प्रत्ययार्थं वचो नृप । तच्छ्रुत्वा निर्वृतिं गच्छ वीक्षस्वैव च यत्नतः

ഹേ നൃപാ! നിന്റെ നിശ്ചയത്തിനായി ഞാൻ ഇനിയും ചില വചനങ്ങൾ പറയുന്നു. അവ കേട്ട് ശാന്തിയായി പോകുക; പരിശ്രമത്തോടെ നീ തന്നേ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കൂ.

Verse 23

सदा मे निश्चला छाया लिंगस्यास्य भविष्यति । एकैव पृष्ठदेशस्था न दिक्संस्था भविष्यति

എന്റെ ഈ ലിംഗത്തിന്റെ നിഴൽ എപ്പോഴും അചഞ്ചലമായിരിക്കും. അത് ഒരേ സ്ഥലത്ത്, അതിന്റെ പിന്നിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളും; ദിശകളനുസരിച്ച് മാറുകയില്ല.

Verse 24

सूत उवाच । ततः स वीक्षयामास तां छायां लिंगसंभवाम् । तद्रूपां निश्चलां नित्यं तद्दिक्संस्थे दिवाकरे

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ അവൻ ലിംഗത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ നിഴൽ കണ്ടു. സൂര്യൻ വിവിധ ദിക്കുകളിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നാലും, അത് അതേ രൂപത്തിൽ നിത്യവും അചഞ്ചലമായി നിന്നു.

Verse 25

ततो हर्षं परं गत्वा प्रणिपत्य च तं भुवि । कृतकृत्यमिवात्मानं स मेने पार्थिवोत्तमः

അപ്പോൾ അവൻ പരമാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു ഭൂമിയിൽ സാഷ്ടാംഗമായി അവനെ നമസ്കരിച്ചു. ആ ശ്രേഷ്ഠ രാജാവ് താനെ കൃതകൃത്യൻ—ജീവിതലക്ഷ്യം സിദ്ധിച്ചതുപോലെ—എന്നു കരുതി.

Verse 26

अद्यापि दृश्यते छाया तादृग्रूपा सदा हि सा । तस्य लिंगस्य विप्रेन्द्रा जाता विस्मयकारिणी

ഇന്നും ആ നിഴൽ അതേപോലെ തന്നെ എപ്പോഴും കാണപ്പെടുന്നു. ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! അത് ആ ലിംഗത്തിന്റെ വിസ്മയജനകമായ അത്ഭുതമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

Verse 27

षण्मासाभ्यंतरे मृत्युर्यस्य स्याद्भुवि भो द्विजाः । न स पश्यति तां छायामेषोऽन्यः प्रत्ययः परः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ഭൂമിയിൽ ആറുമാസത്തിനകം മരണം നിശ്ചിതനായവൻ ആ ഛായയെ ദർശിക്കുകയില്ല; ഇതു മറ്റൊരു പരമപ്രമാണമാണ്.

Verse 28

सूत उवाच । एवं स भगवांस्तत्र सर्वदैव व्यवस्थितः । अचलेश्वररूपेण चमत्कारपुरांतिके

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ അവിടെ സദാ നിലകൊള്ളുന്നു; ചമത്കാരപുരത്തിനടുത്ത് അചലേശ്വരരൂപത്തിൽ.

Verse 29

निश्चलत्वेन देवेशोह्यष्टषष्टिषु मध्यमः । क्षेत्राणां वसते तत्र तस्य वाक्यान्महेश्वरः

‘നിശ്ചല’ സ്വഭാവം കൊണ്ടു ദേവേശ്വരൻ അറുപത്തെട്ട് ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ‘മധ്യം’ എന്നു ഗണ്യൻ; മഹേശ്വരന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് അവിടെ വസിക്കുന്നു.

Verse 30

तेन तत्पावनं क्षेत्रं सर्वेषामिह कीर्तितम् । कामदं मुक्तिदं चैव जायते सर्वदेहिनाम्

അതുകൊണ്ട് ആ പാവനക്ഷേത്രം ഇവിടെ എല്ലാവർക്കുമായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു; അത് എല്ലാ ദേഹധാരികൾക്കും ഇഷ്ടഫലവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.

Verse 31

तथान्यदपि यद्वृत्तं वृत्तांतं तत्प्रभावजम् । तदहं संप्रवक्ष्यामि श्रूयतां द्विजसत्तमाः

കൂടാതെ സംഭവിച്ച മറ്റെല്ലാം—അതിന്റെയെ പ്രഭാവത്തിൽ ജനിച്ച ആ വൃത്താന്തം—ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയാം; കേൾക്കുവിൻ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ!

Verse 32

अचलेश्वरमाहात्म्यात्तस्मिन्क्षेत्रे नरा द्रुतम् । वांछितं मनसः सर्वे लभंते सकलं फलम्

അചലേശ്വരന്റെ മഹാത്മ്യത്താൽ ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ മനുഷ്യർ വേഗത്തിൽ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം നേടി, സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 33

स्वर्गमेके परे मोक्षं धनधान्यसुतांस्तथा । यो यं काममभिध्याय पूजयेदचलेश्वरम् । तंतं स लभते मर्त्यः स्वल्पायासेन च द्रुतम्

ചിലർ സ്വർഗ്ഗം, ചിലർ മോക്ഷം, ചിലർ ധനം-ധാന്യം-സന്താനം എന്നിവ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഏത് ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അചലേശ്വരനെ പൂജിക്കുന്നുവോ, ആ മർത്ത്യൻ അല്പശ്രമത്തിൽ തന്നെ വേഗത്തിൽ അതേ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 34

अथ दृष्ट्वा सहस्राक्षः सर्वे पापनरा भुवि । स्वर्गं यांति तथा मोक्षं प्राप्नुवन्ति च सम्मुखम्

അപ്പോൾ സഹസ്രാക്ഷനെ (ഇന്ദ്രനെ) ദർശിച്ചതോടെ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ പാപികളും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുകയും, നേരിൽ തന്നെ മോക്ഷവും പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 35

ततः क्रोधं च कामं च लोभं द्वेषं भयं रतिम् । मोहं च व्यसनं दुर्गं मत्सरं रागमेव च

പിന്നീട് അവൻ ക്രോധം, കാമം, ലോഭം, ദ്വേഷം, ഭയം, രതി; മോഹം, നാശകരമായ വ്യസനം, കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായ തടസ്സം, മത്സരം, രാഗം—ഇവയെല്ലാം വിളിച്ചു കൂട്ടി।

Verse 36

सर्वान्मूर्तान्समाहूय ततः प्रोवाच सादरम् । स्वयमेव सहस्राक्षो रहस्ये द्विजसत्तमाः

ആ മూర్తിമാന ശക്തികളെയെല്ലാം വിളിച്ചു കൂട്ടിയ ശേഷം, സഹസ്രാക്ഷൻ സ്വയം—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ—രഹസ്യമായി അവരോട് ആദരത്തോടെ സംസാരിച്ചു।

Verse 37

नरो वा यदि वा नारी चमत्कारपुरं प्रति । यो गच्छति धरापृष्ठे युष्माभिर्वार्य एव सः

പുരുഷനാകട്ടെ സ്ത്രീയാകട്ടെ—ഭൂമിയിൽ ചമത്കാരപുരത്തേക്കു പോകുന്ന ഏവനെയും നിങ്ങൾ നിർബന്ധമായി തടയണം.

Verse 38

तत्रैव वसमानोऽपि यो गच्छेदचलेश्वरम् । मद्वाक्यात्स विशेषेण सर्वैर्वार्यः प्रयत्नतः

അവിടെ തന്നെയിരിക്കുന്നവനാകട്ടെ അചലേശ്വരനിലേക്കു (പൂജയ്ക്കായി) പോകുന്നുവെങ്കിൽ, എന്റെ കല്പനപ്രകാരം നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പ്രത്യേകമായി പരമശ്രമത്തോടെ അവനെ തടയണം.

Verse 39

ते तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा शक्रस्य शासनात् । चक्रुस्ततः समुच्छिन्नं तन्माहात्म्यं गतं भुवि

അവർ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് ശക്രന്റെ കല്പനപ്രകാരം പുറപ്പെട്ടു; പിന്നെ ആ മാഹാത്മ്യം ഛേദിച്ച് ഭൂമിയിൽ അതിന്റെ കീർത്തി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നവിധം ചെയ്തു.

Verse 40

एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् । अचलेश्वरदेवस्य तस्मिन्क्षेत्रे निवासिनः

ഇങ്ങനെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പാപനാശകമായ ഈ സമ്പൂർണ്ണ ആഖ്യാനം പറഞ്ഞു—ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ വസിക്കുന്ന അചലേശ്വരദേവനെക്കുറിച്ചും (അവിടെ പാർക്കുന്നവരെക്കുറിച്ചും).