Adhyaya 2

Verse 1

व्यास उवाच । सूर्य आत्मास्य जगतस्तस्थुषस्तमसोरिपुः । उदियायोदयगिरौ शुचिप्रसृमरैः करैः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ചല-അചല ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവും അന്ധകാരത്തിന്റെ ശത്രുവുമായ സൂര്യൻ ഉദയഗിരിയിൽ ഉദിച്ച്, ശുദ്ധമായി പരക്കുന്ന കിരണങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിച്ചു।

Verse 2

संवर्धयन्सतां धर्मान्त्यक्कुर्वंस्तामसीं स्थितिम् । पद्मिनीं बोधयंस्त्विष्टां रात्रौ मुकुलिताननाम्

അവൻ സജ്ജന്മാരുടെ ധർമ്മങ്ങളെ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും താമസാവസ്ഥ നീക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; രാത്രിയിൽ മുകുളിതമുഖമായ ദീപ്ത പദ്മിനിയെ ഉണർത്തുന്നു।

Verse 3

हव्यं कव्यं भूतबलिं देवादीनां प्रवर्तयन् । प्राह्णापराह्णमध्याह्न क्रियाकालं विजृंभयन्

അവൻ ദേവാദികൾക്കുള്ള ഹവ്യം, പിതൃകൾക്കുള്ള കവ്യം, ഭൂതങ്ങൾക്കുള്ള ബലി എന്നിവ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുകയും; പ്രാഹ്ണം, മധ്യാഹ്നം, അപരാഹ്നം എന്നീ ക്രിയാകാലങ്ങളെ വിരിയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 4

असतां हृदि वक्त्रेषु निर्दिशंस्तमसः स्थितिम् । यामिनीकालकलितं जगदुज्जीवयन्पुनः

ദുഷ്ടരുടെ ഹൃദയങ്ങളിലും മുഖങ്ങളിലും ഇരുളിന്റെ ആസനം വെളിപ്പെടുത്തി, രാത്രികാലത്തിൽ സഞ്ചിതമായ തമസ് നീക്കി, അദ്ദേഹം (സൂര്യൻ) ഉദയത്തോടെ വീണ്ടും ലോകത്തെ ജീവിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 5

यस्मिन्नभ्युदिते जातः सम्यक्पुण्यजनोदयः । अहो परोपकरणं सद्यः फलति नेति चेत्

അദ്ദേഹം ഉദയിക്കുമ്പോൾ പുണ്യജനങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ ജാഗരണവും അഭ്യുദയവും ജനിക്കുന്നു। അഹോ—പരോപകാരത്തിന്റെ ഫലം ഉടൻ ലഭിക്കുമോ എന്ന സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഇതു തന്നെ കാണുക।

Verse 6

सायमस्तमितः प्रातः कथं जीवेद्रविः पुनः । सानुरागकरस्पर्शैः प्राचीमाश्वास्य खंडिताम्

വൈകുന്നേരം അസ്തമിച്ച രവി പ്രഭാതത്തിൽ എങ്ങനെ വീണ്ടും ജീവിക്കുന്നു? സ്നേഹപൂർണ്ണമായ കിരണസ്പർശങ്ങളാൽ മുറിവേറ്റ പ്രാചീദിക്കിനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 7

यामं भुक्त्वा तथाग्नेयीं ज्वलंतीं विरहादिव । लवंगैलामृगमदचंद्रचंदनचर्चिताम

ഒരു യാമം സഹിച്ചതിന് ശേഷം ആഗ്നേയദിക്ക് വിരഹാഗ്നിയിൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു; പിന്നെ ലവംഗം, ഏലക്ക, കസ്തൂരി, കർപ്പൂരം, ചന്ദനം എന്നിവയുടെ ലേപംപോലെ ശീതളവും ശോഭിതവുമാകുന്നു।

Verse 8

तांबूलीरागरक्तौष्ठीं द्राक्षास्तबकसुस्तनीम् । लवलीवल्लिदोर्वल्ली कंको ली पल्लवांगुलिम्

താംബൂലരാഗം കൊണ്ടു ചുവന്ന അധരങ്ങളുള്ളവളായി, മുന്തിരികുലകളെപ്പോലെയുള്ള സ്തനങ്ങളുള്ളവളായി; ലവലീവള്ളിപോലെ ഭുജങ്ങളുള്ളവളായി, കങ്കോളീ പല്ലവംപോലെ কোমല വിരലുകളുള്ളവളായി—ആ (ദിക്ക്) ധ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 9

मलयानिल निःश्वासां क्षीरोदकवरांबराम् । त्रिकूटस्वर्णरत्नांगीं सुवेलाद्रि नितंबिनीम

മലയാനിലത്തിന്റെ നിശ്വാസംപോലെ സുഗന്ധമയി, ക്ഷീരസമമായ ശ്വേതജലത്തെപ്പോലുള്ള ശ്രേഷ്ഠ വസ്ത്രം ധരിച്ചവൾ; ത്രികൂടത്തിന്റെ സ്വർണ്ണ-രത്നങ്ങളാൽ അലംകൃത അവയവങ്ങളുള്ളവൾ, സുവേലാദ്രിപോലെ നിതംബിനി—ഇങ്ങനെ അവൾ കാവ്യമായി സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 10

कावेरीगौतमीजंघां चोलचोलां शुकावृताम् । सह्यदर्दुरवक्षोजां कांतीकांचीविभूषणाम

കാവേരിയും ഗൗതമിയും അവളുടെ ജംഘകൾ; ചോളദേശീയ വസ്ത്രങ്ങളാൽ അവൾ ആവൃത, ശുകപക്ഷികൾ മൂടിയതുപോലെ; സഹ്യവും ദർദുരവും അവളുടെ വക്ഷസ്ഥലം; കാന്തിമയ കാഞ്ചി (കട്ടിബന്ധം) അവളുടെ വിഭൂഷണം।

Verse 11

सुकोमलमहाराष्ट्रीवाग्विलासमनोहराम् । अद्यापि न महालक्ष्मीर्या विमुंचति सद्गुणाम्

സുകോമല മഹാരാഷ്ട്രീ വാണിയുടെ വിലാസംകൊണ്ട് മനോഹരി, ക്രീഡാമയ വാക്ചാതുര്യത്തിൽ രമണീയ; സദ്ഗുണസമ്പന്നയായ അവളെ മഹാലക്ഷ്മി ഇന്നും വിട്ടൊഴിയുന്നില്ല।

Verse 12

सुदक्षदक्षिणामाशामाशानाथः प्रतस्थिवान् । क्रमतः सर्वमर्वन्तो हेलया हेलिकस्य खम्

അപ്പോൾ ദിക്കുകളുടെ നാഥൻ സുസംയതമായ ദക്ഷിണ ദിശയിലേക്കു പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു; ക്രമമായി എല്ലാവരും മുന്നേറി—ഹേലയോടെ, ആകാശം തന്നെ ഒരു ക്രീഡാശീല വിഹാരിയുടെതെന്നപോലെ।

Verse 13

न शेकुरग्रतो गंतुं ततोऽनूरुर्व्यजिज्ञपत्

അവർ മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; അതിനാൽ അനൂരു ചോദിച്ചു।

Verse 14

अनूरुरुवाच । भानो मानोन्नतो विन्ध्यो निद्ध्यय गगनं स्थितः । स्पर्धते मेरुणाप्रेप्सु स्त्वद्दत्तां तु प्रदक्षिणाम्

അനൂരു പറഞ്ഞു—ഹേ ഭാനോ! അഭിമാനത്തിൽ ഉയർന്ന വിന്ധ്യൻ ഇപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ നിലകൊണ്ട് വഴി തടയുന്നു. മേരുവിനോട് മത്സരിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, നിനക്കു ദത്തമായ പ്രദക്ഷിണാ-പഥവും അവൻ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു।

Verse 15

अन्रूरुवाक्यमाकर्ण्य सविता हृद्यचिन्तयत् । अहो गगनमार्गोपि रुध्यते चातिविस्मयः

അനൂരുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സവിതാവ് ഹൃദയത്തിൽ ചിന്തിച്ചു—അയ്യോ! ആകാശമാർഗവും തടയപ്പെടുമോ! എത്ര അത്ഭുതം!

Verse 16

व्यास उवाच । सूरः शूरोपि किं कुर्यात्प्रांतरे वर्त्मनिस्थितः । त्वरावानपि को रुद्धं मागर्मेको विलंघयेत्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ശൂരനായ സൂര്യനും തന്റെ പഥത്തിന്റെ അറ്റത്ത് തടയപ്പെട്ടാൽ എന്തു ചെയ്യാൻ കഴിയും? വേഗവാനായാലും തടഞ്ഞ വഴിയെ ഒറ്റയ്ക്ക് ആര് ലംഘിക്കും?

Verse 17

गृह्यत्राप्रत्यूष्टेः क्षणं नावतिष्ठति । शून्यमार्गे निरुद्धः स किंकरोतु विधिर्बली

ഇവിടെ അവൻ പ്രഭാതത്തിൽ ക്ഷണമെങ്കിലും നില്ക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ ശൂന്യമായ മാർഗത്തിൽ തന്നെ തടയപ്പെട്ടാൽ ആ ബലവാൻ വിധാതാവ് (കാലനിയന്താവ്) എന്തു ചെയ്യും?

Verse 18

योजनानां सहस्रे द्वे द्वे शते द्वे च योजने । योजनस्य निमेषार्धाद्याति सोपि चिरं स्थितः

അർധനിമിഷത്തിൽ രണ്ടായിരത്തി ഇരുനൂറ് രണ്ട് യോജനകൾ കടക്കാൻ കഴിയുന്ന അവനും അവിടെ ദീർഘകാലം തടഞ്ഞുനിന്നു।

Verse 19

गते बहुतिथेकाले प्राच्यौदीच्यां भृशार्दिताः । चण्डरश्मेः करव्रातपातसन्तापतापिताः

അനവധി ദിവസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ കിഴക്കും വടക്കും ഉള്ള ജനങ്ങൾ അത്യന്തം പീഡിതരായി; ഉഗ്രകിരണനായ സൂര്യന്റെ ഒഴുകിയിറങ്ങുന്ന കിരണവൃഷ്ടിയുടെ ദഹനതാപത്തിൽ അവർ ചുട്ടെരിഞ്ഞു തപിച്ചു।

Verse 20

पाश्चात्या दक्षिणात्याश्च निद्रामुद्रितलोचनाः । शयिता एव वीक्षन्ते सतारग्रहमंबरम्

എന്നാൽ പടിഞ്ഞാറും തെക്കും ഉള്ളവർ നിദ്രയാൽ മുദ്രിതമായ കണ്ണുകളോടെ നിരന്തരം ശയ്യയിൽ തന്നെ കിടന്നു; കിടന്നുകിടന്നേ നക്ഷത്രഗ്രഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആകാശം അവർ ദർശിച്ചു।

Verse 21

अहोनाहस्कराभावान्निशानैवाऽनिशाकरात् । अस्तंगतर्क्षान्नभसः कः कालस्त्वेप नेक्ष्यते

അയ്യോ! സൂര്യനില്ലാത്തതിനാൽ പകലെന്നതേയില്ല; ചന്ദ്രനില്ലാതെ രാത്രിയും രാത്രിയല്ല. നക്ഷത്രങ്ങളും ആകാശത്തിൽ നിന്ന് അസ്തമിച്ചപ്പോൾ, ഇവിടെ കാലത്തിന്റെ ഏതു ലക്ഷണം കാണപ്പെടും?

Verse 22

ब्रह्मांडं किमकांडे वै लयमेष्यति तत्कथम् । परापतंति नाद्यापि पारावारा इतस्ततः

ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡം പെട്ടെന്ന് പ്രളയത്തിലേക്ക് പാഞ്ഞുപോകുമോ—അത് എങ്ങനെ? നോക്കൂ, ഇനിയും എല്ലാടവും സമുദ്രങ്ങൾ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും കുതിച്ചുയർന്ന് ഇടിച്ചുമറിക്കുന്നു।

Verse 23

स्वाहास्वधावषट्कारवर्जिते जगतीतले । पंचयज्ञक्रियालोपाच्चकंपे भुवनत्रयम्

ഭൂതലത്തിൽ ‘സ്വാഹാ’, ‘സ്വധാ’, ‘വഷട്’ എന്ന ഉച്ചാരണങ്ങൾ മൗനമായി; പഞ്ചമഹായജ്ഞക്രിയകൾ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതോടെ ത്രിലോകം വിറച്ചു കുലുങ്ങി।

Verse 24

सूर्योदयात्प्रवर्तंते यज्ञाद्याः सकलाः क्रियाः । ताभिर्यज्ञभुजांतृप्तिः सविता तत्र कारणम्

സൂര്യോദയത്തോടെ യജ്ഞാദിയായ എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും പ്രവൃത്തിയിലാകുന്നു. ആ കര്‍മ്മങ്ങളാല്‍ യജ്ഞഭാഗഭോക്താക്കള്‍ തൃപ്തരാകുന്നു; അതില്‍ സവിതാ (സൂര്യന്‍) തന്നെയാണ് നിര്‍ണായക കാരണം.

Verse 25

चित्रगुप्तादयः सर्वे कालं जानंति सूर्यतः । स्थितिसर्गविसर्गाणां कारणं केवलं रविः

ചിത്രഗുപ്താദികള്‍ എല്ലാവരും സൂര്യനില്‍നിന്നാണ് കാലം അറിയുന്നത്. സ്ഥിതി, സൃഷ്ടി, ലയം—ഇവയ്ക്കെല്ലാം കാരണം ഏകമായി രവി (സൂര്യന്‍) തന്നെയാണ്.

Verse 26

तत्सूर्यस्य गतिस्तंभात्स्तंभितं भुवनत्रयम् । यद्यत्रतत्स्थितं तत्र चित्रन्यस्तमिवा खिलम्

സൂര്യന്റെ ഗതി തടഞ്ഞുനില്‍ക്കുമ്പോള്‍ ത്രിലോകവും നിശ്ചലമാകുന്നു. ഏത് എവിടെയുണ്ടോ, എല്ലാം ചിത്രത്തില്‍ പതിപ്പിച്ചതുപോലെ പൂര്‍ണമായി സ്ഥിരമായി തോന്നുന്നു.

Verse 27

एकतस्तिमिरान्नैशादेकतस्तु दिवातपात् । बहूनां प्रलयो जातः कांदिशीकमभूज्जगत्

ഒരു വശത്ത് രാത്രിയുടെ അന്ധകാരത്താല്‍, മറ്റൊരു വശത്ത് പകലിന്റെ ചൂടാല്‍—പലര്‍ക്കും നാശം സംഭവിച്ചു; ലോകം ദിശതെറ്റി വ്യാകുലമായി.

Verse 28

इति व्याकुलिते लोके सुरासुरनरोरगे । आःकिमेतदकांडेभूद्रुरुदुर्दुद्रुवुः प्रजाः

ഇങ്ങനെ ദേവന്മാര്‍, അസുരന്മാര്‍, മനുഷ്യര്‍, നാഗങ്ങള്‍ എന്നിവരോടുകൂടി ലോകം വ്യാകുലമായി. ‘അയ്യോ! ഇത് അപ്രതീക്ഷിതമായി എന്തു സംഭവിച്ചു?’ എന്നു കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പ്രജകള്‍ അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും ഓടി.

Verse 29

ततः सर्वे समालोक्य ब्रह्माणं शरणं ययुः । स्तुवंतो विविधैः स्तोत्रै रक्षरक्षेति चाब्रुवन्

അപ്പോൾ എല്ലാവരും ബ്രഹ്മാവിനെ നോക്കി അവന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. നാനാവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ സ്തുതിച്ച് ‘രക്ഷിക്കണേ, രക്ഷിക്കണേ’ എന്നു വിളിച്ചു പറഞ്ഞു.

Verse 30

देवा ऊचुः । नमो हिरण्यरूपाय ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणे । अविज्ञातस्वरूपाय कैवल्यायामृताय च

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു— ഹിരണ്യരൂപനായ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപിയായ ബ്രഹ്മാവിന് നമസ്കാരം. യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം അജ്ഞേയമായ ആ കൈവല്യസ്വരൂപനും അമൃതസ്വരൂപനും നമസ്കാരം.

Verse 31

यन्न देवा विजानंति मनो यत्रापि कुंठितम् । न यत्र वाक्प्रसरति नमस्तस्मै चिदात्मने

ദേവന്മാർക്കും പൂർണ്ണമായി അറിയാനാകാത്തതും, മനസ്സും അവിടെ തടഞ്ഞുനിൽക്കുന്നതും, വാക്ക് എത്താത്തതുമായ ആ ചിദാത്മാവിന് നമസ്കാരം.

Verse 32

योगिनो यं हृदाकाशे प्रणिधानेन निश्चलाः । ज्योतीरूपं प्रपश्यंति तस्मै श्रीब्रह्मणे नमः

ആഴത്തിലുള്ള പ്രണിധാനധ്യാനത്തിൽ അചഞ്ചലരായ യോഗികൾ ഹൃദയാകാശത്തിൽ ജ്യോതിരൂപമായി ദർശിക്കുന്ന ആ ശ്രീബ്രഹ്മാവിന് നമസ്കാരം.

Verse 33

कालात्पराय कालाय स्वेच्छयापुरुषाय च । गुणत्रय स्वरूपाय नमः प्रकृतिरूपिणे

കാലത്തിനതീതനായ പരമകാലനോടും, സ്വയം കാലസ്വരൂപനോടും നമസ്കാരം; സ്വേച്ഛയാൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന പുരുഷനോടും നമസ്കാരം; ത്രിഗുണസ്വരൂപനും പ്രകൃതിരൂപനും ആയവനോടും നമസ്കാരം.

Verse 34

विष्णवे सत्त्वरूपाय रजोरूपाय वेधसे । तमसे रुद्ररूपाय स्थितिसर्गांतकारिणे

സത്ത്വരൂപനായ വിഷ്ണുവിന് നമസ്കാരം, രജോരൂപനായ സ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവിന് നമസ്കാരം. തമോരൂപനായ രുദ്രന് നമസ്കാരം—സ്ഥിതി, സൃഷ്ടി, പ്രളയം നടത്തുന്നതവൻ.

Verse 35

नमो बुद्धिस्वरूपाय त्रिधाहंकृतये नमः । पंचतन्मात्र रूपाय पंचकर्मेद्रियात्मने

ബുദ്ധിസ്വരൂപനായ പ്രഭുവിന് നമസ്കാരം; ത്രിവിധ അഹങ്കാരരൂപിയായവന് നമസ്കാരം. പഞ്ച തന്മാത്രാരൂപനായവന് നമസ്കാരം, പഞ്ച കർമേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ആത്മസ്വരൂപനായവന് നമസ്കാരം.

Verse 36

अनित्यनित्यरूपाय सदसत्पतये नमः । समस्तभक्तकृपया स्वेच्छाविष्कृतविग्रह

അനിത്യവും നിത്യവും ആയ ഇരുരൂപങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷനാകുന്നവന് നമസ്കാരം; സത്-അസത്‌കളുടെ അധിപതിക്ക് നമസ്കാരം. സർവ്വഭക്തരോടുള്ള കൃപയാൽ സ്വേച്ഛയാൽ വിഗ്രഹം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവന് നമസ്കാരം.

Verse 37

नमो ब्रह्मांडरूपाय तदंतर्वर्तिने नमः । अर्वाचीनपराची न विश्वरूपाय ते नमः

ബ്രഹ്മാണ്ഡരൂപനായ നിനക്ക് നമസ്കാരം, അതിനകത്ത് അന്തർവർത്തിയായ നിനക്ക് നമസ്കാരം. സമീപവും ദൂരവും ആയവനേ—ഹേ വിശ്വരൂപാ, നിനക്ക് നമസ്കാരം.

Verse 39

तव निःश्वसितं वेदास्तव स्वे दोखिलं जगत् । विश्वा भूतानि ते पादः शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत

വേദങ്ങൾ നിന്റെ നിശ്വാസമാണ്; സമസ്ത ജഗത്ത് നിനക്കുള്ളിൽ തന്നെയാണ് അധിഷ്ഠിതം. സർവ്വഭൂതങ്ങളും നിന്റെ പാദങ്ങൾ; ആകാശം നിന്റെ ശിരസ്സായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 40

नाभ्या आसीदंतरिक्षं लोमानि च वनस्पतिः । चन्द्रमा मनसो जातश्चक्षोः सूर्यस्तव प्रभो

ഹേ പ്രഭോ! നിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് അന്തരീക്ഷം ഉദ്ഭവിച്ചു; നിന്റെ രോമങ്ങളിൽ നിന്ന് വൃക്ഷലതാദികൾ പിറന്നു. നിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ ജനിച്ചു; നിന്റെ കണ്ണിൽ നിന്ന് സൂര്യൻ പ്രകാശിച്ചു.

Verse 41

त्वमेव सर्वं त्वयि देव सर्वं स्तोता स्तुतिः स्तव्य इह त्वमेव । ईश त्वयाऽवास्यमिदं हि सर्वं नमोस्तु भूयोपि नमो नमस्ते

നീയേ സർവ്വം; ഹേ ദേവാ, സർവ്വവും നിനക്കുള്ളിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഇവിടെ സ്തോതാവും സ്തുതിയും സ്തവ്യനും—എല്ലാം നീയേ. ഹേ ഈശാ! ഈ സമസ്ത ലോകവും നിനാൽ ആവൃതവും വ്യാപ്തവും ആകുന്നു. നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം—നമോ നമഃ।

Verse 42

इति स्तुत्वा विधिं देवा निपेतुर्दंडवत्क्षितौ । परितुष्टस्तदा ब्रह्मा प्रत्युवाच दिवौकसः

ഇങ്ങനെ വിധാതാവായ ബ്രഹ്മാവിനെ സ്തുതിച്ച് ദേവന്മാർ ദണ്ഡവത്‌പ്രണാമമായി ഭൂമിയിൽ വീണു. അപ്പോൾ അത്യന്തം തൃപ്തനായ ബ്രഹ്മാവ് സ്വർഗ്ഗവാസികൾക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 43

ब्रह्मोवाच । यथार्थयाऽनया स्तुत्या तुष्टोस्मि प्रणताः सुराः । उत्तिष्ठत प्रसन्नोस्मि वृणुध्वं वरमुत्तमम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ പ്രണത ദേവന്മാരേ! ഈ യഥാർത്ഥവും യുക്തിയുക്തവുമായ സ്തുതിയാൽ ഞാൻ തൃപ്തനാണ്. എഴുന്നേൽക്കുക; ഞാൻ പ്രസന്നൻ—ഉത്തമ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.

Verse 44

यः स्तोष्यत्यनया स्तुत्या श्रद्धावान्प्रत्यहं शुचिः । मां वा हरं वा विष्णुं वा तस्य तुष्टाः सदा वयम्

ശ്രദ്ധയോടെ ശുചിയായി പ്രതിദിനം ഈ സ്തുതിയാൽ—എന്നെയോ, ഹരനെയോ (ശിവനെ), വിഷ്ണുവെയോ—സ്തുതിക്കുന്നവനോട് ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും പ്രസന്നരായിരിക്കും.

Verse 45

दास्यामः सकलान्कामान्पुत्रान्पौत्रान्पशून्वसु । सौभाग्यमायुरारोग्यं निर्भयत्वं रणे जयम्

ഞങ്ങൾ എല്ലാ ഇഷ്ടകാമ്യങ്ങളും ദാനം ചെയ്യും—പുത്രന്മാർ, പൗത്രന്മാർ, പശുക്കളും ധനവും; സൗഭാഗ്യം, ദീർഘായുസ്സ്, ആരോഗ്യം, നിർഭയത്വം, യുദ്ധവിജയം।

Verse 46

ऐहिकामुष्मिकान्भोगानपवर्गं तथाऽक्षयम् । यद्यदिष्टतमं तस्य तत्तत्सर्वं भविष्यति

അവൻ ഇഹലോക-പരലോക ഭോഗങ്ങളും, അക്ഷയ അപവർഗം (മോക്ഷം)യും പ്രാപിക്കും; അവന് ഏറ്റവും ഇഷ്ടമായതെല്ലാം നിശ്ചയമായി സംഭവിക്കും।

Verse 47

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पठितव्यः स्तवोत्तमः । अभीष्टद इति ख्यातः स्तवोयं सर्वसिद्धिदः

അതുകൊണ്ട് സർവ്വപ്രയത്നത്തോടെ ഈ ഉത്തമസ്തവം പാരായണം ചെയ്യണം. ഇത് ‘അഭീഷ്ടദ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം; ഈ സ്തവം സർവ്വസിദ്ധി നൽകുന്നു।

Verse 48

पुनः प्रोवाच तान्वेधाः प्रणिपत्योत्थितान्सुरान् । स्वस्थास्तिष्ठत भो यूयं किमत्रापि समाकुलाः

പിന്നീട് വേധാ (ബ്രഹ്മാവ്) നമസ്കരിച്ചു എഴുന്നേറ്റിരുന്ന ആ ദേവന്മാരോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു—‘ഹേ ദേവഗണേ, നിശ്ചിന്തയായി നില്ക്കുവിൻ; ഇവിടെവച്ചും എന്തിന് വ്യാകുലത?’

Verse 49

एते वेदा मूर्तिधरा इमा विद्यास्तथाखिलाः । सदक्षिणा अमी यज्ञाः सत्यं धर्मस्तपो दमः

ഇവ മూర్తിധരമായ വേദങ്ങളാണ്; ഇവയേ സകല വിദ്യകളും. ഇവ ദക്ഷിണാസഹിത യജ്ഞങ്ങളാണ്; ഇതുതന്നെ സത്യം, ധർമ്മം, തപസ്സ്, ദമം (ഇന്ദ്രിയനിയമനം) ആകുന്നു।

Verse 50

ब्रह्मचर्यमिदं चैषा करुणा भारतीत्वियम् । श्रुतिस्मृतीतिहासार्थ चरितार्था अमीजनाः

ഇതുതന്നെ ബ്രഹ്മചര്യം, ഇതുതന്നെ കരുണ; ഇതുതന്നെ പവിത്രമായ ഭാരതീ-വാണി. ശ്രുതി, സ്മൃതി, ഇതിഹാസാർത്ഥം സഫലമാക്കുന്നവർ ഇവരാണ്.

Verse 51

नेह क्रोधो न मात्सर्यं लोभः कामोऽधृतिर्भयम् । हिंसा कुटिलता गर्वो निंदासूयाऽशुचिः क्वचित्

ഇവിടെ ക്രോധമില്ല, മാത്സര്യമില്ല; ലോഭമില്ല, കാമമില്ല; അധൈര്യമില്ല, ഭയമില്ല. ഹിംസയില്ല, കപടതയില്ല, ഗർവമില്ല, നിന്ദാ-അസൂയയില്ല; ഒരിക്കലും അശുചിത്വമില്ല.

Verse 52

ये ब्राह्मणा ब्रह्मरतास्तपोनिष्ठास्तपोधनाः । मासोपवासषण्मासचातुर्मास्यादि सद्व्रताः

ബ്രഹ്മത്തിൽ രമിക്കുന്ന, തപസ്സിൽ നിഷ്ഠയുള്ള, തപോധനരായ ആ ബ്രാഹ്മണർ—മാസോപവാസം, ഷൺമാസനിയമം, ചാതുർമാസ്യാദി സദ്വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർ.

Verse 53

पातिव्रत्यरता नार्यो ये चान्ये ब्रह्मचारिणः । ते चामीपश्यत सुरा ये षंढाः परयोषिति

പതിവ്രതധർമ്മത്തിൽ രമിക്കുന്ന സ്ത്രീകളും, മറ്റു ബ്രഹ്മചാരികളും—അവരെയും കാണുവിൻ, ഹേ ദേവഗണേ. കൂടാതെ ഷണ്ഡന്മാരെയും, പരസ്ത്രീയിൽ ആസക്തരായവരെയും കാണുവിൻ.

Verse 54

मातापित्रोरमी भक्ता अमी गोग्रहणे हताः । व्रते दाने जपे यज्ञे स्वाध्याये द्विजतर्पणे

ഇവർ മാതാപിതാക്കൾക്കു ഭക്തിയുള്ളവർ; ഇവർ ഗോരക്ഷയ്ക്കായി ജീവൻ ത്യജിച്ചവർ. വ്രതം, ദാനം, ജപം, യജ്ഞം, സ്വാധ്യായം, ദ്വിജതർപ്പണം എന്നിവയിൽ നിരതരാണ്.

Verse 55

तीर्थे तपस्युपकृतौ सदाचारादिकर्मणि । फलाभिलाषिणीबुद्धिर्न येषां ते जना अमी

തീർത്ഥകർമ്മങ്ങളിലും തപസ്സിലും സദാചാരാദി കർത്തവ്യങ്ങളിലും ഫലലാഭാഭിലാഷമില്ലാത്ത ബുദ്ധിയുള്ളവർ തന്നെയാണ് സത്യത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠരും മാതൃകാപുരുഷന്മാരും.

Verse 56

गायत्री जाप्यनिरता अग्निहोत्र परायणाः । द्विमुखी गो प्रदातारः कपिलादान तत्पराः

അവർ ഗായത്രീജപത്തിൽ നിരതരും അഗ്നിഹോത്രത്തിൽ പരായണരുമാണ്; ഗോദാനം ചെയ്യുന്നവർ (ഉത്തമവും ദുർലഭവുമായ ഗോകളെയും ദാനം ചെയ്യുന്നവർ) കൂടാതെ കപിലാ ഗാവിന്റെ ദാനത്തിൽ പ്രത്യേക തത്പരരും.

Verse 57

निस्पृहाः सोमपा ये वै द्विजपादोदपाश्च ये । मृताः सारस्वते तीर्थे द्विजशुश्रूषकाश्च ये

നിസ്പൃഹരായവർ, യജ്ഞത്തിൽ സോമപാനം ചെയ്തവർ, ബ്രാഹ്മണന്റെ പാദപ്രക്ഷാലനജലം പാനം ചെയ്തവർ, സാരസ്വത തീർത്ഥത്തിൽ ദേഹത്യാഗം ചെയ്തവർ, ദ്വിജസേവകർ—ഇവർ പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 58

प्रतिग्रहे समर्था हि ये प्रतिग्रहवर्जिताः । त एते मत्प्रिया विप्रास्त्यक्ततीर्थ प्रतिग्रहाः

ദാനം സ്വീകരിക്കാൻ ശേഷിയുണ്ടായിട്ടും പ്രതിഗ്രഹം വെടിഞ്ഞവർ—പ്രത്യേകിച്ച് തീർത്ഥജീവികയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രതിഗ്രഹം ത്യജിച്ച ആ ബ്രാഹ്മണർ എനിക്ക് പ്രിയരാണ്.

Verse 59

प्रयागे माघ मासो यैरुषः स्नातोऽमलात्मभिः । मकरस्थे रवौ शुद्धास्त इमे सूर्यवर्चसः

മാഘമാസത്തിൽ പ്രയാഗത്തിൽ പ്രഭാതസമയത്ത്—സൂര്യൻ മകരത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ—സ്നാനം ചെയ്യുന്ന നിർമലാത്മാക്കൾ ശുദ്ധരായി സൂര്യവർച്ചസ്സാൽ ദീപ്തിമാന്മാരാകും.

Verse 60

वाराणस्यां पांचनदे त्र्यहं स्नातास्तु कार्तिके । अमी ते शुद्धवपुषः पुण्यभाजोतिनिर्मलाः

വാരാണസിയിലെ പഞ്ചനദ തീർത്ഥത്തിൽ കാർത്തികമാസത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ ശുദ്ധദേഹികളായി, മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഭാഗ്യവാന്മാരായി, അത്യന്തം നിർമലരായി ഭവിക്കുന്നു।

Verse 61

स्नात्वा तु मणिकर्णिक्यां प्रीणिता ब्राह्मणा धनैः । त एते सर्वभोगाढ्याः कल्पं स्थास्यंति मत्पुरे

മണികർണികയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ധനദാനങ്ങളാൽ ബ്രാഹ്മണരെ പ്രസാദിപ്പിച്ചാൽ അവർ സർവ്വഭോഗസമ്പന്നരായി എന്റെ പുരിയിൽ ഒരു കല്പകാലം വസിക്കും।

Verse 62

ततः काशीं समासाद्य तेन पुण्येन नोदिताः । विश्वेश्वरप्रसादेन मोक्षमेष्यंत्यसंशयम्

പിന്നീട് ആ പുണ്യത്താൽ തന്നെ പ്രേരിതരായി കാശിയെ പ്രാപിച്ച്, വിശ്വേശ്വരന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവർ സംശയമില്ലാതെ മോക്ഷം നേടും।

Verse 63

अविमुक्ते कृतं कर्म यदल्पमपि मानवैः । श्रेयोरूपं तद्विपाको मोक्षो जन्मांतरेष्वपि

അവിമുക്ത ക്ഷേത്രത്തിൽ മനുഷ്യർ ചെയ്യുന്ന അൽപമായ കർമം പോലും പരമ ശ്രേയസ്സായ ഫലം നൽകുന്നു—ഭാവി ജന്മങ്ങളിലുപോലും—മോക്ഷരൂപമായി।

Verse 64

अहो वैश्वेश्वरे क्षेत्रे मरणादपिनोभयम् । यत्र सर्वे प्रतीक्षंते मृत्युं प्रियमिवाति थिम्

അഹോ! വൈശ്വേശ്വര ക്ഷേത്രത്തിൽ മരണത്തിന്നും ഭയം ഇല്ല; അവിടെ എല്ലാവരും മരണത്തെ പ്രിയ അതിഥിയെപ്പോലെ കാത്തിരിക്കുന്നു।

Verse 65

ब्राह्मणेभ्यः कुरुक्षेत्रे यैर्दत्तं वसु निर्मलम् । निर्मलांगास्त एते वै तिष्ठंति मम संनिधा

കുരുക്ഷേത്രത്തിൽ ബ്രാഹ്മണർക്കു നിർമലമായ ധനം ദാനം ചെയ്തവർ, ശുദ്ധാംഗരായ ആ ഭക്തർ സത്യമായി എന്റെ സന്നിധിയിൽ തന്നെ വസിക്കുന്നു.

Verse 66

पितामहं समासाद्य गयायां यैः पितामहाः । तर्पिता ब्राह्मणमुखे तेषामेते पितामहाः

ഗയയിൽ എത്തി ബ്രാഹ്മണമുഖേന തർപ്പണം അർപ്പിച്ച് പിതൃകളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയവർക്ക്, അവരുടെ പിതാമഹന്മാർ തന്നെ ഉന്നതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 67

न स्नानेन न दानेन न जपेन न पूजया । मल्लोकः प्राप्यते देवाः प्राप्यते द्विज तर्पणात्

സ്നാനത്താലല്ല, ദാനത്താലല്ല, ജപത്താലല്ല, പൂജയാലും അല്ല—എന്റെ ലോകം ലഭ്യമാകുന്നില്ല; ഹേ ദ്വിജാ, തർപ്പണത്തിലൂടെയാണ് ദേവന്മാർ പ്രാപ്യമാകുന്നത്.

Verse 68

सोपस्कराणिवेश्मानिमु सलोलूखलादिभिः । यैर्दत्तानि सशय्यानि तेषां हर्म्याण्यमूनि वै

ജലകുടം, ഉലക്ക-ഉരൽ മുതലായ ഗൃഹോപകരണങ്ങളോടും ശയ്യയോടും കൂടിയ സുസജ്ജിത വീടുകൾ ദാനം ചെയ്തവർ, സത്യമായി ഇത്തരത്തിലുള്ള ഭവ്യ മാളികകൾ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 69

ब्रह्मशालां कारयंति वेदमध्यापयंति च । विद्यादानं च ये कुर्युः पुराणं श्रावयंति च

ബ്രഹ്മശാല സ്ഥാപിച്ച്, വേദാധ്യാപനം നടത്തിച്ച്, വിദ്യാദാനം ചെയ്ത്, പുരാണ പാരായണ-ശ്രവണത്തിന് ക്രമം ചെയ്യുന്നവർ—

Verse 70

पुराणानि च ये दद्युः पुस्तकानि ददत्यपि । धर्मशास्त्राणि ये दद्युस्तेषां वासोत्र मे पुरे

പുരാണങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യുന്നവരും, ഗ്രന്ഥപുസ്തകങ്ങളും നൽകുന്നവരും, ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യുന്നവരും—അവർക്ക് ഇവിടെ എന്റെ പുരിയിൽ വാസം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 71

यज्ञार्थं च विवाहार्थं व्रतार्थं ब्राह्मणाय वै । अखंडं वसु ये दद्युस्तेत्र स्युर्वसुवर्चसः

യജ്ഞത്തിനും വിവാഹകർമ്മത്തിനും വ്രതത്തിനുമായി ബ്രാഹ്മണന് അഖണ്ഡമായ ധനം നൽകുന്നവർ—അവർ അവിടെ സമൃദ്ധിയുടെ തേജസ്സോടെ ദീപ്തരാകും।

Verse 72

आरोग्यशालां यः कुर्याद्वैद्यपोषणतत्परः । आकल्पमत्र वसति सर्वभोग समन्वितः

ആരോഗ്യശാല (ചികിത്സാഗൃഹം) സ്ഥാപിച്ച് വൈദ്യരെ പോഷിപ്പുന്നതിൽ തത്പരനായവൻ—ഇവിടെ ഒരു കല്പം മുഴുവൻ സർവ്വഭോഗങ്ങളോടുകൂടി വസിക്കും।

Verse 73

मुक्ती कुर्वंति तीर्थानि ये च दुष्टावरोधतः । ममावरोधे ते मान्या औरसास्तनया इव

ദുഷ്ടരെ തടഞ്ഞ് തീർത്ഥങ്ങളെ മോക്ഷദായകമാക്കുന്നവർ—അവർ എന്റെ പരിചാരകവൃന്ദത്തിൽ എനിക്ക് ജന്മപുത്രന്മാരെപ്പോലെ ആദരണീയരാണ്।

Verse 74

विष्णोर्वाममवाशंभोर्ब्राह्मणा एव सुप्रियाः । तेषां मूर्त्या वयं साक्षाद्विचरामो महीतले

വിഷ്ണുവിനും ശംഭുവിനും ബ്രാഹ്മണന്മാർ അത്യന്തം പ്രിയരാണ്; അവരുടെ തന്നെ രൂപം ധരിച്ചു ഞങ്ങൾ സ്വയം പ്രത്യക്ഷമായി ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു।

Verse 75

ब्राह्मणाश्चैव गावश्च कुलमेकं द्विधाकृतम् । एकत्र मंत्रास्तिष्ठंति हविरेकत्र तिष्ठति

ബ്രാഹ്മണരും ഗാവും ഒരേ പവിത്രകുലമാണ്; അത് രണ്ടുരൂപമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു—ഒരിടത്ത് മന്ത്രങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു, മറ്റിടത്ത് ഹവിസ്‌ (യജ്ഞാഹുതി) നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 76

ब्राह्मणा जंगमं तीर्थं निर्मितं सार्वभौमिकम् । येषां वाक्योदकेनैव शुद्ध्यंति मलिना जनाः

ബ്രാഹ്മണർ സർവ്വലോകത്തിനും സ്ഥാപിതമായ ജംഗമ തീർത്ഥമാണ്; അവരുടെ വാക്യജലത്താൽ മാത്രം മലിനർ ശുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 77

गावः पवित्रमतुलं गावो मंगलमुत्तमम् । यासां खुरोत्थितो रेणुर्गंगावारिसमो भवेत्

ഗാവുകൾ അതുലമായ പവിത്രതയാണ്; ഗാവുകൾ പരമ മംഗളമാണ്. അവയുടെ കുളമ്പുകളിൽ നിന്നുയരുന്ന ധൂളിയും ഗംഗാജലസമമാകുന്നു.

Verse 78

शृंगाग्रे सर्वतीर्थानि खुराग्रे सर्व पर्वताः । शृंगयोरंतरे यस्याः साक्षाद्गौरीमहेश्वरी

ഗാവിന്റെ ശൃംഗാഗ്രത്തിൽ സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളും, കുളമ്പാഗ്രത്തിൽ സർവ്വ പർവ്വതങ്ങളും; അവളുടെ രണ്ടു ശൃംഗങ്ങൾക്കിടയിൽ സാക്ഷാൽ ഗൗരീ-മഹേശ്വരി വസിക്കുന്നു.

Verse 79

दीयमानां च गां दृष्ट्वा नृत्यंति प्रपितामहाः । प्रीयंते ऋषयः सर्वे तुष्यामो दैवतैः सह

ഗോ ദാനം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് കണ്ടാൽ പ്രപിതാമഹർ ആനന്ദത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; സർവ്വ ഋഷിമാരും പ്രസന്നരാകുന്നു, ദേവതകളോടുകൂടെ എല്ലാവരും തൃപ്തരാകുന്നു.

Verse 80

रोरूयंते च पापानि दारिद्र्यं व्याधिभिः सह । धात्र्यः सर्वस्य लोकस्य गावो मातेव सर्वथा

പാപങ്ങൾ വിലപിച്ച് അകന്നു ഓടിപ്പോകുന്നു; ദാരിദ്ര്യം രോഗങ്ങളോടുകൂടി നീങ്ങിപ്പോകുന്നു. കാരണം ഗാവുകൾ സർവ്വലോകത്തിന്റെ ധാത്രികൾ—എല്ലാവിധത്തിലും മാതാവുപോലെ.

Verse 81

गवां स्तुत्वा नमस्कृत्य कृत्वा चैव प्र दक्षिणाम् । प्रदक्षिणीकृतातेन सप्तद्वीपा वसुंधरा

ഗാവുകളെ സ്തുതിച്ച്, നമസ്കരിച്ച്, പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ—സപ്തദ്വീപങ്ങളോടുകൂടിയ വസുന്ധരയെ തന്നേ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 82

या लक्ष्मीः सवर्भूतानां या देवेषु व्यवस्थिता । धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु

സകലഭൂതങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതയും ദേവന്മാരിൽ സ്ഥാപിതയുമായ ആ ലക്ഷ്മീദേവി—ധേനുരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമായി എന്റെ പാപം നീക്കട്ടെ.

Verse 83

विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा चैव विभावसोः । स्वधा या पितृमुख्यानां सा धेनुर्वरदा सदा

വിഷ്ണുവിന്റെ വക്ഷസ്സിൽ ലക്ഷ്മിയായിരിക്കുന്നവൾ, അഗ്നിദേവനോട് ‘സ്വാഹാ’യായിരിക്കുന്നവൾ, പിതൃമുഖ്യർക്കു ‘സ്വധാ’യായിരിക്കുന്നവൾ—അവളേ ധേനു; സദാ വരദായിനി.

Verse 84

गोमयं यमुना साक्षाद्गोमूत्रं नर्मदा शुभा । गंगा क्षीरं तु यासां वै किं पवित्रमतः परम्

ഗോമയം സാക്ഷാൽ യമുനയാണ്; ഗോമൂത്രം ശുഭ നർമദയാണ്; അവയുടെ ക്ഷീരം ഗംഗ തന്നെയാണ്—ഇതിലധികം പവിത്രം മറ്റെന്തുണ്ട്?

Verse 85

गवामंगेषु तिष्ठंति भुवनानि चतुर्दश । यस्मात्तस्माच्छिवं मे स्यादिहलोके परत्र च

ഗോവുകളുടെ അവയവങ്ങളിൽ പതിനാലു ലോകങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനാൽ ആ സത്യബലത്താൽ ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും എനിക്ക് ശിവമംഗലം ഉണ്ടാകട്ടെ.

Verse 86

इति मंत्रं समुच्चार्य धेनूर्वाधेनु मेव वा । यो दद्याद्द्विजवर्याय स सर्वेभ्यो विशिष्यते

ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, ധേനുവെയോ അധേനുവെയോ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജനു ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ എല്ലാവരിലും വിശിഷ്ടനാകുന്നു.

Verse 87

मया च विष्णुना सार्धं शिवेन च महर्षिभिः । विचार्य गोगुणान्नित्यं प्रार्थनेति विधीयते

ഞാൻ, വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം, ശിവനോടും മഹർഷിമാരോടും കൂടി ഗോമാതാവിന്റെ ഗുണങ്ങളെ നിത്യവും ആലോചിച്ച്, ഇതിനെ പ്രാർത്ഥനയായി വിധിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 88

गावो मे पुरतः संतु गावो मे संतु पृष्ठतः । गावो मे हृदये संतु गवां मध्ये वसाम्यहम्

ഗോവുകൾ എന്റെ മുമ്പിൽ ഇരിക്കട്ടെ, ഗോവുകൾ എന്റെ പിന്നിലും ഇരിക്കട്ടെ. ഗോവുകൾ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കട്ടെ; ഞാൻ ഗോവുകളുടെ മദ്ധ്യേ വസിക്കട്ടെ.

Verse 89

नीराजयति योंगानि गवां पुच्छेन भाग्यवान् । अलक्ष्मीः कलहो रोगास्तस्यांगाद्यांति दूरतः

ഭാഗ്യവാൻ ഗോവിന്റെ വാലുകൊണ്ട് തന്റെ അവയവങ്ങൾക്ക് നീരാജനം (രക്ഷാരതി) ചെയ്താൽ, അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് അലക്ഷ്മി, കലഹം, രോഗങ്ങൾ ദൂരെയായി പോകുന്നു.

Verse 90

गोभिर्विप्रश्च वेदैश्च सतीभिः सत्यवादिभिः । अलुब्धैर्दा नशीलैश्च सप्तभिर्धार्यते मही

ഗോവുകൾ, ബ്രാഹ്മണർ, വേദങ്ങൾ, സതീസ്ത്രീകൾ, സത്യവാദികൾ, നിർലോഭർ, ദാനശീലർ—ഈ ഏഴിനാൽ ഭൂമി ധരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 91

मम लोकात्परोलोको वैकुंठ इति गीयते । तस्योपरिष्टात्कौमार उमालोकस्ततः परम्

എന്റെ ലോകത്തിനപ്പുറം ‘വൈകുണ്ഠം’ എന്നു പാടപ്പെടുന്നു. അതിന്റെ മുകളിലായി ‘കൗമാര’ ലോകം; അതിനും അപ്പുറം ഉമാലോകം।

Verse 92

शिवलोकस्तदुपरि गोलो कस्तत्समीपतः । गोमातरः सुशीलाद्यास्तत्र संति शिवप्रियाः

അതിന്റെ മുകളിലായി ശിവലോകം; അതിനടുത്തായി ഗോളോകം. അവിടെ സുശീലാ മുതലായ ഗോമാതാക്കൾ വസിക്കുന്നു; അവർ ശിവപ്രിയരാണ്।

Verse 93

गवां शुश्रूरूषकाये च गोप्रदाये च मानवाः । एषामन्यतमे लोके ते स्युः सर्वसमृद्धयः

ഗോവുകളെ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നവരും ഗോദാനം ചെയ്യുന്നവരും—അവർ ആ ലോകങ്ങളിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നിൽ വസിച്ച് സർവ്വസമൃദ്ധിയാൽ സമ്പന്നരാകും।

Verse 94

यत्र क्षीरवहा नद्यो यत्र पायस कर्दमाः । न जरा बाधते यत्र तत्र गच्छंति गोप्रदाः

എവിടെ പാലൊഴുകുന്ന നദികളുണ്ടോ, എവിടെ പായസത്തിന്റെ ചെളിയുണ്ടോ, എവിടെ ജര ബാധിക്കാത്തതോ—അവിടേക്കാണ് ഗോദാനം ചെയ്തവർ പോകുന്നത്।

Verse 95

श्रुतिस्मृतिपुराणज्ञा ब्राह्मणाः परिकीर्तिताः । तदुक्ताचारचरणा इतरे नामधारकाः

ശ്രുതി, സ്മൃതി, പുരാണങ്ങൾ യഥാർത്ഥമായി അറിയുന്നവരാണ് ബ്രാഹ്മണരെന്ന് പ്രസിദ്ധം. അവയിൽ ഉപദേശിച്ച ആചാരം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരാണ് സത്യത്തിൽ ബ്രാഹ്മണർ; മറ്റുള്ളവർ പേരിനുള്ളവർ മാത്രം.

Verse 97

श्रुतिस्मृती तु नेत्रे द्वे पुराणं हृदयं स्मृतम् । श्रुतिस्मृतिभ्यां हीनोंधः काणः स्यादेकया विना । पुराणहीनाद्धृच्छून्यात्काणांधावपि तौ वरौ । श्रुतिस्मृत्युदितोधर्मः पुराणे परिगीयते

ശ്രുതിയും സ്മൃതിയും രണ്ട് കണ്ണുകൾ; പുരാണം ഹൃദയമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ശ്രുതി-സ്മൃതി രണ്ടും ഇല്ലാത്തവൻ അന്ധൻ; ഒന്നില്ലെങ്കിൽ കാണൻ. എന്നാൽ പുരാണമില്ലെങ്കിൽ ഹൃദയം ശൂന്യം; അതിനേക്കാൾ കാണനും അന്ധനും പോലും ശ്രേയസ്. ശ്രുതി-സ്മൃതിയിൽ പ്രസ്താവിച്ച ധർമ്മം പുരാണങ്ങളിൽ പാടിപ്പറഞ്ഞ് വ്യക്തമാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 98

तद्बाह्मणाय गोर्देया सर्वत्र सुखमिच्छता । न देया द्विजमात्राय दातारं सोप्यधो नयेत्

അതുകൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും സുഖം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അത്തരം സത്യബ്രാഹ്മണനു ഗോദാനം നൽകണം. വെറും ‘ദ്വിജ’ എന്ന പേരുള്ളവനു നൽകരുത്; അത്തരം ഗ്രാഹകൻ ദാതാവിനെയും അധോഗതിയിലേക്കു നയിക്കും.

Verse 99

यस्य धर्मेऽस्ति जिज्ञासा यस्य पापाद्भयं महत् । श्रोतव्यानि पुराणानि धमर्मूलानि तेन वै

ധർമ്മത്തെ അറിയാനുള്ള ജിജ്ഞാസയുള്ളവനും പാപത്തെക്കുറിച്ച് മഹാഭയമുള്ളവനും ധർമ്മമൂലമായ പുരാണങ്ങൾ നിർബന്ധമായി ശ്രവിക്കണം.

Verse 100

चतुर्दशसु विद्यासु पुराणं दीप उत्तमः । अंधोपि न तदा लोकात्संसाराब्धौ क्वचित्पतेत्

പതിനാലു വിദ്യകളിൽ പുരാണം പരമദീപമാണ്; അതിന്റെ ആശ്രയത്തോടെ ഈ ലോകത്തിൽ ‘അന്ധനും’ എവിടെയും സംസാരസമുദ്രത്തിൽ വീഴുകയില്ല.

Verse 110

उत्फुल्लपद्मनयना निर्मिताः सुकृतार्थिनः । तावेव चरणौ धन्यौ काशीमभिप्रयायिनौ

വികസിത പദ്മനയനന്മാർ പുണ്യാർത്ഥികളായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു; കാശിയിലേക്കു പുറപ്പെടുന്ന ആ പാദയുഗം തന്നേ ധന്യം.

Verse 114

इह वंशं परिस्थाप्य भुक्त्वा सर्व सुखानि च । सत्यलोके चिरं स्थित्वा ततो यास्यंति शाश्वतम्

ഇവിടെ വംശം സ്ഥാപിച്ച് എല്ലാ സുഖങ്ങളും അനുഭവിച്ച്, സത്യലോകത്തിൽ ദീർഘകാലം നിലകൊണ്ട്, പിന്നെ ശാശ്വതസ്ഥാനത്തിലേക്കു പോകുന്നു.