Adhyaya 22

Verse 1

अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद स्कंद सर्वज्ञनंदन । काः कास्तु शक्तयस्ता वै तासां नामानि मे वद

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർവതീഹൃദയാനന്ദാ, ഹേ സ്കന്ദാ, സർവ്വജ്ഞന്റെ നന്ദനേ! ആ ശക്തികൾ ഏതെല്ലാം? അവയുടെ നാമങ്ങൾ എനിക്കു പറയുക।

Verse 2

स्कंद उवाच । तासां परमशक्तीनामुमावयवसंभुवाम् । आख्याम्याख्यां शृणु मुने कुंभसंभव तत्त्वतः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഉമയുടെ അവയവങ്ങളിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച ആ പരമശക്തികളുടെ നാമങ്ങൾ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും. ഹേ കുംഭസംബവ മുനേ, തത്ത്വമായി കേൾക്കുക।

Verse 3

त्रैलोक्यविजया तारा क्षमा त्रैलोक्यसुंदरी । त्रिपुरा त्रिजगन्माता भीमा त्रिपुरभैरवी

ത്രൈലോക്യവിജയാ, താരാ, ക്ഷമാ, ത്രൈലോക്യസുന്ദരി; ത്രിപുരാ, ത്രിജഗന്മാതാ, ഭീമാ, ത്രിപുരഭൈരവി।

Verse 4

कामाख्या कमलाक्षी च धृतिस्त्रिपुरतापनी । जया जयंती विजया जलेशी चापराजिता

കാമാഖ്യാ, കമലാക്ഷി, ധൃതി, ത്രിപുരതാപിനി; ജയാ, ജയന്തി, വിജയാ, ജലേശി, അപരാജിതാ।

Verse 5

शंखिनी गजवक्त्रा च महिषघ्नी रणप्रिया । शुभानंदा कोटराक्षी विद्युज्जिह्वा शिवारवा

ശംഖിനീ, ഗജവക്ത്രാ, മഹിഷഘ്നീ, രണപ്രിയാ; ശുഭാനന്ദാ, കോടരാക്ഷീ, വിദ്യുജ്ജിഹ്വാ, ശിവാരവാ।

Verse 6

त्रिनेत्रा च त्रिवक्त्रा च त्रिपदा सर्वमंगला । हुंकारहेतिस्तालेशी सर्पास्या सर्वसुंदरी

ത്രിനേത്രാ, ത്രിവക്ത്രാ, ത്രിപദാ, സർവമംഗളാ; ഹുങ്കാരഹേതി, താലേശീ, സർപാസ്യാ എന്നും സർവസുന്ദരീ।

Verse 7

सिद्धिर्बुद्धिः स्वधा स्वाहा महानिद्रा शराशना । पाशपाणिः खरमुखी वज्रतारा षडानना

സിദ്ധി, ബുദ്ധി, സ്വധാ, സ്വാഹാ, മഹാനിദ്രാ, ശരാശനാ; പാശപാണി, ഖരമുഖീ, വജ്രതാരാ എന്നും ഷഡാനനാ।

Verse 8

मयूरवदना काकी शुकी भासी गरुत्मती । पद्मावती पद्मकेशी पद्मास्या पद्मवासिनी

മയൂരവദനാ, കാകീ, ശുകീ, ഭാസീ, ഗരുത്മതീ; പദ്മാവതീ, പദ്മകേശീ, പദ്മാസ്യാ എന്നും പദ്മവാസിനീ।

Verse 9

अक्षरा त्र्यक्षरा तंतुः प्रणवेशी स्वरात्मिका । त्रिवर्गा गर्वरहिता अजपा जपहारिणी

അക്ഷരാ, ത്ര്യക്ഷരാ, തന്തു, പ്രണവേശീ, സ്വരാത്മികാ; ത്രിവർഗാ, ഗർവരഹിതാ, അജപാ എന്നും ജപഹാരിണീ।

Verse 10

जपसिद्धिस्तपःसिद्धिर्योगसिद्धिः परामृता । मैत्रीकृन्मित्रनेत्रा च रक्षोघ्नी दैत्यतापनी

ജപസിദ്ധി, തപഃസിദ്ധി, യോഗസിദ്ധി, പരാമൃതാ; മൈത്രീകൃത്, മിത്രനേത്രാ, രക്ഷോഘ്നീ എന്നും ദൈത്യതാപനീ।

Verse 11

स्तंभनी मोहनीमाया बहुमाया बलोत्कटा । उच्चाटनी महोल्कास्या दनुजेंद्रक्षयंकरी

അവൾ സ്തംഭിനി, മോഹിനി മായ, ബഹുമായകളുടെ അധിഷ്ഠാത്രി, പ്രചണ്ഡബലവതി. അവൾ ഉച്ചാടിനി, മഹാജ്വാലാമുഖി, ദാനവേന്ദ്രന്മാരെ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നവൾ.

Verse 12

क्षेमकरी सिद्धिकरी छिन्नमस्ता शुभानना । शाकंभरी मोक्षलक्ष्मीस्त्रिवर्गफलदायिनी

അവൾ ക്ഷേമകരിണി, സിദ്ധിദായിനി, ശുഭമുഖിയായ ഛിന്നമസ്താ. അവൾ ശാകംഭരി; അവൾ മോക്ഷലക്ഷ്മി—ധർമ്മാർഥകാമ ത്രിവർഗ്ഗഫലം നൽകുന്നവൾ.

Verse 13

वार्ताली जंभली क्लिन्ना अश्वारूढा सुरेश्वरी । ज्वालामुखी प्रभृतयो नवकोट्यौ महाबलाः

വാർത്താലീ, ജംഭലീ, ക്ലിന്നാ, അശ്വാരൂഢാ, സുരേശ്വരി, ജ്വാലാമുഖീ മുതലായവർ—നവകോടി എണ്ണത്തിൽ—എല്ലാവരും മഹാബലവതികളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 14

बलानि बलिनां ताभिर्दानवानां स्वलीलया । संक्षिप्ता निजगंतीव प्रलयानलहेतेभिः

അവരാൽ, സ്വലീലകൊണ്ട് തന്നെ, ബലവാനായ ദാനവരുടെ സൈന്യങ്ങൾ ചതഞ്ഞ് ചുരുങ്ങിപ്പോയി—പ്രളയാഗ്നിയുടെ ഹേതുക്കൾ തന്നെ ചെയ്തതുപോലെ.

Verse 15

तावत्स दुर्गो दैत्येंद्रः पयोदांतरतो बली । चकार करकावृष्टिं वात्या वेगवतीं बहु

അപ്പോൾ ആ ബലവാനായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ ദുര്‍ഗൻ മേഘങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ നിന്ന് ആലിക്കല്ലുമഴ പെയ്യിച്ചു; കൂടാതെ അനേകം വേഗവതിയായ ഭീകര ചുഴലിക്കാറ്റുകളും സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 16

ततो भगवती देवी शोषणास्त्र प्रयोगतः । वृष्टिं निवारयामास सवर्षोपलमयी क्षणात्

അപ്പോൾ ഭഗവതി ദേവി ശോഷണാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ച് ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ആലിക്കല്ലോടുകൂടിയ ആ മഴയെ തടഞ്ഞു।

Verse 17

योषिन्मनोरथवती षंढं प्राप्य यथाऽफला । सा दैत्यकरकावृष्टिर्देवीं प्राप्य तथाभवत्

ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ സ്ത്രീ നപുംസകനെ ലഭിച്ചാൽ നിഷ്ഫലയാകുന്നതുപോലെ, ദൈത്യന്റെ ആലിക്കല്ലുമഴ ദേവിയെ സമീപിച്ചപ്പോൾ തന്നെ വ്യർഥമായി।

Verse 18

अथ दैतेयराजेन बाहुसंकर्षकोपतः । उत्पाट्य शैलशिखरं परिक्षिप्तं नभोंगणात्

പിന്നീട് ദൈത്യരാജൻ ഭുജങ്ങൾ വലിച്ചുണ്ടായ ക്രോധത്തിൽ ഒരു പർവ്വതശിഖരം പിഴുതെടുത്തു ആകാശവീഥിയിലൂടെ എറിഞ്ഞു।

Verse 19

अद्रेः शृंगं सुविस्तीर्णमापतत्परिवीक्ष्य सा । शतकोटिप्रहारेण कोटिशः सकलं व्यधात्

ആ വിശാലമായ പർവ്വതശിഖരം പതിക്കുന്നതു കണ്ട അവൾ ശതകോടി പ്രഹാരങ്ങളാൽ അതിനെ മുഴുവനായി കോടിക്കണക്കിന് ഖണ്ഡങ്ങളാക്കി തകർത്തു।

Verse 20

आंदोल्य मौलिमसकृत्कुंडलाभ्यां विराजितम् । गजीभूयाशु दुद्राव तां देवीं समरेऽसुरः

തല വീണ്ടും വീണ്ടും ആടിച്ച്, കാതിലെ കുണ്ഡലങ്ങളുടെ ദീപ്തിയിൽ ശോഭിച്ച്, ആ അസുരൻ ഉടൻ ഗജരൂപം ധരിച്ചു സമരത്തിൽ ദേവിയിലേക്കു പാഞ്ഞു।

Verse 21

शैलाकारं तमायांतं दृष्ट्वा भगवती गजम् । बद्ध्वा पाशेन जवतः खङ्गेन करमच्छिनत्

പർവ്വതാകാരമായ ആ ആന വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്നത് കണ്ട ഭഗവതി ദേവി ഉടൻ പാശംകൊണ്ട് ബന്ധിച്ചു, ഖഡ്ഗംകൊണ്ട് അതിന്റെ തുമ്പിക്കൈ വെട്ടിമാറ്റി।

Verse 22

ततोत्यंतं स चीत्कृत्य देव्याकृत्तकरःकरी । अकिंचित्करतां प्राप्य माहिषं वपुराददे

അപ്പോൾ ദേവി തുമ്പിക്കൈ വെട്ടിയതിനാൽ ആ ആന അത്യന്തം വേദനയിൽ നിലവിളിച്ചു; നിർവശനായി ആനരൂപം വിട്ട് മഹിഷത്തിന്റെ ദേഹം ധരിച്ചു।

Verse 23

अचलां सचलां सर्वां स चक्रे सुरघाततः । शिलोच्चयांश्च बहुशः शृंगाभ्यां सोक्षिपद्बली

ദേവസംഹാരത്തിൽ തൽപരനായ ആ ബലവാൻ അചലവും ചലവും ആയ എല്ലാം കുലുക്കി; തന്റെ കൊമ്പുകളാൽ പാറക്കൂട്ടങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉയർത്തി എറിഞ്ഞു।

Verse 25

महामहिषरूपेण तेन त्रैलोक्यमंडपः । आंदोलितोति बलिना युगांते वात्यया यथा

ആ മഹാമഹിഷരൂപത്തിൽ ആ ബലവാൻ ത്രിലോകമണ്ഡപത്തെ, യുഗാന്തത്തിലെ കൊടുങ്കാറ്റ് എല്ലാം ആടിക്കുന്നതുപോലെ, ആടിച്ചു കുലുക്കി।

Verse 26

ब्रह्मांडमप्यकांडेन तद्भयेन समाकुलम् । दृष्ट्वा भगवती क्रुद्धा त्रिशूलेन जघान तम्

അവന്റെ ഭയത്താൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി കലങ്ങിയ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തെയും കണ്ട ഭഗവതി ദേവി ക്രുദ്ധയായി, ത്രിശൂലംകൊണ്ട് അവനെ പ്രഹരിച്ചു വീഴ്ത്തി।

Verse 27

त्रिशूलघातविभ्रांतः पतित्वा पुनरुत्थितः । तं त्यक्त्वा माहिषं वेषमभूद्बाहुसहस्रभृत्

ത്രിശൂലാഘാതത്തിൽ വിഹ്വലനായി അവൻ വീണു; പിന്നെ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റു. മഹിഷവേഷം ഉപേക്ഷിച്ച് സഹസ്രബാഹുധാരിയായി മാറി.

Verse 28

स दुर्गो नितरां दुर्गो विबभौ समराजिरे । आयुधानां सहस्राणि बिभ्रत्कालांतकोपमः

യുദ്ധത്തിന്റെ ദീപ്തമായ രംഗത്തിൽ അവൻ അത്യന്തം ദുര്ജയൻ—സത്യത്തിൽ ‘ദുർഗ’—എന്നപോലെ തിളങ്ങി. സഹസ്രായുധങ്ങൾ ധരിച്ചു കാലാന്തകോപംപോലെ ഭയങ്കരനായി തോന്നി.

Verse 29

अथ तूर्णं स दैत्येंद्रस्तां देवीं रणकोविदाम् । महाबलः प्रगृह्याशु नीतवानान्गगनांगणम्

അപ്പോൾ മഹാബലനായ ദൈത്യേന്ദ്രൻ യുദ്ധനിപുണയായ ആ ദേവിയെ വേഗത്തിൽ പിടിച്ച്, ഉടൻ ആകാശത്തിന്റെ വിശാലപ്രാന്തത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

Verse 30

ततो नभोंगणाद्दूरात्क्षिप्त्वा स जगदंबिकाम् । क्षणात्कलंबजालेन च्छादयामास वेगवान्

പിന്നെ ആകാശമണ്ഡലത്തിൽ ദൂരത്തിൽ നിന്ന് ജഗദംബികയെ എറിഞ്ഞുവിട്ട്, ആ വേഗവാൻ ക്ഷണത്തിൽ കലംബജാലംകൊണ്ട് അവളെ മൂടി.

Verse 31

अथांतरिक्षगा देवी तस्य मार्गणमध्यगा । विद्युन्मालेव विबभौ महाभ्रपटलीधृता

അപ്പോൾ അന്തരീക്ഷത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവി, അവന്റെ ശരംമദ്ധ്യത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, മഹാമേഘപടലത്തിന്മേൽ വിരിയുന്ന വിദ്യുത്മാലപോലെ ദീപ്തയായി.

Verse 32

तं विधूय शरत्रातं निजेषु निकरैरलम् । महेषुणाथ विव्याध सा तं दैत्यजनेश्वरम्

ആ ശരവർഷം തന്റെ സൈന്യസമൂഹങ്ങളാൽ പൂർണ്ണമായി തള്ളിനീക്കി, ദേവി മഹാശരത്തോടെ ദൈത്യഗണാധിപനെ ഭേദിച്ചു।

Verse 33

हृदि विद्धस्तया देव्या स च तेन महेषुणा । व्याघूर्णमाननयनः क्षितिमापाति विह्वलः

ദേവിയുടെ ആ മഹാശരത്തിൽ ഹൃദയം ഭേദിക്കപ്പെട്ട അവൻ—കണ്ണുകൾ ചുറ്റി—വ്യാകുലനായി ഭൂമിയിൽ വീണു।

Verse 34

महारुधिरधाराभिः स्रवंतीं च प्रवर्तयन् । तस्मिन्निपतिते दुर्गे महादुर्गपराक्रमे

മഹാരക്തധാരകൾ ഒഴുകിത്തുടങ്ങി; ദുർഗ്ഗയുടെ മഹാദുർഗ്ഗമായ പരാക്രമത്തിൽ ആ മഹാശത്രു വീണപ്പോൾ—

Verse 35

देवदुंदुभयो नेदुः प्रहृष्टानि जगंति च । सूर्याचंद्रमसौ साग्नी तेजो निजमवापतुः

ദേവദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, ലോകങ്ങൾ ആനന്ദിച്ചു; സൂര്യനും ചന്ദ്രനും അഗ്നിയുമൊത്ത് തങ്ങളുടെ തേജസ് വീണ്ടും പ്രാപിച്ചു।

Verse 36

पुष्पवृष्टिं प्रकुर्वंतः प्राप्ता देवा महर्षिभिः । तुष्टुवुश्च महादेवीं महास्तुतिभिरादरात्

പുഷ്പവൃഷ്ടി നടത്തിക്കൊണ്ട് ദേവന്മാർ മഹർഷികളോടൊപ്പം എത്തി; ഭക്ത്യാദരത്തോടെ മഹാസ്തുതികളാൽ മഹാദേവിയെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 37

देवा ऊचुः । नमो देवि जगद्धात्रि जगत्रयमहारणे । महेश्वर महाशक्ते दैत्यद्रुमकुठारके

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി ജഗദ്ധാത്രി, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ ത്രിലോക മഹാരണ്യസമ യുദ്ധഭൂമി-സ്വരൂപിണി, മഹേശ്വരന്റെ മഹാശക്തി, ദൈത്യവൃക്ഷങ്ങളെ വെട്ടിവീഴ്ത്തുന്ന കുഠാരേ!

Verse 38

त्रैलोक्यव्यापिनि शिवे शंखचक्रगदाधरि । स्वशार्ङ्गव्यग्रहस्ताग्रे नमो विष्णुस्वरूपिणि

ഹേ ത്രിലോകവ്യാപിനി ശിവേ, ശംഖ-ചക്ര-ഗദാധാരിണി, ശാർങ്ഗധനുസ്സിന്മേൽ കൈ സജ്ജമായിരിക്കുന്നവളേ—ഹേ വിഷ്ണുസ്വരൂപിണി, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 39

हंसयाने नमस्तुभ्यं सर्वसृष्टिविधायिनि । प्राचां वाचां जन्मभूमे चतुराननरूपिणि

ഹംസവാഹിനീ, സർവ്വസൃഷ്ടിയുടെ വിധാത്രി, പ്രാചീന വേദവാണിയുടെ ജന്മഭൂമി, ചതുരാനന (ബ്രഹ്മ) സ്വരൂപിണി—നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 40

त्वमैंद्री त्वं च कौबेरी वायवी त्वं त्वमंबुपा । त्वं यामी नैरृती त्वं च त्वमैशी त्वं च पावकी

നീ തന്നെയാണ് ഐന്ദ്രീ, നീ തന്നെയാണ് കൗബേരീ; നീ തന്നെയാണ് വായവീ, നീ തന്നെയാണ് അംബുപാ. നീ തന്നെയാണ് യാമീ, നീ തന്നെയാണ് നൈഋതീ; നീ തന്നെയാണ് ഐശീ, നീ തന്നെയാണ് പാവകീ.

Verse 41

शशांककौमुदी त्वं च सौरी शक्तिस्त्वमेव च । सर्वदेवमयी शक्तिस्त्वमेव परमेश्वरी

നീ തന്നെയാണ് ചന്ദ്രന്റെ ശീതള കൗമുദി, നീ തന്നെയാണ് സൂര്യന്റെ ശക്തി. സർവ്വദേവമയമായ ശക്തി നീ തന്നെയാണ്—നീ തന്നെയാണ് പരമേശ്വരി.

Verse 42

त्वं गौरी त्वं च सावित्री त्वं गायत्री सरस्वती । प्रकृतिस्त्वं मतिस्त्वं च त्वमहंकृतिरूपिणी

നീ ഗൗരിയാണ്, നീ തന്നേ സാവിത്രി; നീ ഗായത്രിയും സരസ്വതിയും. നീ പ്രകൃതിയാണ്, നീ മതി (ബുദ്ധി) ആണ്, നീ അഹങ്കാരരൂപിണിയുമാണ്.

Verse 43

चेतः स्वरूपिणी त्वं वै त्वं सर्वेंद्रियरूपिणी । पंचतन्मात्ररूपा त्वं महाभूतात्मिकेंबिके

നീ തീർച്ചയായും ചേതസ്‌ (ചൈതന്യം) സ്വരൂപിണിയാണ്; നീ സർവേന്ദ്രിയരൂപിണിയുമാണ്. അംബികേ, നീ പഞ്ച തന്മാത്രാരൂപയും മഹാഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മസ്വരൂപവും നീ തന്നേ.

Verse 44

शब्दादि रूपिणी त्वं वै करणानुग्रहा त्वमु । ब्रह्मांडकर्त्री त्वं देवि ब्रह्मांडांतस्त्वमेव हि

നീ ശബ്ദാദി വിഷയങ്ങളുടെ രൂപിണിയാണ്; നീ കരണമാർ (ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ) മേൽ അനുഗ്രഹം ചെയ്യുന്നവളാണ്. ദേവീ, നീ ബ്രഹ്മാണ്ഡകർത്ത്രിയാണ്; ആ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ അന്തർഗ്ഗത സത്യമായി നീ തന്നേ വസിക്കുന്നു.

Verse 45

त्वं परासि महादेवि त्वं च देवि परापरा । परापराणां परमा परमात्मस्वरूपिणी

മഹാദേവീ, നീ പരാ (പരമ) ആകുന്നു; ദേവീ, നീ പരാപരാ—പരവും അപരവും ഇരണ്ടിനും അതീത. പരാ-അപര എല്ലാറ്റിലും നീ തന്നേ പരമ, പരമാത്മസ്വരൂപിണി.

Verse 46

सर्वरूपा त्वमीशानि त्वमरूपासि सर्वगे । त्वं चिच्छक्तिर्महामाये त्वं स्वाहा त्वं स्वधामृते

ഈശാനീ, നീ സർവരൂപിണിയാണ്; സർവഗേ, നീ അരൂപിണിയുമാണ്. മഹാമായേ, നീ ചിച്ഛക്തിയാണ്; നീ സ്വാഹാ, നീ സ്വധാ—അമൃതസ്വരൂപിണി.

Verse 47

वषड्वौषट्स्वरूपासि त्वमेव प्रणवात्मिका । सर्वमंत्रमयी त्वं वै ब्रह्माद्यास्त्वत्समुद्भवाः

നീ വഷട്–വൗഷട് എന്ന യാഗോച്ചാരണങ്ങളുടെ സ്വരൂപിണി; നീയേ പ്രണവമായ ‘ഓം’ന്റെ ആത്മസ്വരൂപം. നീ സർവമന്ത്രമയി; ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ നിനക്കിൽ നിന്നുത്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 48

चतुर्वर्गात्मिका त्वं वै चतुर्वर्गफलोदये । त्वत्तः सर्वमिदं विश्वं त्वयि सर्वं जगन्निधे

നീ ധർമ്മം–അർത്ഥം–കാമം–മോക്ഷം എന്ന ചതുര്വർഗത്തിന്റെ ആത്മസ്വരൂപിണി; അവയുടെ ഫലങ്ങൾ നൽകുന്ന ദായിനിയും നീയേ. നിനക്കിൽ നിന്നാണ് ഈ സർവ്വവിശ്വം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; നിനക്കുള്ളിൽ തന്നെയാണ് എല്ലാം നിലകൊള്ളുന്നത്, ഹേ ജഗന്നിധി.

Verse 49

यद्दृश्यं यददृश्यं च स्थूलसूक्ष्मस्वरूपतः । तत्र त्वं शक्तिरूपेण किंचिन्न त्वदृते क्वचित्

ദൃശ്യമാകുന്നതും അദൃശ്യമാകുന്നതും—സ്ഥൂലമോ സൂക്ഷ്മമോ ഏതു രൂപത്തിലായാലും—അവിടെയെല്ലാം നീ ശക്തിരൂപമായി നിലകൊള്ളുന്നു. നിന്നെ വിട്ട് എവിടെയും, എപ്പോഴും, ഒന്നുമില്ല.

Verse 50

मातस्त्वयाद्य विनिहत्य महासुरेंद्रं दुर्गं निसर्गविबुधार्पितदैत्यसैन्यम् । त्राताः स्म देवि सततं नमतां शरण्ये त्वत्तोऽपरः क इह यं शरणं व्रजामः

ഹേ മാതാവേ! ഇന്ന് നീ മഹാസുരേന്ദ്രനെയും, ദേവന്മാർക്കെതിരായി വിധി അർപ്പിച്ചതുപോലെ ഉണ്ടായിരുന്ന, ദുർജയ ദൈത്യസൈന്യസഹിതമായ ദുര്‍ഗ്ഗത്തെയും വധിച്ച് ഞങ്ങളെ രക്ഷിച്ചു. ഹേ ദേവി, നമിക്കുന്നവർക്കു ശരണ്യേ! നിന്നെ ഒഴികെ ഈ ലോകത്ത് ഞങ്ങൾ ആരുടെ ശരണം തേടും?

Verse 51

लोके त एव धनधान्यसमृद्धिभाजस्ते पुत्रपौत्रसुकलत्र सुमित्रवंतः । तेषां यशः प्रसरचंद्रकरावदातं विश्वं भवेद्भवसि येषु सुदृक्त्वमीशे

ഈ ലോകത്തിൽ ധന-ധാന്യ സമൃദ്ധിയുടെ ഭാഗ്യവാൻമാർ അവർ മാത്രമാണ്; അവർക്ക് പുത്രപൗത്രന്മാർ, സുകലത്രം, സുമിത്രങ്ങൾ ലഭിക്കുന്നു. അവരുടെ യശസ് ചന്ദ്രകിരണങ്ങളെപ്പോലെ ശുഭ്രമായി പരന്നു ലോകമൊട്ടാകെ വ്യാപിക്കുന്നു—ഹേ ഈശ്വരി, നീ കൃപാദൃഷ്ടി ചെലുത്തുന്നവരിൽ.

Verse 52

त्वद्भक्तिचेतसि जनेन विपत्तिलेशः क्लेशः क्व वानुभवती नतिकृत्सु पुंसु । त्वन्नामसंसृतिजुषां सकलायुषां क्व भूयः पुनर्जनिरिह त्रिपुरारिपत्नि

ത്രിപുരാരിപത്നീ! നിന്റെ ഭക്തിയിൽ ചിത്തം നിലകൊള്ളുന്നവന് ദുരിതത്തിന്റെ ലേശം എവിടെ, ക്ലേശം എവിടെ—അത്യന്ത കഠിനാവസ്ഥയിലും? നിന്റെ നാമത്തിന്റെ താരകധാരയെ ജീവിതമൊട്ടാകെ ആശ്രയിക്കുന്നവർക്ക് ഇവിടെ—വിശേഷിച്ച് കാശിയിൽ—വീണ്ടും ജനനം എവിടെ?

Verse 53

चित्रं यदत्र समरे स हि दुर्गदैत्यस्त्वद्दृष्टिपातमधिगम्य सुधानिधानम् । मृत्योर्वशत्वमगमद्विदितं भवानि दुष्टोपि ते दृशिगतः कुगतिं न याति

എത്ര അത്ഭുതം, ഹേ ഭവാനീ! ഈ സമരത്തിൽ ആ ദുര്‍ഗദൈത്യൻ—നിന്റെ ദൃഷ്ടിപാതം അമൃതനിധിപോലെ ലഭിച്ചിട്ടും—മൃത്യുവശനായി. എങ്കിലും, ദേവീ, പ്രസിദ്ധമാണ്: ദുഷ്ടനും നിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ വന്നാൽ കുഗതിയിലേക്കു പോകുകയില്ല.

Verse 54

निःश्वासवातनिहताः पेतुरुर्व्यां महाद्रुमाः । उद्वेलिताः समभवन्सप्तापि जलराशयः

നിശ്വാസംപോലെ കുതിച്ചുയർന്ന പ്രബലവാതത്തിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ മഹാവൃക്ഷങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ വീണു; ഏഴു ജലരാശികളും പൊങ്ങി കരകവിഞ്ഞു ഉദ്വേലിതമായി.

Verse 55

प्राच्यां मृडानि परिपाहि सदा नतान्नो याम्यामव प्रतिपदं विपदो भवानि । प्रत्यग्दिशि त्रिपुरतापन पत्नि रक्ष त्वं पाह्युदीचि निजभक्तजनान्महेशि

ഹേ മൃഡാനീ! കിഴക്കുദിക്കിൽ സദാ നമിക്കുന്ന ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളേണമേ. ഹേ ഭവാനീ! തെക്കുദിക്കിൽ ഓരോ പടിയിലും വിപത്തുകളിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കേണമേ. ഹേ ത്രിപുരതാപനപത്നീ! പടിഞ്ഞാറുദിക്കിൽ ഞങ്ങളെ കാക്കേണമേ. ഹേ മഹേശീ! വടക്കുദിക്കിലും നിന്റെ ഭക്തജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കേണമേ.

Verse 56

ब्रह्माणि रक्ष सततं नतमौलिदेशं त्वं वैष्णवि प्रतिकुलं परिपालयाधः । रुद्राग्नि नैरृति सदागति दिक्षु पांतु मृत्युंजया त्रिनयना त्रिपुरा त्रिशक्त्यः

ഹേ ബ്രഹ്മാണീ! നമിച്ച ഭക്തശിരസ്സുകൾ നിറഞ്ഞ ഈ പുണ്യദേശത്തെ സദാ കാത്തുകൊള്ളേണമേ. ഹേ വൈഷ്ണവീ! അധോദിക്കിൽ നിന്നുള്ള പ്രതികൂല ശത്രുബലത്തെ തടഞ്ഞു സംരക്ഷിക്കേണമേ. രുദ്രാ, അഗ്നി, നൈഋതീ—ദിക്കുകളിൽ സദാ സഞ്ചരിക്കുന്ന രക്ഷകർ—എല്ലാ വശത്തുനിന്നും കാക്കട്ടെ; കൂടാതെ മൃത്യുഞ്ജയാ, ത്രിനയനാ, ത്രിപുരാ, ത്രിശക്തികൾ അക്ഷയരക്ഷ നൽകട്ടെ.

Verse 57

पातु त्रिशूलममले तव मौलिजान्नो भालस्थलं शशिकला मृदुमाभ्रुवौ च । नेत्रे त्रिलोचनवधूर्गिरिजा च नासामोष्ठं जया च विजयात्वधरप्रदेशम्

ഹേ നിർമല ദേവീ, നിന്റെ മൗലിയിലെ കിരീടത്തെ ത്രിശൂലം കാക്കട്ടെ; ലലാടവും മൃദുവായ ഭ്രൂയുഗളവും ശശികല സംരക്ഷിക്കട്ടെ. ത്രിനേത്രനാഥന്റെ പ്രിയയായ ഗിരിജ നിന്റെ നേത്രങ്ങളെ കാക്കട്ടെ; ജയാ–വിജയാ നിന്റെ നാസിക, ഓഷ്ഠങ്ങൾ, അധോമുഖപ്രദേശം എന്നിവ സംരക്ഷിക്കട്ടെ.

Verse 58

श्रोत्रद्वयं श्रुतिरवा दशनावलिं श्रीश्चंडी कपोलयुगलं रसनां च वाणी । पायात्सदैव चिबुकं जयमंगला नः कात्यायनी वदनमंडलमेव सर्वम्

സകല മംഗളമണ്ഡലസ്വരൂപിണിയായ ജയമംഗളാ കാത്യായനി സദാ ഞങ്ങളെ കാക്കട്ടെ—അവളുടെ രണ്ടു കാതുകൾ ശ്രുതിപോലെ; ദന്തപങ്ക്തി ശ്രീപോലെ; ചണ്ഡീരൂപത്തിൽ കപോലദ്വയം; ജിഹ്വയും വാണിയും; കൂടാതെ ചിബുകവും അവൾ നിരന്തരം സംരക്ഷിക്കട്ടെ.

Verse 59

कंठप्रदेशमवतादिह नीलकंठी भूदारशक्तिरनिशं च कृकाटिकायाम् । कौर्म्यं सदेशमनिशं भुजदंडमैंद्री पद्मा च पाणिफलकं नतिकारिणां नः

നീലകണ്ഠീ ഇവിടെ നമ്മുടെ കണ്ഠപ്രദേശം കാക്കട്ടെ; ഭൂദാരാശക്തി നിരന്തരം നമ്മുടെ കൃകാടികാ (കഴുത്തിന്റെ പിന്നാമ്പുറം) സംരക്ഷിക്കട്ടെ. കൗർമീ ദേവി ഈ സ്ഥാനത്തെ സദാ കാക്കട്ടെ; ഐന്ദ്രി ഭുജദണ്ഡം (മേൽഭുജം) സംരക്ഷിക്കട്ടെ; നമസ്കരിക്കുന്ന ഞങ്ങളുടെ പാണിതലങ്ങളെ പദ്മാ ദേവി കാക്കട്ടെ.

Verse 60

हस्तांगुलीः कमलजा विरजानखांश्च कक्षांतरं तरणिमंडलगा तमोघ्नी । वक्षःस्थलं स्थलचरी हृदयं धरित्री कुशिद्वयं त्ववतु नः क्षणदाचरघ्नी

കമലജ ദേവി—നിർമല നഖങ്ങളുള്ളവൾ, സൂര്യമണ്ഡലത്തിൽ വസിച്ച് അന്ധകാരം അകറ്റുന്നവൾ, പുണ്യഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൾ—ഞങ്ങളെ കാക്കട്ടെ: നമ്മുടെ കൈവിരലുകൾ, കക്ഷാന്തരം; വക്ഷസ്ഥലം, ഹൃദയം, കൂടാതെ നമ്മുടെ യുഗ്മ ഗുഹ്യ/പ്രാണസ്ഥാനങ്ങൾ; അവൾ രാത്രിചര ദുഷ്ടശക്തികളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൾ.

Verse 61

अव्यात्सदा दरदरीं जगदीश्वरी नो नाभिं नभोगतिरजात्वथ पृष्ठदेशम् । पायात्कटिं च विकटा परमास्फिचौ नो गुह्यं गुहारणिरपानमपाय हंत्री

ജഗദീശ്വരി സദാ ഞങ്ങളെ കാക്കട്ടെ—ദരദരീ രൂപത്തിൽ നമ്മുടെ നാഭിയെ; നഭോഗതിരജാ രൂപത്തിൽ നമ്മുടെ പൃഷ്ഠദേശത്തെ. വികടാ ദേവി നമ്മുടെ കടി (അര)യും ഉയർന്ന സ്ഫിചൗ (നിതംബങ്ങൾ)യും സംരക്ഷിക്കട്ടെ; അപായഹന്ത്രി ഗുഹാരണീ നമ്മുടെ ഗുഹ്യാംഗങ്ങളും അപാനവായുവും കാക്കട്ടെ.

Verse 62

ऊरुद्वयं च विपुला ललिता च जानू जंघे जवाऽवतु कठोरतरात्र गुल्फौ । पादौ रसातलचरांगुलिदेशमुग्रा चांद्री नखान्त्पदतलं तलवासिनी च

വിപുലാ എന്റെ ഇരുതുടകളെയും രക്ഷിക്കട്ടെ; ലലിതാ എന്റെ മുട്ടുകളെയും കാക്കട്ടെ. ജവാ എന്റെ ജംഘകളെ രക്ഷിക്കട്ടെ; അത്യന്തം ദൃഢയായ ദേവി എന്റെ ഗുൽഫങ്ങൾ (കണങ്കാൽ) കാക്കട്ടെ. പാതാളചരന്മാരെയും കീഴടക്കുന്ന മുഗ്രാ എന്റെ പാദങ്ങളും പാദാംഗുലികളും രക്ഷിക്കട്ടെ; ചാന്ദ്രീ എന്റെ നഖാന്തങ്ങളും പാദതലവും കാക്കട്ടെ; തളവാസിനീ പാദതലത്തിന്റെ അധോഭാഗം സർവ്വതോ രക്ഷിക്കട്ടെ.

Verse 63

गृहं रक्षतु नो लक्ष्मीः क्षेत्रं क्षेमकरी सदा । पातु पुत्रान्प्रियकरी पायादायुः सनातनी

ലക്ഷ്മീ നമ്മുടെ ഗൃഹത്തെ രക്ഷിക്കട്ടെ; സദാ ക്ഷേമം വരുത്തുന്ന ദേവി നമ്മുടെ കൃഷിഭൂമിയെ കാക്കട്ടെ. പ്രിയകരി ദേവി നമ്മുടെ പുത്രന്മാരെ രക്ഷിക്കട്ടെ; സനാതനീ ദേവി നമ്മുടെ ആയുസ്സിനെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ.

Verse 64

यशः पातु महादेवी धर्मं पातु धनुर्धरी । कुलदेवी कुलं पातु सद्गतिं सद्गतिप्रदा

മഹാദേവി എന്റെ യശസ്സും മാനവും രക്ഷിക്കട്ടെ; ധനുർധരീ ദേവി എന്റെ ധർമ്മത്തെ കാക്കട്ടെ. കുലദേവി നമ്മുടെ കുലത്തെ രക്ഷിക്കട്ടെ; സദ്ഗതി നൽകുന്ന ദേവി എന്റെ ശുഭഗതിയെ കാക്കട്ടെ.

Verse 65

रणे राजकुले द्यूते संग्रामे शत्रुसंकटे । गृहे वने जलादौ च शर्वाणी सर्वतोऽवतु

രണത്തിൽ, രാജസഭയിൽ, ദ്യൂതത്തിൽ, സംഗ्रामത്തിൽ, ശത്രുസങ്കടത്തിൽ; ഗൃഹത്തിൽ, വനത്തിൽ, ജലാദികളിൽ—ശർവാണീ നമ്മെ സർവ്വദിക്കിലും രക്ഷിക്കട്ടെ.

Verse 66

इति स्तुत्वा जगद्धात्रीं प्रणेमुश्च पुनःपुनः । सर्वे सवासवा देवाः सर्षिगंधर्वचारणाः

ഇങ്ങനെ ജഗദ്ധാത്രിയെ സ്തുതിച്ച് അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു—ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ എല്ലാ ദേവന്മാരും, കൂടാതെ ഋഷികൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, ചാരണന്മാരും.

Verse 67

ततस्तुष्टा जगन्माता तानाह सुरसत्तमान् । स्वाधिकारान्सुराः सर्वे शासतु प्राग्यथायथा

അപ്പോൾ ജഗന്മാതാ പ്രസന്നയായി ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരോടു പറഞ്ഞു— “ഹേ ദേവഗണേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും മുൻപുപോലെ നിങ്ങളുടെ നിങ്ങളുടെ അധികാരപ്രദേശങ്ങൾ യഥാവിധി ഭരിക്കുവിൻ.”

Verse 68

तुष्टाहमनया स्तुत्या नितरां तु यथार्थया । वरमन्यं प्रदास्यामि तच्छृणुध्वं सुरोत्तमाः

ഈ യഥാർത്ഥമായ സ്തുതിയാൽ ഞാൻ അത്യന്തം പ്രസന്നയാണ്. ഇനി ഞാൻ മറ്റൊരു വരം നൽകാം— ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അത് കേൾക്കുവിൻ.

Verse 69

दुर्गोवाच । यः स्तोष्यति तु मां भक्त्या नरः स्तुत्यानया शुचिः । तस्याहं नाशयिष्यामि विपदं च पदे पदे

ദുർഗ്ഗ പറഞ്ഞു— “ശുദ്ധഹൃദയനായ ഏതു മനുഷ്യനും ഈ സ്തുതിയാൽ ഭക്തിയോടെ എന്നെ സ്തുതിച്ചാൽ, അവന്റെ വിപത്തിനെ ഞാൻ പദേ പദേ നശിപ്പിക്കും.”

Verse 70

एतत्स्तोत्रस्य कवचं परिधास्यति यो नरः । तस्य क्वचिद्भयं नास्ति वज्रपंजरगस्य हि

ഈ സ്തോത്രത്തെ കവചമായി ധരിക്കുന്ന മനുഷ്യന് എവിടെയും ഭയം ഉണ്ടാകില്ല; അവൻ വജ്രപഞ്ജരത്തിൽ അടഞ്ഞവനെപ്പോലെ ആയിരിക്കും.

Verse 71

अद्यप्रभृति मे नाम दुर्गेति ख्यातिमेष्यति । दुर्गदैत्यस्य समरे पातनादति दुर्गमात्

ഇന്നുമുതൽ എന്റെ നാമം ‘ദുർഗ്ഗ’ എന്നായി പ്രസിദ്ധമാകും; കാരണം യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ ദുർഗ്ഗദൈത്യനെ ആ ദുർഗ്ഗമ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് വീഴ്ത്തി.

Verse 72

ये मां दुर्गां शरणगा न तेषां दुर्गतिः क्वचित् । दुर्गास्तुतिरियं पुण्या वज्रपंजरसंज्ञिका

എന്നെ—ദുർഗയെ—ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവർക്ക് ഒരിക്കലും ദുര്‍ഗതി സംഭവിക്കുകയില്ല. ദുർഗാസ്തുതിയായ ഈ പുണ്യസ്തോത്രം ‘വജ്രപഞ്ജരം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 73

अनया कवचं कृत्वा मा बिभेतु यमादपि । भूतप्रेतपिशाचाश्च शाकिनीडाकिनी गणाः

ഈ സ്തോത്രത്തെ കവചമായി ധരിക്കുന്നവൻ യമനെയും ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല. ഭൂതം, പ്രേതം, പിശാച് എന്നിവയും ശാകിനി-ഡാകിനി ഗണങ്ങളും അകലെ മാറിപ്പോകും.

Verse 74

झोटिंगा राक्षसाः क्रूरा विष सर्पाग्नि दस्यवः । वेतालाश्चापि कंकाल ग्रहा बालग्रहा अपि

ഝോട്ടിംഗങ്ങൾ, ക്രൂരരാക്ഷസർ, വിഷം, പാമ്പുകൾ, തീ, കള്ളന്മാർ; കൂടാതെ വേതാളങ്ങൾ, കങ്കാളങ്ങൾ, ഗ്രഹപീഡകൾ, ബാലഗ്രഹങ്ങൾ എന്നിവയും (ഈ സംരക്ഷണത്തിൽ) അകന്നുപോകും.

Verse 75

वातपित्तादि जनितास्तथा च विषमज्वराः । दूरादेव पलायंते श्रुत्वा स्तुतिमिमां शुभाम्

വാത-പിത്താദികളാൽ ജനിക്കുന്ന രോഗങ്ങളും, വിഷമജ്വരങ്ങളും പോലും—ഈ ശുഭസ്തുതി കേൾക്കുമ്പോൾ—ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ഓടിപ്പോകും.

Verse 76

वज्रपंजर नामैतत्स्तोत्रं दुर्गाप्रशंसनम् । एतत्स्तोत्रकृतत्राणे वज्रादपि भयं नहि

ദുർഗയെ പ്രശംസിക്കുന്ന ഈ സ്തോത്രം ‘വജ്രപഞ്ജരം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ സ്തോത്രരക്ഷ ലഭിച്ച ഭക്തന് വജ്രത്തെയും ഭയം ഇല്ല.

Verse 77

अष्टजप्तेन चानेन योभिमंत्र्य जलं पिबेत् । तस्योदरगतापीडा क्वापि नो संभविष्यति

ഈ മന്ത്രം എട്ടുതവണ ജപിച്ച് ജലം അഭിമന്ത്രിച്ച് കുടിക്കുന്നവന് ഉദരവേദനയോ അന്തർപീഡയോ എവിടെയും ഉണ്ടാകുകയില്ല।

Verse 78

गर्भपीडा तु नो जातु भविष्यत्यभिमंत्रणात् । बालानां परमा शांतिरेतत्स्तोत्रांबुपानतः

ഈ അഭിമന്ത്രണത്താൽ ഗർഭപീഡ ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകുകയില്ല; ഈ സ്തോത്രം അഭിമന്ത്രിച്ച ജലം കുടിച്ചാൽ കുട്ടികൾക്ക് പരമശാന്തി ലഭിക്കും।

Verse 79

यत्र सान्निध्यमेतस्य स्तवस्येह भविष्यति । एतास्तु शक्तयः सर्वा सर्वत्र सहिता मया

ഈ ലോകത്തിൽ എവിടെയെവിടെ ഈ സ്തവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ഉണ്ടാകുമോ, അവിടെയെല്ലാം ഈ എല്ലാ ശക്തികളും എന്നോടൊപ്പം ഏകീഭവിച്ച് നിലകൊള്ളും।

Verse 80

रक्षां परिकरिष्यंति मद्भक्तानां ममाज्ञया । इति दत्त्वा वरान्देवी देवेभ्यो तर्हि ता तदा

“എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ എന്റെ ഭക്തരെ സംരക്ഷിക്കും”—എന്ന് വരങ്ങൾ നൽകി ദേവി അന്ന് ദേവന്മാരോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 81

तेपि स्वर्गौकसः सर्वे स्वंस्वं स्वर्गं ययुर्मुदा । स्कंद उवाच । इत्थं दुर्गाभवन्नाम तया देव्या महामुने । काश्यां सेव्या यथा सा च तच्छृणुष्व वदामि ते

ആ സ്വർഗ്ഗവാസികളൊക്കെയും സന്തോഷത്തോടെ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്വർഗ്ഗങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി. സ്കന്ദൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാമുനേ, ഇങ്ങനെ ആ ദേവി ‘ദുർഗ്ഗ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി. ഇനി കാശിയിൽ അവളെ എങ്ങനെ സേവിച്ചു പൂജിക്കണം, അത് കേൾക്കുക; ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു।

Verse 82

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां भौमवारे विशेषतः । संपूज्या सततं काश्यां दुर्गा दुर्गतिनाशिनी

അഷ്ടമിയും ചതുര്ദശിയും—പ്രത്യേകിച്ച് ചൊവ്വാഴ്ച—കാശിയിൽ ദുര്‍ഗതിനാശിനിയായ ഭഗവതി ദുര്‍ഗയെ നിത്യം വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 83

नवरात्रं प्रयत्नेन प्रत्यहं सा समर्चिता । नाशयिष्यति विघ्नौघान्सुमतिं च प्रदास्यति

നവരാത്രത്തിൽ പരിശ്രമത്തോടെ പ്രതിദിനം അവളെ സമ്യകമായി ആരാധിച്ചാൽ, അവൾ വിഘ്നങ്ങളുടെ പ്രളയം നശിപ്പിച്ച് സുമതി പ്രസാദിക്കും.

Verse 84

महापूजोपहारैश्च महाबलिनिवेदनैः । दास्यत्यभीष्टदा सिद्धिं दुर्गा काश्यां न संशयः

മഹാപൂജോപഹാരങ്ങളോടും മഹാബലി-നിവേദനങ്ങളോടും കൂടെ കാശിയിലെ ദുര്‍ഗ ഇഷ്ടസിദ്ധി നൽകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 85

प्रतिसंवत्सरं तस्याः कार्या यात्रा प्रयत्नतः । शारदं नवरात्रं च सकुटुंबैः शुभार्थिभिः

ഓരോ വർഷവും പരിശ്രമത്തോടെ അവളുടെ യാത്ര അനുഷ്ഠിക്കണം; പ്രത്യേകിച്ച് ശാരദ നవరാത്രത്തിൽ, മംഗളം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ കുടുംബസഹിതം ചെയ്യണം.

Verse 86

यो न सांवत्सरीं यात्रां दुर्गायाः कुरुते कुधीः । काश्यां विघ्न सहस्राणि तस्य स्युश्च पदेपदे

ദുര്‍ഗയുടെ വാർഷിക യാത്ര അനുഷ്ഠിക്കാത്ത കുബുദ്ധി മൂഢന് കാശിയിൽ പടിപടിയായി ആയിരം വിഘ്നങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവരും.

Verse 87

दुर्गाकुंडे नरः स्नात्वा सर्वदुर्गार्तिहारिणीम् । दुर्गां संपूज्य विधिवन्नवजन्माघमुत्सृजेत्

ദുർഗാകുണ്ഡത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, സർവ്വ ദുര്‍ഗതി-ആർത്തി ഹരിക്കുന്ന ദേവി ദുർഗയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ നവജന്മജന്യ പാപം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 88

सा दुर्गाशक्तिभिः सार्धं काशीं रक्षति सर्वतः । ताः प्रयत्नेन संपूज्या कालरात्रिमुखा नरैः

ആ ദുർഗ ദേവി തന്റെ ശക്തികളോടുകൂടെ കാശിയെ എല്ലാദിക്കിലും സംരക്ഷിക്കുന്നു. അതിനാൽ കാലരാത്രി മുതലായ ആ ശക്തികളെ മനുഷ്യർ പരിശ്രമത്തോടെ പൂജിക്കണം।

Verse 89

रक्षंति क्षेत्रमेतद्वै तथान्या नवशक्तयः । उपसर्गसहस्रेभ्यस्ता वैदिग्देवताक्रमात्

ഈ ക്ഷേത്രത്തെ ആ മറ്റ് ഒൻപത് ശക്തികളും സംരക്ഷിക്കുന്നു. ദിക്‌ദേവതകളുടെ ക്രമപ്രകാരം അവർ ആയിരം ഉപദ്രവങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇതിനെ കാക്കുന്നു।

Verse 90

शतनेत्रा सहस्रास्या तथायुतभुजापरा । अश्वारूढा गजास्या च त्वरिता शववाहिनी

ഒരുത്തി ശതനേത്രാ, മറ്റൊരുത്തി സഹസ്രമുഖീ; മറ്റൊരുത്തിക്ക് അനവധി ഭുജങ്ങൾ. ഒരുത്തി അശ്വാരൂഢാ, ഒരുത്തി ഗജാസ്യാ; ഒരുത്തി ത്വരിതാ, മറ്റൊരുത്തി ശവവാഹിനീ—ശവത്തിന്മേൽ ആരൂഢയായവൾ.

Verse 91

विश्वा सौभाग्यगौरी च सृष्टाः प्राच्यादिमध्यतः । एता यत्नेन संपूज्याः क्षेत्ररक्षणदेवताः

കിഴക്കുദിശയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് മദ്ധ്യപ്രദേശത്ത് വിശ്വായും സൗഭാഗ്യഗൗരിയും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ക്ഷേത്രത്തെ കാക്കുന്ന ഈ ദേവതകളെ പരിശ്രമത്തോടെ പൂജിക്കണം।

Verse 92

तथैव भैरवाश्चाष्टौ दिक्ष्वष्टासु प्रतिष्ठिताः । रक्षंति सततं काशीं निर्वाणश्रीनिकेतनम्

അതുപോലെ അഷ്ടദിക്കുകളിലും പ്രതിഷ്ഠിതരായ എട്ട് ഭൈരവർ നിരന്തരം കാശിയെ കാക്കുന്നു—മോക്ഷശ്രീയുടെ നികേതനമായ കാശിയെ।

Verse 93

रुरुश्चंडोसितांगश्च कपाली क्रोधनस्तथा । उन्मत्तभैरवस्तद्वत्क्रमात्संहारभीषणौ

അവർ റുരു, ചണ്ഡ, അസിതാംഗ, കപാലി, ക്രോധന; അതുപോലെ ഉന്മത്ത-ഭൈരവനും—ക്രമത്തിൽ സംഹാരഭീഷണരായ രണ്ടു ഭൈരവരും।

Verse 94

चतुःषष्टिस्तु वेताला महाभीषणमूर्तयः । रुंडमुंडस्रजः सर्वे कर्त्रीखर्परपाणयः

അതിഭീകര രൂപമുള്ള അറുപത്തിനാല് വേതാളന്മാർ ഉണ്ട്; എല്ലാവരും ഛിന്നശിരസ്സുകളുടെ മാല ധരിച്ചു, കൈകളിൽ കത്തി കൂടെ കപാലപാത്രവും വഹിക്കുന്നു।

Verse 95

श्ववाहना रक्तमुखा महादंष्ट्रा महाभुजाः । नग्ना विमुक्तकेशाश्च प्रमत्ता रुधिरासवैः

അവർ ശ്വാനവാഹനർ, രക്തമുഖർ, മഹാദംഷ്ട്രർ, മഹാഭുജർ; നഗ്നർ, അഴിച്ചുവിട്ട മുടിയോടെ, രക്തവും മദ്യവും കൊണ്ട് മത്തന്മാർ।

Verse 96

नानारूपधराः सर्वे नानाशस्त्रास्त्र पाणयः । तदाकारैश्च तद्भृत्यैः कोटिशः परिवारिताः

അവർ എല്ലാവരും നാനാരൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു, നാനാശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങൾ കൈകളിൽ വഹിക്കുന്നു; അതേ രൂപമുള്ള കോടിക്കണക്കിന് അനുചരന്മാർ ചുറ്റിപ്പറ്റി നില്ക്കുന്നു।

Verse 97

विद्युज्जिह्वो ललज्जिह्वः क्रूरास्यः क्रूरलोचनः । उग्रो विकटदंष्ट्रश्च वक्रास्यो वक्रनासिकः

ഒരുവന്‍ മിന്നലുപോലെയുള്ള നാവുള്ളവന്‍, മറ്റൊരുവന്‍ തൂങ്ങുന്ന നാവുള്ളവന്‍; ഒരുവന്‍ ക്രൂരമുഖനും ക്രൂരനേത്രനും. ഒരുവന്‍ ഉഗ്രന്‍, വികടദംഷ്ട്രകളാല്‍ ഭയങ്കരന്‍; ഒരുവന്‍ വക്രമുഖനും വക്രനാസികനും ആകുന്നു.

Verse 98

जंभको जृंभणमुखो ज्वालानेत्रो वृकोदरः । गर्तनेत्रो महानेत्रस्तुच्छनेत्रोंऽत्रमण्डनः

ഒരുവന്‍ ജംഭകനെന്ന പേരുള്ളവന്‍, ഒരുവന്‍ ജൃംഭണമുഖന്‍ (വായ്പിളര്‍ന്നവന്‍); ഒരുവന്‍ ജ്വാലാനേത്രന്‍, ഒരുവന്‍ വൃകോदरന്‍ (ചെന്നായപോലുള്ള വയര്‍). ഒരുവന്‍ ഗര്‍ത്തനേത്രന്‍ (കുഴിഞ്ഞ കണ്ണുകള്‍), ഒരുവന്‍ മഹാനേത്രന്‍; ഒരുവന്‍ തുച്ഛനേത്രന്‍; മറ്റൊരുവന്‍ അന്ത്രമാലകളാല്‍ അലങ്കൃതന്‍.

Verse 99

ज्वलत्केशः कंबुशिराः खर्वग्रीवो महाहनुः । महानासो लंबकर्णः कर्णप्रावरणोनसः

ഒരുവന്‍ ജ്വലിക്കുന്ന കേശമുള്ളവന്‍, ഒരുവന്‍ ശംഖസദൃശ ശിരസ്സുള്ളവന്‍; ഒരുവന്‍ ഖര്‍വഗ്രീവന്‍ (ചെറുകഴുത്ത്), ഒരുവന്‍ മഹാഹനു (വലിയ താടിയസ്ഥി)വന്‍. ഒരുവന്‍ മഹാനാസന്‍ (വലിയ മൂക്ക്), ഒരുവന്‍ ലംബകര്‍ണന്‍ (നീണ്ട ചെവി); മറ്റൊരുവന്‍ ചെവികള്‍ മൂക്കിനെ മൂടുന്നവന്‍.

Verse 100

इत्यादयो मुने क्षेत्रं दुर्वृत्तरुधिरप्रियाः । त्रासयंतो दुराचारान्रक्षंति परितः सदा

ഹേ മുനേ! ഇത്തരത്തിലുള്ളവരും മറ്റും—ദുര്വൃത്തരും രുധിരപ്രിയരും—ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തെ എപ്പോഴും എല്ലാ ദിക്കുകളിലും കാത്തുരക്ഷിച്ച് ദുരാചാരികളെ ഭീതിയിലാഴ്ത്തുന്നു.

Verse 110

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काशीभक्तिपरैर्नरैः । श्रोतव्यमिदमाख्यानं महाविघ्ननिवारणम्

അതുകൊണ്ട് കാശീഭക്തിയിൽ പരായണരായ മനുഷ്യർ സർവ്വശ്രമത്തോടും കൂടി ഈ പുണ്യാഖ്യാനം ശ്രവിക്കണം; ഇത് മഹാവിഘ്നങ്ങളെ നിവാരിക്കുന്നു.

Verse 112

काश्यां यस्यास्ति वै प्रेम तेन कृत्वाऽदरं गुरुम् । श्रोतव्यमिदमाख्यानं वज्रपंजरसन्निभम्

കാശിയോടു സത്യസ്നേഹം ഉള്ളവൻ ആദ്യം ഗുരുവിനെ ഭക്ത്യാദരത്തോടെ പൂജിച്ച്, വജ്രപഞ്ജരത്തുപോലെ ദൃഢവും സംരക്ഷകവുമായ ഈ പുണ്യാഖ്യാനം ശ്രവിക്കണം।