
ഈ അധ്യായത്തിൽ ഋഷിമാർ സൂതനോട് വീണ്ടും പുണ്യകഥകൾ പറയണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുകയും, പ്രത്യേകിച്ച് ചക്രതീർത്ഥത്തിന്റെ തെക്കിലുള്ള പ്രസിദ്ധമായ വേതാലവരദാ തീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം ചോദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സൂതൻ കൈലാസത്തിൽ ശംഭു മുമ്പ് പറഞ്ഞ ഗൂഢമായെങ്കിലും ലോകഹിതകരമായ ഒരു പുരാവൃത്തം ആരംഭിക്കുന്നു. കഥയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ ഗാലവമുനിയും, പിതൃസേവയും സംയമവും ശീലവും കൊണ്ട് ധർമ്മമര്യാദ സ്ഥാപിച്ച മകൾ കാന്തിമതിയും നിലകൊള്ളുന്നു. അവളെ കണ്ട വിദ്യാധര രാജകുമാരന്മാരായ സുദർശനനും അവന്റെ ഇളയ കൂട്ടാളി സുകർണനും കാമവശരാകുന്നു; സുദർശനൻ ബലമായി അവളെ പിടിക്കുന്നു. കാന്തിമതിയുടെ പൊതുവിലാപം കേട്ട് മുനിമാർ കൂടുമ്പോൾ ഗാലവൻ ശാപം നൽകുന്നു—സുദർശനൻ മനുഷ്യജന്മത്തിലേക്ക് വീണു ലോകനിന്ദ അനുഭവിച്ച് ഒടുവിൽ വേതാലനാകും; സുകർണനും മനുഷ്യനാകും, പക്ഷേ കുറവ് കുറ്റം മൂലം വേതാലത്വം ഒഴിവാകും, കൂടാതെ ഭാവിയിൽ ഒരു വിദ്യാധരാധിപനെ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ മോചനമെന്ന വ്യവസ്ഥയും പറയുന്നു. ശാപഫലമായി അവർ യമുനാതീരത്ത് പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണനായ ഗോവിന്ദസ്വാമിന്റെ പുത്രന്മാരായി, ദീർഘ ക്ഷാമകാലത്ത് ജനിക്കുന്നു. ഒരു സന്ന്യാസിയുടെ ഭീതിജനകമായ ആശീർവാദം ജ്യേഷ്ഠപുത്രൻ (വിജയദത്ത—അഥവാ സുദർശനൻ) മുതൽ വേർപാടിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു രാത്രി ശൂന്യദേവാലയത്തിൽ അവന് ശീതജ്വരം പിടിച്ച് അഗ്നി ആവശ്യപ്പെടുന്നു; പിതാവ് ശ്മശാനത്തിലേക്ക് അഗ്നി തേടി പോകുമ്പോൾ പുത്രനും പിന്നാലെ ചെന്നു ചിതാഗ്നിക്കരികെ കപാലം അടിച്ച് രക്തവും മേദസ്സും രുചിച്ച് ക്ഷണത്തിൽ ഭീകര വേതാലരൂപം ധരിക്കുന്നു. ദിവ്യവാണി പിതൃഹിംസ തടയുന്നു; അവൻ മറ്റു വേതാലരോടൊപ്പം ചേർന്ന് ‘കപാലസ്ഫോട’ എന്ന പേര് നേടുകയും, സംഘർഷങ്ങൾക്കുശേഷം വേതാലങ്ങളുടെ നായകനാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ അധർമ്മകാമം പതനത്തിന് കാരണമെന്ന നൈതിക കാരണബന്ധം സ്ഥാപിച്ച്, ആ സ്മൃതി ഈ പുണ്യതീർത്ഥനാമത്തിൽ ഭൂമിയിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു എന്നു അധ്യായം കാണിക്കുന്നു.
Verse 1
ऋषय ऊचुः । भगवन्सूतसर्वज्ञ कृष्णद्वैपायनप्रिय । त्वन्मुखाद्वै कथाः श्रुत्वा श्रोत्रकामृतवर्षिणीः
ഋഷികൾ പറഞ്ഞു— ഹേ ഭഗവൻ സൂത, നിങ്ങൾ സർവ്വജ്ഞനും കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) പ്രിയനും ആകുന്നു. നിങ്ങളുടെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് ചെവികളിൽ അമൃതവർഷം പെയ്യുന്ന ഈ കഥകൾ കേട്ടിട്ട്,
Verse 2
तृप्तिर्न जायतेऽस्माकं त्वद्वचोमृतपायिनाम् । अतः शुश्रूषमाणानां भूयो ब्रूहि कथाः शुभाः
ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ വചനാമൃതം പാനം ചെയ്തിട്ടും തൃപ്തി ഉണ്ടാകുന്നില്ല. അതിനാൽ ശ്രവിക്കാൻ ആകാംക്ഷയുള്ള ഞങ്ങൾക്ക് വീണ്ടും മംഗളകരമായ കഥകൾ അരുളിച്ചെയ്യുക.
Verse 3
वेतालवरदंनाम चक्रतीर्थस्य दक्षिणे । तीर्थमस्ति महापुण्यमित्यवादीद्भवान्पुरा
മുന്പ് ഭവാന് പ്രസ്താവിച്ചു—“ചക്രതീര്ഥത്തിന്റെ തെക്കായി ‘വേതാലവരദ’ എന്ന അതിമഹാപുണ്യ തീര്ഥം ഉണ്ട്” എന്ന്.
Verse 4
वेतालवरदाभिख्या तीर्थस्यास्यागता कथम् । किंप्रभावं च तत्तीर्थमेतन्नो वक्तुमर्हसि
ഈ തീര്ഥം ‘വേതാലവരദ’ എന്ന നാമം എങ്ങനെ ലഭിച്ചു? അതിന്റെ പ്രഭാവവും പ്രത്യേക മഹിമയും എന്ത്? ദയവായി ഞങ്ങള്ക്കു പറയുക।
Verse 5
श्रीसूत उवाच । साधुपृष्टं हि युष्माभिरतिगुह्यं मुनीश्वराः । शृणुध्वं मनसा सार्द्धं ब्रवीम्यत्यद्भुतां कथाम्
ശ്രീസൂതന് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനീശ്വരന്മാരേ, നിങ്ങള് നല്ല ചോദ്യം ചോദിച്ചു; ഇത് അതിഗൂഢമായ രഹസ്യം. മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി കേള്ക്കൂ; ഞാന് അത്ഭുതകഥ പറയുന്നു।
Verse 6
पामरा अपि मोदन्ते यां वै श्रुत्वा कथां शुभाम् । कथा चेयं महापुण्या पुरा कैलासपर्वते
ഈ ശുഭകഥ കേട്ടാല് പാമരന്മാരും പോലും ആനന്ദിക്കും. ഈ കഥ മഹാപുണ്യകരമാണ്; പണ്ടുകാലത്ത് കൈലാസപര്വ്വതത്തില് ഇത് പറഞ്ഞിരുന്നു।
Verse 7
केलिकालेषु पावत्यै शंभुना कथिता द्विजाः । तां ब्रवीमि कथामेनामत्यद्भुततरां हि वः
ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ദിവ്യകേളിനേരങ്ങളില് ശംഭു പാര്വ്വതിയോട് ഈ കഥ പറഞ്ഞു. അതേ അത്യദ്ഭുതകഥ ഞാന് ഇപ്പോള് നിങ്ങള്ക്കു പറയുന്നു।
Verse 8
पुरा हि गालवोनाम महर्षिः सत्यवाक्छुचिः । चिंतयानः परं ब्रह्म तपस्तेपे निजाश्रमे
പുരാതനകാലത്ത് ഗാലവൻ എന്ന മഹർഷി ഉണ്ടായിരുന്നു—സത്യവാകനും ശുചിയും. പരബ്രഹ്മത്തെ ധ്യാനിച്ച് സ്വാശ്രമത്തിൽ തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു.
Verse 9
तस्य कन्या महाभागा रूपयौवनशालिनी । नाम्ना कांतिमती बाला व्यचरत्पितुरंतिके
അവനു മഹാഭാഗ്യവതിയായ, രൂപയൗവനസമ്പന്നയായ ഒരു പുത്രി ഉണ്ടായിരുന്നു. ‘കാന്തിമതി’ എന്ന പേരുള്ള ആ ബാലിക പിതാവിന്റെ സമീപത്ത് സഞ്ചരിച്ചു സേവിച്ചു.
Verse 10
आहरंती च पुष्पाणि बल्यर्थं तस्य वै मुनेः । वेदिसंमार्जनादीनि समिदाहरणानि च
അവൾ മുനിയുടെ ബലിക്കായി പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുമായിരുന്നു. കൂടാതെ വേദി ശുചീകരണം മുതലായവയും, യാഗത്തിനായി സമിധകൾ ശേഖരിക്കലും ചെയ്തു.
Verse 11
कुर्वती पितरं बाला सम्यक्परिचचार ह । कदाचित्सा तु वल्यर्थं पुष्पाण्याहर्तुमुद्यता
ഇങ്ങനെ ആ ബാലിക പിതാവിനെ യഥാവിധി പരിചരിച്ചു. ഒരിക്കൽ ബലിക്കായി പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ അവൾ പുറപ്പെട്ടു.
Verse 12
तस्मिन्वने कांतिमती सुदूरमगमत्तदा । तत्र पुष्पाणि रम्याणि समाहृत्य च पेटके
ആ വനത്തിൽ കാന്തിമതി അന്ന് വളരെ ദൂരത്തേക്ക് പോയി. അവിടെ മനോഹരമായ പുഷ്പങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് തന്റെ കൊട്ടയിൽ വെച്ചു.
Verse 13
तूर्णं निववृते बाला पितृशुश्रूषणे रता । निवर्तमानां तां कन्यां विद्याधरकुमारकौ
പിതൃശുശ്രൂഷയിൽ ലീനയായ ആ ബാലിക വേഗത്തിൽ തിരിഞ്ഞുപോയി. മടങ്ങിവരുന്ന ആ കന്യയെ രണ്ട് വിദ്യാധര രാജകുമാരന്മാർ കണ്ടു.
Verse 14
सुदर्शनसुकर्णाख्यौ विमानस्थौ ददर्शतुः । तां दृष्ट्वा गालवसुतां रूपयौवनशालिनीम्
വിമാനസ്ഥരായ സുദർശനനും സുകർണനും അവളെ കണ്ടു. ഗാലവമുനിയുടെ രൂപയൗവനശാലിനിയായ പുത്രിയെ കണ്ടപ്പോൾ (അവരുടെ ഹൃദയം ആകർഷിതമായി).
Verse 15
कामस्य पत्नीं ललितां रतिं मूर्तिमतीमिव । सुदर्शनाभिधो ज्येष्ठो विद्याधरकुमारकः
അവൾ കാമദേവന്റെ ലളിതയായ പത്നി രതി മূർത്തിമതിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതുപോലെ തോന്നി. ആ വിദ്യാധര രാജകുമാരന്മാരിൽ ജ്യേഷ്ഠന്റെ പേര് സുദർശനൻ ആയിരുന്നു.
Verse 16
हर्षसंफुल्लनयनश्चकमे काममोहितः । पूर्णचन्द्राननां तां वै वीक्षमाणो मुहुर्मुहुः
ആനന്ദത്തിൽ അവന്റെ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞു; കാമമോഹത്തിൽ അവൻ അവളിൽ പ്രണയാസക്തനായി. പൂർണ്ണചന്ദ്രസമാന മുഖമുള്ള അവളെ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കി നിന്നു.
Verse 17
तया रिरंसुकामोऽसौ विमानाग्रादवातरत् । तामुपेत्य मुनेः कन्यामित्युवाच सुदर्शनः
അവളോടൊപ്പം ക്രീഡിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ അവൻ വിമാനത്തിന്റെ മുൻഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി. മുനിയുടെ കന്യയെ സമീപിച്ച് സുദർശനൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
Verse 18
सुदर्शन उवाच । कासि भद्रे सुता कस्य रूपयौवनशालिनी । रूपमप्रतिमं ह्येतदाह्लादयति मे मनः
സുദർശനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭദ്രേ, നീ ആരാണ്? ആരുടെ പുത്രിയാണ്, രൂപയൗവനത്തിൽ ദീപ്തയായവളേ? നിന്റെ ഈ അപരിമിതസൗന്ദര്യം എന്റെ മനസ്സിനെ സത്യമായി ആഹ്ലാദിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 19
त्वां दृष्ट्वा रतिसंकाशां बाधते मां मनोभवः । सुकण्ठनामधेयस्य विद्याधरपतेरहम्
നിന്നെ രതിദേവിയെപ്പോലെ കണ്ടപ്പോൾ മനോഭവൻ (കാമദേവൻ) എന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു. ഞാൻ ‘സുകണ്ഠ’ എന്ന പേരുള്ള വിദ്യാധരപതിയുടെ പുത്രൻ ആകുന്നു.
Verse 20
आत्मजो रूपसंपन्नो नाम्ना चैव सुदर्शनः । प्रतिगृह्णीष्व मां भद्रे रक्ष मां करुणादृशा
ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രൻ—രൂപസമ്പന്നൻ—എന്റെ നാമവും സുദർശനൻ. ഹേ ഭദ്രേ, എന്നെ സ്വീകരിക്കൂ; കരുണാദൃഷ്ടിയാൽ എന്നെ രക്ഷിക്കൂ.
Verse 21
भर्तारं मां समासाद्य सर्वान्भोगानवाप्स्यसि । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य विद्याधरसुतस्य सा
“എന്നെ ഭർത്താവായി പ്രാപിച്ചാൽ നീ എല്ലാ ഭോഗങ്ങളും നേടും.” ആ വിദ്യാധരപുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൾ (പ്രതിവചിച്ചു).
Verse 22
तदा कांतिमती वाक्यं धर्मयुक्तमभाषत । सुदर्शन महाभाग विद्याधरपतेः सुत
അപ്പോൾ കാന്തിമതി ധർമ്മയുക്തമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു—“ഹേ സുദർശന മഹാഭാഗ, വിദ്യാധരപതിയുടെ പുത്രാ, …”
Verse 23
आत्मजां मां विजानीहि गालवस्य महात्मनः । कन्या चाहमनूढास्मि पितृशु श्रूषणे रता
എന്നെ മഹാത്മാവായ ഗാലവ മുനിയുടെ പുത്രിയെന്നു അറിയുക. ഞാൻ അവിവാഹിത കന്യക; പിതൃശുശ്രൂഷയിൽ നിത്യം രതയാണ്.
Verse 24
बल्यर्थं हि पितुश्चाहं पुष्पाण्याहर्तुमागता । आहरंत्याश्च पुष्पाणि याम एको न्यवर्तत
പിതാവിന്റെ ബലി-അർപ്പണത്തിനായി ഞാൻ പൂക്കൾ കൊണ്ടുവരാൻ വന്നതാണ്. പൂക്കൾ ശേഖരിക്കുമ്പോൾ ഒരു യാമം (പ്രഹരം) കഴിഞ്ഞുപോയി.
Verse 25
मद्विलंबेन स मुनिर्देव तार्चनतत्परः । कोपं विधास्यते नूनं तपस्वी मुनिपुंगवः
എന്റെ വൈകിപ്പോക്കാൽ ആ തപസ്വി, മുനിശ്രേഷ്ഠൻ, ദേവാരാധനയിൽ തത്പരനായ മുനി നിശ്ചയം കോപിക്കും.
Verse 26
तच्छीघ्रमद्य गच्छामि पुष्पाण्यप्याहृतानि मे । कन्याश्च पितुराधीना न स्वतन्त्राः कदाचन
അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് ഞാൻ വേഗം പോകുന്നു; പൂക്കളും ഞാൻ കൊണ്ടുവന്നിട്ടുണ്ട്. കന്യകൾ പിതാവിന്റെ അധീനരാണ്—ഒരിക്കലും സ്വതന്ത്രരല്ല.
Verse 27
यदि मामिच्छति भवान्पितरं मम याचय । इति विद्याधरसुतमुक्त्वा कांतिमती तदा
നിങ്ങൾക്ക് എന്നെ ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ, എന്റെ പിതാവിനോട് എന്നെ അപേക്ഷിക്കൂ. എന്നു വിദ്യാധരപുത്രനോട് പറഞ്ഞ് കാന്തിമതി അപ്പോൾ പുറപ്പെടാൻ ഒരുങ്ങി.
Verse 28
पितुराशंकिता तूर्णमा श्रमं गन्तुमुद्यता । गच्छन्तीं तां समालोक्य विद्याधरकुमारकः
പിതാവിനെ ഭയന്ന് അവൾ വേഗത്തിൽ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോകാൻ ഒരുങ്ങി. അവൾ പോകുന്നതു കണ്ട വിദ്യാധര യുവരാജകുമാരൻ (ചലിച്ചു) മുന്നോട്ടുവന്നു.
Verse 29
तूर्णं जग्राह केशेषु धावित्वा मदनार्दितः । अभ्येत्य निजकेशेषु गृह्णन्ते तं विलोक्य सा
കാമവേദനയിൽ പീഡിതനായി അവൻ ഓടിവന്ന് ഉടൻ അവളുടെ മുടി പിടിച്ചു. അവൻ അവളുടെ തന്നെ കേശം പിടിക്കുന്നതു കണ്ട അവൾ ഭീതിയിലായി.
Verse 30
उच्चैश्चक्रंद सहसा कुररीव मुनेः सुता । अस्माद्विद्याधरसुताज्जनक त्राहि मां विभो
അപ്പോൾ മുനിയുടെ പുത്രി കുരരീ പക്ഷിയെപ്പോലെ പെട്ടെന്ന് ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു—“പിതാവേ, ഓ ശക്തിമാനേ! ഈ വിദ്യാധരപുത്രനിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ.”
Verse 31
बलाद्गृह्णाति दुष्टात्मा विद्याधरसुतोऽद्य माम् । इत्थमुच्चैः प्रचुक्रोश स्वाश्रमान्नातिदूरतः
“ഈ ദുഷ്ടാത്മാവായ വിദ്യാധരപുത്രൻ ഇന്ന് എന്നെ ബലമായി പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു!” എന്ന് അവൾ സ്വന്തം ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് അധികം ദൂരമല്ലാതെ ഉച്ചത്തിൽ നിലവിളിച്ചു.
Verse 32
तदाक्रंदितमाकर्ण्य गन्धमादनवासिनः । मुनयस्तु पुरस्कृत्य गालवं मुनिपुंगवम्
അവളുടെ ആർത്തനാദം കേട്ട് ഗന്ധമാദനത്തിൽ വസിക്കുന്ന മുനിമാർ, മുനിശ്രേഷ്ഠനായ ഗാലവനെ മുൻപിൽ നിർത്തി (അവിടേക്ക്) പുറപ്പെട്ടു.
Verse 33
किमेतदिति विज्ञातुं तं देशं तूर्णमाययुः । तं देशं तु समागत्य सर्वे ते ऋषिपुंगवाः
“ഇത് എന്ത്?” എന്നു അറിയുവാൻ ആകാംക്ഷയോടെ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠർ വേഗത്തിൽ ആ ദേശത്തേക്ക് ചെന്നു; അവിടെ എത്തി എല്ലാവരും ഋഷിപുങ്ഗവർ ഒന്നിച്ചു കൂടി.
Verse 34
विद्याधरगृहीतां तां ददृशुर्मु निकन्यकाम् । विद्याधरसुतं चान्यमंतिके समुपस्थितम्
അവർ ഒരു വിദ്യാധരൻ പിടിച്ചിരുത്തിയ ആ മുനികന്യയെ കണ്ടു; കൂടാതെ സമീപത്ത് മറ്റൊരാൾ—വിദ്യാധരപുത്രൻ—അടുത്തായി നിൽക്കുന്നതും കണ്ടു.
Verse 35
एतद्दृष्ट्वा महायोगी गालवो मुनिपुंगवः । गतः कोपवशं किंचिद्दुराप्मानं शशाप तम्
ഇതു കണ്ട മഹായോഗി ഗാലവൻ—മുനിശ്രേഷ്ഠൻ—അൽപ്പം കോപവശനായി ആ ദുഷ്ടാത്മാവിനെ ശപിച്ചു.
Verse 36
कृतवानीदृशं कार्यं यत्त्वं विद्याधराधम । तद्याहि मानुषीं योनिं स्वस्य दुष्कर्मणः फलम्
‘ഹേ വിദ്യാധരാധമാ! നീ ഇത്തരമൊരു പ്രവൃത്തി ചെയ്തു; അതിനാൽ മനുഷ്യയോനിയിൽ പോകുക—ഇത് നിന്റെ ദുഷ്കർമഫലമാണ്.’
Verse 37
संप्राप्य मानुषं जन्म बहुदुःखसमाकुलम् । अचिरेण तु कालेन तस्मिन्नेव तु जन्मनि
‘അനവധി ദുഃഖങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിച്ചിട്ട്, അധികകാലമല്ലാതെ—അതേ ജന്മത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ—…’
Verse 38
मनुष्यैरपि निंद्यं तद्वेतालत्वं प्रयास्यसि । मांसानि शोणितं चैव सर्वदा भक्षयिष्यसि
മനുഷ്യരാലും നിന്ദിക്കപ്പെടുന്ന ആ വേതാളാവസ്ഥ നീ പ്രാപിക്കും; എന്നും മാംസവും രക്തവും ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും।
Verse 39
वेताला राक्षसप्राया बलाद्गृह्णन्ति योषितः । तस्मात्त्वं मानुषो भूत्वा वेतालत्वमवाप्स्यसि
വേതാളർ രാക്ഷസസദൃശർ; അവർ സ്ത്രീകളെ ബലമായി പിടിച്ചെടുക്കുന്നു. അതിനാൽ നീ മനുഷ്യനായി ജനിച്ചിട്ടും വേതാളത്വം പ്രാപിക്കും।
Verse 40
तव दुष्कर्मणो योऽसावनुमंता कनिष्ठकः । सुकर्ण इति विख्यातो भविता सोपि मानुषः
നിന്റെ ദുഷ്കർമത്തിന് സമ്മതം നൽകിയ നിന്റെ ഇളയ കൂട്ടുകാരൻ ‘സുകർണ’ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ; അവനും മനുഷ്യനാകും।
Verse 41
किंतु साक्षान्न कृतवान्यतोऽसावीदृशीं क्रियाम् । तन्मानुषत्व मेवास्य वेतालत्वं तु नो भवेत्
എന്നാൽ അവൻ നേരിട്ട് അത്തരം പ്രവൃത്തി ചെയ്തിട്ടില്ല; അതിനാൽ അവന് മനുഷ്യജന്മം മാത്രം, വേതാളത്വം ഉണ്ടാകുകയില്ല।
Verse 42
विज्ञप्तिकौतुकाभिख्यं यदा विद्याधराधिपम् । द्रक्ष्यतेऽसौ कनिष्ठस्ते तदा शापाद्विमोक्ष्यते
നിന്റെ ഇളയവൻ ‘വിജ്ഞപ്തി-കൗതുക’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ വിദ്യാധരാധിപനെ ദർശിക്കുന്നപ്പോൾ, അപ്പോൾ അവൻ ശാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും।
Verse 43
ईदृशस्यतु यः कर्ता महापापस्य कर्मणः । स त्वं संप्राप्य मानुष्यं तस्मिन्नेव तु जन्मनि
ഇത്തരമൊരു മഹാപാപകർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിച്ചാൽ, അതേ ജന്മത്തിൽ തന്നേ അതിന്റെ ഫലം നിർബന്ധമായി അനുഭവിക്കും.
Verse 44
वेतालजन्म संप्राप्य चिरं लोके चरिष्यसि । इत्युक्त्वा गालवः कन्यां गृहीत्वा मुनिभिः सह
“വേതാലജന്മം പ്രാപിച്ച് നീ ദീർഘകാലം ലോകത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിയും.” എന്നു പറഞ്ഞ് ഗാലവൻ മുനികളോടൊപ്പം കന്യയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് പുറപ്പെട്ടു.
Verse 45
विद्याधरसुतौ शप्त्वा स्वाश्रमं प्रति निर्ययौ । ततस्तस्मिन्महाभागे निर्याते मुनिपुंगवे
വിദ്യാധരന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരെ ശപിച്ച് അദ്ദേഹം തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. ആ മഹാഭാഗ്യ മുനിപുംഗവൻ പുറപ്പെട്ടശേഷം…
Verse 46
सुदर्शनसुकर्णाख्यौ विद्याधरपतेः सुतौ । मुनिशापेन दुःखार्तौ चिंतयामासतुर्भृशम्
വിദ്യാധരപതിയുടെ പുത്രന്മാരായ സുദർശനനും സുകർണനും മുനിശാപം മൂലം ദുഃഖാർത്തരായി അത്യന്തം ആലോചിച്ചു.
Verse 47
कर्तव्यं तौ विनिश्चित्य सुदर्शनसुकर्णकौ । गोविंदस्वामिनामानं यमुनातटवासिनम्
ചെയ്യേണ്ടതു നിശ്ചയിച്ച് സുദർശനനും സുകർണനും യമുനാതീരവാസിയായ ഗോവിന്ദസ്വാമി എന്ന ബ്രാഹ്മണനെ സമീപിച്ചു.
Verse 48
ब्राह्मणं शीलसंपन्नं पितृत्वे परिकल्प्य तौ । परित्यज्य स्वकं रूपमजायेतां तदा त्मजौ
ശീലസമ്പന്നനായ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ പിതാവായി സ്വീകരിച്ച്, ആ ഇരുവരും സ്വന്തം രൂപം ഉപേക്ഷിച്ചു; പിന്നെ അവന്റെ പുത്രന്മാരായി ജനിച്ചു.
Verse 49
विजयाशोकदत्ताख्यौ तस्य पुत्रौबभूवतुः । सुतो विजयदत्ताख्यो ज्येष्ठो जज्ञे सुदर्शनः
അവന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാർ വിജയദത്തനും അശോകദത്തനും എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധരായി. അവരിൽ ജ്യേഷ്ഠനായ വിജയദത്തൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ സുദർശനന്റെ പുനർജന്മമായിരുന്നു.
Verse 50
अशोकदत्तनामा तु सुकर्णश्च कनिष्ठकः । विजयाशोकदत्तौ तु क्रमाद्यौवनमापतुः
കനിഷ്ഠനായ സുകർണൻ അശോകദത്ത എന്ന പേരോടെ ജനിച്ചു. തുടർന്ന് ക്രമമായി വിജയദത്തനും അശോകദത്തനും യൗവനത്തിലെത്തി.
Verse 51
एतस्मिन्नेव कालेतु यमुनायास्तटे शुभे । अनावृष्ट्या तु दुर्भिक्षमभूद्द्वादशवार्षि कम्
അന്നേ സമയത്ത്, യമുനയുടെ ശുഭമായ തീരത്ത്, മഴക്കുറവുകൊണ്ട് പന്ത്രണ്ടുവർഷം നീണ്ട ദുര്ഭിക്ഷം ഉണ്ടായി.
Verse 52
गोविंदस्वामिनामा तु ब्राह्मणो वेदपारगः । दुर्भिक्षोपहतां दृष्ट्वा तदानीं स निजां पुरीम्
ഗോവിന്ദസ്വാമി എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹം വേദപാരംഗതൻ. അന്ന് തന്റെ നഗരി ദുര്ഭിക്ഷം മൂലം പീഡിതമായത് കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം…
Verse 53
प्रययौ काशनिगरं सपुत्रः सह भार्यया । स प्रयागं समासाद्य द्वं दृष्ट्वा महावटम्
അവൻ പുത്രനോടും ഭാര്യയോടും കൂടി കാശീനഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു. പ്രയാഗത്തിലെത്തി മഹാവടം എന്ന മഹത്തായ ആൽമരത്തെ ദർശിച്ചു.
Verse 54
कपालमालाभरणं सोऽपश्यद्यतिनं पुरः । गोविंदस्वामिनामा तु नमश्चक्रे स तं मुनिम्
അവന്റെ മുന്നിൽ കപാലമാല ധരിച്ച ഒരു യതിയെ അവൻ കണ്ടു. ഗോവിന്ദസ്വാമി എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ആ മുനിയെ ഭക്ത്യാദരത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
Verse 55
सपुत्रस्य सभार्यस्य सोऽवादीदाशिषो मुनिः । इदं च वचनं प्राह गोविंदस्वामिनं प्रति
ആ മുനി പുത്രനും ഭാര്യയും കൂടെയുള്ള അവനോട് ആശീർവാദങ്ങൾ അരുളി. പിന്നെ ഗോവിന്ദസ്വാമിയോട് ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
Verse 56
ज्येष्ठेनानेन पुत्रेण सांप्रतं ब्राह्मणोत्तम । क्षिप्रं विजयदत्तेन वियोगस्ते भविष्यति
ഹേ ബ്രാഹ്മണോത്തമാ! ഈ ജ്യേഷ്ഠപുത്രൻ വിജയദത്തനോടു നിനക്ക് शीഘ്രം വേർപാട് സംഭവിക്കും.
Verse 57
इति तस्य वचः श्रुत्वा गोविंदस्वामिनामकः । सूर्ये चास्तं गते तत्र सांध्यं कर्म समाप्य च
ആ വചനങ്ങൾ കേട്ട് ഗോവിന്ദസ്വാമി എന്ന ആൾ—അവിടെ സൂര്യൻ അസ്തമിച്ച ശേഷം—സന്ധ്യാകർമ്മം അനുഷ്ഠിച്ച് സമാപിച്ചു.
Verse 58
सभार्यः ससुतो विप्रः सुदूराध्वसमाकुलः । उवास तस्यां शर्वर्य्यां शून्ये वै देवतालये
ആ ബ്രാഹ്മണൻ ഭാര്യയും പുത്രനും സഹിതം ദീർഘയാത്രാശ്രമത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച്, ആ രാത്രിയിൽ ശൂന്യമായ ദേവാലയത്തിൽ പാർത്തു।
Verse 59
तदा त्वशोकदत्तश्च ब्राह्मणी च समाकुलौ । वस्त्रेणास्तीर्य पृथिवीं रात्रौ निद्रां समापतुः
അപ്പോൾ അശോകദത്തനും ബ്രാഹ്മണിയും ഇരുവരും വ്യാകുലരായി, വസ്ത്രം നിലത്ത് വിരിച്ച് രാത്രിയിൽ നിദ്രയിൽ വീണു।
Verse 60
ततो विजयदत्तस्तु दूरमार्गविलंघनात् । बभूवात्यंतमलसो भृशं शीतज्वरार्दितः
പിന്നീട് വിജയദത്തൻ ദീർഘമാർഗ്ഗത്തിലെ അതിശ്രമം മൂലം അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ച്, കടുത്ത ശീതജ്വരത്തിൽ പീഡിതനായി।
Verse 61
गोविंदस्वामिना पित्रा शीतवबाधानिवृत्तये । गाढमालिंग्यमानोऽपि शीतबाधां न सोऽत्यजत्
പിതാവായ ഗോവിന്ദസ്വാമി ശീതബാധ നീക്കാൻ അവനെ ശക്തമായി ആലിംഗനം ചെയ്തിട്ടും, അവൻ ആ ശീതപീഡയിൽ നിന്ന് മോചിതനായില്ല।
Verse 62
बाधतेऽत्यर्थमधुना तात मां शीतलो ज्वरः । एतद्बाधानिवृत्त्यर्थं वह्निमानय मा चिरम्
അവൻ പറഞ്ഞു—“താതാ, ഈ ശീതജ്വരം ഇപ്പോൾ എന്നെ അത്യന്തം പീഡിപ്പിക്കുന്നു; ഈ ദുഃഖം നീക്കാൻ വൈകാതെ അഗ്നി കൊണ്ടുവരിക।”
Verse 63
इति पुत्रवचः श्रुत्वा सर्वत्राग्निं गवेषयन् । अलब्धवह्निः प्रोवाच पुन रभ्येत्य पुत्रकम्
മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പിതാവ് എല്ലായിടത്തും അഗ്നിയെ അന്വേഷിച്ചു. അഗ്നി ലഭിക്കാതെ വീണ്ടും മടങ്ങിവന്ന് ബാലനോടു പറഞ്ഞു.
Verse 64
न वह्निं पुत्र विंदामि मार्गमाणोऽपि सर्वशः । रात्रिमध्ये तु संप्राप्ते द्वारेषु पिहितेषु च
മകനേ, എല്ലാതരത്തിലും അന്വേഷിച്ചിട്ടും എനിക്ക് അഗ്നി കിട്ടിയില്ല. ഇപ്പോൾ അർദ്ധരാത്രി എത്തി; വാതിലുകളും അടച്ചിരിക്കുന്നു.
Verse 65
निद्रापरवशाः पौरा नैव दास्यंति पावकम् । इत्थं विजयदत्तोऽसावुक्तः पित्रा ज्वरातुरः
നിദ്രാവശരായ നഗരവാസികൾ അഗ്നി തരുകയില്ല. ഇങ്ങനെ പിതാവ് ജ്വരബാധിതനായ വിജയദത്തനോടു പറഞ്ഞു.
Verse 66
ययाचे वह्निमेवासौ पितरं दीनया गिरा । शीतज्वरसमुद्भूतशीतबाधाप्रपीडितम्
അപ്പോൾ അവൻ ദീനസ്വരത്തിൽ പിതാവിനോട് അഗ്നി മാത്രം യാചിച്ചു; ശീതജ്വരത്തിൽ നിന്നുയർന്ന തണുപ്പിന്റെ പീഡ അവനെ വലച്ചിരുന്നു.
Verse 67
हिमशीकरवान्वायुर्द्विगुणं बाधतेऽद्य माम् । वह्निर्न लब्ध इति वै मिथ्यैवोक्तं पितस्त्वया
ഹിമശീകാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഈ കാറ്റ് ഇന്ന് എന്നെ ഇരട്ടിയായി പീഡിപ്പിക്കുന്നു. ‘അഗ്നി ലഭിച്ചില്ല’ എന്ന്, പിതാവേ, നിങ്ങൾ തീർച്ചയായും അസത്യം പറഞ്ഞു.
Verse 68
दूरादेष पुरोभागे ज्वालामालासमाकुलः । शिखाभिर्लेलिहानोभ्रं दृश्यते पश्य पावकः
നോക്കൂ—ദൂരത്ത് മുന്നിൽ ജ്വാലാമാലകളാൽ നിറഞ്ഞ അഗ്നി ദൃശ്യമാകുന്നു; അതിന്റെ ശിഖകൾ ആകാശത്തെ നക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു।
Verse 69
तं वह्निमानय क्षिप्रं तात शीतनिवृत्तये । इत्युक्तवन्तं तं पुत्रं स पिता प्रत्यभाषत
“അച്ഛാ, തണുപ്പ് മാറാൻ ആ അഗ്നിയെ വേഗം കൊണ്ടുവരൂ.” എന്നു മകൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ പിതാവ് അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।
Verse 70
नानृतं वच्मि पुत्राद्य सत्यमेव ब्रवीम्यहम् । वह्निमान्योऽयमुद्देशो दूरादेव विलोक्यते
മകനേ, ഇന്ന് ഞാൻ അസത്യം പറയുന്നില്ല; സത്യമേ പറയുന്നു. അഗ്നിയുള്ളതുപോലെ തോന്നുന്ന ആ സ്ഥലം ദൂരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ അങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നു।
Verse 71
पितृकाननदेशं तं पुत्र जानीहि सांप्रतम् । यद्येषोभ्रंलिहज्वालः पुरस्ताज्ज्वलतेऽनलः
മകനേ, ഇപ്പോൾ തന്നെ അറിയുക—അത് പിതൃകളുടെ കാനനദേശമാണ്. മുന്നിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അനലത്തിന്റെ ജ്വാലകൾ ആകാശത്തെ നക്കുന്നതുപോലെ; അത് അവിടെയാണു।
Verse 72
पुत्र वित्रासजनकं तं जानीहि चितानलम् । अमंगलो न सेव्योऽयं चिताग्निः स्पर्शदूषितः
മകനേ, ഭീതിജനകമായ ആ അഗ്നിയെ ചിതാനലമെന്ന് അറിയുക. ഇത് അമംഗളം; ഇതിനെ സേവിക്കുകയോ ഉപയോഗിക്കുകയോ അരുത്; ചിതാഗ്നി സ്പർശദോഷംകൊണ്ട് ദൂഷിതമാണ്।
Verse 73
तस्य चायुःक्षयं याति सेवते यश्चितानलम् । तस्मात्तवायुर्हानिर्मा भूयादिति मया सुत
ചിതാഗ്നിയെ ആശ്രയിക്കുന്നവന്റെ ആയുസ്സ് ക്ഷയിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട്, പുത്രാ, നിന്റെ ആയുസ്സിന് ഹാനി വരാതിരിക്കുവാൻ ഞാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
Verse 74
अमंगलस्तथा स्पृश्यो नानीतोऽयं चितानलः । इत्युक्तवंतं पितरं स दीनः प्रत्यभाषत
ഇത് അമംഗളവും സ്പർശിക്കരുതാത്തതുമാണ്; ഈ ചിതാഗ്നി കൊണ്ടുവരരുത്. ഇങ്ങനെ പിതാവ് പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ പുത്രൻ ദുഃഖത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
Verse 75
अयं शवानलो वा स्यादध्वरानल एव वा । सर्वथानीयतामेष नोचेन्मे मरणं भवेत्
ഇത് ശവാഗ്നിയായാലും യജ്ഞാഗ്നിയായാലും—എന്തായാലും—ഇത് എങ്ങനെയായാലും കൊണ്ടുവരണം; അല്ലെങ്കിൽ എനിക്ക് മരണം സംഭവിക്കും.
Verse 76
पुत्रस्नेहाभिभूतोऽथ समाहर्तुं चितानलम् । गोविंदस्वामिनामा तु श्मशानं शीघ्रमभ्यगात्
പുത്രസ്നേഹത്തിൽ കീഴടങ്ങിയ ഗോവിന്ദസ്വാമി ചിതാഗ്നി കൊണ്ടുവരാൻ വേഗത്തിൽ ശ്മശാനത്തിലേക്ക് പോയി.
Verse 77
गोविंदस्वामिनि गते समाहर्तुं चितानलम् । तूर्णं विजयदत्तोऽपि तदा गच्छंतमन्वयात्
ഗോവിന്ദസ്വാമി ചിതാഗ്നി കൊണ്ടുവരാൻ പോയപ്പോൾ, വിജയദത്തനും അപ്പോൾ തന്നെ വേഗത്തിൽ പിന്നാലെ പിന്തുടർന്നു.
Verse 79
संप्राप्य तापनिकटं विकीर्णास्थि चितानलम् । आलिंगन्निव सोद्वेगं शनैर्निर्वृतिमाप्तवान्
അവൻ ചിതാഗ്നിയുടെ താപത്തിനരികെ എത്തി; ചുറ്റും അസ്ഥികൾ ചിതറിക്കിടന്നു. അതിനെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നതുപോലെ, ഉള്ളിൽ കലക്കം ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ക്രമേണ ഭയാനകമായ തൃപ്തി പ്രാപിച്ചു.
Verse 80
इति तस्य वचः श्रुत्वा पुत्रस्य ब्राह्मणोत्तमः । निपुणं तं निरूप्यैतद्वचनं पुनरब्रवीत्
മകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഉത്തമ ബ്രാഹ്മണൻ അവനെ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ച്, പിന്നെയും ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.
Verse 81
गोविंदस्वाम्युवाच । एतत्कपालमनलज्वालावलयवर्तुलम् । वसाकीकसमांसाढ्यमेतद्रक्तांबुजोपमम्
ഗോവിന്ദസ്വാമി പറഞ്ഞു—ഈ കപാലം അഗ്നിജ്വാലകളുടെ വലയത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കൊഴുപ്പ്, നാഡി, മാംസം നിറഞ്ഞതാണ്; ഇത് രക്തവർണ്ണ പദ്മത്തെപ്പോലെ തോന്നുന്നു.
Verse 82
द्विजस्य सूनुः श्रुत्वेति काष्ठाग्रेण जघान तत् । येन तत्स्फुटनोद्गीर्णवसासिक्तमुखोऽभवत्
ഇത് കേട്ട് ബ്രാഹ്മണപുത്രൻ മരക്കഷ്ണത്തിന്റെ അഗ്രഭാഗം കൊണ്ട് അതിനെ അടിച്ചു. ആ അടിയിൽ അത് പൊട്ടി, കൊഴുപ്പ് ചീറ്റി അവന്റെ മുഖത്ത് പറ്റി.
Verse 83
कपालघट्टनाद्रक्तं यत्संसक्तं मुखे तदा । जिह्वया लेलिहानोऽसौ मुहुस्तद्रक्तमा स्वदत्
കപാലത്തെ അടിച്ചതിനാൽ അവന്റെ മുഖത്ത് പറ്റിയിരുന്ന രക്തം അവൻ നാവുകൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും നക്കി, ആ രക്തരസം പുനഃപുനഃ ആസ്വദിച്ചു.
Verse 84
आस्वाद्यैवं समादाय तत्कपालं समाकुलः । पीत्वा वसां महाकायो बभूवातिभयंकरः
ഇങ്ങനെ രുചിച്ചറിഞ്ഞ്, കലങ്ങിച്ചിത്തനായി ആ കപാലം എടുത്തു; വസ പാനം ചെയ്തതോടെ അവൻ മഹാകായനായി—അതിഭയങ്കരനായി മാറി.
Verse 85
सद्यो वेता लतां प्राप तीक्ष्णदंष्ट्रस्तदा निशि । तस्याट्टहासघोषेण दिशश्च प्रदिशस्तदा
ഉടൻ തന്നെ രാത്രിയിൽ അവൻ തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രങ്ങളോടെ വേതാളാവസ്ഥ പ്രാപിച്ചു; അവന്റെ അട്ടഹാസഘോഷം ദിക്കുകളും ഉപദിക്കുകളും മുഴക്കിച്ചു.
Verse 86
द्यौरतरिक्षं भूमिश्च स्फुटिता इव सर्वशः । तस्मिन्वेगात्समाकृष्य पितरं हन्तुमुद्यते
സ്വർഗ്ഗവും അന്തരീക്ഷവും ഭൂമിയും എല്ലാടവും പിളർന്നതുപോലെ തോന്നി; പിന്നെ അവൻ ക്രോധവേഗത്തിൽ പിതാവിനെ വലിച്ചിഴച്ച് കൊല്ലാൻ উদ্যതനായി.
Verse 87
मा कृथाः साहसमिति प्रादुरासीद्वचो दिवि । स दिव्यां गिरमाकर्ण्य वेतालोऽतिभयंकरः
‘സാഹസം ചെയ്യരുത്!’ എന്ന വാക്ക് ആകാശത്തിൽ പെട്ടെന്ന് ഉദിച്ചു; ആ ദിവ്യവാണി കേട്ട് അതിഭയങ്കരനായ വേതാളൻ നിശ്ചലനായി.
Verse 88
पितरं तं परित्यज्य महावेगसमन्वितः । तूर्णमाकाशमाविश्य प्रययावस्खलद्गतिः
പിതാവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, മഹാവേഗസമ്പന്നനായി, ഉടൻ ആകാശത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, തടസ്സമില്ലാത്ത ഗതിയിൽ പറന്നുപോയി.
Verse 89
स गत्वा दूरमध्वानं वेतालैः सह संगतः । तमागतं समालोक्य वेतोलास्सर्व एव ते
അവൻ ദീർഘമായ വഴിയാത്ര ചെയ്ത് വേതാളന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്നു. അവൻ വന്നെത്തുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ആ വേതാളന്മാർ എല്ലാവരും അവന്റെ ദിശയിലേക്കു തിരിഞ്ഞു.
Verse 90
कपालस्फोटनादेष वेतालत्वं यदाप्तवान् । कपालस्फोटनामानमाह्वयांचक्रिरे ततः
കപാലം പൊട്ടിയതുകൊണ്ടുതന്നെ അവൻ വേതാളത്വം പ്രാപിച്ചു; അതിനാൽ അവർ അവനെ ‘കപാലസ്ഫോട’—അർത്ഥം ‘തലയോട്ടി പൊട്ടിക്കുന്നവൻ’ എന്നു വിളിച്ചു.
Verse 91
ततः कपालस्फोटो ऽसौ वेतालैः सर्वतो वृतः । नरास्थिभूषणाख्यस्य सद्यो वेतालभूपतेः
അപ്പോൾ കപാലസ്ഫോടൻ എല്ലാ വശത്തുനിന്നും വേതാളന്മാർ ചുറ്റിനിന്ന നിലയിൽ, നരാസ്ഥിഭൂഷണൻ എന്ന വേതാളരാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ഉടൻ എത്തി.
Verse 92
अन्तिकं सहसा प्राप महाबलसमन्वितः । नरास्थिभूषणश्चैनं सेनाप तिमकल्पयत्
അവൻ മഹാബലസമ്പന്നനായി പെട്ടെന്ന് സമീപത്തെത്തി; നരാസ്ഥിഭൂഷണൻ അവനെ സേനാധിപനായി നിയമിച്ചു.
Verse 93
तं कदाचित्तु गन्धर्वश्चित्रसेनाभिधो बली । नरास्थिभूषणं संख्ये न्यवधीत्सोऽपि संस्थितः
ഒരിക്കൽ ചിത്രസേന എന്ന ബലവാനായ ഗന്ധർവ്വൻ യുദ്ധത്തിൽ നരാസ്ഥിഭൂഷണനെ വധിച്ചു; അവനും (കപാലസ്ഫോടനും) അചഞ്ചലനായി നിലകൊണ്ടു.
Verse 94
नरास्थिभूषणे तस्मि न्गन्धर्वेण हते युधि । तदा कपालस्फोटोऽसौ तत्पदं समवाप्तवान्
യുദ്ധത്തിൽ ഗന്ധർവന്റെ കൈയ്യാൽ ആ നരാസ്ഥിഭൂഷണൻ ഹതനായപ്പോൾ, അതേ ക്ഷണത്തിൽ കപാലസ്ഫോടനും അതേ പദം (ഗതി) പ്രാപിച്ചു।
Verse 95
विद्याधरेन्द्रस्य सुतः सुदर्शनो मनुष्यतां वै प्रथमं स गत्वा । वेतालतां प्राप्य महर्षिशापात्क्रमाच्च वेतालपतिर्बभूव
വിദ്യാധരേന്ദ്രന്റെ പുത്രനായ സുദർശനൻ ആദ്യം മനുഷ്യാവസ്ഥയിൽ പതിച്ചു; പിന്നെ മഹർഷിയുടെ ശാപത്താൽ വേതാലത്വം പ്രാപിച്ച്, ക്രമേണ വേതാലപതിയായി.