Adhyaya 11

Verse 1

सूत उवाच । पिंगला नाम या वेश्या मया पूर्वमुदाहृता । शिवभक्तार्चनात्पुण्यात्त्यक्त्वा पूर्वकलेवरम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മുൻപ് ഞാൻ പറഞ്ഞ പിംഗലാ എന്ന വേശ്യ, ശിവഭക്തരുടെ പൂജയിൽ നിന്നുള്ള പുണ്യഫലത്താൽ തന്റെ മുൻ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു.

Verse 2

चन्द्रांगदस्य सा भूयः सीमंतिन्यामजायत । रूपौदार्यगुणोपेता नाम्ना वै कीर्तिमालिनी

അവൾ വീണ്ടും ചന്ദ്രാംഗദന്റെ ഭാര്യയായി ജനിച്ചു—സൗന്ദര്യം, ഔദാര്യം, സദ്ഗുണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമ്പന്നയായി; അവളുടെ നാമം കീർത്തിമാലിനി ആയിരുന്നു.

Verse 3

भद्रायुरपि तत्रैव राजपुत्रो वणिक्पतेः । ववृधे सदने भानुः शुचाविव महातपाः

അവിടെയേ ഭദ്രായു എന്ന രാജകുമാരനും ആ വണിക്‌പ്രഭുവിന്റെ ഭവനത്തിൽ വളർന്നു; ശുചികാലത്തിലെ വർധിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ മഹാതേജസ്സോടെ ദീപ്തനായി।

Verse 4

तस्यापि वैश्यनाथस्य कुमारस्त्वेक उत्तमः । स नाम्ना सुनयः प्रोक्तो राजसूनोः सखाऽभवत्

ആ വൈശ്യനാഥനുമൊരു ഉത്തമപുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ‘സുനയ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി, രാജകുമാരന്റെ സഖാവായി।

Verse 5

तावुभौ परमस्निग्धौ राजवैश्यकुमारकौ । चित्रक्रीडावुदारांगौ रत्नाभरणमंडितौ

ആ രണ്ടുപേരും—രാജകുമാരനും വൈശ്യകുമാരനും—പരമസ്നേഹിതരായിരുന്നു; നാനാവിധ ക്രീഡകളിൽ രമിച്ച്, ഉദാരദേഹലക്ഷണങ്ങളോടെ, രത്നാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരായിരുന്നു।

Verse 6

तस्य राजकुमारस्य ब्राह्मणैः स वणिक्पतिः । संस्कारान्कारयामास स्वपुत्रस्यापि विस्तरात्

ആ രാജകുമാരനുവേണ്ടി ആ വണിക്‌പ്രഭു ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ സംസ്കാരങ്ങൾ നടത്തിച്ചു; അതുപോലെ തന്റെ പുത്രന്റെയും വിധിപൂർവം വിശദമായി നടത്തിച്ചു।

Verse 7

काले कृतोपनयनौ गुरुशुश्रूषणे रतौ । चक्रतुः सर्वविद्यानां संग्रहं विनयान्वितौ

യോഗ്യകാലത്ത് ഇരുവരുടെയും ഉപനയനം നടന്നു; ഗുരുശുശ്രൂഷയിൽ രതരായി, വിനയസമ്പന്നരായി, അവർ സർവ്വവിദ്യകളുടെയും സംഗ്രഹം അഭ്യസിച്ചു।

Verse 8

अथ राजकुमारस्य प्राप्ते षोडशहायने । स एव ऋषभो योगी तस्य वेश्मन्युपाययौ

അനന്തരം രാജകുമാരൻ പതിനാറാം വയസ്സിലെത്തിയപ്പോൾ, അതേ ഋഷഭയോഗി അവന്റെ വസതിയിലേക്കു വന്നു ചേർന്നു।

Verse 9

सा राज्ञी स कुमारश्च शिवयोगिनमागतम् । मुहुर्मुहुः प्रणम्योभौ पूजयामासतुर्मुदा

രാജ്ഞിയും കുമാരനും ശിവയോഗി വന്നെത്തുന്നതു കണ്ടു, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിച്ചു; ഇരുവരും ആനന്ദത്തോടെ അദ്ദേഹത്തെ പൂജിച്ചു ആദരിച്ചു।

Verse 10

ताभ्यां च पूजितः सोऽथ योगीशो हृष्टमानसः । तं राजपुत्रमुद्दिश्य बभाषे करुणार्द्रधीः

അവർ പൂജിച്ചതിനാൽ യോഗീശ്വരൻ ഹൃദയം നിറഞ്ഞു സന്തോഷിച്ചു; കരുണയാൽ ദ്രവിച്ച മനസ്സോടെ രാജപുത്രനെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് സംസാരിച്ചു।

Verse 11

शिवयोग्युवाच । कच्चित्ते कुशलं तात त्वन्मातुश्चाप्यनामयम् । कच्चित्त्वं सर्वविद्यानामकार्षीश्च प्रतिग्रहम्

ശിവയോഗി പറഞ്ഞു—“വത്സാ, നിനക്ക് സുഖമാണോ? നിന്റെ മാതാവും രോഗമില്ലാതെ ഉണ്ടോ? നീ എല്ലാ വിദ്യകളും യഥാവിധി പഠിച്ചു സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ടോ?”

Verse 12

कच्चिद्गुरूणां सततं शुश्रूषातत्परो भवान् । कच्चित्स्मरसि मां तात तव प्राणप्रदं गुरुम्

“നീ എപ്പോഴും ഗുരുക്കന്മാരുടെ ശുശ്രൂഷയിൽ തൽപരനാണോ? വത്സാ, നിനക്ക് പ്രാണം നൽകിയ ഗുരുവായ എന്നെ നീ സ്മരിക്കുന്നുണ്ടോ?”

Verse 13

एवं वदति योगीशे राज्ञी सा विनयान्विता । स्वपुत्रं पादयोस्तस्य निपात्यैनमभाषत

യോഗീശ്വരൻ ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്യുമ്പോൾ, വിനയസമ്പന്നയായ രാജ്ഞി തന്റെ പുത്രനെ അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വീഴ്ത്തി പ്രണാമിപ്പിച്ചു; പിന്നെ അവനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു പറഞ്ഞു।

Verse 14

एष पुत्रस्तव गुरो त्वमस्य प्राणदः पिता । एष शिष्यस्तु संग्राह्यो भवता करुणात्मना

“ഹേ ഗുരുദേവാ! ഇവൻ നിങ്ങളുടെ പുത്രനാണ്; കാരണം നിങ്ങൾ തന്നെയാണ് അവന് പ്രാണദാതാവായ പിതാവ്. അതിനാൽ കരുണാസ്വഭാവനായ നിങ്ങൾ ഈ ശിഷ്യനെ സ്വീകരിച്ച് അനുഗ്രഹിക്കണം.”

Verse 15

अतो बन्धुभिरुत्सृष्टमनाथं परिपालय । अस्मै सम्यक्सतां मार्गमुपदेष्टुं त्वमर्हसि

“അതിനാൽ ബന്ധുക്കൾ ഉപേക്ഷിച്ച ഈ അനാഥസമാനനായ നിരാശ്രയനെ സംരക്ഷിക്കണം. സജ്ജനന്മാർ അനുസരിക്കുന്ന മാർഗം അവനോട് ശരിയായി ഉപദേശിക്കാൻ നിങ്ങൾ അർഹനാണ്.”

Verse 16

इति प्रसादितो राज्ञ्या शिवयोगी महामतिः । तस्मै राजकुमाराय सन्मार्गमुपदिष्टवान्

രാജ്ഞിയുടെ അപേക്ഷയാൽ പ്രസന്നനായ മഹാമതിയായ ശിവയോഗി ആ രാജകുമാരനോട് സന്മാർഗം ഉപദേശിച്ചു।

Verse 17

ऋषभ उवाच । श्रुतिस्मृतिपुराणेषु प्रोक्तो धर्मः सनातनः । वर्णाश्रमानुरूपेण निषेव्यः सर्वदा जनैः

ഋഷഭൻ അരുളിച്ചെയ്തു— “ശ്രുതി, സ്മൃതി, പുരാണങ്ങളിൽ സനാതനധർമ്മം പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. വർണ്ണാശ്രമാനുസരിച്ച് ജനങ്ങൾ അതിനെ എപ്പോഴും ആചരിക്കണം.”

Verse 18

भज वत्स सतां मार्गं सदेव चरितं चर । न देवाज्ञां विलंघेथा मा कार्षीर्देवहेलनम्

വത്സാ! സജ്ജന്മാരുടെ മാർഗം ആശ്രയിച്ച് ദേവോചിതമായി ചരിക്ക. ദേവാജ്ഞ ലംഘിക്കരുത്; ദേവന്മാരെ അവഹേളിക്കരുത്.

Verse 19

गोदेवगुरुविप्रेषु भक्तिमान्भव सर्वदा । चांडालमपि संप्राप्तं सदा संभावयातिथिम्

ഗോ, ദേവന്മാർ, ഗുരു, ബ്രാഹ്മണർ ഇവരോടു സദാ ഭക്തിയോടെ ഇരിക്ക. ചാണ്ഡാലൻ വന്നാലും അവനെ അതിഥിയായി കരുതി എപ്പോഴും ആദരിക്ക.

Verse 20

सत्यं न त्यज सर्वत्र प्राप्तेऽपि प्राणसंकटे । गोब्राह्मणानां रक्षार्थमसत्यं त्वं वद क्वचित्

പ്രാണസങ്കടം വന്നാലും എല്ലായിടത്തും സത്യം വിട്ടുകളയരുത്. എന്നാൽ ഗോബ്രാഹ്മണരുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ചില സാഹചര്യങ്ങളിൽ അസത്യം പറയുന്നതും ഉചിതമാകാം.

Verse 21

परस्वेषु परस्त्रीषु देवब्राह्मण वस्तुषु । तृष्णां त्यज महाबाहो दुर्लभेष्वपि वस्तुषु

മഹാബാഹോ! പരധനം, പരസ്ത്രീ, ദേവന്മാരുടെയും ബ്രാഹ്മണരുടെയും വസ്തുക്കളോടുള്ള തൃഷ്ണ ഉപേക്ഷിക്ക. അവ ദുർലഭവും മോഹിപ്പിക്കുന്നതുമായിരുന്നാലും.

Verse 22

सत्कथायां सदाचारे सद्व्रते च सदागमे । धर्मादिसंग्रहे नित्यं तृष्णां कुरु महामते

മഹാമതേ! സത്കഥ, സദാചാരം, സദ്വ്രതം, സദാഗമം എന്നിവയോടു നിത്യം ആകാംക്ഷ വളർത്തുക; ധർമ്മാദി ഗുണങ്ങളെ സ്ഥിരമായി സമാഹരിച്ചു പാലിക്കയും ചെയ്യുക.

Verse 23

स्नाने जपे च होमे च स्वाध्याये पितृतर्पणे । गोदेवातिथिपूजासु निरालस्यो भवानघ

ഹേ നിർമലനേ! സ്നാനം, ജപം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, പിതൃതർപ്പണം, കൂടാതെ ഗോ-ദേവ-അതിഥി പൂജകളിൽ ആലസ്യം വിട്ട് ഉത്സാഹത്തോടെ ഇരിക്കണം।

Verse 24

क्रोधं द्वेषं भयं शाठ्यं पैशुन्य मसदाग्रहम् । कौटिल्यं दंभमुद्वेगं यत्नेन परिवर्जय

ശ്രമത്തോടെ ക്രോധം, ദ്വേഷം, ഭയം, ശാഠ്യം, പൈശുന്യം, അസദാഗ്രഹം, കൗടില്യം, ദംഭം, ഉദ്വേഗം—ഇവയെല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കണം।

Verse 25

क्षात्रधर्मरतोऽपि त्वं वृथा हिंसां परित्यज । शुष्कवैरं वृथालापं परनिदां च वर्जय

നീ ക്ഷാത്രധർമ്മത്തിൽ നിരതനായാലും വ്യർഥഹിംസ ഉപേക്ഷിക്ക; ഫലമില്ലാത്ത വൈരം, വെറുതെ വാക്കുകൾ, പരനിന്ദ എന്നിവയും ഒഴിവാക്കുക।

Verse 26

मृगया द्यूतपानेषु स्त्रीषु स्त्रीविजितेषु च । अत्याहारमतिक्रोधमतिनिद्रामतिश्रमम्

വേട്ട, ചൂതാട്ടം, മദ്യപാനം, സ്ത്രീകളിൽ അത്യാസക്തി, സ്ത്രീകളുടെ അധീനത; കൂടാതെ അതിഭക്ഷണം, അതിക്രോധം, അതിനിദ്ര, അതിശ്രമം—ഇവയെല്ലാം ഒഴിവാക്കണം।

Verse 27

अत्यालापमतिक्रीडां सर्वदा परिवर्जय

അതിയായി സംസാരിക്കൽയും അതിയായി കളിക്കൽയും—ഈ രണ്ടും എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കുക।

Verse 28

अतिविद्यामतिश्रद्धामतिपुण्यमतिस्मृतिम् । अत्युत्साहमतिख्यातिमतिधैर्यं च साधय

അത്യധിക വിദ്യ, ആഴമുള്ള ശ്രദ്ധ, മഹാപുണ്യം, ദൃഢസ്മൃതി, ഉന്നതോത്സാഹം, സത്കീർത്തി, അചലധൈര്യം—ഇവയെല്ലാം সাধിക്കൂ।

Verse 29

सकामो निजदारेषु सक्रोधो निज शत्रुषु । सलोभः पुण्यनिचये साभ्यसूयो ह्यधर्मिषु

കാമം സ്വന്തം ഭാര്യയിലേയ്ക്ക് മാത്രം നിയന്ത്രിക്കൂ; ക്രോധം സ്വന്തം ശത്രുക്കളോടേയ്ക്ക് മാത്രം വിടൂ; ലോഭം പുണ്യസഞ്ചയത്തിനായിരിക്കട്ടെ; അധർമികളോടേയ്ക്ക് മാത്രം അഭ്യസൂയ/രോഷം വയ്ക്കൂ।

Verse 30

सद्वेषो भव पाखण्डे सरागः सज्जनेषु च । दुर्बोधो भव दुर्मंत्रे बधिरः पिशुनोक्तिषु

പാഖണ്ഡത്തോടു യുക്തമായ ദ്വേഷം വയ്ക്കുക; സജ്ജനരോടു അനുരാഗം പുലർത്തുക; ദുഷ്ടോപദേശത്തിൽ എളുപ്പം വഴങ്ങാതെ—അതിൽ ദുര്ബോധനായിരിക്കുക; പിശുനരുടെ വാക്കുകൾക്കു ബധിരനായിരിക്കുക।

Verse 31

धूर्त्तं चंडं शठं क्रूरं कितवं चपलं खलम् । पतितं नास्तिकं जिह्मं दूरतः परिवर्जय

ധൂർത്തൻ, ചണ്ഡൻ, ശഠൻ, ക്രൂരൻ, കിതവൻ (ചൂതാട്ടക്കാരൻ), ചപലഖലൻ, പതിതൻ, നാസ്തികൻ, ജിഹ്മൻ (കപടൻ)—ഇവരെ ദൂരത്തുനിന്നേ പരിവർജ്ജിക്കൂ।

Verse 32

आत्मप्रशंसा मा कार्षीः परिज्ञातेंगितो भव । धने सर्वकुटुंबे च नात्यासक्तः सदा भव

സ്വയംപ്രശംസ ചെയ്യരുത്; സാഹചര്യങ്ങളുടെയും മനുഷ്യരുടെ സൂചനകളുടെയും അഭിപ്രായങ്ങളുടെയും അർത്ഥം തിരിച്ചറിയുന്നവനായിരിക്കുക. ധനത്തിലും സമസ്ത കുടുംബത്തിലും ഒരിക്കലും അത്യധികം ആസക്തനാകരുത്।

Verse 33

पत्न्याः पतिव्रतायाश्च जनन्याः श्वशुरस्य च । सतां गुरोश्च वचने विश्वासं कुरु सर्वदा

പതിവ്രതയായ ഭാര്യ, മാതാവ്, ശ്വശുരൻ, കൂടാതെ സജ്ജനന്മാരുടെയും ഗുരുവിന്റെയും വചനങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ഭക്തിയോടെ വിശ്വാസം വെക്കുക।

Verse 34

आत्मरक्षापरो नित्यमप्रमत्तो दृढव्रतः । विश्वासं नैव कुर्वीथाः स्वभृत्येष्वपि कुत्र चित्

എപ്പോഴും ആത്മരക്ഷയിൽ തത്പരനായി, ജാഗ്രതയോടെ, ദൃഢവ്രതനായി ഇരിക്കുക; എവിടെയും—സ്വന്തം ഭൃത്യന്മാരിലും പോലും—വിശ്വാസം വെക്കരുത്।

Verse 35

विश्वस्तं मा वधीः कंचिदपि चोरं महामते । अपापेषु न शंकेथाः सत्यान्न चलितो भव

ഹേ മഹാമതേ! നിന്നിൽ വിശ്വസിച്ചവനെ—അവൻ കള്ളനായാലും—ഒരിക്കലും ഹാനിക്കരുത്. നിരപരാധികളെ സംശയിക്കരുത്; സത്യത്തിൽ നിന്ന് വിചലിതനാകരുത്।

Verse 36

अनाथं कृपणं वृद्धं स्त्रियं बालं निरागसम् । परिरक्ष धनैः प्राणैर्बुद्ध्या शक्त्या बलेन च

അനാഥൻ, ദരിദ്രൻ, വൃദ്ധൻ, സ്ത്രീ, ബാലൻ, നിരപരാധി എന്നിവരെ സംരക്ഷിക്കുക—ധനത്താൽ, പ്രാണത്താൽ, ബുദ്ധിയാൽ, സാമർത്ഥ്യത്താൽ, ബലത്താലും.

Verse 37

अपि शत्रुं वधस्यार्हं मा वधीः शरणागतम् । अप्यपात्रं सुपात्रं वा नीचो वापि महत्तमः

വധയോഗ്യനായ ശത്രുവായാലും, ശരണം തേടി വന്നവനെ കൊല്ലരുത്—അവൻ അപാത്രനായാലും സുപാത്രനായാലും, നീചനായാലും മഹത്തമനായാലും.

Verse 38

यो वा को वापि याचेत तस्मै देहि शिरोपि च । अपि यत्नेन महता कीर्तिमेव सदार्जय

ആരെങ്കിലും നിന്നോട് യാചിച്ചാൽ അവനു നൽകുക—ആവശ്യമെങ്കിൽ സ്വന്തം ശിരസ്സും പോലും. മഹത്തായ പരിശ്രമത്തോടെ നിത്യം സത്കീർത്തി മാത്രമേ സമ്പാദിക്കൂ.

Verse 39

राज्ञां च विदुषां चैव कीर्तिरेव हि भूषणम् । सत्कीर्तिप्रभवा लक्ष्मीः पुण्यं सत्कीर्तिसंभवम्

രാജാക്കന്മാർക്കും പണ്ഡിതന്മാർക്കും യഥാർത്ഥ ആഭരണം കീര്ത്തിയത്രേ. സത്കീർത്തിയിൽ നിന്നാണ് ലക്ഷ്മി ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; പുണ്യവും സത്കീർത്തിയിൽ നിന്നുതന്നെ ജനിക്കുന്നു.

Verse 40

सत्कीर्त्या राजते लोकश्चंद्रश्चंद्रिकया न्यथा । गजाश्वहेमनिचयं रत्नराशिं नगोपमम्

സത്കീർത്തിയാൽ ലോകം ദീപ്തമാകുന്നു; ചന്ദ്രൻ ചന്ദ്രികയാൽ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ. ആന-കുതിരക്കൂട്ടങ്ങളാലോ സ്വർണ്ണസഞ്ചയങ്ങളാലോ പർവ്വതസമാന രത്നരാശിയാലോ അല്ല.

Verse 41

अकीर्त्योपहतं सर्वं तृणवन्मुंच सत्वरम् । मातुः कोपं पितुः कोपं गुरोः कोपं धनव्य यम्

അപകീർത്തിയാൽ മുറിവേറ്റും മലിനമായും ഉള്ളതെല്ലാം പുല്ലെന്നപോലെ കരുതി ഉടൻ ഉപേക്ഷിക്കൂ. മാതാവിന്റെ കോപം, പിതാവിന്റെ കോപം, ഗുരുവിന്റെ കോപം—ധനവും ക്ഷേമവും നശിപ്പിക്കുന്നവയാണ്.

Verse 42

पुत्राणामपराधं च ब्राह्मणानां क्षमस्व भोः । यथा द्विजप्रसादः स्यात्तथा तेषां हितं चर

ഹേ മഹോദയാ, നിന്റെ പുത്രന്മാരുടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും അപരാധങ്ങൾ ക്ഷമിക്കൂ. ദ്വിജർ പ്രസന്നരായി അനുഗ്രഹിക്കുവാൻ വിധം അവരുടെ ഹിതം ആചരിക്കൂ.

Verse 43

राजानं संकटे मग्नमुद्धरेयुर्द्विजोत्तमा । आयुर्यशो बलं सौख्यं धनं पुण्यं प्रजोन्नतिः

ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ ദുരിതത്തിൽ മുങ്ങിയ രാജാവിനെ ഉയർത്തി രക്ഷിക്കുവാൻ കഴിവുള്ളവർ. അവരുടെ ആശ്രയത്തിൽ ആയുസ്സ്, യശസ്, ബലം, സുഖം, ധനം, പുണ്യം, പ്രജകളുടെ അഭ്യുദയം എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 44

कर्मणा येन जायेत तत्सेव्यं भवता सदा । देशं कालं च शक्तिं च कार्यं चा कार्यमेव च

ഏത് കർമംകൊണ്ടു ശുഭഫലം ജനിക്കുമോ, അതിനെ നീ എപ്പോഴും സേവിച്ചു ആചരിക്കണം. ദേശം, കാലം, സ്വന്തം ശേഷി, ചെയ്യേണ്ടത്, ചെയ്യരുതാത്തത് എന്നിവയും വിചാരിക്കണം।

Verse 45

सम्यग्विचार्य यत्नेन कुरु कार्यं च सर्वदा । न कुर्याः कस्यचिद्बाधां परबाधां निवारय

ശരിയായി ആലോചിച്ച് പരിശ്രമത്തോടെ എപ്പോഴും കർത്തവ്യം നിർവഹിക്കണം. ആരെയും പീഡിപ്പിക്കരുത്; മറ്റുള്ളവർ വരുത്തുന്ന പീഡ തടയണം।

Verse 46

चोरान्दुष्टांश्च बाधेथाः सुनीत्या शक्तिमत्तया । स्नाने जपे च होमे च दैवे पित्र्ये च कर्मणि

കള്ളന്മാരെയും ദുഷ്ടന്മാരെയും സുനീതിയാലും ശക്തിയാലും നിയന്ത്രിക്കണം. സ്നാനം, ജപം, ഹോമം, ദേവകർമ്മം, പിതൃകർമ്മം എന്നിവയിൽ നിത്യം ഏർപ്പെട്ടിരിക്കണം।

Verse 47

अत्वरो भव निद्रायां भोजने भव सत्वरः । दाक्षिण्ययुक्तमशठं सत्यं जनमनोहरम्

നിദ്രയിൽ അതിവേഗം കാണിക്കരുത്; എന്നാൽ ഭക്ഷണത്തിൽ (യോഗ്യ സമയത്തും അളവിലും) തത്സരനാകണം. സൗജന്യയുക്തനും കപടരഹിതനും സത്യവാനും ജനമനോഹരനും ആയിരിക്കണം।

Verse 48

अल्पाक्षरमनंतार्थं वाक्यं ब्रूहि महामते । अभीतो भव सर्वत्र विपक्षेषु विपत्सु च

ഹേ മഹാമതേ! അല്പാക്ഷരങ്ങളിൽ അനന്താർത്ഥമുള്ള വാക്യം ഉച്ചരിക്ക. പ്രതിപക്ഷത്തിനിടയിലും വിപത്തുകളിലും എല്ലായിടത്തും നിർഭയനായി ഇരിക്ക.

Verse 49

भीतो भव ब्रह्मकुले न पापे गुरुशासने । ज्ञातिबंधुषु विप्रेषु भार्यासु तनयेषु च

ബ്രാഹ്മണകുലത്തെക്കുറിച്ച് ജാഗ്രത പുലർത്തുക; പാപത്തെക്കുറിച്ച് ഒരിക്കലും അശ്രദ്ധ കാണിക്കരുത്; ഗുരുശാസനത്തിൽ ഭയഭക്തിയോടെ വിനീതനായി ഇരിക്കുക. ബന്ധുക്കൾ, സുഹൃത്തുകൾ, വിപ്രർ, ഭാര്യമാർ, പുത്രന്മാർ എന്നിവരോടും സൂക്ഷ്മത പാലിക്കുക.

Verse 50

समभावेन वर्तेथास्तथा भोजनपंक्तिषु । सतां हितोपदेशेषु तथा पुण्य कथासु च

സമഭാവത്തോടെ പെരുമാറുക; ഭോജനപങ്ക്തികളിലും അതുപോലെ ഇരിക്കുക. സജ്ജനരുടെ ഹിതോപദേശങ്ങളിലും പുണ്യകഥകളിലും സ്ഥിരമായി ശ്രദ്ധയോടെ സ്വീകരിക്കുക.

Verse 51

विद्यागोष्ठीषु धर्म्यासु क्वचिन्मा भूः पराङ्मुखः । शुचौ पुण्यजलस्यांते प्रख्याते ब्रह्मसंकुले

ധാർമ്മികമായ വിദ്യാഗോഷ്ഠികളിൽ ഒരിക്കലും മുഖം തിരിക്കരുത്. ശുചിയായ സ്ഥലത്ത്—പുണ്യജലത്തിന്റെ തീരത്ത്—പ്രസിദ്ധവും ബ്രാഹ്മണസമാകീർണ്ണവുമായിടത്ത് വസിക്കണം.

Verse 52

महादेशे शिवमये वस्तव्यं भवता सदा । कुलटा गणिका यत्र यत्र तिष्ठति कामुकः

നീ എപ്പോഴും ശിവമയമായ മഹാദേശത്തിൽ വസിക്കണം. എവിടെയെവിടെ കുലടയോ ഗണികയോ ഉണ്ടോ, എവിടെയെവിടെ കാമുകൻ തങ്ങുന്നുവോ—

Verse 53

दुर्देशे नीचसंबाधे कदाचिदपि मा वस । एकमेवाश्रितोपि त्वं शिवं त्रिभुवनेश्वरम्

ദുര്ദേശത്തിലും നീചജനങ്ങളുടെ തിരക്കുള്ളിടത്തിലും ഒരു നിമിഷം പോലും വസിക്കരുത്. നീ ഏകശരണമായി ആശ്രയിച്ചാലും ത്രിഭുവനേശ്വരനായ ശിവനെയേ ആശ്രയിക്കണം.

Verse 54

सर्वान्देवानुपासीथास्तद्दिनानि च मानयन् । सदा शुचिः सदा दक्षः सदा शांतः सदा स्थिरः

എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഉപാസിക്കയും അവരുടെ പുണ്യദിനങ്ങളെ മാനിക്കയും ചെയ്യുക. എപ്പോഴും ശുചിയായി, എപ്പോഴും ദക്ഷനായി, എപ്പോഴും ശാന്തനായി, എപ്പോഴും സ്ഥിരനായി ഇരിക്കുക.

Verse 55

सदा विजित षड्वर्गः सदैकांतो भवानघ । विप्रान्वेदविदः शांतान्यतींश्च नियतोज्वलान्

കാമാദി ഷഡ്വർഗ്ഗമായ ആറ് അന്തർശത്രുക്കളെയും സദാ ജയിച്ച്, ഹേ നിർപാപാ, ഏകനിഷ്ഠനായി ഇരിക്കുക. വേദവിദ്യയുള്ള ശാന്ത ബ്രാഹ്മണരെയും നിയമനിഷ്ഠയിൽ ദീപ്തരായ യതികളെയും ആദരിക്കുക.

Verse 56

युग्मम् । पुण्यवृक्षान्पुण्यनदीः पुण्यतीर्थं महत्सरः । धेनुं च वृषभं रत्नं युवतीं च पतिव्रताम्

പുണ്യവൃക്ഷങ്ങളെയും പുണ്യനദികളെയും പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളെയും മഹാസരോവരങ്ങളെയും ഭക്തിയോടെ ആദരിക്കുക. അതുപോലെ ധേനുവിനെയും വൃഷഭത്തെയും രത്നത്തെയും പതിവ്രതയായ യുവതിയെയും കൂടി മാനിക്കുക.

Verse 57

आत्मनो गृहदेवांश्च सहसैव नमस्कुरु । उत्थाय समये ब्राह्मे स्वाचम्य विमलाशयः

സ്വഗൃഹദേവന്മാരെ ഉടൻ തന്നെ നമസ്കരിക്കുക. ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ്, നിർമ്മല മനസ്സോടെ ആചമനം ചെയ്യുക.

Verse 58

नमस्कृत्यात्मगुरुवे ध्यात्वा देवमुमापतिम् । नारायणं च लक्ष्मीशं ब्रह्माणं च विनायकम्

സ്വാത്മഗുരുവിനെ നമസ്കരിച്ചു ഉമാപതി ശിവനെ ധ്യാനിക്കണം; തുടർന്ന് നാരായണൻ (ലക്ഷ്മീപതി വിഷ്ണു), ബ്രഹ്മാവും വിനായകൻ ഗണേശനും ഭക്തിയോടെ പ്രണമിക്കണം।

Verse 59

स्कन्दं कात्यायनीं देवीं महालक्ष्मीं सरस्वतीम् । इन्द्रादीनथ लोकेशान्पुण्यश्लोकानृषीनपि

സ്കന്ദനെയും ദേവി കാത്യായനിയെയും മഹാലക്ഷ്മിയെയും സരസ്വതിയെയും; അതുപോലെ ഇന്ദ്രാദി ലോകേശന്മാരെയും പുണ്യശ്ലോക ഋഷിമാരെയും പ്രണമിക്കണം।

Verse 60

चिंतयित्वाथ मार्त्तंडमुद्यंतं प्रणमेत्सदा । गंधं पुष्पं च तांबूलं शाकं पक्वफलादिकम्

പിന്നീട് ഉദയിക്കുന്ന മാർത്താണ്ഡനെ (സൂര്യനെ) ധ്യാനിച്ച് എപ്പോഴും പ്രണമിക്കണം; സുഗന്ധം, പുഷ്പം, താംബൂലം, ശാകം, പാകഫലാദി എന്നിവ സമർപ്പിക്കണം।

Verse 61

शिवाय दत्त्वोपभुंक्ष्व भक्ष्यं भोज्यं प्रियं नवम् । यद्दत्तं यत्कृतं जप्तं यत्स्नातं यद्धुतं स्मृतम्

ശിവനു നിവേദ്യം അർപ്പിച്ച ശേഷം ഭക്ഷ്യവും ഭോജ്യവും പ്രിയവും നവീനവുമായ ആഹാരം സ്വീകരിക്കണം; എന്ത് ദാനം ചെയ്തു, എന്ത് ചെയ്തു, എന്ത് ജപിച്ചു, എന്ത് സ്നാനം ചെയ്തു, എന്ത് ഹോമത്തിൽ അർപ്പിച്ചു, എന്ത് സ്മരിച്ചു—

Verse 62

यच्च तप्तं तपः सर्वं तच्छिवाय निवेदय । भुंजानश्च पठन्वापि शयानो विहरन्नपि । पश्यञ्छृण्न्ववदन्गृह्णञ्छिवमेवानुचिंतय

നീ ചെയ്ത എല്ലാ തപസ്സും ശിവനു നിവേദ്യം ചെയ്യുക; ഭക്ഷിക്കുമ്പോഴും വായിക്കുമ്പോഴും, കിടക്കുമ്പോഴും സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴും; കാണുമ്പോഴും കേൾക്കുമ്പോഴും പറയുമ്പോഴും സ്വീകരിക്കുമ്പോഴും ശിവനെയേ നിരന്തരം ധ്യാനിക്കുക।

Verse 63

रुद्राक्षकंकणलसत्करदंडयुग्मो मालांतरालधृतभस्म सितत्रिपुंडूः । पंचाक्षरं परिपठन्परमंत्रराजं ध्यायन्सदा पशुपतेश्चरणं रमेथाः

പ്രകാശിക്കുന്ന രുദ്രാക്ഷ കങ്കണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഇരുകൈകളും, മാലകളുടെ ഇടയിൽ ധരിച്ച വിഭൂതിയും, ദീപ്തമായ ത്രിപുണ്ഡ്രവും ഉള്ളവനായി—പരമ മന്ത്രരാജമായ പഞ്ചാക്ഷരം നിരന്തരം ജപിച്ച്, സദാ ധ്യാനിച്ച് പശുപതി (ശിവൻ)ന്റെ പാദങ്ങളിൽ രമിക്ക.

Verse 64

इति संक्षेपतो वत्स कथितो धर्मसंग्रहः । अन्येषु च पुराणेषु विस्तरेण प्रकीर्तितः

ഹേ വത്സാ, ഇങ്ങനെ ധർമ്മസംഗ്രഹം സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞു; മറ്റു പുരാണങ്ങളിൽ അതേ വിഷയം വിശാലമായി പ്രഖ്യാതമാണ്।

Verse 65

अथापरं सर्वपुराणगुह्यं निःशेषपापौघहरं पवित्रम् । जयप्रदं सर्वविपद्विमोचनं वक्ष्यामि शैवं कवचं हिताय ते

ഇപ്പോൾ നിന്റെ ഹിതത്തിനായി ഞാൻ ശൈവ കവചം ഉപദേശിക്കുന്നു—ഇത് സർവ്വപുരാണങ്ങളുടെ ഗുഹ്യരഹസ്യം, പവിത്രം, സമസ്ത പാപപ്രവാഹം ഹരിക്കുന്നതു, ജയപ്രദം, എല്ലാ വിപത്തുകളിൽ നിന്നുമുള്ള വിമോചനദായകം।