
ഈ അധ്യായത്തിൽ പരസ്പരം ബന്ധമുള്ള രണ്ട് സംഭവക്രമങ്ങൾ വരുന്നു. ആദ്യം, സത്യസന്ധൻ ലിംഗത്തിന്റെ ദക്ഷിണഭാഗത്തോട് ചേർന്ന് യോഗാസനം ധരിച്ചു പ്രാണസംഹാരം ചെയ്യുന്നു. ബ്രാഹ്മണർ അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ ഒരുക്കാൻ എത്തിയപ്പോൾ ദേഹം അപ്രതീക്ഷിതമായി അന്തർധാനം ചെയ്യുന്നു; എല്ലാവരും വിസ്മയിച്ച് ലിംഗാരാധനയുടെ വിധിനിയമങ്ങൾ കൂടുതൽ ഉറപ്പിക്കുന്നു. ഈ ക്ഷേത്രം ഭക്തർക്കു നിത്യവരദായകവും പാപമലഹരവും ആണെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. തുടർന്ന് വംശം ക്ഷീണിച്ച് രാജാവില്ലാത്ത നിലയിൽ “മത്സ്യന്യായം”പോലുള്ള അराजകത വരുമെന്ന ഭയം മന്ത്രിമാരും ബ്രാഹ്മണരും അറിയിക്കുന്നു. സത്യസന്ധൻ വീണ്ടും രാജധർമ്മത്തിലേക്ക് മടങ്ങാൻ നിരാകരിച്ച്, മുൻദൃഷ്ടാന്താധിഷ്ഠിതമായ കർമപരിഹാരം പറയുന്നു—പരശുരാമൻ ക്ഷത്രിയരെ നശിപ്പിച്ചതിന് ശേഷം ക്ഷത്രിയസ്ത്രീകൾ സന്താനാർത്ഥം ബ്രാഹ്മണരെ ആശ്രയിച്ച് ‘ക്ഷേത്രജ’ രാജാക്കന്മാർ ജനിച്ചു. തുടർന്ന് വസിഷ്ഠകുണ്ഡം എന്ന പുത്രപ്രദ തീർത്ഥം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു; നിശ്ചിത സമയത്ത് സ്നാനം ചെയ്താൽ ഗർഭസിദ്ധി ലഭിക്കും എന്ന് പറയുന്നു. അവസാനം പ്രസിദ്ധനായ രാജാവ് അട (അടോൻ) ജനിക്കുന്നു; രാജപഥത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ദിവ്യ ആകാശവാണി അവന്റെ നാമവ്യുത്പത്തി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അട അടേശ്വരലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു; മാഘ ചതുര്ദശിയിലെ പൂജയും പുത്രപ്രദ കുണ്ഡത്തിലെ സ്നാനവും സന്താനസൗഖ്യത്തിനും ക്ഷേമത്തിനും ഫലപ്രദമെന്ന് മഹിമപ്പെടുത്തുന്നു.
Verse 1
सूत उवाच । सत्यसन्धोपि हृष्टात्मा सतां दृष्ट्वा सुखान्विताम् । अभीष्टपतिना युक्तां कृतकृत्यो बभूव ह
സൂതൻ പറഞ്ഞു—സത്യനിഷ്ഠനായിരുന്നിട്ടും അവൻ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ ആയിരുന്നു; സതീസ്ത്രീയെ സുഖസമ്പന്നയായി, അഭീഷ്ടഭർത്താവിനോടു ചേർന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ അവൻ കൃതകൃത്യനായി।
Verse 2
ततस्तस्यैव लिंगस्य दक्षिणां मूर्तिमाश्रितः । दृढं पद्मासनं कृत्वा सम्यग्ध्यानपरायणः
അപ്പോൾ അതേ ലിംഗത്തിന്റെ ദക്ഷിണമൂർത്തിയെ ആശ്രയിച്ച്, ദൃഢമായി പദ്മാസനം ചെയ്തു, സമ്യക് ധ്യാനത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ലീനനായി।
Verse 3
आत्मानमात्मनैवाथ ब्रह्मद्वारेण संस्थितः । ततो निःसारयामास पुलकेन समन्वितः
പിന്നീട് ‘ബ്രഹ്മദ്വാരം’ എന്നിടത്ത് സ്ഥാപിതനായി, തന്റെ അന്തർശക്തിയാൽ തന്നെ, പുളകത്തോടെ നിറഞ്ഞവനായി, ആത്മാവിനെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് നിർഗമിപ്പിച്ചു।
Verse 4
अथ ते ब्राह्मणास्तस्य चमत्कारपुरोद्भवाः । देवता दर्शनार्थाय प्राप्ता दृष्ट्वा कलेवरम्
അപ്പോൾ ആ അത്ഭുത സംഭവത്തിൽ വിസ്മയിച്ച ബ്രാഹ്മണർ ദേവദർശനാർത്ഥം അവിടെ എത്തി, അവന്റെ ദേഹം കണ്ടു।
Verse 5
अप्रियं तेजसा हीनं मृतमस्पृश्यतां गतम् । लिंगस्य नातिदूरस्थं दाह्यार्थं यत्नमास्थिताः
അപ്രിയവും തേജസ്സില്ലാത്തതും മരിച്ചതും അസ്പൃശ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടതുമായ ആ ദേഹം കണ്ടിട്ട്, ലിംഗത്തിൽ നിന്ന് അതിദൂരമല്ലാത്തിടത്ത് ദഹനാർത്ഥം അവർ ശ്രമം തുടങ്ങി।
Verse 6
यावद्गुर्वीं चितां कृत्वा तमन्वेष्टुं समुद्यताः । तावन्नष्टं शवं तच्च ज्ञायते नैव कुत्रचित्
അവർ ഭാരമുള്ള ചിത ഒരുക്കി അവനെ അന്വേഷിക്കാൻ പുറപ്പെട്ട അതേ സമയത്ത്, ആ ശവം അപ്രത്യക്ഷമായി; എവിടെയും അതിന്റെ വിവരം ലഭിച്ചില്ല।
Verse 7
ततश्च विस्मयाविष्टास्तं प्रशंसासमन्वितैः । वचनैर्बहुशो भूयो विकथ्य च मुहुर्मुहुः
അപ്പോൾ അവർ അത്ഭുതാവിഷ്ടരായി, അനേകം സ്തുതിവചനങ്ങളാൽ അവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും, മുഹുർമുഹു, ആവർത്തിച്ച് പ്രശംസിച്ചു സംസാരിച്ചു।
Verse 8
ततस्तस्योत्थलिंगस्य सर्वं पूजादिकं च यत् । सर्वे निरूपयामासुः सप्तविंशतिमध्यतः
പിന്നീട് അവർ എല്ലാവരും ആ ഉദ്ഭവിച്ച (ഉത്ഥിത) ലിംഗത്തിനുള്ള പൂജാദി സമസ്ത വിധിവിധാനങ്ങളെ ഇരുപത്തേഴു ക്രമങ്ങളുടെ മദ്ധ്യേ, യഥാക്രമം ശുദ്ധമായി നിർണ്ണയിച്ചു।
Verse 9
लिंगानां तद्भवेन्नित्यं सत्यसंधस्य भूपतेः । कामदं भक्तजंतूनां सर्वपातकनाशनम्
ആ ലിംഗം സത്യസങ്കൽപ്പനായ രാജാവിന്റെ നിത്യസ്ഥായിയായ ലിംഗമായി നിലകൊണ്ടു; ഭക്തജീവികൾക്ക് അത് ഇഷ്ടഫലപ്രദവും സർവ്വപാപനാശിനിയും ആകുന്നു।
Verse 10
ऋषय ऊचुः । चमत्कारनरेंद्रस्य वंशे क्षीणे महामते । आनर्त्ताधिपतिः कोऽन्यस्तत्र राजा बभूव ह
ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമതേ! ചമത്കാര നരേന്ദ്രന്റെ വംശം ക്ഷീണിച്ചപ്പോൾ, അവിടെ ആനർത്തത്തിന്റെ അധിപതിയായി മറ്റാരാണ് രാജാവായത്?
Verse 11
सूत उवाच । बृहद्बले हते भूपे संग्रामे द्विजसत्तमाः । पुत्रबंधुसमायुक्ताः सर्व लोकाः समाययुः
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ! യുദ്ധത്തിൽ രാജാവ് ബൃഹദ്ബലൻ ഹതനായപ്പോൾ, പുത്രന്മാരും ബന്ധുക്കളും സഹിതം സർവ്വജനങ്ങളും അവിടെ സമാഗമിച്ചു।
Verse 12
यत्रस्थः स महीपालः सत्यसंधस्तपोन्वितः । शोकोद्विग्नास्ततः प्राहुस्तं भूपं रहसि स्थितम्
അവിടെ ഭൂമിപാലകനായ രാജാവ് സത്യനിഷ്ഠനും തപസ്സുസമ്പന്നനും ആയി വസിച്ചു. ദുഃഖത്തിൽ വ്യാകുലരായവർ ഏകാന്തത്തിൽ ഇരുന്ന ആ നൃപനോടു പറഞ്ഞു.
Verse 13
क्षीणोऽयं तावको वंशो न कश्चिद्विद्यते यतः । दायादोऽपि कथं पृथ्वी संप्रतीयं भविष्यति
നിന്റെ വംശം ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു; ആരും ശേഷിക്കുന്നില്ല. അവകാശിയില്ലാതെ ഇനി മുതൽ ഈ ഭൂരാജ്യം എങ്ങനെ നടത്തപ്പെടും?
Verse 14
अराजके नृपश्रेष्ठ मात्स्यो न्यायः प्रवर्तते । राष्ट्रे चैव पुरे चैव ग्रामे चैव विशेषतः
ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! രാജാവില്ലെങ്കിൽ ‘മത്സ്യന്യായം’ പ്രബലമാകും—രാജ്യത്തിലും നഗരങ്ങളിലും പ്രത്യേകിച്ച് ഗ്രാമങ്ങളിലും.
Verse 15
परदाररता ये च ये च तस्करवृत्तयः । सर्वे राजभयाद्राजन्मर्यादां पालयंति वै
പരസ്ത്രീരതരും മോഷണവൃത്തിയുള്ളവരും—അവർ എല്ലാവരും, ഹേ രാജൻ, രാജദണ്ഡഭയത്താൽ മാത്രമേ മര്യാദ പാലിക്കൂ.
Verse 16
तस्मात्त्वं तप उत्सृज्य राज्यं पूर्वक्रमागतम् । कुरु राज्यं तथा दारान्पुत्रार्थं प्राप्य मा चिरम्
അതുകൊണ്ട് നീ തപസ്സു ഉപേക്ഷിച്ച് പൂർവ്വപരമ്പരയായി ലഭിച്ച രാജ്യം ഏറ്റെടുക്കുക. രാജ്യം ഭരിക്കയും പുത്രലാഭത്തിനായി വൈകാതെ ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കയും ചെയ്യുക.
Verse 17
राजोवाच । संन्यस्तोऽहं द्विजश्रेष्ठा न राज्यं कर्तुमुत्सहे । न सुतानां न दाराणां संग्रहं च कथंचन
രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ഞാൻ സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ചിരിക്കുന്നു; രാജ്യം ഭരിക്കുവാൻ എനിക്കു ഉത്സാഹമില്ല. പുത്രന്മാരുടെയോ ഭാര്യയുടെയോ ബാധ്യത ഏതുവിധേനയും ഏറ്റെടുക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
Verse 18
तत्पुत्रार्थं प्रवक्ष्यामि युष्माकं स्वामिनः कृते । उपायं येन राजा स्यादानर्त्तो लोकपालकः
നിങ്ങളുടെ സ്വാമിക്ക് പുത്രലാഭം ഉണ്ടാകുന്നതിനായി ഞാൻ ഒരു ഉപായം പറയുന്നു; അതിലൂടെ രക്ഷകനില്ലാത്ത രാജാവും വീണ്ടും ജനങ്ങളുടെ പാലകനാകാം.
Verse 19
जामदग्न्येन रामेण यदा क्षत्रं निपातितम् । गर्भस्थमपि कार्त्स्न्येन कोपोपहतचेतसा
ജാമദഗ്ന്യ രാമൻ (പരശുരാമൻ) കോപംകൊണ്ട് ആഹതമായ മനസ്സോടെ ക്ഷത്രിയവർഗത്തെ പൂർണ്ണമായി നിപാതമാക്കിയപ്പോൾ—ഗർഭസ്ഥരെയും വിട്ടുകളയാതെ—
Verse 20
ततः क्षत्रियभार्याः प्रागृतुस्नानात्समाययुः । ब्राह्मणान्पुत्रजन्मार्थं न कामार्थं कथंचन
അപ്പോൾ ക്ഷത്രിയരുടെ ഭാര്യമാർ ആദ്യം ഋതുസ്നാനം നടത്തി, പുത്രജനനാർത്ഥം ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ അടുക്കൽ എത്തി; കാമാർത്ഥം ഒരുവിധേനയും അല്ല.
Verse 21
ततः पुत्राः समुत्पन्नास्तेजोवीर्यसमन्विताः । क्षेत्रजा भूमिपालानां संजाताश्च महीक्षितः
അതിനുശേഷം തേജസ്സും വീര്യവും നിറഞ്ഞ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു—ഭൂമിപാലകരുടെ ‘ക്ഷേത്രജ’ സന്താനമായി—അവരാണ് പിന്നീട് രാജാക്കളായത്.
Verse 22
तस्माद्बृहद्बलस्यैता भार्यास्तिष्ठंति या जनाः । ब्राह्मणांस्ता उपागम्य ऋतुस्नाता यथोचितान्
അതുകൊണ്ട് ഇവിടെ പാർക്കുന്ന ബൃഹദ്ബലന്റെ ഭാര്യമാർ ഋതുകാലസ്നാനം നടത്തി, യഥോചിതമായി ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സമീപിച്ച് വിധിപൂർവ്വം ആചരിക്കണം।
Verse 23
लभिष्यंति च पुत्रांस्तास्तेभ्यः क्षत्रियपुंगवान् । ये भूमिं पालयिष्यंति पालयिष्यंति च प्रजाः
അവരിൽ നിന്നു അവർ പുത്രന്മാരെ പ്രാപിക്കും—ക്ഷത്രിയരിൽ ശ്രേഷ്ഠർ—അവർ ഭൂമിയെ കാത്തു പ്രജകളെയും പരിപാലിക്കും।
Verse 24
तथाऽत्रास्ति शुभं कुण्डं वासिष्ठं पुत्रजन्मदम् । यत्र स्नाता ऋतौ नारी सद्यो गर्भवती भवेत् । अमोघरेताः कांता च स्नानादत्र प्रजायते
കൂടാതെ ഇവിടെ ‘വാസിഷ്ഠ കുണ്ടം’ എന്നൊരു ശുഭകുണ്ടമുണ്ട്; അത് പുത്രജന്മം നൽകുന്നു. ഋതുകാലത്തിൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ സ്ത്രീ ഉടൻ ഗർഭിണിയാകും; കൂടാതെ ഇവിടെ സ്നാനത്താൽ അമോഘവീര്യമുള്ള പ്രിയ ഭർത്താവും ലഭിക്കും।
Verse 25
ये पूर्वं क्षत्रिया जाता ब्राह्मणैः क्षत्रिणीषु च । ते सर्वे तत्प्रभावेन संजाता नात्र संशयः
മുമ്പ് ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ ക്ഷത്രിയസ്ത്രീകളിൽ ജനിച്ച ക്ഷത്രിയർ—അവർ എല്ലാവരും ആ (തീർത്ഥ)ത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ തന്നെയാണ് ജനിച്ചത്; ഇതിൽ സംശയമില്ല।
Verse 26
ययायया द्विजो यश्च क्षत्रिण्याऽभूद्वृतः पुरा । तया सह समागत्य स्नातं मन्त्रपुरस्कृतम्
കൂടാതെ ഏത് ഏത് ക്ഷത്രിയസ്ത്രീ മുമ്പ് ഏത് ബ്രാഹ്മണനെ വരിച്ചിരുന്നുവോ, അവൻ അവളോടൊപ്പം വന്ന് ഇവിടെ മന്ത്രോച്ചാരപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്തു।
Verse 27
सकृन्मैधुनसंसर्गात्ततस्तीर्थप्रभावतः । सर्वासां यत्सुता जाता दुहिता न कथंचन
ഒരിക്കൽ ദാമ്പത്യസംയോഗം നടന്നതോടെ, ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവംകൊണ്ട് അവരൊക്കെയും പുത്രന്മാരെ മാത്രമേ പ്രസവിച്ചുള്ളൂ; ഒരുവിധത്തിലും പുത്രിമാർ ഉണ്ടായില്ല.
Verse 28
ये केचित्पुत्रदा मंत्राश्चातुश्चरणासंभवाः । ते सर्वेऽत्र वसिष्ठेन प्रयुक्ताः क्षत्त्रमिच्छता
പുത്രദായകമായ ഏതു മന്ത്രങ്ങളുണ്ടോ—ചതുര്ചരണമായ പവിത്രപരമ്പരയിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവ—അവയെല്ലാം ഇവിടെ വസിഷ്ഠൻ ക്ഷാത്രശക്തി സ്ഥാപിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ പ്രയോഗിച്ചു.
Verse 29
दंपत्योः स्नानमात्रेण जातेऽत्र स्यात्सुपुत्रकः । तस्मात्सुपुत्रदंनाम कुण्डमेतन्निगद्यते
ഇവിടെ ദമ്പതികൾ വെറും സ്നാനം ചെയ്താൽ മതി, സദ്പുത്രൻ ജനിക്കും എന്നു പറയുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഈ കുണ്ടത്തിന് ‘സുപുത്രദാ’ എന്ന നാമം പ്രസിദ്ധം.
Verse 30
तस्माद्भार्याः समस्तास्ता बृहद्बलसमुद्भवाः । अत्र स्नानं प्रकुर्वंतु यथोक्तविधिना जनाः
അതുകൊണ്ട് മഹാബലത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച ആ എല്ലാ ഭാര്യമാരും, ഹേ ജനങ്ങളേ, ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യട്ടെ.
Verse 31
नैव किंचिदसत्यं स्यान्न च निंदाकरं तथा । श्रूयते च यतः श्लोकः पूर्वाचार्यैरुदाहृतः
ഇവിടെ ഒന്നും അസത്യമല്ല; ഏതുവിധത്തിലും നിന്ദ്യവുമല്ല. കാരണം പൂർവാചാര്യർ ഉച്ചരിച്ച ഈ ശ്ലോകം ശ്രവിക്കപ്പെടുന്നു.
Verse 32
अद्भ्योऽग्निर्ब्रह्मतः क्षत्त्रमश्मनो लोहमुच्छ्रितम् । तेषां सर्वत्रगं तेजः स्वासु योनिषु शाम्यति
ജലത്തിൽ നിന്നു അഗ്നി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്നു ക്ഷാത്രശക്തി പിറക്കുന്നു; കല്ലിൽ നിന്നു ഇരുമ്പ് പുറത്തെടുക്കപ്പെടുന്നു. എങ്കിലും സർവ്വത്ര വ്യാപിക്കുന്ന തേജസ് തന്റെ സ്വന്തം യോനികളിൽ തന്നെ ശമിക്കുന്നു.
Verse 33
तच्छ्रुत्वा जनाः सर्वे सचिवानां वचोखिलम् । तदाचख्युर्द्रुतं गत्वा सत्यसंधस्य भूपतेः
മന്ത്രിമാരുടെ വാക്കുകളെല്ലാം കേട്ട ജനങ്ങൾ എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ ചെന്നു സത്യസന്ധനായ രാജാവിനോട് ആ വിവരം അറിയിച്ചു.
Verse 34
ततस्ताः सर्वशो दारा ब्राह्मणानतिसुन्दरान् । ऋतुस्नाताः समाजग्मुर्नृपपत्न्यः सुहर्षिताः
അതിനുശേഷം എല്ലാ വിധത്തിലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട രാജപത്നിമാർ, ഋതുസ്നാനം കഴിച്ച്, അത്യന്തം ഹർഷത്തോടെ അതിസുന്ദരനായ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ അടുക്കൽ എത്തി.
Verse 35
यत्र तत्पुत्रदं तीर्थं वसिष्ठेन विनिर्मितम् । तत्र स्नात्वा सकृत्संगं समासाद्य द्विजोद्भवम्
വസിഷ്ഠൻ നിർമ്മിച്ച ആ പുത്രപ്രദ തീർത്ഥമുള്ള സ്ഥലത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത്, ഒരിക്കൽ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനോടു സംഗമം പ്രാപിച്ച്—
Verse 36
सर्वास्ताः पुत्रवत्यश्च संजाता द्विजसत्तमाः । आसीत्तस्य नरेंद्रस्य शतं पंचभिरन्वितम्
ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! അവർ എല്ലാവരും പുത്രവതികളായി. ആ നരേന്ദ്രന് നൂറു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായി, കൂടാതെ അഞ്ചു കൂടി.
Verse 37
तासां समभवद्विप्राः शतं पंचाधिकं तथा
അവരിൽ നിന്നു, ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, നൂറും അഞ്ചും ചേർന്ന് ആകെ നൂറ്റിയഞ്ച് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
Verse 38
प्रत्येकं वरपुत्राणां वंशवृद्धिकरं परम् । आनंदजननं सम्यक्सर्वेषां राष्ट्रवासिनाम्
ആ വരപുത്രന്മാരിൽ ഓരോരുത്തനും രാജവംശവർദ്ധനയ്ക്ക് പരമ കാരണമായി, രാജ്യത്തിലെ സർവ്വ നിവാസികൾക്കും സത്യമായ ആനന്ദജനകനായി.
Verse 39
तत्र श्रेष्ठोऽभवत्पुत्रो य आनर्तपतिर्भुवि । अटोनाम सुविख्यातः सर्वशत्रुनिबर्हणः
അവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പുത്രൻ ഭൂമിയിൽ ആനർത്തദേശത്തിന്റെ അധിപതിയായി—‘അട’ എന്ന നാമത്തിൽ സുപ്രസിദ്ധനായി—സകല ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവനായി.
Verse 40
अटेश्वरैति ख्यातो येन देवोऽत्र निर्मितः । सुभक्त्या येन दृष्टेन वंशोच्छित्तिर्न जायते
അവൻ ഇവിടെ ‘അടേശ്വരൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ദേവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; ശുദ്ധഭക്തിയോടെ ദർശിച്ചാൽ വംശോച്ഛേദം സംഭവിക്കുകയില്ല.
Verse 41
ऋषय ऊचुः । कस्मात्तस्य कृतं नाम एतच्चाऽट इति स्मृतम् । अन्वयेन परित्यक्तं तस्मात्कीर्तय सूतज
ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—“അവന് ഈ പേര് ഏതു കാരണത്താൽ നല്കപ്പെട്ടു? പിന്നെ അവൻ ‘അട’ എന്നു എന്തുകൊണ്ട് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു? ഇത് വംശാനുസൃത നാമകരണത്തിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്; അതിനാൽ പറയുക, ഹേ സൂതപുത്രാ.”
Verse 42
सचिवैर्ब्राह्मणैर्वापि तस्यैतन्नाम निर्मितम् । मात्रा वा तत्समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः
ഈ നാമം അവന്റെ മന്ത്രിമാരോ ബ്രാഹ്മണരോ നിർമ്മിച്ചതാണോ, അല്ലെങ്കിൽ മാതാവോ? ഞങ്ങൾക്ക് വിശദീകരിക്കൂ; ഞങ്ങളുടെ കൗതുകം അത്യന്തം വലുതാണ്.
Verse 43
सूत उवाच । न मात्रा तत्कृतं नाम न विप्रैः सचिवैर्नृप । तत्कृतं देवदूतेन व्योमस्थेन द्विजोत्तमाः
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ആ നാമം മാതാവും നൽകിയതല്ല; ബ്രാഹ്മണരും മന്ത്രിമാരും നൽകിയതുമല്ല. ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ആകാശസ്ഥനായ ദേവദൂതൻ തന്നെയാണ് അത് പ്രസാദിച്ചത്.
Verse 45
सा रूपयौवनोपेता रूपाढ्यं प्राप्य सद्द्विजम् । प्रस्थिता स्नातुकामाथ पुत्रतीर्थे मृगेक्षणा
ആ മൃഗനയനിയായ സ്ത്രീ, രൂപവും യൗവനവും നിറഞ്ഞവൾ, മനോഹരരൂപമുള്ള സദ്ബ്രാഹ്മണനെ ലഭിച്ച്, പുത്രതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു പുറപ്പെട്ടു.
Verse 46
सहिता तेन विप्रेण कंदर्पप्रतिमेन च । अथ ताभ्यां महान्रामो मिथः संदर्शनात्स्थितः
കന്ദർപ്പനെപ്പോലെ മനോഹരനായ ആ ബ്രാഹ്മണനോടൊപ്പം അവൾ ഉണ്ടായപ്പോൾ, പരസ്പരം കണ്ടുമാത്രത്തിൽ തന്നെ ഇരുവരിലും മഹത്തായ അനുരാഗം ഉണർന്നു.
Verse 47
तादृङ्मात्रं सुकृच्छ्रेण प्राप्तं तीर्थं सुतप्रदम् । ततः स्नात्वा जले तस्मिन्निष्क्रांतौ तौ सुकामुकौ
വലിയ കഷ്ടത്തോടെ പുത്രപ്രദമായ ആ തീർത്ഥം പ്രാപിച്ച്, അവർ അതിലെ ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തു; തുടർന്ന് കാമാകുലരായ ആ ഇരുവരും ജലത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നു.
Verse 48
व्रजमानौ च मार्गेऽपि कामधर्ममुपागतौ । अत्यौत्सुक्यात्सुसंहृष्टौ लज्जां त्यक्त्वा सुदूरतः
വഴിയിൽ യാത്രചെയ്യുമ്പോഴും അവർ ഇരുവരും കാമധർമ്മത്തിന്റെ വശത്തിലായി. അത്യുത്സുകതയിൽ ആനന്ദിതരായി ലജ്ജയെ വളരെ ദൂരെയാക്കി തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
Verse 49
यथा तथा प्रवक्ष्यामि श्रोतव्यं सुसमाहितैः । यया स भूपतिर्जातो दशार्णाधिपतेः सुता
എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവോ അതുപോലെ ഞാൻ വിവരിക്കും; നിങ്ങൾ സ്ഥിരവും ഏകാഗ്രവുമായ മനസ്സോടെ കേൾക്കുക—ദശാർണാധിപതിയുടെ പുത്രിയിൽ നിന്ന് ആ രാജാവ് എങ്ങനെ ജനിച്ചു.
Verse 50
तावदाकाशगा वाणी सहसा देवनिर्मिता । अटताराजमार्गेण विप्रेणानेन वै यतः
അപ്പോൾ തന്നെ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന, ദേവന്മാർ സഹസാ സൃഷ്ടിച്ച ദിവ്യവാണി ഉച്ചരിച്ചു; കാരണം ഈ ബ്രാഹ്മണൻ രാജപഥത്തിലൂടെ അലഞ്ഞുനടക്കുകയായിരുന്നു.
Verse 51
उत्पादितस्तु पुत्रोऽयमौत्सुक्याद्ब्राह्मणेन तु । अटाख्यो भूपतिस्तस्माल्लोके ख्यातो भविष्यति
ഈ പുത്രൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ അത്യുത്സുകതയാൽ ജനിച്ചവൻ; അതിനാൽ ആ രാജാവ് ‘അട’ എന്ന നാമത്തിൽ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാകും.
Verse 52
दीर्घायुर्बहुपुत्रश्च शत्रुंपक्षक्षयावहः । एतस्मात्कारणाद्विप्रा अटाख्यः स बभूव ह
അവൻ ദീർഘായുസ്സുള്ളവനും, അനേകം പുത്രന്മാരുള്ളവനും, ശത്രുസൈന്യനാശകാരകനുമായിരിക്കും; ഈ കാരണങ്ങളാൽ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അവൻ ‘അട’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
Verse 53
स्ववंशोद्धरचंद्रोऽत्र वांछितार्थप्रदोऽर्थिनाम् । तेनैतत्क्षेत्रमासाद्य स्थापितं लिंगमुत्तमम् । स्वनाम्ना ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वदेष्टप्रदं नृणाम्
ഇവിടെ അവൻ തന്റെ വംശത്തെ ഉയർത്തുന്ന ചന്ദ്രനുപോലെ ആയി, അപേക്ഷകരുടെ വാഞ്ഛിതാർത്ഥങ്ങൾ നൽകുന്നവനായി. ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലെത്തി അവൻ ഉത്തമമായ ശിവലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു, തന്റെ നാമത്തിൽ അതിനെ നാമകരണം ചെയ്തു—ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ—അത് മനുഷ്യർക്കു സർവ ഇഷ്ടഫലങ്ങളും നൽകുന്നു।
Verse 54
यस्तन्माघचतुर्दश्यां पूजयेच्छ्रद्धयान्वितः । न तस्य जायते किंचिद्दुःखं संतानसंभवम्
മാഘ ചതുര്ദശിയിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ആ (ലിംഗത്തെ) പൂജിക്കുന്നവന് സന്താനത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന യാതൊരു ദുഃഖവും ഒരിക്കലും ജനിക്കുകയില്ല।
Verse 55
अपि वर्षशतानारी स्नात्वा कुण्डे सुतप्रदे । अटेश्वरं ततः पश्येच्छिवभक्तिपरायणा
നൂറു വർഷം സന്താനമില്ലാത്ത സ്ത്രീയെങ്കിലും, പുത്രപ്രദ കുണ്ഡത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, തുടർന്ന് ശിവഭക്തിയിൽ പരായണയായി അടേശ്വരനെ ദർശിക്കണം।
Verse 56
सद्यः पुत्रमवाप्नोति वंशवृद्धिकरं परम् तत्प्रसादान्न संदेहः कार्तिकेय वचो यथा
അവൾ ഉടൻ തന്നെ പുത്രനെ പ്രാപിക്കും; അവൻ വംശവർദ്ധനയ്ക്കുള്ള പരമ കാരണമാകുന്നു. അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഇതിൽ സംശയമില്ല—ഇത് കാർത്തികേയന്റെ വചനം।
Verse 128
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽटेश्वरोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനുള്ളിൽ ‘അടേശ്വരോത്പത്തി-മാഹാത്മ്യ-വർണനം’ എന്ന നാമധേയമുള്ള നൂറ്റി ഇരുപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।