Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49

Devanagari script

एते वेदा मूर्तिधरा इमा विद्यास्तथाखिलाः । सदक्षिणा अमी यज्ञाः सत्यं धर्मस्तपो दमः

Transliteration

ete vedā mūrtidharā imā vidyāstathākhilāḥ | sadakṣiṇā amī yajñāḥ satyaṃ dharmastapo damaḥ

Translation

ഇവ മూర్తിധരമായ വേദങ്ങളാണ്; ഇവയേ സകല വിദ്യകളും. ഇവ ദക്ഷിണാസഹിത യജ്ഞങ്ങളാണ്; ഇതുതന്നെ സത്യം, ധർമ്മം, തപസ്സ്, ദമം (ഇന്ദ്രിയനിയമനം) ആകുന്നു।

Word by Word

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• वेदाः: Vedas
• वेदाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• मूर्तिधराः: embodied/form-bearing
• मूर्तिधराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मूर्ति (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुषः (form + bearer); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; वेदाः इत्यस्य विशेषणम्

• इमाः: these
• इमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• विद्याः: knowledges/branches of learning
• विद्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• तथा: and also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थे (and also)

• अखिलाः: all/entire
• अखिलाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विद्याः इत्यस्य विशेषणम्

• सदक्षिणाः: accompanied by sacrificial fees
• सदक्षिणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपसर्गसदृश) + दक्षिणा (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (with dakṣiṇā/gift-fee); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; यज्ञाः इत्यस्य विशेषणम्

• अमी: those
• अमी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• यज्ञाः: sacrifices
• यज्ञाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• सत्यम्: truth
• सत्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• धर्मः: dharma/righteousness
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तपः: austerity
• तपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• दमः: self-control
• दमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Brahmā (context continuation from prior verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī / Avimukta-kṣetra (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (frame implied; not explicit)

Visual Art Cues

Scene: Brahmā points to a radiant procession of personified abstractions: the Vedas as luminous beings, Vidyās as goddesses, Yajñas carrying dakṣiṇā, and figures labeled Satya, Dharma, Tapas, Dama—standing like guardians of cosmic order.

Characters & Entities

• Vedas
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True sacredness is recognized by the presence of Vedic wisdom and dharmic virtues—truth, austerity, and restraint—manifest as living realities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within Kāśīkhaṇḍa, Kāśī is the implied dharma-field where Vedic and dharmic principles are said to stand vividly present.

What ritualistic prescription is mentioned?

Yajña is referenced along with dakṣiṇā (proper gifts/fees), underscoring sacrificial completeness and dharmic giving.