Adhyaya 9

Verse 1

व्यास उवाच । श्रूयतां राजशार्दूल पुण्यमाख्यानमुत्तमम् । स्तूयमानो । जगन्नाथ इदं वचनमब्रवीत्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജശാർദൂലാ! അത്യുത്തമവും പുണ്യപ്രദവുമായ ഈ ആഖ്യാനം ശ്രവിക്കൂ. സ്തുതിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ജഗന്നാഥൻ ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 2

विष्णुरुवाच । किमर्थमागताः सर्वे ब्रह्माद्याः सुरसत्तमाः । पृथिव्यां कुशलं कच्चित्कुतो वो भयमागतम्

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ബ്രഹ്മാദി ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും എന്തു കാരണത്താൽ വന്നിരിക്കുന്നു? ഭൂമിയിൽ എല്ലാം കുശലമാണോ? നിങ്ങൾക്കു ഭയം എവിടെ നിന്നു വന്നു?

Verse 3

ततः प्रोवाच वै हृष्टो ब्रह्मा तं केशवं वचः । न भयं विद्यतेऽस्माकं त्रैलोक्ये सचराचरे

അപ്പോൾ ഹർഷിതനായ ബ്രഹ്മൻ കേശവനോടു പറഞ്ഞു—ചരാചരസഹിതമായ ത്രിലോകങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾക്ക് എവിടെയും ഭയം ഇല്ല.

Verse 4

एकविज्ञापनार्थाय आगतोऽहं तवांतिके । तदहं संप्रवक्ष्यामि तदेतच्छृणु मे वचः

ഒരു മാത്രം അപേക്ഷ അറിയിക്കാനായി ഞാൻ നിന്റെ സമീപത്തു വന്നിരിക്കുന്നു. അത് ഞാൻ പൂർണ്ണമായി പറയും—എന്റെ വചനം കേൾക്കുക.

Verse 5

परं तु पूर्वं धर्मेण स्थापितं तीर्थमुत्तमम् । तद्द्रष्टुकामोऽहं देव त्वत्प्रसादाज्जनार्दन

എന്നാൽ പൂർവ്വം ധർമ്മത്താൽ പരമോത്തമമായ ഒരു തീർത്ഥം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹേ ദേവ ജനാർദ്ദന, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ ആ തീർത്ഥം ദർശിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 6

तत्र त्वं देवदेवेश गमने कुरु मानसम् । यथा सत्तीर्थतां याति धर्मारण्यमनुत्तमम्

അതുകൊണ്ട് ഹേ ദേവദേവേശ, അവിടേക്ക് പോകുവാൻ മനസ്സുറപ്പിക്കണമേ; അങ്ങനെ അനുത്തമ ധർമ്മാരണ്യം സതീർത്ഥത്വം പ്രാപിക്കട്ടെ.

Verse 7

विष्णुरुवाच । साधुसाधु महाभाग त्वर्यतां तत्र मा चिरम् । ममापि चित्तं तत्रैव तद्दर्शनेस्ति लालसम्

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു— “സാധു, സാധു, മഹാഭാഗാ! അവിടേക്ക് വേഗം പോകാം; താമസിക്കരുത്. ആ സ്ഥാനദർശനത്തിനായി എന്റെ മനസ്സും അത്യന്തം ആകാംക്ഷിക്കുന്നു.”

Verse 8

व्यास उवाच । तार्क्ष्यमारुह्य गोविंद स्तत्रागाच्छीघ्रमेव हि । ततो धर्मेण ते देवाः सेंद्राः सर्षिगणास्तथा

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു— “താർക്ഷ്യൻ (ഗരുഡൻ) മേൽ കയറി ഗോവിന്ദൻ അതിവേഗം അവിടെ എത്തി. തുടർന്ന് ധർമ്മാനുസൃതമായി ക്രമത്തിൽ ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരും ഋഷിഗണങ്ങളും കൂടി പുറപ്പെട്ടു.”

Verse 9

ब्रह्मविष्णुमहेशाद्या दृष्टा दूरान्मुमोद च । धर्मराजोपि तान्दृष्ट्वा देवा न्विष्णुपुरोगमान्

ദൂരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശൻ മുതലായവരെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ ആനന്ദിച്ചു. വിഷ്ണുവിനെ മുൻപാക്കി വന്ന ദേവന്മാരെ കണ്ട ധർമ്മരാജനും ഹർഷിച്ചു.

Verse 10

आगतः स्वाश्रमात्तत्र पूजां प्रगृह्य तत्पुरः । आसनादुत्थितः शीघ्रं सपर्याद्यं प्रगृह्य च । एकैकस्य चकाराथ पूजां चैव पृथक्पृथक्

സ്വാശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പൂജാസാമഗ്രികൾ എടുത്തുകൊണ്ട് അവൻ അവിടെ എത്തി അവരുടെ മുമ്പിൽ ചെന്നു. ആസനത്തിൽ നിന്ന് വേഗം എഴുന്നേറ്റ് അതിഥിസത്കാരോപകരണങ്ങൾ കൈക്കൊണ്ട് ഓരോരുത്തർക്കും വേറേവേറെ പൂജ നടത്തി.

Verse 11

चकार पूजां विधिवत्तेषां तत्रार्कनंदनः । आसनेषूपवेश्याथ पूजां कृत्वा गरीयसीम्

അവിടെ അർക്കനന്ദനൻ (ധർമ്മരാജൻ) വിധിപൂർവ്വം അവരുടെ പൂജ നടത്തി. തുടർന്ന് അവരെ ആസനങ്ങളിൽ ഇരുത്തി, അത്യുത്തമവും ഗൗരവപൂർണ്ണവുമായ ആ പൂജ സമാപിപ്പിച്ചു.

Verse 12

यम उवाच । तीर्थरूपमिदं क्षेत्रं प्रसादाद्देवकीसुत । त्वत्तोषविधिना चाद्य कृपया च शिवस्य च

യമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവകീസുതാ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഈ ക്ഷേത്രം തീർത്ഥരൂപമായിരിക്കുന്നു. ഇന്ന് നിന്നെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയ വിധിയാലും ശിവന്റെ കരുണയാലും ഇതിന്റെ പാവനത പൂർണ്ണമായി പ്രകാശിച്ചു.

Verse 13

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः । अद्य मे सफलं स्थानं काजेशानां समागमात्

ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം ഫലവത്തായി, ഇന്ന് എന്റെ തപസും ഫലവത്തായി. ഇന്ന് ഇവിടെ എന്റെ വാസവും ഫലവത്തായി, കാരണം ഈശാനദേവന്മാരുടെ മംഗളസംഗമം സംഭവിച്ചു.

Verse 14

व्यास उवाच । एवं स्तुतस्तदा विष्णुः प्रोवाच मधुरं वचः । तुष्टोऽस्मि धर्म राजेंद्र अहं स्तोत्रेण ते विभो

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട വിഷ്ണു മധുരവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു—“ഹേ ധർമ്മരാജേന്ദ്ര, ഹേ വിഭോ! നിന്റെ സ്തോത്രത്താൽ ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്.”

Verse 15

किंचित्प्रार्थय मत्तोऽहं करोमि तव वांछितम् । यत्तेऽस्त्यभीप्सितं तुभ्यं तद्ददामि न संशयः

“എന്നോട് എന്തെങ്കിലും പ്രാർത്ഥിക്കൂ; നിന്റെ ആഗ്രഹം ഞാൻ നിറവേറ്റും. നിനക്ക് സത്യമായി അഭീഷ്ടമായത് എന്തായാലും, അത് ഞാൻ നിനക്കു നൽകും—സംശയമില്ല.”

Verse 16

यम उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश वांछितं कुरुषे यदि । धर्मारण्ये महापुण्ये ऋषीणामाश्रमान्कुरु

യമൻ പറഞ്ഞു—നീ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, ഹേ ദേവേശാ, എന്റെ വാഞ്ഛ നിറവേറ്റുമെങ്കിൽ, ഈ മഹാപുണ്യ ധർമ്മാരണ്യത്തിൽ ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങൾ സ്ഥാപിക്കണമേ.

Verse 17

वसंति वाडवा यत्र यजंति चैव याज्ञिकाः । वेदनिर्घोषसंयुक्तं भाति तत्तीर्थमुत्तमम्

വാഡവർ വസിക്കുന്നിടത്തും യാജ്ഞികർ നിരന്തരം യജ്ഞം ചെയ്യുന്നിടത്തും, വേദഘോഷം മുഴങ്ങുന്നിടത്തും—അവിടെ ആ തീർത്ഥം പരമോത്തമമായി ദീപ്തമാകുന്നു।

Verse 18

अब्राह्मणमिदं तीर्थं पीडयिष्यंति जन्तवः । तस्मात्त्वं वाडवाञ्छौरे समानय ऋषी न्बहून् । धर्मारण्यं यथा भाति त्रैलोक्ये सचराचरे

ബ്രാഹ്മണരില്ലാത്ത ഈ തീർത്ഥം ജീവികൾ പീഡിപ്പിക്കും. അതിനാൽ, ഹേ ശൗരേ, അനേകം വാഡവരെ കൊണ്ടുവരികയും അനേകം ഋഷിമാരെയും സമാഹരിക്കയും ചെയ്‌തുകൊൾക—ധർമാരണ്യം ത്രിലോകമാകെ, ചരാചരസഹിതം, ദീപ്തമാകേണ്ടതിന്।

Verse 19

ततो विष्णुः सहस्राक्षः सहस्रशीर्षः सहस्रपात् । सहस्रशस्तदा रूपं कृतवान्धर्मवत्सलः । यस्मिन्स्थाने च ये विप्राः सदाचाराः शुभव्रताः

അപ്പോൾ സഹസ്രനേത്രനും സഹസ്രശിരസ്സും സഹസ്രപാദനും ആയ ധർമവത്സല വിഷ്ണു അനേകരൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു. ആ സ്ഥലത്ത് സദാചാരികളും ശുഭവ്രതധാരികളും ആയ വിപ്രർ പ്രതിഷ്ഠിതരായി।

Verse 20

अशेषधर्मकुशलाः सर्वशास्त्रविशारदाः । तपोज्ञाने महाख्याता ब्रह्मयज्ञपरायणाः । स्थापिता ऋषयः सर्वे सहस्राण्यष्टादशैव तु

ആ ഋഷിമാരെല്ലാം അവിടെ സ്ഥാപിതരായി—ധർമത്തിന്റെ എല്ലാ അംശങ്ങളിലും നിപുണർ, സർവശാസ്ത്രവിശാരദർ, തപസ്സിലും ജ്ഞാനത്തിലും മഹാപ്രസിദ്ധർ, ബ്രഹ്മയജ്ഞപരായണർ. അവരുടെ എണ്ണം പതിനെട്ടായിരം.

Verse 21

नानादेशात्समानीय स्थापितास्तत्र तैः सुरैः । आश्रमांश्च बहूंस्तत्र काजेशैरपि निर्मितान्

പല ദേശങ്ങളിൽ നിന്നു സമാഹരിച്ച് ആ ദേവന്മാർ അവരെ അവിടെ സ്ഥാപിച്ചു. അവിടെ കാജേശന്മാരാൽ കൂടി അനേകം ആശ്രമങ്ങൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 22

धर्मोपदेशात्कृष्णेन ब्रह्मणा च शिवेन च । स्वेस्वे स्थाने यथायोग्ये स्थापयामास केशवः

കൃഷ്ണനും ബ്രഹ്മാവും ശിവനും നൽകിയ ധർമ്മോപദേശം അനുസരിച്ച് കേശവൻ യോഗ്യതയ്ക്കും വിധിക്കും ഒത്തവണ്ണം ഓരോരുത്തരെയും തത്തത്ത സ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 23

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्वंशे समुत्पन्ना ब्राह्मणा वेदपारगाः । स्थापिताः सपरीवाराः पुत्रपौत्रसमावृताः । शिष्यैश्च बहुभिर्युक्ता अग्निहोत्रपरायणाः । तेषां स्थानानि नामानि यथावच्च वदस्व मे

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—വേദപാരഗന്മാരായ ആ ബ്രാഹ്മണർ ഏത് വംശത്തിൽ ജനിച്ചു? അവർ കുടുംബസഹിതം ഇവിടെ സ്ഥാപിതരായി, പുത്രപൗത്രന്മാർ ചുറ്റിനിൽക്കുകയും, അനേകം ശിഷ്യന്മാരോടുകൂടി, അഗ്നിഹോത്രപരായണരായും ഇരിക്കുന്നു. അവരുടെ സ്ഥാനങ്ങളും പേരുകളും യഥാവത്തായി എനിക്ക് പറയുക।

Verse 24

व्यास उवाच । श्रूयतां नृपशार्दूल धर्म्मारण्यनिवासिनाम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശാർദൂല, ധർമ്മാരണ്യനിവാസികളുടെ വൃത്താന്തം ശ്രവിക്കൂ।

Verse 25

महात्मनां ब्राह्मणानामृषीणामूर्ध्वरेतसाम् । तेषां वै पुत्रपौत्राणां नामानि च वदाम्यहम्

ഊർദ്ധ്വരേതസ്സുകളായ മഹാത്മ ബ്രാഹ്മണ ഋഷിമാരുടെ പുത്രപൗത്രന്മാരുടെ പേരുകൾ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 26

चतुर्विशतिगोत्राणि द्विजानां पांडवर्षभ । तेषां शाखाः प्रशाखाश्च पुत्रपौत्रादयस्तथा

ഹേ പാണ്ഡവവൃഷഭ, ദ്വിജന്മാർക്ക് ഇരുപത്തിനാലു ഗോത്രങ്ങളുണ്ട്; അവർക്കു ശാഖ-പ്രശാഖകളും പുത്ര-പൗത്രാദി പരമ്പരകളും കൂടിയുണ്ട്।

Verse 27

जज्ञिरे बहवः पुत्राः शतशोऽथ सहस्रशः । चतुर्विशतिमुख्यानां नामानि प्रवदामि ते । द्विजानामृषयः प्रोक्ताः प्रवराणि तथा शृणु

നൂറുകളായും ആയിരങ്ങളായും അനേകം പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു. ഇനി ഞാൻ നിനക്കു ഇരുപത്തിനാലു പ്രധാന ഗോത്രങ്ങളുടെ നാമങ്ങൾ പറയും; ദ്വിജർക്കു പ്രസിദ്ധമായ ഋഷിമാരെയും പ്രവരങ്ങളെയും കൂടി ശ്രവിക്കൂ.

Verse 28

भारद्वाजस्तथा वत्सः कौशिकः कुश एव च । शांडिल्यः काश्यपश्चैव गौतमश्छांधनस्तथा

ഭാരദ്വാജൻ, വത്സൻ, കൗശികൻ, കുശൻ; ശാണ്ഡില്യൻ, കാശ്യപൻ, ഗൗതമൻ, ഛാംധനൻ—ഇവയാണ് പേരോടെ പറയപ്പെട്ട വംശ-ഗോത്രങ്ങൾ.

Verse 29

जातूकर्ण्यस्तथा वत्सो वसिष्ठो धारणस्तथा । आत्रेयो भांडिलश्चैव लौकिकाश्च इतः परम्

ജാതൂകർണ്യനും വത്സനും; വസിഷ്ഠനും ധാരണനും; ആത്രേയനും ഭാണ്ഡിലനും; പിന്നീടു ലൗകിക ഗോത്രങ്ങളും (ഉൾപ്പെടുന്നു).

Verse 30

कृष्णायनोपमन्युश्च गार्ग्यमुद्गलमौषकाः । पुण्यासनः पराशरः कौंडिन्यश्च ततः परम्

കൃഷ്ണായനനും ഉപമന്യുവും; ഗാർഗ്യർ, മുദ്ഗലർ, മൗഷകർ; പുണ്യാസനൻ, പരാശരൻ, പിന്നെ കൗണ്ഡിന്യൻ.

Verse 31

तथा गान्यासनश्चैव प्रवराणि चतुर्विंशतिः । जामदग्न्यस्य गोत्रस्य प्रवराः पंच एव हि

അതുപോലെ ഗാന്യാസനവും ഉണ്ട്—ഈ എണ്ണത്തിൽ പ്രവരങ്ങൾ ഇരുപത്തിനാലാണ്. എന്നാൽ ജാമദഗ്ന്യ ഗോത്രത്തിന് പ്രവരങ്ങൾ വാസ്തവത്തിൽ അഞ്ചേ ഉള്ളൂ.

Verse 32

भार्गवश्च्यवनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । पंचैते प्रवरा राजन्विख्याता लोकविश्रुताः

ഹേ രാജാവേ, ഭാർഗവൻ, ച്യവനൻ, ആപ്നുവാനൻ, ഊർവൻ, ജാമദഗ്ന്യൻ—ഈ അഞ്ചു പ്രവർമാർ ലോകത്തിൽ വിഖ്യാതരും സർവത്ര പ്രസിദ്ധരുമാകുന്നു।

Verse 33

एवं गोत्रसमुत्पन्ना वाडवा वेदपारगाः । द्विजपूजाक्रियायुक्ता नानाक्रतुक्रियापराः

ഇങ്ങനെ ആ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച വാഡവർ വേദപാരംഗതരായിരുന്നു; ദ്വിജപൂജാ-സേവയിൽ ഏർപ്പെട്ടും നാനാവിധ യജ്ഞക്രിയകളിൽ പരായണരുമായിരുന്നു।

Verse 34

गुणेन संहिता आसन् षट्कर्मनिरताश्च ये । एवंविधा महाभागा नानादेशभवा द्विजाः

അവർ സദ്ഗുണങ്ങളാൽ സമന്വിതരായി, ഷട്കർമങ്ങളിൽ നിരതരായിരുന്നു; ഇത്തരത്തിലുള്ള മഹാഭാഗ്യ ദ്വിജർ നാനാദേശങ്ങളിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 35

भामेवसं तृतीयं च प्रवराः पंच एव हि । भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वजामदग्न्यसंयुताः । आत्रेयोऽर्चनानसश्च श्यावास्येति तृतीयकः

നിശ്ചയമായും അഞ്ചു പ്രവർമാർ ഉണ്ട്; അവയിൽ മൂന്നാമൻ ഭാമേവസൻ. അവർ ഭാർഗവ, ച്യവന, ആപ്നുവാന, ഊർവ, ജാമദഗ്ന്യ എന്നിവരോടു ബന്ധിതരാണ്; മൂന്നാം (ത്രയം) ആയി ആത്രേയ, അർച്ചനാനസ, ശ്യാവാസ്യ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 36

अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा दुष्टाः कुटिलगामिनः । धनिनो धर्मनिष्ठाश्च वेदवेदांगपारगाः

ഈ ഗോത്രത്തിൽ ചില വിപ്രർ ദുഷ്ടരും കപടാചാരികളുമായും കാണപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ചിലർ ധനവാന്മാരായി ധർമ്മനിഷ്ഠരായി വേദ-വേദാംഗങ്ങളിൽ പാരംഗതരുമായും ഉണ്ടാകുന്നു।

Verse 37

दानभोगरताः सर्वे श्रौतस्मार्तेषु संमताः । मांडव्यगोत्रे विज्ञेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

അവരെല്ലാം ദാനത്തിലും ഭോഗത്തിലും താല്പര്യമുള്ളവരും ശ്രൗത-സ്മാർത്ത കർമ്മങ്ങളിൽ സമ്മതരുമാണ്. അഞ്ച് പ്രവരങ്ങളോടുകൂടിയ മാണ്ഡവ്യ ഗോത്രത്തിൽപ്പെട്ടവരായി അവരെ അറിയണം.

Verse 38

भार्गवश्च्यावनो ऽत्रिश्चाप्नुवानौर्वस्तथैव च । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्राः श्रुतिस्मृतिपरायणाः

ഭാർഗ്ഗവൻ, ച്യവനൻ, അത്രി, ആപ്നുവാനൻ, ഔർവ്വൻ എന്നിവരാണ് പ്രവരങ്ങൾ. ഈ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രാഹ്മണർ ശ്രുതിയിലും സ്മൃതിയിലും തത്പരരായിരിക്കും.

Verse 39

रोगिणो लोभिनो दुष्टा यजने याजने रताः । ब्रह्मक्रिया पराः सर्वे मांडव्याः कुरुसत्तम

ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠാ, മാണ്ഡവ്യർ രോഗികളും അത്യാഗ്രഹികളും ദുഷ്ടരും യജ്ഞം ചെയ്യുന്നതിലും ചെയ്യിക്കുന്നതിലും താല്പര്യമുള്ളവരും ബ്രഹ്മക്രിയയിൽ മുഴുകിയവരുമാണ്.

Verse 40

गार्ग्यस्य गोत्रे ये जातास्तेषां तु प्रवरास्त्रयः । अंगिराश्चांबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः

ഗാർഗ്യ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ചവർക്ക് മൂന്ന് പ്രവരങ്ങളാണുള്ളത്. അംഗിരസ്സ്, അംബരീഷൻ, മൂന്നാമതായി യൗവനാശ്വൻ എന്നിവയാണവ.

Verse 41

अस्मिन्गोत्रे समुत्पन्नाः सद्वृत्ताः सत्यभाषिणः । शांताश्च भिन्नवर्णाश्च निर्द्धनाश्च कुचैलिनः

ഈ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ചവർ സദാചാരമുള്ളവരും സത്യം പറയുന്നവരും ശാന്തരും വ്യത്യസ്ത നിറമുള്ളവരും ദരിദ്രരും മുഷിഞ്ഞ വസ്ത്രം ധരിക്കുന്നവരുമായിരിക്കും.

Verse 42

संगवात्सल्ययुक्ताश्च वेदशास्त्रेषु निश्चलाः । वत्सगोत्रे द्विजा भूप प्रवराः पंच एव हि

ഹേ രാജാവേ! വത്സഗോത്രത്തിലെ ദ്വിജർ സാംഗത്യവും വാത്സല്യവും നിറഞ്ഞവർ, വേദശാസ്ത്രങ്ങളിൽ അചഞ്ചലർ; ആ വംശത്തിൽ തീർച്ചയായും അഞ്ചു പ്രസിദ്ധ പ്രവരങ്ങളുണ്ട്।

Verse 43

भार्गवश्च्यवनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । एभिस्तु पंच विख्याता द्विजा ब्रह्मस्वरूपिणः

ഭാർഗവൻ, ച്യവനൻ, ആപ്നുവാനൻ, ഔർവൻ, ജമദഗ്നികൻ—ഈ അഞ്ചുപേരാൽ പ്രവരങ്ങൾ പ്രസിദ്ധം; അവരോട് ബന്ധപ്പെട്ട ദ്വിജർ ബ്രഹ്മസ്വരൂപികളായി ഖ്യാതരാണ്।

Verse 44

शांता दांताः सुशीलाश्च धर्मपुत्रैः सुसंयुता । वेदाध्ययनहीनाश्च कुशलाः सर्वकर्मसु

അവർ ശാന്തരും ദമിതരും സുഷീലരും; ധർമ്മപുത്രന്മാരോടു ചേർന്ന് നന്നായി നിലകൊള്ളുന്നു. വേദാധ്യയനം കുറവായാലും എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളിലും നിപുണരാണ്।

Verse 45

सुरूपाश्च सदाचाराः सर्वधर्मेषु निष्ठिताः । दानधर्म रताः सर्वे अन्नदा जलदा द्विजाः

അവർ സുന്ദരരൂപികളും സദാചാരികളും സർവ്വധർമ്മങ്ങളിൽ നിഷ്ഠിതരും. എല്ലാവരും ദാനധർമ്മത്തിൽ രതർ—അന്നദാതാക്കളും ജലദാതാക്കളുമായ ദ്വിജർ।

Verse 46

दयालवः सुशीलाश्च सर्वभूतहिते रताः । काश्यपा ब्राह्मणा राजन्प्रवरत्रयसंयुताः

ഹേ രാജാവേ! കാശ്യപ ബ്രാഹ്മണർ ദയാലുക്കളും സുഷീലരുമാണ്, സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ രതർ; കൂടാതെ അവർ പ്രവരത്രയസഹിതരാണ്।

Verse 47

काश्यपश्चापवत्सारो नैध्रुवश्च तृतीयकः । वेदज्ञा गौरवर्णाश्च नैष्ठिका यज्ञकारकाः

കാശ്യപൻ, ആപവത്സാരൻ, നൈധ്രുവൻ—ഇവർ മൂന്നാം പ്രവരങ്ങൾ. അവർ വേദജ്ഞർ, ഗൗരവർണ്ണർ, വ്രതനിഷ്ഠർ, യജ്ഞകർതാക്കൾ.

Verse 48

प्रियवासा महादक्षा गुरुभक्तिरताः सदा । प्रतिष्ठामानव न्तश्च सर्वभूतहिते रताः

അവർ പ്രിയവാസങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു, മഹാദക്ഷർ; എപ്പോഴും ഗുരുഭക്തിയിൽ രതർ. പ്രതിഷ്ഠാസമ്പന്നരായി സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ നിരതർ.

Verse 49

यजंते च महायज्ञान्काश्यपेया द्विजातयः । धारीणसगोत्रजाश्च प्रवरैस्त्रिभिरन्विताः

കാശ്യപേയ ദ്വിജർ മഹായജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ധാരീണസ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ചവരും മൂന്നു പ്രവരങ്ങളാൽ അന്വിതരാണ്.

Verse 50

अगस्तिदर्विश्वेताश्व दध्यवाहनसंज्ञकाः । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता धर्मकर्मसमाश्रिताः

അഗസ്തി, ദർവിശ്വേതാശ്വ, ദധ്യവാഹന എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധർ. ഈ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ചവർ ധർമ്മവും സത്കർമ്മവും ആശ്രയിക്കുന്നു.

Verse 51

कर्मक्रूराश्च ते सर्वे तथैवोदरिणस्तु ते । लंबकर्णा महादंष्ट्रा द्विजा धनपरायणाः

അവർ എല്ലാവരും കർമത്തിൽ കഠിനർ; അതുപോലെ ഉദരിണർ (വലിയ വയറുള്ളവർ). ദീർഘകർണ്ണരും മഹാദംഷ്ട്രരുമായ ആ ദ്വിജർ ധനപരായണർ.

Verse 52

क्रोधिनो द्वेषिणश्चैव सर्वसत्त्वभयंकराः । लौगाक्षसोद्भवा ये वै वाडवाः सत्यसंश्रिताः

ലൗഗാക്ഷനിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച വാഡവർ സത്യാശ്രിതരെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അവർ ക്രോധികളും ദ്വേഷികളും ആയി സർവ്വജീവികൾക്കും ഭയം വരുത്തുന്നവർ.

Verse 53

प्रवराश्च त्रयस्तेषां तत्त्वज्ञानस्वरूपकाः । कश्यपश्चैव वत्सश्च वसिष्ठश्च तृतीयकः

അവരുടെ മൂന്ന് പ്രധാന പ്രവരങ്ങൾ തത്ത്വജ്ഞാനസ്വരൂപങ്ങൾ—കശ്യപൻ, വത്സൻ, മൂന്നാമൻ വസിഷ്ഠൻ.

Verse 54

सदाचारास्तु विख्याता वैष्णवा बहुवृ त्तयः । रोमभिर्बहुभिर्व्याप्ताः कृष्णवर्णास्तु वाडवाः

അവർ സദാചാരത്തിൽ പ്രസിദ്ധർ, വൈഷ്ണവഭക്തർ, അനേകം ശ്രേഷ്ഠവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടവർ; വാഡവർ ധാരാളം രോമങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടവരും കൃഷ്ണവർണ്ണക്കാരുമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 55

शांता दाताः सुशीलाश्च स्वदारनिरताः सदा । कुशिकसगोत्रे ये जाताः प्रवरैस्त्रिभिरन्विताः

കുശികസ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച് മൂന്ന് പ്രവരങ്ങളാൽ യുക്തരായവർ ശാന്തരും ദാനശീലരും സുസ്വഭാവികളും; എപ്പോഴും സ്വദാരനിരതരായിരിക്കുന്നു.

Verse 56

विश्वामित्रो देवरात औदलश्च त्रयश्च ये । अस्मिन्गोत्रे तु ये जाता दुर्बला दीनमानसाः

വിശ്വാമിത്രൻ, ദേവരാതൻ, ഔദലൻ—ഇവർ മൂന്ന് പ്രവരങ്ങൾ; എന്നാൽ ഈ ഗോത്രത്തിൽ ജനിക്കുന്ന ചിലർ ദുർബലരും ദീനമനസ്സുള്ളവരുമാകുന്നു.

Verse 57

असत्यभाषिणो विप्राः सुरूपा नृपसत्तमाः । सर्व्वविद्याकुशलिनो ब्राह्मणा ब्रह्मसत्तमाः

ചില വിപ്രർ അസത്യം പറയുന്നവരായിരിക്കും; ചിലർ സുന്ദരരൂപമുള്ള നൃപസത്തമരും. കൂടാതെ ചില ബ്രാഹ്മണർ സർവ്വവിദ്യകളിലും നിപുണർ; ബ്രഹ്മനിഷ്ഠരിൽ ബ്രഹ്മസത്തമരായി വാഴ്ത്തപ്പെടുന്നു.

Verse 58

उपमन्युसगोत्रेयाः प्रवरत्रयसंयुताः । वसिष्ठश्च भरद्वाजस्त्विंद्रप्रमद एव वा

ഉപമന്യു ഗോത്രസ്ഥർ ത്രിപ്രവരസമന്വിതർ—വസിഷ്ഠൻ, ഭരദ്വാജൻ, കൂടാതെ ഇന്ദ്രപ്രമദനും.

Verse 59

अस्मिन्गोत्रे तु ये विप्राः क्रूराः कुटिलगामिनः । दूषणा द्वेषिणस्तुच्छाः सर्वसंग्रहतत्पराः

എന്നാൽ ഈ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച ചില വിപ്രർ ക്രൂരരും കപടമാർഗ്ഗഗാമികളും, ദോഷാന്വേഷികളും ദ്വേഷികളും, തുച്ഛചിത്തരും, സർവ്വവും ശേഖരിക്കലിൽ മാത്രം തത്പരരുമായാൽ—അത്തരം ആചാരം നിന്ദ്യമാണ്.

Verse 60

कलहोत्पादने दक्षा धनिनो मानिनस्तथा । सर्वदैव प्रदुष्टाश्च दुष्टसंगरतास्तथा

അവർ കലഹം ഉണ്ടാക്കുന്നതിൽ ദക്ഷർ, ധനവാന്മാരായിട്ടും അഭിമാനികൾ; എപ്പോഴും ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവർ, ദുഷ്ടരുടെ സംഗതിയിലും ആസക്തിയിലും പതിഞ്ഞവർ.

Verse 61

रोगिणो दुर्बलाश्चैव वृत्त्युपकल्पवर्जिताः । वात्स्यगोत्रे भवा विप्राः प्रवरैः पंचभिर्युताः

വാത്സ്യ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച, പഞ്ചപ്രവരസമന്വിതരായ വിപ്രർ രോഗികളും ദുർബലരുമായും, യഥോചിത വൃത്തി-ഉപകൽപം (ജീവികാസഹായം) ഇല്ലാത്തവരായും വിവരണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 62

भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्राः स्थूलाश्च बहुबुद्धयः

ഈ വംശത്തിൽ പൂജ്യ പിതൃഋഷിമാർ—ഭാർഗവൻ, ച്യാവനൻ, ആപ്നുവാനൻ, ഔർവൻ, ജമദഗ്നി—പ്രസിദ്ധരാണ്. ഈ ഗോത്രത്തിൽ ദേഹത്തിൽ ദൃഢരും ബുദ്ധിയിൽ സമൃദ്ധരുമായ ബ്രാഹ്മണർ ജന്മിക്കുന്നു.

Verse 63

सर्वकर्मरता श्चैव सर्वधर्मेषु निश्चलाः । वेदशास्त्रार्थनिपुणा यजने याजने रताः

അവർ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളിലും രതരായി, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും അചഞ്ചലരായിരിക്കുന്നു. വേദ-ശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങളിൽ നിപുണരായി, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നതിലും മറ്റുള്ളവർക്കായി യജ്ഞം നടത്തിക്കുന്നതിലും ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 64

सदाचाराः सुरूपाश्च बुद्धितो दीर्घदर्शिनः । वात्स्यायनसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

അവർ സദാചാരികളായും സുന്ദരരൂപികളായും ബുദ്ധിയിൽ ദൂരദർശികളായും ഇരിക്കുന്നു. അവർ വാത്സ്യായന ഗോത്രത്തിൽപ്പെട്ടവർ; അഞ്ചു പ്രവരങ്ങളാൽ യുക്തരെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 65

भार्गवच्यावनाप्नुवानौर्वश्च जमदग्निकः । पूर्वोक्ताः प्रवराश्चास्य कथितास्तव भारत

ഭാർഗവൻ, ച്യാവനൻ, ആപ്നുവാനൻ, ഔർവൻ, ജമദഗ്നി—ഇവരാണ് ഈ വംശത്തിന്റെ മുൻപ് പറഞ്ഞ പ്രവരങ്ങൾ, ഹേ ഭാരതാ! ഇവ നിനക്കു പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 66

अस्मिन्गोत्रे तु ये जाता पाकयज्ञरताः सदा । लोभिनः क्रोधिनश्चैव प्रजायन्ते बहुप्रजाः

എന്നാൽ ഈ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച ചിലർ എപ്പോഴും പാകയജ്ഞാദി ഗൃഹ്യകർമ്മങ്ങളിൽ മാത്രം ആസക്തരായിരിക്കും; അവർ ലോഭികളും ക്രോധികളും ആയി, അനേകം സന്താനങ്ങളുള്ളവരായി മാറുന്നു.

Verse 67

स्नानदानादिनिरताः सर्वदाश्च जितेंद्रियाः । वापीकूपतडागानां कर्तारश्च सहस्रशः । व्रतशीला गुणज्ञाश्च मूर्खा वेदविवर्जिताः

അവർ സ്നാനം, ദാനം മുതലായ ധർമ്മകർമ്മങ്ങളിൽ നിത്യനിരതരും എപ്പോഴും ജിതേന്ദ്രിയരുമാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് വാപി, കൂപം, തടാകം എന്നിവ നിർമ്മിക്കുന്നവരും ആകുന്നു. അവർ വ്രതശീലരും ഗുണജ്ഞരുമെങ്കിലും, ചിലർ വേദാധ്യയനരഹിതരായതിനാൽ മൂഢരാകുന്നു.

Verse 68

कौशिकवंशे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । विश्वामित्रोऽघर्मषी च कौशिकश्च तृतीयकः

കൗശികവംശത്തിൽ ജനിച്ചവർ പ്രവർത്രയസമന്വിതരാണ്—വിശ്വാമിത്രൻ, അഘമർഷണൻ, മൂന്നാമതായി കൗശികൻ.

Verse 69

अस्मिन्गोत्रे च ये जाता ब्राह्मणा ब्रह्मवेदिनः । शांता दांताः सुशीलाश्च सर्वधर्मपरायणाः

ഈ ഗോത്രത്തിൽ ജനിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണർ ബ്രഹ്മവേദികളാണ്—ശാന്തർ, ദാന്തർ, സുഷീലർ, സർവ്വധർമ്മപരായണർ.

Verse 70

अपुत्रिण स्तथा रूक्षास्तेजोहीना द्विजोत्तमाः । भारद्वाजसगोत्रेयाः प्रवरैः पंचभिर्युताः

അതുപോലെ ദ്വിജോത്തമരിൽ ചിലർ അപുത്രരും, രൂക്ഷസ്വഭാവികളും, തേജോഹീനരുമാകുന്നു. അവർ ഭാരദ്വാജസഗോത്രീയർ; പഞ്ചപ്രവരങ്ങളാൽ യുക്തരെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 71

अंगिरसो बार्हस्पत्यो भारद्वाजस्तु सैन्यसः । गार्ग्यश्चै वेति विज्ञेयाः प्रवराः पंच एव च

അംഗിരസ്, ബാർഹസ്പത്യ, ഭാരദ്വാജ, സൈന്യ, ഗാർഗ്യ—ഇവരെയാണ് അഞ്ചു പ്രവർകളായി അറിയേണ്ടത്.

Verse 72

अस्मिन्गोत्रे च ये जाता वाडवा धनिनः शुभाः । वस्त्रालंकरणोपेता द्विजभक्तिपरायणाः

ഈ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച വാഡവർ ധനവാന്മാരും മംഗളകരരുമാകുന്നു; ഉത്തമ വസ്ത്രാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരായി, ദ്വിജന്മാരുടെ (ബ്രാഹ്മണരുടെ) ഭക്തി-സേവയിൽ പരായണരായിരിക്കുന്നു।

Verse 73

ब्रह्मभोज्यपराः सर्वे सर्वधर्मपरायणाः । काश्यपगोत्रे यै जाताः प्रवरत्रयसंयुताः

അവർ എല്ലാവരും ബ്രഹ്മഭോജ്യം (ബ്രാഹ്മണ-ഭോജനവിരുന്ന്) അർപ്പിക്കുന്നതിൽ തത്പരരും സർവ്വധർമ്മങ്ങളിൽ സ്ഥിരരുമാകുന്നു; കാശ്യപഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ചവർ ത്രിപ്രവരസമന്വിതർ।

Verse 74

काश्यपश्चापवत्सारो रैभ्येति विश्रुतास्त्रयः । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा रक्ताक्षाः क्रूरदृष्टयः

കാശ്യപൻ, ആപവത്സാരൻ, റൈഭ്യൻ—ഇവർ പ്രസിദ്ധമായ മൂന്ന് പ്രവരങ്ങൾ; ഈ ഗോത്രത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളും കഠിന ദൃഷ്ടിയും ഉള്ള ബ്രാഹ്മണരും ഉണ്ടാകുന്നു।

Verse 75

जिह्वालौल्यरताः सर्वे सर्वे ते पारमार्थिनः । निर्धना रोगिणश्चैते तस्करानृतभाषिणः

അവർ എല്ലാവരും ജിഹ്വാലൗല്യത്തിൽ (രുചിയും വാക്കിന്റെ ചാഞ്ചല്യവും) ആസക്തരായിട്ടും പരമാർത്ഥം പ്രസംഗിക്കുന്നു; ഇവർ ദരിദ്രരും രോഗികളും, കള്ളരും അസത്യഭാഷികളും ആകുന്നു।

Verse 76

शास्त्रार्थावेदिनः सर्वे वेदस्मृतिविवर्जिताः । शुनकेषु च ये जाता विप्रा ध्यानपरायणाः

അവർ എല്ലാവരും ശാസ്ത്രാർത്ഥം അറിയുന്നവരായിട്ടും വേദ-സ്മൃതിവിഹീനർ; ശുനകരിൽ ജനിച്ച ബ്രാഹ്മണർ ധ്യാനത്തിൽ പരായണരാകുന്നു।

Verse 77

तपस्विनो योगिनश्च वेदवेदांगपारगाः । साधवश्च सदाचारा विष्णुभक्तिपरायणाः

അവർ തപസ്വികളും യോഗികളും ആകുന്നു; വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതർ. അവർ സാദുക്കൾ, സദാചാരികൾ, വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ പൂർണ്ണപരായണർ.

Verse 78

ह्रस्वकाया भिन्नवर्णा बहुरामा द्विजोत्तमाः । दयालाः सरलाः शांता ब्रह्मभोज्यपरायणाः

ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജർ ഹ്രസ്വകായരും വിവിധ വർണ്ണക്കാരും, പലരും മനോഹരസ്വഭാവമുള്ളവരും ആകുന്നു; അവർ ദയാലുക്കൾ, ലളിതർ, ശാന്തർ, ബ്രാഹ്മണ-ഭോജ്യം (പവിത്ര അതിഥിസത്കാരം) പാലനത്തിൽ പരായണർ.

Verse 79

शौनकसेषु ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । भार्गवशौनहोत्रेति गार्त्स्यप्रमद इति त्रयः

ശൗനകവംശത്തിൽ ജനിച്ചവർ പ്രവർത്രയത്തോടെ യുക്തർ—‘ഭാർഗവ’, ‘ശൗനഹോത്ര’, ‘ഗാർത്സ്യപ്രമദ’—എന്നിവയാണ് ആ മൂന്ന് പ്രവർകൾ.

Verse 80

अस्मिन्देशे समुत्पन्ना वाडवा दुःसहा नृप । महोत्कटा महाकायाः प्रलंबाश्च मदोद्धताः

ഹേ രാജാവേ! ഈ ദേശത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച വാഡവർ സഹിക്കാനാകാത്തവർ—അതീവ ഉഗ്രർ, മഹാകായർ, ദീർഘദേഹികൾ, മദഗർവത്തിൽ ഉദ്ധതർ.

Verse 81

क्लेशरूपाः कृष्णवर्णाः सर्वशास्त्रविशारदाः । बहुभुजो मानिनो दक्षा राग द्वेषोपवर्जिताः

അവർ ക്ലേശത്തിന്റെ രൂപംപോലെ, കൃഷ്ണവർണ്ണമുള്ളവർ; എങ്കിലും സർവശാസ്ത്രങ്ങളിലും വിശാരദർ. അവർ ബഹുഭുജർ (അത്യന്തം ശക്തിമാൻ), മാനഗർവികൾ, ദക്ഷർ, രാഗദ്വേഷരഹിതർ.

Verse 82

सुवस्त्रभूषारूपा वै ब्राह्मणा ब्रह्मवादिनः । वसिष्ठगोत्रे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः

സുവസ്ത്രധാരികളായി, ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരായി, മനോഹരരൂപികളായ ആ ബ്രാഹ്മണർ സത്യബ്രഹ്മവാദികളാണ്. വസിഷ്ഠഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച അവർ ത്രിപ്രവരസമന്വിതരെന്നു പ്രസിദ്ധർ.

Verse 83

वसिष्ठो भारद्वाजश्च इन्द्रप्रमद एव च । अस्मिन्गोत्रे भवा विप्रा वेदवेदांगपारगाः

വസിഷ്ഠൻ, ഭാരദ്വാജൻ, ഇന്ദ്രപ്രമദൻ—ഇവരാണ് ഈ ഗോത്രത്തിലെ പ്രവർമാർ. ഈ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രാഹ്മണർ വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതരായിരിക്കും.

Verse 84

याज्ञिका यज्ञशीलाश्च सुस्वराः सुखिनस्तथा । द्वेषिणो धनवंतश्च पुत्रिणो गुणिनस्तथा

അവർ യാജ്ഞികർ, യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠരായവർ; മധുരസ്വരമുള്ളവർ, സന്തുഷ്ടരും സുഖികളും. എങ്കിലും അവർ ദ്വേഷികളായും ധനവാന്മാരായും പുത്രവാന്മാരായും ഗുണവാന്മാരായും വിവരണപ്പെടുന്നു.

Verse 85

विशालहृदया राजञ्छूराः शत्रुनिबर्हणाः । गौतमसगोत्रे ये जाताः प्रवराः पंच एव हि

ഹേ രാജാവേ, അവർ വിശാലഹൃദയരും ശൂരന്മാരും ശത്രുനിബർഹകരുമാണ്. ഗൗതമഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ചവർക്കു നിശ്ചയമായും അഞ്ചു പ്രവർമാർ ഉണ്ട്.

Verse 86

कौत्सगार्ग्योमवाहाश्च असितो देवलस्तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता विप्राः परमपावनाः

കൗത്സൻ, ഗാർഗ്യൻ, ഓമവാഹൻ, അതുപോലെ അസിതൻ, ദേവലൻ—ഇവരാണ് (ഈ ഗോത്രത്തിലെ) പ്രവർമാർ. ഈ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച ബ്രാഹ്മണർ പരമപാവനരായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 87

परोपकारिणः सर्वे श्रुतिस्मृति परायणाः । बकासनाश्च कुटिलाश्छद्मवृत्तिपरास्तथा

എല്ലാവരും പരോപകാരികളും ശ്രുതി‑സ്മൃതികളിൽ പരായണരുമാണ്; എങ്കിലും ചിലർ കൊക്കുപോലെ കപടരും കുതിലരും വഞ്ചനാപരമായ വൃത്തിയിൽ ലീനരുമാകുന്നു.

Verse 88

नानाशास्त्रार्थनिपुणा नानाभरणभूषिताः । वृक्षादिकर्मकुशला दीर्घरोषाश्च रोगिणः

അവർ പല ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥത്തിൽ നിപുണരും വിവിധ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരുമാണ്; വൃക്ഷാദി പ്രവൃത്തികളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, എന്നാൽ ദീർഘകാല കോപവും രോഗവും ഉള്ളവരുമാകുന്നു.

Verse 89

आंगिरसगोत्रे ये जाताः प्रवरत्रयसंयुताः । आंगिरसोंबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः

ആംഗിരസ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ചവർ ത്രിപ്രവരസമ്പന്നർ—ആംഗിരസ, അംബരീഷ, മൂന്നാമതായി യൗവനാശ്വ।

Verse 90

अस्मिन्गोत्रे च ये जाताः सत्य संभाषिणस्तथा । जितेंद्रियाः सुरूपाश्च अल्पाहाराः शुभाननाः

ഈ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ചവർ സത്യഭാഷികൾ; അവർ ജിതേന്ദ്രിയർ, സുന്ദരരൂപികൾ, അൽപാഹാരികൾ, ശുഭമുഖങ്ങൾ (തേജോമയ മുഖങ്ങൾ) ഉള്ളവർ.

Verse 91

महाव्रताः पुराणज्ञा महादानपरायणाः । निर्द्वेषिणो लोभयुता वेदाध्य यनतत्पराः

അവർ മഹാവ്രതധാരികൾ, പുരാണജ്ഞർ, മഹാദാനത്തിൽ പരായണർ; ദ്വേഷരഹിതർ—എങ്കിലും ലോഭയുക്തർ—വേദാധ്യയനത്തിൽ നിരന്തരം തത്പരർ.

Verse 92

दीर्घदर्शिमहातेजो महामायाविमोहिताः । शांडिलसगोत्रेये प्रवरत्रयसंयुताः

ദീർഘദർശികളും മഹാതേജസ്വികളും ആയിട്ടും മഹാമായയാൽ വിമോഹിതർ—ശാണ്ഡിലഗോത്രജന്മികൾ ത്രിപ്രവരസംയുതരെന്നു പ്രസിദ്ധം.

Verse 93

असितो देवलश्चैव शांडिलस्तु तृतीयकः । अस्मिन्गोत्रे महाभागाः कुब्जाश्च द्विजसत्तमाः

അസിതൻ, ദേവലൻ, മൂന്നാമൻ ശാണ്ഡിലൻ—ഇവർ ഈ ഗോത്രത്തിൽ പ്രസിദ്ധർ; ഇതിൽ മഹാഭാഗ്യരും, കുബ്ജരായാലും ദ്വിജസത്തമരുമുണ്ട്.

Verse 94

नेत्ररोगी महादुष्टा महात्यागा अनायुषः । कलहोत्पादने दक्षाः सर्वसंग्रह तत्पराः

നേത്രരോഗബാധിതർ, മഹാദുഷ്ടർ, അതിത്യാഗികൾ, അൽപായുസ്സുള്ളവർ—കലഹം ഉളവാക്കുന്നതിൽ ദക്ഷരും സർവ്വസംഗ്രഹത്തിൽ തത്പരരുമാണ്.

Verse 95

मलिना मानिनश्चैव ज्योतिःशास्त्रविशारदाः । आत्रेयसगोत्रे ये जाताः पंचप्रवरसंयुताः

മലിനാചാരികളായിട്ടും മാനമുള്ളവർ, ജ്യോതിഷശാസ്ത്രവിശാരദർ—ആത്രേയഗോത്രജന്മികൾ പഞ്ചപ്രവരസംയുതരെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 96

आत्रेयोऽर्चनानसश्यावाश्वोंगिर सोऽत्रिश्च । अस्मिन्वंशे च ये जाता द्विजास्ते सूर्यवर्चसः

ആത്രേയൻ, അർച്ചനാനസൻ, ശ്യാവാശ്വൻ, അങ്ഗിരസ്, അത്രി—ഇവർ പ്രവര ഋഷിമാർ; ഈ വംശത്തിൽ ജനിച്ച ദ്വിജർ സൂര്യസമാന വർചസ്സുള്ളവർ.

Verse 97

चंद्रवच्छीतलाः सर्वे धर्मारण्ये व्यवस्थिताः । सदाचारा महादक्षाः श्रुतिशास्त्र परायणाः

അവർ എല്ലാവരും ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശീതളവും ആശ്വാസകരവും ആകുന്നു; ധർമ്മാരണ്യത്തിൽ സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്നു. അവർ സദാചാരികൾ, മഹാദക്ഷർ, ശ്രുതി-ശാസ്ത്രപരായണർ.

Verse 98

याज्ञिकाश्च शुभाचाराः सत्यशौचपरायणाः । धर्मज्ञा दानशीलाश्च निर्मलाश्च महोत्सुकाः

അവർ യജ്ഞകർമ്മം ചെയ്യുന്നവർ, ശുഭാചാരമുള്ളവർ, സത്യവും ശൗചവും അനുസരിക്കുന്നവർ. അവർ ധർമ്മജ്ഞർ, ദാനശീലർ, നിർമലജീവിതമുള്ളവർ, മഹോത്സാഹത്തോടെ നിറഞ്ഞവർ.

Verse 99

तपःस्वाध्यायनिरता न्यायधर्मपरायणाः

അവർ തപസ്സിലും സ്വാധ്യായത്തിലും നിരതരായി, ന്യായവും ധർമ്മവും പൂർണ്ണമായി അനുസരിക്കുന്നവർ ആകുന്നു.

Verse 100

युधिष्ठिर उवाच । कथयस्व महाबाहो धर्मारण्यकथामृतम् । यच्छ्रुत्वा मुच्यते पापाद्घोराद्ब्रह्मवधादपि

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാബാഹോ! ധർമ്മാരണ്യത്തിന്റെ അമൃതസമമായ കഥ പറയുക; അത് ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഭീകര പാപങ്ങളിൽ നിന്ന്, ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്നുപോലും, മോചിതനാകും.

Verse 110

मातंगी च महादेवी वाणी च मुकुटेश्वरी । भद्री चैव महाशक्तिः संहारी च महाबला

മാതംഗീ മഹാദേവി, വാണി മുകുടേശ്വരി, ഭദ്രീ മഹാശക്തി, സംഹാരീ മഹാബലാ—ഇവയാണ് അവളുടെ പൂജ്യരൂപങ്ങൾ.

Verse 120

भोभो ब्रह्मन्द्विजातीनां शुश्रूषार्थं प्रकल्पय । सृष्टिर्हि शाश्वतीवाद्य द्विजोघोपि सुखी भवेत् । विष्णोर्वाक्यमभिश्रुत्य ब्रह्मा लोकपितामहः

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ദ്വിജന്മാരുടെ ശുശ്രൂഷയ്ക്കായി ക്രമീകരണം ചെയ്‌ക. സൃഷ്ടിയുടെ നിയമം ശാശ്വതമാണ്; അതിനാൽ ബ്രാഹ്മണസമൂഹവും സുഖത്തോടെ ഇരിക്കും. വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ലോകപിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാ അതുപോലെ പ്രവർത്തിച്ചു.

Verse 121

संस्मरन्कामधेनुं वै स्मरणेनैव तत्क्षणे । आगता तत्र सा धेनुर्धर्मारण्ये पवित्रके

കാമധേനുവിനെ സ്മരിച്ച ഉടനെ, ആ സ്മരണയാൽ തന്നെ അവൾ ക്ഷണത്തിൽ അവിടെ എത്തി—പവിത്രവും പുണ്യപ്രദവും ആയ ധർമാരണ്യത്തിൽ.