Adhyaya 32

Verse 1

श्रीसूत उवाच । भूयोऽपिसंप्रवक्ष्यामि धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । युष्माकमादरेणाहं नैमिषारण्यवा सिनः

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ വീണ്ടും ധനുഷ്കോടിയുടെ വൈഭവം പ്രസ്താവിക്കും. ഹേ നൈമിഷാരണ്യവാസികളേ, നിങ്ങളോടുള്ള ആദരത്താലാണ് ഞാൻ ഈ വചനമുച്ഛരിക്കുന്നത്.

Verse 2

नंदोनाम महाराजः सोमवंशसमुद्भवः । धर्मेण पालयामास सागरांतां धरामिमाम्

സോമവംശത്തിൽ ജനിച്ച നന്ദൻ എന്ന മഹാരാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ സമുദ്രപരിധിയുള്ള ഈ ഭൂമിയെ പാലിച്ചു സംരക്ഷിച്ചു.

Verse 3

तस्य पुत्रः समभवद्धर्मगुप्त इति श्रुतः । राज्य रक्षाधुरं नंदो निजपुत्रे निधाय सः

അവനു ‘ധർമ്മഗുപ്തൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ പുത്രൻ ജനിച്ചു. നന്ദൻ രാജ്യസംരക്ഷണഭാരം തന്റെ പുത്രനിൽ ഏല്പിച്ചു.

Verse 4

जितेंद्रियो जिताहारः प्रविवेश तपोवनम् । ताते तपोवनं याते धर्मगुप्ताभिधो नृपः

ഇന്ദ്രിയജയിയും ആഹാരനിയമനിഷ്ഠനും ആയി അദ്ദേഹം തപോവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. പിതാവ് തപോവനത്തിലേക്കു പോയപ്പോൾ ‘ധർമ്മഗുപ്തൻ’ എന്ന നൃപൻ രാജഭാരം ഏറ്റെടുത്തു.

Verse 5

मेदिनीं पालया मास धर्मज्ञो नीतितत्परः । ईजे बहुविधैर्यज्ञैर्देवानिंद्रपुरोगमान्

ധർമ്മജ്ഞനും നയനിഷ്ഠനും ആയി അദ്ദേഹം ഭൂമിയെ പാലിച്ചു. ഇന്ദ്രൻ മുൻപിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാരെ പലവിധ യജ്ഞങ്ങളാൽ അദ്ദേഹം ആരാധിച്ചു.

Verse 6

ब्राह्मणेभ्यो ददौ वित्तं क्षेत्राणि च बहूनि सः । सर्वे स्वधर्मनिरतास्तस्मिन्राजनि शासति

അവൻ ബ്രാഹ്മണർക്കു ധനവും അനേകം കൃഷിഭൂമികളും ദാനമായി നൽകി. ആ രാജാവിന്റെ ഭരണത്തിൽ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ സ്വധർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠരായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 7

बभूवुर्नाभवन्पीडास्तस्मिंश्चोरादिसंभवाः । कदाचिद्धर्मगुप्तोऽयमारूढस्तुरगोत्तमम्

അവൻ ഭരിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ കള്ളന്മാർ മുതലായവരാൽ ഉണ്ടാകുന്ന പീഡകൾ ഒന്നും ഉണ്ടായില്ല. ഒരിക്കൽ ഈ ധർമഗുപ്തൻ ഉത്തമമായ കുതിരമേറി.

Verse 8

वनं विवेश विप्रेंद्रा मृगयारसकौ तुकी । तमालतालहिंतालकुरवाकुलदिङ्मुखे

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, മൃഗയാ-ക്രീഡാരസത്തിൽ ലീനനായ അവൻ, തമാലം, താലം, ഹിന്താലം, കുറവം എന്നീ വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ദിക്കുകളുള്ള വനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

Verse 9

विचचार वने तस्मिन्सिंहव्याघ्रभयानके । मत्तालिकुलसंनादसंमूर्छितदिगंतरे

സിംഹ-വ്യാഘ്രഭീതിജനകമായ ആ വനത്തിൽ അവൻ സഞ്ചരിച്ചു; മത്തായ തേനീച്ചക്കൂട്ടങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനഗുഞ്ജനത്തിൽ ദിക്കുകൾ മയങ്ങിയതുപോലെ തോന്നി.

Verse 10

पद्म कल्हारकुमुदनीलोत्पलवनाकुलैः । तटाकैरपि संपूर्णे तपस्विजनमंडिते

ആ വനത്തിൽ പദ്മം, കല്ഹാരം, കുമുദം, നീലോത്പലം എന്നിവയുടെ കാടുപോലെ കനത്ത കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങൾ ധാരാളമായിരുന്നു; തപസ്വിസമൂഹങ്ങൾ അതിനെ അലങ്കരിച്ചു.

Verse 11

तस्मिन्वने संचरतो धर्मगुप्तस्य भूपतेः । अभूद्विभावरी विप्रास्त मसावृतदिङ्मुखा

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ആ വനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ധർമഗുപ്ത രാജാവിന് രാത്രി വീണു; അന്ധകാരത്തിൽ എല്ലാ ദിക്കുകളും മറഞ്ഞുപോയി.

Verse 12

राजापि पश्चिमां संध्यामुपास्य नियमान्वितः । जजाप तत्र च वने गायत्रीं वेदमातरम्

രാജാവും നിയമനിഷ്ഠയോടെ സായംസന്ധ്യോപാസന നടത്തി, അതേ വനത്തിൽ വേദമാതാവായ ഗായത്രിയെ ജപിച്ചു.

Verse 13

सिंहव्याघ्रादिभीत्या स्मिन्वृक्षमेकं समास्थिते । राजपुत्रे तदाभ्यागादृक्षः सिंहभयार्दितः

സിംഹം, പുലി മുതലായവയുടെ ഭയത്തിൽ രാജകുമാരൻ ഒരു വൃക്ഷത്തിൽ കയറി നിന്നപ്പോൾ, സിംഹഭയത്തിൽ പീഡിതനായ ഒരു കരടി അവിടെ ഓടിയെത്തി.

Verse 14

अन्वधावतं तं ऋक्षमैकः सिंहो वनेचरः । अनुद्रुतः स सिंहेन ऋक्षो वृक्षमुपारुहत्

ആ കരടിയെ പിന്തുടർന്ന് ഒരു വനചര സിംഹം ഓടി; സിംഹം പിന്തുടർന്നതിനാൽ കരടി വൃക്ഷത്തിൽ കയറി.

Verse 15

आरुह्य ऋक्षो वृक्षं तं ददर्श जगतीपतिम् । वृक्षस्थितं महात्मानं महाबलपराक्रमम्

വൃക്ഷത്തിൽ കയറിയ കരടി, വൃക്ഷത്തിന്മേൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ജഗതീപതി—മഹാത്മാവും മഹാബലനും പരാക്രമശാലിയുമായ രാജാവിനെ കണ്ടു.

Verse 16

उवाच भूपतिं दृष्ट्वा ऋक्षोयं वनगोचरः । मा भीतिं कुरु राजेंद्र वत्स्यावो रजनीमिह

രാജാവിനെ കണ്ട വനചരനായ കരടി പറഞ്ഞു— “രാജേന്ദ്രാ, ഭയപ്പെടേണ്ട; നാം ഇവിടെ തന്നേ ഈ രാത്രിയെ കഴിക്കാം.”

Verse 17

महासत्त्वो महाकायो महादंष्ट्रासमाकुलः । वृक्षमूलं समायातः सिंहो यमतिभीषणः

മഹാബലവാൻ, മഹാകായൻ, മഹാദംഷ്ട്രകളാൽ നിറഞ്ഞ—യമനെപ്പോലെ അതിഭീഷണനായ—ഒരു സിംഹം വൃക്ഷമൂലത്തേക്ക് എത്തി.

Verse 18

रात्र्यर्धं भज निद्रा त्वं रक्ष्यमाणो मयादितः । ततः प्रसुप्तं मां रक्ष शर्वर्यर्धं महामते

“രാത്രിയുടെ പകുതി നീ ഉറങ്ങുക; ആദ്യം ഞാൻ നിന്നെ കാക്കും. പിന്നെ ഞാൻ ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ഹേ മഹാമതേ, ശേഷിക്കുന്ന പകുതി രാത്രി നീ എന്നെ കാക്കുക.”

Verse 19

इति तद्वाक्यमादाय सुप्ते नंदसुते हरिः । प्रोवाच ऋक्षं सुप्तोऽयं नृपश्च त्यज्यतामिति

ആ വാക്ക് അംഗീകരിച്ച്, നന്ദസുതൻ (രാജകുമാരൻ) ഉറങ്ങിയപ്പോൾ ഹരി കരടിനോട് പറഞ്ഞു— “ഈ രാജകുമാരൻ നിദ്രയിലാണ്; അവനെ വിട്ടുകളയുക.”

Verse 20

तं सिंहमब्रवीदृक्षो धर्मज्ञो द्विजसत्तमाः । भवान्धर्मं न जानीषे मृगराज वनेचर

ധർമ്മജ്ഞനായ ദ്വിജസത്തമ കരടി ആ സിംഹത്തോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ മൃഗരാജാ, വനചരാ! നീ ധർമ്മം അറിയുന്നില്ല.”

Verse 21

विश्वासघातिनां लोके महाकष्टा भवंति हि । न हि मित्रद्रुहां पापं नश्येयज्ञायुतैरपि

ഈ ലോകത്തിൽ വിശ്വാസഘാതികൾ തീർച്ചയായും മഹാദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു. സുഹൃദ്ദ്രോഹത്തിന്റെ പാപം അയുത യാഗങ്ങൾ ചെയ്താലും നശിക്കുകയില്ല.

Verse 22

ब्रह्महत्यादिपापानां कथंचिन्निष्कृतिर्भवेत् । विश्वस्तघातिनां पापं न नश्येज्जन्मकोटिभिः

ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെയെങ്കിലും പ്രായശ്ചിത്തം ലഭിക്കാം; എന്നാൽ വിശ്വസിച്ചവനെ വഞ്ചിച്ചു ഘാതിക്കുന്നവന്റെ പാപം കോടി ജന്മങ്ങളാലും നശിക്കുകയില്ല.

Verse 23

नाहं मेरुं महाभारं मन्ये पंचास्य भूतले । महाभारमिमं मन्ये लोके विश्वासघातकम्

ഹേ പഞ്ചാസ്യാ! ഭൂമിയിൽ മേരു പർവ്വതത്തെ ഞാൻ മഹാഭാരമായി കരുതുന്നില്ല; ലോകത്തിൽ വിശ്വാസഘാതം തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ മഹാഭാരമെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.

Verse 24

एवमुक्तेऽथ ऋक्षेण सिंहस्तूष्णीमभूत्तदा । धर्मगुप्ते प्रबुद्धे तु ऋक्षः सुष्वाप भूरुहे

ഋക്ഷൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സിംഹം അപ്പോൾ മൗനമായി. ധർമഗുപ്തൻ ഉണർന്നപ്പോൾ ആ ഋക്ഷൻ വൃക്ഷത്തിന്മേൽ ഉറങ്ങി.

Verse 25

ततः सिंहोऽब्रवीद्भूपमेनमृक्षं त्यजस्व मे । एवमुक्तेऽथ सिंहेन राजा सुप्तमशंकितः

പിന്നെ സിംഹം രാജാവിനോട്—“ഈ ഋക്ഷനെ എനിക്കായി വിട്ടേക്കുക” എന്നു പറഞ്ഞു. സിംഹം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് സംശയമില്ലാതെ ആ ഉറങ്ങുന്നവനെ വിട്ടുപോയി.

Verse 26

स्वांकन्यस्तशिरस्कं तमृक्षं तत्याज भूतले । पात्यमानस्ततो राज्ञा नखालंबितपादपः

രാജാവ് തന്റെ മടിയിൽ തല വെച്ചിരുന്ന ആ കരടിയെ നിലത്തേക്ക് തള്ളിവിട്ടു. തള്ളപ്പെടുമ്പോൾ അത് നഖങ്ങളാൽ വൃക്ഷം പിടിച്ച് അതിൽ തൂങ്ങി നിന്നു.

Verse 27

ऋक्षः पुण्यवशाद्वृक्षान्न पपात महीतले । स ऋक्षो नृपमभ्येत्य कोपाद्वाक्यमभाषत

പുണ്യപ്രഭാവം കൊണ്ടു ആ കരടി വൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന് നിലത്തേക്ക് വീണില്ല. പിന്നെ അത് രാജാവിനടുത്തേക്ക് വന്ന് കോപത്തോടെ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 28

कामरूपधरो राजन्नहं भृगुकुलोद्भवः । ध्यानकाष्ठाभिधो नाम्ना ऋक्षरूपमधारयम्

ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ കാമരൂപധാരി, ഭൃഗുകുലത്തിൽ ജനിച്ചവൻ. എന്റെ പേര് ധ്യാനകാഷ്ഠ; ഞാൻ കരടിയുടെ രൂപം ധരിച്ചു.

Verse 29

यस्मादनागसं सुप्तमत्याक्षीन्मां भवान्नृप । मच्छापात्त्वमतः शीघ्रमुन्मत्तश्चर भूपते

ഹേ നൃപാ, കുറ്റമില്ലാതെ ഉറങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന എന്നെ നീ അപമാനിച്ചു; അതുകൊണ്ട് എന്റെ ശാപത്താൽ, ഹേ ഭൂപതേ, വേഗം ഉന്മത്തരുപോലെ സഞ്ചരിക്കൂ.

Verse 31

हिमवद्गिरिमासाद्य कदाचित्त्वं वधूसखः । अज्ञानाद्गौतमाभ्याशे विहारमतनोर्मुदा

ഒരിക്കൽ ഹിമവദ്‌ഗിരിയിലെത്തി, ഭാര്യയോടുകൂടെ നീ അജ്ഞാനവശാൽ ഗൗതമന്റെ ആശ്രമസമീപത്ത് സന്തോഷത്തോടെ ക്രീഡാവിഹാരം നടത്തി.

Verse 32

गौतमोप्युटजाद्दैवात्समिदाहरणाय वै । निर्गतस्त्वां विवसनं दृष्ट्वा शापमुदाहरत्

ദൈവയോഗത്താൽ ഗൗതമനും സമിധ് ശേഖരിക്കാനായി ആശ്രമകുടീരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. അവിടെ നിന്നെ നിർവസ്ത്രനായി നിൽക്കുന്നത് കണ്ടു ശാപവാക്യം ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 33

यस्मान्ममाश्रमेऽद्य त्वं विवस्त्रः स्थितवानसि । अतः सिंहत्वमद्यैव भविता ते न संशयः

“ഇന്ന് നീ എന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിർവസ്ത്രനായി നിന്നതിനാൽ, ഇന്നുതന്നെ നീ സിംഹമാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.”

Verse 34

इति गौतमशापेन सिंहत्वमगमत्पुरा । कुबेरसचिवो यक्षो भद्रनामा भवान्पुरा

ഇങ്ങനെ ഗൗതമശാപത്താൽ നീ മുൻപ് സിംഹത്വം പ്രാപിച്ചു. പൂർവകാലത്ത് നീ കുബേരന്റെ സചിവനായ ‘ഭദ്ര’ എന്ന യക്ഷനായിരുന്നു.

Verse 35

कुबेरो धर्मशीलो हि तद्भृत्याश्च तथैव हि । अतः किमर्थं त्वं हंसि मामृषिं वनगोचरम्

കുബേരൻ ധർമ്മശീലനാണ്; അവന്റെ ഭൃത്യന്മാരും അതുപോലെ. അങ്ങനെ ഇരിക്കെ, വനവാസിയായ എന്നെ—ഒരു ഋഷിയെ—നീ എന്തിന് ആക്രമിക്കുന്നു?

Verse 36

एतत्सर्वमहं ध्याना ज्जानामीह मृगाधिप । इत्युक्ते ध्यानकाष्ठेन त्यक्त्वा सिंहत्वमाशु सः

“ഹേ മൃഗാധിപാ! ധ്യാനത്താൽ ഞാൻ ഇവിടെ ഇതെല്ലാം അറിയുന്നു.” എന്ന് ധ്യാനകാഷ്ഠൻ പറഞ്ഞതുമാത്രത്തിൽ അവൻ വേഗത്തിൽ സിംഹരൂപം ഉപേക്ഷിച്ചു.

Verse 37

यक्षरूपं गतो दिव्यं कुबेरसचिवात्मकम् । ध्यानकाष्ठमसावाह प्रांजलिः प्रणतो मुनिम्

അവൻ ദിവ്യമായ യക്ഷരൂപം ധരിച്ചു കുബേരന്റെ സചിവസ്വഭാവമുള്ളവനായി. പിന്നെ കൈകൂപ്പി മുനിയെ പ്രണാമം ചെയ്ത് ധ്യാനകാഷ്ഠനോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 38

अद्य ज्ञातं मया सर्वं पूर्ववृत्तं महामुने । गौतमः शापकाले मे शापांतमपि चोक्तवान्

ഇന്ന്, ഹേ മഹാമുനേ, എന്റെ മുൻചരിത്രം മുഴുവനും ഞാൻ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഗൗതമൻ എന്നെ ശപിച്ച സമയത്ത് ശാപാന്തവും പറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 39

ध्यानकाष्ठे न संवाद ऋक्षरूपेण ते यदा । तदा निर्धूय सिंहत्वं यक्षरूपमवाप्स्यसि

നീ ഋക്ഷരൂപത്തിലുള്ള ധ്യാനകാഷ്ഠനോടു സംവദിക്കുന്നപ്പോൾ, സിംഹത്വം നീക്കി യക്ഷരൂപം പ്രാപിക്കും.

Verse 40

इति मामब्रवीद्ब्रह्मन्गौतमो मुनिपुंगवः । अद्य सिंहत्वनाशान्मे जानामि त्वां महामुने

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഗൗതമൻ എന്നോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. ഇന്ന് എന്റെ സിംഹത്വം നശിച്ചതിനാൽ, ഹേ മഹാമുനേ, ഞാൻ നിങ്ങളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

Verse 41

ध्यानकाष्ठाभिधं शुद्धं कामरूपधरं सदा । इत्युक्त्वा तं प्रणम्याथ ध्यानकाष्ठं स यक्षराट्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ യക്ഷരാജൻ ശുദ്ധനും സദാ ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവനുമായ ‘ധ്യാനകാഷ്ഠ’നെ പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 42

विमानवरमा रुह्य प्रययावलकापुरीम् । तस्मिन्गते तु यक्षेशे ध्यानकाष्ठो महामुनिः

ശ്രേഷ്ഠമായ വിമാനത്തിൽ കയറി യക്ഷാധിപൻ അലകാപുരിയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു. യക്ഷരാജൻ പോയശേഷം മഹാമുനി ധ്യാനകാഷ്ഠൻ അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 43

अव्याहतेष्टगमनो यथेष्ठः प्रययौ महीम् । ध्यानकाष्ठे गते तस्मि न्कामरूपधरे मुनौ

ഇഷ്ടഗമനത്തിന് തടസ്സമൊന്നുമില്ലാതെ അവൻ ഇഷ്ടപ്രകാരം ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു. ഇച്ഛാനുസൃത രൂപം ധരിക്കുന്ന മുനി ധ്യാനകാഷ്ഠൻ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ…

Verse 44

धर्मगुप्तौ मुनेः शापादुन्मत्तः प्रययौ पुरीम् । उन्मत्तरूपं तं दृष्ट्वा मंत्रिणस्तु नृपोत्तमम्

മുനിയുടെ ശാപം മൂലം ധർമഗുപ്തൻ ഉന്മത്തനായി നഗരത്തിലേക്കു പോയി. അവന്റെ ആ വിക്ഷിപ്തരൂപം കണ്ട മന്ത്രിമാർ ഉത്തമരാജാവിനെ സമീപിച്ചു.

Verse 45

पितुः सकाशमा निन्यू रेवातीरे मनोरमे । तस्मै निवेदयामासुर्मतिभ्रंशं सुतस्य ते

അവർ അവനെ രേവാനദിയുടെ മനോഹര തീരത്ത് പിതാവിന്റെ അടുക്കലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. പുത്രന് സംഭവിച്ച ബുദ്ധിഭ്രംശം അവനോട് അറിയിച്ചു.

Verse 46

ज्ञात्वा तु पुत्रवृत्तांतं नन्दस्तस्य पिता तदा । पुत्रमादाय तरसा जैमिनेरन्तिकं ययौ । तस्मै निवेदयामास पुत्रवृत्तान्तमादितः

പുത്രവൃത്താന്തം അറിഞ്ഞ പിതാവായ നന്ദൻ അപ്പോൾ വേഗത്തിൽ മകനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ജൈമിനിയുടെ സന്നിധിയിലേക്കു പോയി. തുടക്കം മുതൽ പുത്രന്റെ മുഴുവൻ കാര്യവും അവനോട് നിവേദിച്ചു.

Verse 47

भगवञ्जैमिने पुत्रो ममाद्योन्मत्ततां गतः

ഹേ ഭഗവൻ ജൈമിനി! എന്റെ പുത്രൻ ഇന്ന് ഉന്മാദാവസ്ഥയിൽ പതിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 48

अस्योन्मादविनाशाय ब्रूह्युपायं महामुने । इति पृष्टश्चिरं दध्यौ जैमिनिर्मुनिपुंगवः

ഹേ മഹാമുനേ! ഈ ഉന്മാദം നശിപ്പാനുള്ള ഉപായം പറയുക. ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ട മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ജൈമിനി ദീർഘനേരം ധ്യാനിച്ചു।

Verse 49

ध्यात्वा तु सुचिरं कालं नृपं नंदमथाब्रवीत् । ध्यानकाष्ठस्य शापेन ह्युन्म त्तस्ते सुतोऽभवत्

ദീർഘകാലം ധ്യാനിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം രാജാവ് നന്ദനോട് പറഞ്ഞു—ധ്യാനകാഷ്ഠന്റെ ശാപം കൊണ്ടാണ് നിന്റെ പുത്രൻ ഉന്മത്തനായത്।

Verse 50

तस्य शापस्य मोक्षार्थमुपायं प्रब्रवीमि ते । दक्षिणांबुनिधौ सेतौ पुण्ये पापविनाशने

ആ ശാപമോചനത്തിനായി ഞാൻ നിനക്ക് ഉപായം പറയുന്നു—ദക്ഷിണ സമുദ്രത്തിലെ സേതുവിൽ, പുണ്യവും പാപനാശകവുമായ സ്ഥലത്ത്।

Verse 51

धनुष्कोटिरिति ख्यातं तीर्थमस्ति महत्तरम् । पवित्राणां पवित्रं च मंगलानां च मंगलम्

ധനുഷ്കോടി എന്നു പ്രസിദ്ധമായ അതിമഹത്തായ തീർത്ഥം ഉണ്ട്—അത് പവിത്രങ്ങളിൽ പരമപവിത്രവും മംഗളങ്ങളിൽ പരമമംഗളവും ആകുന്നു।

Verse 52

श्रुतिसिद्धं महापुण्यं ब्रह्महत्यादिशोधकम् । नीत्वा तत्र सुतं तेऽद्य स्नापयस्व महीपते

ഇത് ശ്രുതിസിദ്ധമായ മഹാപുണ്യകർമ്മമാണ്; ബ്രഹ്മഹത്യാദി മഹാപാപങ്ങളെയും ശോധനം ചെയ്യുന്നതാണ്. ഹേ മഹീപതേ, ഇന്ന് നിന്റെ പുത്രനെ അവിടെ കൊണ്ടുപോയി സ്നാനം ചെയ്യിക്കൂ.

Verse 53

उन्मादस्तत्क्षणादेव तस्य नश्येन्न संशयः । इत्युक्तस्तं प्रणम्यासौ जैमिनिं मुनिपुंगवम्

അവന്റെ ഉന്മാദം ആ നിമിഷം തന്നേ നശിക്കും—സംശയമില്ല. ഇങ്ങനെ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടവൻ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ ജൈമിനിയെ പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 54

नंदः पुत्रं समादाय धनुष्कोटिं ययौ तदा । तत्र च स्नापयामास पुत्रं नियमपूर्वकम्

അപ്പോൾ നന്ദൻ പുത്രനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ധനുഷ്കോടിയിലേക്കു പോയി. അവിടെ നിയമപൂർവം വിധിപ്രകാരം പുത്രനെ സ്നാനം ചെയ്യിച്ചു.

Verse 55

स्नानमात्रात्ततः सद्यो नष्टोन्मादोऽभवत्सुतः । स्वयं सस्नौ स नन्दोपि धनुष्कोटौ सभक्तिकम्

ആ സ്നാനം മാത്രത്താൽ തന്നെ പുത്രന്റെ ഉന്മാദം ഉടൻ നശിച്ചു. നന്ദനും ധനുഷ്കോടിയിൽ ഭക്തിയോടെ സ്വയം സ്നാനം ചെയ്തു.

Verse 56

उषित्वा दिनमेकं तु सपुत्रस्तु पिता तदा । सेवित्वा रामनाथं च सांबमूर्तिं घृणानिधिम्

പിന്നീട് പിതാവ് പുത്രനോടുകൂടെ അവിടെ ഒരു ദിവസം പാർത്തു; കരുണാനിധിയായ, ഉമാസഹിത ശിവസ്വരൂപനായ രാമനാഥനെ സേവിച്ച് ആരാധിച്ചു.

Verse 57

पुत्रमापृच्छय नंदस्तं प्रययौ तपसे वनम् । गते पितरि पुत्रोऽपि धर्मगुप्तो नृपो द्विजाः

പുത്രനോട് വിടപറഞ്ഞ് നന്ദൻ തപസ്സിനായി വനത്തിലേക്കു പോയി. പിതാവ് പോയശേഷം പുത്രനും—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, രാജാ ധർമഗുപ്തൻ—

Verse 58

प्रददौ रामनाथाय बहुवित्तानि भक्तितः । ब्राह्मणेभ्यो धनं धान्यं क्षेत्राणि च ददौ तदा

അവൻ ഭക്തിയോടെ രാമനാഥനു ധാരാളം ധനം സമർപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രാഹ്മണർക്കു ധനം, ധാന്യം, കൃഷിഭൂമികളും ദാനമായി നൽകി।

Verse 59

प्रययौ मंत्रिभिः सार्धं स्वां पुरीं तदनंतरम् । धर्मेण पालयामास राज्यं निहतकण्टकम्

അതിനുശേഷം അവൻ മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ തന്റെ നഗരത്തിലേക്കു പോയി. ധർമ്മപ്രകാരം രാജ്യം ഭരിച്ചു; രാജ്യത്തിലെ കഠിനതകളും കന്റകങ്ങളും നീങ്ങി।

Verse 60

पितृपैतामहं विप्रा धर्मगुप्तोऽतिधार्मिकः । उन्मादैरप्यपस्मारैर्ग्रहैर्दुष्टैश्च ये नराः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, പിതൃ-പിതാമഹപരമ്പര പ്രകാരം അതിധാർമ്മികനായ ധർമഗുപ്തൻ പ്രസ്താവിച്ചു—ഉന്മാദം, അപസ്മാരം, ദുഷ്ടഗ്രഹപീഡ എന്നിവകൊണ്ട് ബാധിതരായവർ—

Verse 61

ग्रस्ता भवंति विप्रेंद्रास्तेऽपि चात्र निमज्जनात् । धनुष्कोटौ विमुक्ताः स्युः सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവർ എത്രത്തോളം ഗ്രസ്തരായാലും ഇവിടെ നിമജ്ജനം ചെയ്താൽ അവരും ധനുഷ്കോടിയിൽ വിമുക്തരാകും. സത്യം, സത്യം ഞാൻ പറയുന്നു।

Verse 62

परित्यज्य धनुष्कोटिं तीर्थमन्यद्व्रजेत्तु यः । सिद्धं स गोपयस्त्यक्त्वा स्नुहीक्षीरं प्रयाचते

ധനുഷ്കോടി തീർത്ഥം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരു തീർത്ഥത്തിലേക്കു പോകുന്നവൻ, സിദ്ധമായ ഗോക്ഷീരം വിട്ട് സ്നുഹീ ചെടിയുടെ ക്ഷീരസദൃശമായ ഒട്ടുന്ന ലാറ്റക്സ് യാചിക്കുന്ന മൂഢനുപമൻ ആകുന്നു।

Verse 63

धनुष्कोटिर्धनुष्कोटिर्धनुष्कोटिरिति द्विजाः । त्रिः पठन्तो नरा ये तु यत्र क्वापि जलाशये

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഏതൊരു ജലാശയത്തിലും ‘ധനുഷ്കോടി, ധനുഷ്കോടി, ധനുഷ്കോടി’ എന്നു മൂന്നു പ്രാവശ്യം പാരായണം ചെയ്യുന്നവർ,

Verse 64

स्नांति सर्वे नरास्ते वै यास्यंति ब्रह्मणः पदम् । एवं वः कथिता विप्रा धर्मगुप्तकथा शुभा

അവരെല്ലാവരും സത്യമായും (ആ തീർത്ഥത്തിൽ) സ്നാനം ചെയ്തവരുപോലെ ഫലം പ്രാപിച്ച് ബ്രഹ്മപദം പ്രാപിക്കും. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഇങ്ങനെ നിങ്ങൾക്കു ഈ ശുഭ ധർമഗുപ്തകഥ പറഞ്ഞു।

Verse 65

यस्याः श्रवणमात्रेण ब्रह्महत्या विनश्यति । स्वर्णस्तेयादयश्चान्ये नश्येयुः पापसंचयाः

അതിന്റെ ശ്രവണമാത്രത്താൽ തന്നെ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപം നശിക്കുന്നു; സ്വർണ്ണസ്തേയം മുതലായ മറ്റു പാപസഞ്ചയങ്ങളും ഇല്ലാതാകുന്നു।