Adhyaya 122

Verse 1

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः । यथा स निहतो देव्या महिषाख्यो दनूत्तमः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു—ദേവി മഹിഷൻ എന്ന ദാനവശ്രേഷ്ഠനെ എങ്ങനെ നിഹതനാക്കി എന്നതും।

Verse 2

सांप्रतं कीर्तयिष्यामि कथां पातकनाशिनीम् । केदारसंभवां पुण्यां तां शृणुध्वं समाहिताः

ഇപ്പോൾ ഞാൻ പാപനാശിനിയായ ഒരു കഥ കീർത്തിക്കും—കേദാരത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ആ പുണ്യകഥ; നിങ്ങൾ ഏകാഗ്രചിത്തരായി ശ്രവിക്കുവിൻ।

Verse 3

ऋषय ऊचुः । केदारः श्रूयते सूत गंगाद्वारे हिमाचले । स कथं चेह संप्राप्तः सर्वं विस्तरतो वद

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ, കേദാരം ഹിമാചലത്തിലെ ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ ഉണ്ടെന്ന് കേൾക്കുന്നു; എന്നാൽ അത് ഇവിടെ എങ്ങനെ എത്തി? എല്ലാം വിശദമായി പറയുക।

Verse 4

सूत उवाच । एतत्सत्यं गिरौ तस्मिन्स्वयंभूः संस्थितः प्रभुः । परं तत्र वसेद्देवो यावन्मासाष्टकं द्विजाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇത് സത്യമാകുന്നു; ആ പർവതത്തിൽ സ്വയംഭൂ പ്രഭു സ്വയം സ്ഥാപിതനായി വസിക്കുന്നു. എന്നാൽ ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അവിടെ ദേവൻ എട്ട് മാസം വരെ മാത്രമേ പാർക്കുകയുള്ളൂ.

Verse 5

यावद्घर्मश्च वर्षा च तावत्तत्र वसेत्प्रभुः । शीतकाले पुनश्चात्र क्षेत्रे संतिष्ठते सदा

ചൂടുകാലവും മഴക്കാലവും നിലനിൽക്കുന്നത്രയും പ്രഭു അവിടെ വസിക്കുന്നു; പിന്നെ ശീതകാലത്തും ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം സദാ സ്ഥാപിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 6

ऋषय ऊचुः । किं तत्कार्यं वसेद्येन क्षेत्रे मासचतुष्टयम् । हिमाचले यथैवाष्टौ सूतपुत्र वदस्व नः

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഏത് കാര്യമൂലം ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ നാല് മാസം വസിക്കണം? അതുപോലെ ഹിമാചലത്തിൽ എട്ട് മാസം എന്തിന്? ഹേ സൂതപുത്രാ, ഞങ്ങളോട് പറയുക.

Verse 7

सूत उवाच । पूर्वं स्वायंभुवस्यादौ मनोर्दैत्यो महाबलः । हिरण्याक्षो महातेजास्तपोवीर्यसमन्वितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—പൂർവം, സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, മനുവിന്റെ കാലത്ത് മഹാബലവാനായ ഒരു ദൈത്യൻ ഉണ്ടായിരുന്നു—ഹിരണ്യാക്ഷൻ; മഹാതേജസ്സും തപോവീര്യവും ഉള്ളവൻ.

Verse 8

तैर्व्याप्तं जगदेतद्धि निरस्य त्रिदशाधिपम् । यज्ञ भागाश्चदेवानां हृता वीर्यप्रभावतः

അവരാൽ ഈ ലോകം മുഴുവനും വ്യാപിച്ചു; ത്രിദശാധിപതി (ഇന്ദ്രൻ)നെയും അവർ തുരത്തിക്കളഞ്ഞു. തങ്ങളുടെ വീര്യപ്രഭാവത്താൽ ദേവന്മാരുടെ യജ്ഞഭാഗങ്ങളും കവർന്നെടുത്തു.

Verse 9

अथ शक्रः सुरैः सार्धं गंगाद्वारं समाश्रितः । तपस्तेपे सुदुःखार्तो राज्यश्रीपरिवर्जितः

അപ്പോൾ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ദേവന്മാരോടുകൂടെ ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു. അത്യന്തം ദുഃഖാർത്തനായി, രാജശ്രീ നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി, അദ്ദേഹം തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 10

तस्यैवं तप्यमानस्य तपस्तीव्रं महात्मनः । माहिषं रूपमास्थाय निश्चक्राम धरातलात्

ആ മഹാത്മാവ് ഇങ്ങനെ കഠിനതപസ്സിൽ ലീനനായിരിക്കെ, (ഭഗവാൻ) മഹിഷരൂപം ധരിച്ചു ഭൂതലത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ടു.

Verse 11

स्वयमेव महादेवस्ततः शक्रमुवाच ह । केदारयामि मे शीघ्रं ब्रूहि सर्वं सुरोत्तम । दैत्यानामथ सर्वेषां रूपेणानेन वासव

അപ്പോൾ സ്വയം മഹാദേവൻ ശക്രനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ സുരോത്തമാ, വേഗം എല്ലാം പറയുക. ഹേ വാസവാ, ഈ രൂപത്തിലേ ഞാൻ എല്ലാ ദൈത്യരെയും പിളർത്തി നശിപ്പിക്കും.”

Verse 12

इन्द्र उवाच । हिरण्याक्षो महादैत्यः सुबाहुर्वक्र कन्धरः । त्रिशृंगो लोहिताक्षश्च पंचैतान्दारय प्रभो । हतैरेतैर्हतं सर्वं दानवानामसंशयम्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—“ഹിരണ്യാക്ഷൻ മഹാദൈത്യൻ; കൂടാതെ സുബാഹു, വക്രകന്ധരൻ, ത്രിശൃംഗൻ, ലോഹിതാക്ഷൻ—ഹേ പ്രഭോ, ഈ അഞ്ചുപേരെയും പിളർത്തി സംഹരിക്കണം. ഇവർ ഹതരായാൽ സംശയമില്ലാതെ എല്ലാ ദാനവരും ഹതരായതുപോലെ.”

Verse 13

किमन्यैः कृपणैर्ध्वस्तैर्यैः किंचिन्नात्र सिध्यति । तस्य तद्वचनश्रुत्वा भगवांस्तूर्णमभ्यगात् । यत्र दानवमुख्योऽसौ हिरण्याक्षो महाबलः

“ഇവിടെ ഒന്നും സിദ്ധിക്കാത്ത, ഇതിനകം തകർന്ന ദീനശത്രുക്കളെക്കൊണ്ട് എന്തു പ്രയോജനം?” അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭഗവാൻ ഉടൻ പുറപ്പെട്ടു, ദാനവമുഖ്യനായ മഹാബലൻ ഹിരണ്യാക്ഷൻ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് ചെന്നു.

Verse 14

अथ तं दूरतो दृष्ट्वा महिषं पर्वतोपमम् । आयातं रौद्ररूपेण दानवाः सर्वतश्च ते

അപ്പോൾ ദൂരത്തിൽ നിന്നു പർവ്വതസമമായ ആ മഹിഷൻ രൗദ്രരൂപത്തോടെ അടുത്തുവരുന്നതു കണ്ടു, ദാനവർ എല്ലാദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തി കൂട്ടംകൂടി।

Verse 15

ततो जघ्नुश्च पाषाणैर्लगुडैश्च तथापरे । क्ष्वेडितास्फोटितांश्चक्रुस्तथान्ये बलगर्विताः

പിന്നീട് ചിലർ കല്ലുകളും ലഗുഡങ്ങളും കൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു; മറ്റുചിലർ ബലഗർവത്തോടെ ഗർജിച്ചു, കൈയടിച്ചു, വിരൽ ചടക്കിച്ചു ദർപ്പം കാട്ടി।

Verse 16

अथवमन्य तान्देवः प्रहारं लीलया ददौ । यत्रास्ते दानवेन्द्रोऽसौ चतुर्भिः सचिवैः सह

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ അവരെ അവഗണിച്ച് ലീലാമാത്രമായി പ്രഹാരം നൽകി, നാലു മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ നിന്നിരുന്ന ആ ദാനവേന്ദ്രന്റെ അടുക്കലേക്ക് നീങ്ങി।

Verse 17

ततः शस्त्रं समुद्यम्य यावद्धावति सम्मुखः । तावच्छृंगप्रहारेण सोनयद्यमसादनम्

പിന്നീട് ശത്രു ആയുധം ഉയർത്തി നേരെ പാഞ്ഞുവരുമ്പോഴേക്കും, പ്രഭു ശൃംഗപ്രഹാരത്തോടെ അവനെ യമസദനത്തിലേക്ക് അയച്ചു।

Verse 18

हत्वा तं सचिवान्पश्चात्सुबाहुप्रमुखांश्च तान् । जघान हन्यमानोऽपि समन्ताद्दानवैः परैः

അതിനുശേഷം സുബാഹു മുതലായ മന്ത്രിമാരെ വധിച്ച്, ശേഷിച്ച ദാനവർ ചുറ്റുമെല്ലാം നിന്ന് ആക്രമിച്ചിട്ടും അവരെയും അവൻ സംഹരിച്ചു।

Verse 19

न तस्य लगते क्वापि शस्त्रं गात्रे कथंचन । यत्नतोऽपि विसृष्टं च लब्धलक्षैः प्रहारिभिः

അവന്റെ ശരീരത്തിൽ എവിടെയും എങ്ങനെയും ആയുധം പതിയുകയില്ല; ലക്ഷ്യം പിടിച്ച് ആക്രമികൾ മുഴുവൻ ശ്രമത്തോടെ എറിഞ്ഞാലും അത് സ്പർശിച്ചില്ല।

Verse 20

एवं पंच प्रधानास्तान्हत्वा दैत्यान्महेश्वरः । भूयो जगाम तं देशं यत्र शक्रो व्यवस्थितः । अब्रवीच्च प्रहष्टात्मा ततः शक्रं तपोन्वितम्

ഇങ്ങനെ അഞ്ചു പ്രധാന ദൈത്യന്മാരെ വധിച്ച മഹേശ്വരൻ വീണ്ടും ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) നിലകൊണ്ടിരുന്ന ദേശത്തേക്ക് പോയി; തുടർന്ന് ഹർഷഭരിതനായി തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായ ശക്രനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 22

मत्तोऽन्यदपि देवेश वरं प्रार्थय वांछितम् । कैलासशिखरं येन गच्छामि त्वरयाऽन्वितः

ഹേ ദേവേശാ! എന്നിൽ നിന്നു നിനക്കിഷ്ടമായ മറ്റൊരു വരവും പ്രാർത്ഥിക്ക; അതിലൂടെ ഞാൻ വേഗത്തിൽ കൈലാസശിഖരത്തിലേക്ക് പോകാൻ കഴിയട്ടെ।

Verse 23

इन्द्र उवाच । अनेनैव हि रूपेण तिष्ठ त्वं चात्र शंकर । त्रैलोक्यरक्षणार्थाय धर्माय च शिवाय च

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശങ്കരാ! ഇതേ രൂപത്തിൽ ഇവിടെ തന്നെ നിലകൊള്ളുക; ത്രിലോകസംരക്ഷണത്തിനും ധർമ്മത്തിനും ശിവമംഗളത്തിനും വേണ്ടി।

Verse 24

श्रीभगवानुवाच । एतद्रूपं मया शक्र कृतं तस्य वधाय वै । अवध्यः सर्वभूतानां यतोन्येषां मया हतः

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ശക്രാ! അവനെ വധിക്കാനായി തന്നെയാണ് ഞാൻ ഈ രൂപം സ്വീകരിച്ചത്; അവൻ സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും അവധ്യൻ ആയതിനാൽ മറ്റാരാലും അല്ല—എന്നാൽ തന്നെയാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 25

तस्मादत्रैव ते वाक्यात्स्थास्यामि सुर सत्तम । अनेनैव तु रूपेण मोक्षदः सर्वदेहिनाम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ! നിന്റെ വചനപ്രകാരം ഞാൻ ഇവിടെ തന്നേ വസിക്കും; ഈ രൂപത്തിലേ തന്നെ സർവ്വ ദേഹധാരികൾക്കും മോക്ഷം നൽകും.

Verse 26

एवमुक्त्वा विरूपाक्षश्चक्रे कुंडं ततः परम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं सुस्वादुक्षीरवत्प्रियम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് വിരൂപാക്ഷൻ (ശിവൻ) തുടർന്ന് ഒരു പുണ്യകുണ്ഡം നിർമ്മിച്ചു. അത് ശുദ്ധസ്ഫടികംപോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു; അതിലെ ജലം പാലുപോലെ മധുരം—എല്ലാവർക്കും പ്രിയം.

Verse 27

ततः प्रोवाच देवेन्द्रं मेघगंभीरया गिरा । शृण्वतां सर्वदेवानां भगवांस्त्रिपुरातकः

അതിനുശേഷം ഭഗവാൻ ത്രിപുരാന്തകൻ, സർവ്വദേവന്മാർ കേൾക്കുമ്പോൾ, മേഘഗംഭീരമായ വാണിയിൽ ദേവേന്ദ്രനോട് അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 28

यो मां दृष्ट्वा शुचिर्भूत्वा कुंडमेतत्प्रपश्यति । त्रिः पीत्वा वामसव्येन द्वाभ्यां चैव ततो जलम्

എന്നെ ദർശിച്ച് ശുദ്ധനായി ഈ കുണ്ഡം ദർശിക്കുന്നവൻ—അതിലെ ജലം മൂന്നു പ്രാവശ്യം ആചമനം ചെയ്ത്, തുടർന്ന് ഇടത്തും വലത്തും (കൈകളാൽ) ആ ജലം സ്വീകരിച്ച്…

Verse 30

वामेन मातृकं पक्षं दक्षिणेनाथ पैतृकम् । उभाभ्यामथ चात्मानं कराभ्यां मद्वचो यथा

ഇടത് കൈകൊണ്ട് മാതൃപക്ഷത്തെയും, വലത് കൈകൊണ്ട് പിതൃപക്ഷത്തെയും (പവിത്രമാക്കണം); തുടർന്ന് ഇരുകൈകളാലും സ്വയം പവിത്രമാക്കണം—എന്റെ വചനപ്രകാരം.

Verse 31

इन्द्र उवाच । अहमागत्य नित्यं त्वां स्वर्गाद्वृषभवाहन । अत्रस्थं पूजयिष्यामि पास्यामि च तथोदकम्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വൃഷഭധ്വജനായ പ്രഭോ! ഞാൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് നിത്യവും ഇവിടെ വന്ന്, ഈ സ്ഥലത്ത് വസിക്കുന്ന നിന്നെ പൂജിക്കുകയും ഈ പവിത്രജലം പാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യും।

Verse 32

के दारयामि यत्प्रोक्तं त्वया महिषरूपिणा । केदार इति नाम्ना त्वं ततः ख्यातो भविष्यसि

മഹിഷരൂപത്തിൽ നീ അരുളിച്ചെയ്ത വാക്ക് ഞാൻ ധരിച്ച് പാലിക്കും. അതുകൊണ്ട് നീ പിന്നീട് ‘കേദാര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാകും।

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । यद्येवं कुरुषे शक्र ततो दैत्यभयं न ते । भविष्यति परं तेजो गात्रे संपत्स्यतेऽखिलम्

ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ശക്രാ! നീ ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ദാനവഭയം നിനക്കുണ്ടാകുകയില്ല. പരമതേജസ് നിന്റെ ദേഹമാകെ പൂർണ്ണമായി വ്യാപിക്കും।

Verse 34

एवमुक्तः सहस्राक्षस्ततः प्रासादमुत्तमम् । तदर्थं निर्मयामास साध्वालोकं मनोहरम्

ഇങ്ങനെ ഉപദേശം ലഭിച്ച സഹസ്രാക്ഷൻ (ഇന്ദ്രൻ) അതിനായി ഒരു ഉത്തമ പ്രാസാദം (ക്ഷേത്രം) നിർമ്മിപ്പിച്ചു—സാധുക്കൾക്ക് ദർശനയോഗ്യമായ മനോഹരവും രമണീയവും ആയത്।

Verse 35

ततः प्रणम्य तं देवमनुमन्त्र्य ततः परम् । जगाम निजमावासं मेरुशृंगाग्रसंस्थितम्

അതിനുശേഷം അവൻ ആ ദേവനെ പ്രണാമിച്ച്, ഭക്തിപൂർവ്വം വിടവാങ്ങി, മേരു ശൃംഗത്തിന്റെ ശിഖരാഗ്രത്തിൽ സ്ഥിതമായ തന്റെ വാസസ്ഥാനത്തേക്ക് പോയി।

Verse 36

ततश्चागत्य नित्यं स स्वर्गाद्देवस्य शूलिनः । केदारस्य सुभक्त्याढ्यां पूजां चक्रे समाहितः

അതിനുശേഷം അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നു നിത്യവും വന്നു, ത്രിശൂലധാരിയായ ദേവനായ കേദാരനു പരമഭക്തിസമൃദ്ധമായ പൂജ ഏകാഗ്രചിത്തനായി നിർവഹിച്ചു।

Verse 37

मन्त्रोदकं च त्रिः पीत्वा ययौ ब्राह्मणसत्तमाः । कस्यचित्त्वथ कालस्य यावत्तत्र समाययौ

മന്ത്രസങ്കലിതമായ ജലം മൂന്നു പ്രാവശ്യം പാനം ചെയ്ത് ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ പുറപ്പെട്ടു; കുറെകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ വീണ്ടും അതേ സ്ഥലത്ത് എത്തി।

Verse 38

तावद्धिमेन तत्सर्वं गिरेः शृंगं प्रपूरितम् । तच्च कुण्डं स देवश्च प्रासादेन समन्वितः

അപ്പോഴേക്കും ഹിമം കൊണ്ട് പർവ്വതശിഖരം മുഴുവനും നിറഞ്ഞിരുന്നു; ആ കുണ്ടവും ആ ദേവനും മനോഹരമായ പ്രാസാദത്തോടുകൂടി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 39

ततो दुःखपरीतात्मा भक्त्या परमया युतः । तां दिशं प्रणिपत्योच्चैर्जगाम निजमंदिरम्

അപ്പോൾ ദുഃഖം നിറഞ്ഞ ഹൃദയത്തോടെയെങ്കിലും പരമഭക്തിയോടെ, ആ ദിശയിലേക്കു സശ്രദ്ധം നമസ്കരിച്ചു അവൻ തന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി।

Verse 40

एवमागच्छतस्तस्य गतं मासचतुष्टयम् । अपश्यतो महादेवं दिदृक्षागतचेतसः

ഇങ്ങനെ വരികയും പോകികയും ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കെ അവന് നാലുമാസം കഴിഞ്ഞു; ദർശനാഭിലാഷയിൽ മനസ്സ് പതിഞ്ഞിരുന്നിട്ടും മഹാദേവനെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല।

Verse 41

ततः प्राप्ते पुनर्विप्रा घर्मकाले हिमालये । संयातो दृक्पथं देवः स तथारूपसंस्थितः

അനന്തരം, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഹിമാലയത്തിൽ ഘർമകാലം വീണ്ടും വന്നപ്പോൾ, ആ ദേവൻ അതേ രൂപത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി ദൃഷ്ടിപഥത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായി।

Verse 42

ततः पूजां विधायोच्चैश्चातुर्मास्यसमुद्भवाम् । गीतवाद्यादिकं चक्रे तत्पुरः श्रद्धयान्वितः

പിന്നീട് അദ്ദേഹം ചാതുർമാസ്യവ്രതജന്യമായ പൂജ വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചു; ശ്രദ്ധയോടെ അവിടുത്തെ സന്നിധിയിൽ ഗീതവും വാദ്യവും മുതലായവയും അർപ്പിച്ചു।

Verse 43

अथ देवः समालोक्य तां श्रद्धां तस्य गोपतेः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा भगवांस्त्रिपुरांतकः

അപ്പോൾ ദേവൻ—ഭഗവാൻ ത്രിപുരാന്തകൻ—ആ ഗോപതിയുടെ ശ്രദ്ധ കണ്ടു, ദർശനം നൽകാൻ അവന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി അവനോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 44

परितुष्टोऽस्मि देवेश भक्त्या चानन्ययाऽनया । तस्मात्प्रार्थय दास्यामि यं कामं हृदिसंस्थितम्

‘ഹേ ദേവേശാ! നിന്റെ ഈ അനന്യഭക്തിയാൽ ഞാൻ പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനാണ്. അതിനാൽ ഹൃദയത്തിൽ ഉള്ള ഏത് ആഗ്രഹവും അപേക്ഷിക്ക; ഞാൻ അത് നല്കും.’

Verse 45

शक्र उवाच । तव प्रसादात्संजातं ममैश्वर्यमनुत्तमम् । यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु तत्सर्वं गृहसंस्थितम्

ശക്രൻ പറഞ്ഞു—‘നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എനിക്ക് അതുല്യമായ ഐശ്വര്യം ലഭിച്ചു. ത്രിലോകങ്ങളിൽ ഉള്ളതെല്ലാം എന്റെ ഗൃഹാധികാരത്തിൽ സുരക്ഷിതമായി നിലകൊള്ളുന്നു.’

Verse 46

तस्माद्यदि प्रसादं मे करोषि वृषभध्वज । वरं वा यच्छसि प्रीतस्तत्कुरुष्व वचो मम

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വൃഷഭധ്വജാ! നീ എനിക്കു പ്രസന്നനായി കൃപ ചെയ്‌താലോ, അല്ലെങ്കിൽ സന്തുഷ്ടനായി വരം നല്കിയാലോ, എന്റെ ഈ അപേക്ഷ നിറവേറ്റണമേ।

Verse 47

पर्वतोऽयं भवेद्गम्यो मासानष्टौ सुरेश्वर । यावन्मीनस्थितो भानुः प्रगच्छति श्रुतं मया

ഹേ സുരേശ്വരാ! ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ, സൂര്യൻ മീനരാശിയിൽ നിലകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നതുവരെ ഈ പർവ്വതം എട്ട് മാസം ഗമ്യമാകുന്നു।

Verse 48

ततः परमगम्यश्च हिमपूरेण संवृतः । यदा स्याच्चतुरो मासान्यावत्कुम्भगतो रविः

അതിനു ശേഷം, കനത്ത മഞ്ഞാൽ മൂടപ്പെട്ടതിനാൽ അതി ദുർഗമമാകുന്നു; സൂര്യൻ കുംഭരാശിയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുവരെ നാല് മാസം ഈ അവസ്ഥ തുടരും।

Verse 49

संजायतेऽप्यगम्यश्च ममापि त्रिपुरांतक । किं पुनः स्वल्पसत्त्वानां नरादीनां सुरेश्वर

ഹേ ത്രിപുരാന്തകാ! ഇത് എനിക്കുപോലും അഗമ്യമാകുന്നു; പിന്നെ ക്ഷീണശക്തിയുള്ള ജീവികൾ—മനുഷ്യാദികൾ—അവരുടെ കാര്യം എന്തു പറയണം, ഹേ സുരേശ്വരാ!

Verse 50

तस्मात्स्वर्गेऽथ पाताले मर्त्ये वा त्रिदशेश्वर । कुरुष्वानेनरूपेण स्थितिं मासचतुष्टयम् । येन न स्यात्प्रतिज्ञाया हानिर्मम सुरेश्वर

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ത്രിദശേശ്വരാ! സ്വർഗ്ഗത്തിലോ പാതാളത്തിലോ മർത്ത്യലോകത്തിലോ—ഈ തന്നേ രൂപത്തിൽ നാല് മാസം നിലകൊള്ളണമേ; അങ്ങനെ എന്റെ പ്രതിജ്ഞയ്ക്ക് ഭംഗം വരാതിരിക്കട്ടെ, ഹേ സുരേശ്വരാ।

Verse 51

सूत उवाच । ततो देवश्चिरं ध्यात्वा प्रोवाच बलसूदनम् । परं संतोषमापन्नो मेघनिर्घोषनिःस्वनम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ദേവൻ ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ച് ബലസൂദനനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു; പരമസന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ വാക്ക് മേഘഗർജ്ജനപോലെ മുഴങ്ങി।

Verse 52

आनर्तविषये क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । अस्मदीयं सहस्राक्ष विद्यते धरणीतले

ആനർത്തദേശത്തിൽ ‘ഹാടകേശ്വര’ എന്ന പേരുള്ള ഒരു പുണ്യക്ഷേത്രം ഉണ്ട്; ഹേ സഹസ്രാക്ഷ, അത് നമ്മുടെതും ഭൂമിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നതുമാണ്।

Verse 53

तत्राहं वृश्चिकस्थेऽर्के सदा स्थास्यामि वासव । यावत्कुम्भस्य पर्यंतं तव वाक्यादसंशयम्

ഹേ വാസവാ! അവിടെ ഞാൻ നിത്യവും വസിക്കും—സൂര്യൻ വൃശ്ചികത്തിൽ നിൽക്കുന്ന കാലം മുതൽ കുംഭത്തിന്റെ അവസാനം വരെ; നിന്റെ വാക്കുകൊണ്ട് ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 54

तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा कृत्वा प्रासादमुत्तमम् । मम रूपं प्रतिष्ठाप्य कुरुपूजा यथोचिताम् । येन तत्र निजं तेजो धारयामि तवार्थतः

അതുകൊണ്ട് അവിടെ വേഗത്തിൽ ചെന്നു ഉത്തമമായ പ്രാസാദം (ക്ഷേത്രം) പണിതു, എന്റെ രൂപം പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, യഥോചിതമായി പൂജ നടത്തുക; അതിനാൽ നിന്റെ ഹിതാർത്ഥം ഞാൻ അവിടെ എന്റെ ദിവ്യതേജസ് ധരിക്കും।

Verse 55

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा सहस्राक्षो देवदेवस्य शूलिनः । गत्वा तत्र ततश्चक्रे यद्देवेनेरितं वचः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇതു കേട്ട സഹസ്രാക്ഷൻ ദേവദേവനായ ശൂലിന്റെ കല്പന അംഗീകരിച്ച് അവിടെ ചെന്നു, ദേവൻ നിർദേശിച്ച വാക്കുപോലെ എല്ലാം ചെയ്തു।

Verse 56

प्रासादं निर्मयित्वाथ रूपं संस्थाप्य शूलिनः । कुण्डं चक्रे च तद्रूपं स्वच्छोदकसमावृतम्

പ്രാസാദം നിർമ്മിച്ച് ശേഷം ശൂലിനൻ (ശിവൻ) എന്ന ദേവന്റെ രൂപം പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; അതേ രൂപത്തിന് അനുരൂപമായി ഒരു കുണ്ഡവും നിർമ്മിച്ചു, അത് ചുറ്റുമെല്ലാം സുതാര്യജലത്തോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 57

ततश्चाराधयामास पुष्पधूपानुलेपनैः । स्नात्वा कुण्डेऽपिबत्तोयं त्रिःकृत्वा च यथापुरा

അതിനുശേഷം പുഷ്പം, ധൂപം, സുഗന്ധാനുലേപനം എന്നിവകൊണ്ട് ഭഗവാനെ ആരാധിച്ചു. കുണ്ഡത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പൂർവാചാരപ്രകാരം മൂന്നു പ്രാവശ്യം ആ ജലം പാനം ചെയ്തു.

Verse 58

एवं स भगवांस्तत्र शक्रेणाराधितः पुरा । समायातोऽत्र विप्रेंद्राः सुरम्यात्तु हिमाचलात्

ഇങ്ങനെ ആ ഭഗവാൻ പൂർവകാലത്ത് അവിടെ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) দ্বারা ആരാധിക്കപ്പെട്ടു. ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, സുന്ദരമായ ഹിമാചലത്തിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹം ഇവിടെ ഈ സ്ഥലത്തേക്ക് വന്നു.

Verse 59

यस्तमाराधयेत्सम्यक्सदा मासचतुष्टयम् । हिमपातोद्भवे मर्त्यः स शिवाय प्रपद्यते

ഹിമപാതത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും നാലുമാസം നിരന്തരം ശരിയായ വിധത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ആരാധിച്ചാൽ, ആ മർത്ത്യൻ ശിവന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 60

शेषकालेऽपि यः पूजां करोत्येव सुभक्तितः । स पापं क्षालयेत्प्राज्ञ आजन्ममरणांतिकम्

ആ കാലയളവിന് പുറത്തായാലും ആരെങ്കിലും സത്യഭക്തിയോടെ പൂജ ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, ഹേ പ്രാജ്ഞന്മാരേ, അവൻ ജനനം മുതൽ മരണാന്തം വരെ ഉള്ള പാപം കഴുകിമാറ്റുന്നു.

Verse 61

तत्र गीतं प्रशंसंति नृत्यं चैव पृथग्विधम् । देवस्य पुरतः प्राज्ञाः सर्वशास्त्रविशारदाः

അവിടെ ദേവന്റെ സന്നിധിയിൽ, സർവ്വശാസ്ത്രവിശാരദരായ ജ്ഞാനികൾ പവിത്രഗീതത്തെ പ്രശംസിക്കുകയും നാനാവിധ നൃത്തങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 62

अत्र श्लोकः पुरा गीतो नारदेन सुरर्षिणा । तद्वोऽहं कीर्तयिष्यामि श्रूयतां ब्राह्मणोत्तमाः

ഇവിടെ പണ്ടുകാലത്ത് ദേവർഷി നാരദൻ ഒരു ശ്ലോകം പാടിയിരുന്നു। അതേ ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിങ്ങളോട് കീർത്തിച്ചു പറയുന്നു—ഹേ ബ്രാഹ്മണോത്തമന്മാരേ, ശ്രവിക്കൂ।

Verse 63

केदारे सलिलं पीत्वा गयापिडं प्रदाय च । ब्रह्मज्ञानमथासाद्य पुनर्जन्म न विद्यते

കേദാരത്തിൽ ജലം പാനം ചെയ്ത്, ഗയയിൽ പിണ്ഡദാനം നടത്തി, പിന്നെ ബ്രഹ്മജ്ഞാനം പ്രാപിച്ചാൽ പുനർജന്മം ഇല്ല।

Verse 64

एतद्वः सर्वमाख्यातं केदारस्य च संभवम् । आख्यानं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, കേദാരത്തിന്റെ ഉത്ഭവവും പ്രാകട്യവും ഉൾപ്പെടെ ഇതെല്ലാം നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു। ഈ ആഖ്യാനം സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്।

Verse 65

यश्चैतत्छृणुयात्सम्यक्पठेद्वा तस्य चाग्रतः । श्रावयेद्वापि वा विप्राः सर्वपातकनानम् । केदारस्य स पापौघैर्मुच्यते तत्क्षणान्नरः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഇതിനെ ശരിയായി ശ്രവിക്കുന്നവനോ, മറ്റൊരാളുടെ സന്നിധിയിൽ പാരായണം ചെയ്യുന്നവനോ, അല്ലെങ്കിൽ ശ്രവിപ്പിക്കുന്നവനോ—ഈ ആഖ്യാനം സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്। കേദാരബന്ധമായ പാപസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്ന് ആ മനുഷ്യൻ അതേ ക്ഷണത്തിൽ മോചിതനാകുന്നു।

Verse 294

कराभ्यां स पुमान्नूनं तारयेच्च कुलत्रयम् । अपि पापसमाचारं नरकेऽपि व्यव स्थितम्

ആ പുരുഷൻ തന്റെ സ്വന്തം കൈകളാൽ തന്നെ നിശ്ചയമായി തന്റെ വംശത്തിലെ മൂന്നു തലമുറകളെയും തരിക്കുന്നു—പാപാചാരിയായാലും, നരകത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവനായാലും പോലും।