Adhyaya 3

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । सप्तकल्पक्षया घोरास्त्वया दृष्टा महामुने । न चापीहास्ति भगवन्दीर्घायुरिह कश्चन

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു: ഹേ മഹാമുനേ, നിങ്ങൾ ഏഴ് കല്പങ്ങളുടെ ഭയങ്കര പ്രളയക്ഷയങ്ങൾ കണ്ടിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും ഹേ ഭഗവൻ, ഇവിടെ ആരും ദീർഘായുസ്സുള്ളവനല്ല.

Verse 2

त्वया ह्येकार्णवे सुप्तः पद्मनाभः सुरारिहा । दृष्टः सहस्रचरणः सहस्रनयनोदरः

നീ ഏകാർണവമായ മഹാസമുദ്രത്തിൽ ശയനിച്ചിരുന്ന പദ്മനാഭനെ—ദേവശത്രുസംഹാരകനെ—ദർശിച്ചു; അവൻ സഹസ്രചരണനും സഹസ്രനയനസമ്പന്ന ദേഹധാരിയും ആകുന്നു.

Verse 3

। अध्याय

അധ്യായം. (പാഠചിഹ്നം)

Verse 4

किं त्वयाश्चर्यभूतं हि दृष्टं च भ्रमतानघ । एतदाचक्ष्व भगवन्परं कौतूहलं हि मे

ഹേ അനഘാ! സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ നീ എന്ത് അത്ഭുതം കണ്ടു? ഹേ ഭഗവൻ ഋഷേ, അത് പറയുക; എന്റെ കൗതുകം അത്യന്തം മഹത്താണ്.

Verse 5

सम्प्राप्ते च महाघोरे युगस्यान्ते महाक्षये । अनावृष्टिहते लोके पुरा वर्षशताधिके

യുഗാന്തത്തിലെ അതിമഹാഘോര ഘട്ടം—മഹാക്ഷയം—വന്നപ്പോൾ, പുരാതനകാലത്ത് നൂറുവർഷത്തിലധികം അനാവൃഷ്ടിയാൽ ലോകം പീഡിതമായി.

Verse 6

औषधीनां क्षये घोरे देवदानववर्जिते । निर्वीर्ये निर्वषट्कारे कलिना दूषिते भृशम्

ആ ഭീകരകാലത്ത് ഔഷധികൾ നശിച്ചു; ദേവദാനവർ ഇല്ലാതായി; ബലം ക്ഷയിച്ചു; വൈദിക ‘വഷട്’ കർമ്മങ്ങൾ നിലച്ചു—കലിയാൽ എല്ലാം അത്യന്തം ദൂഷിതമായി.

Verse 7

सरित्सरस्तडागेषु पल्वलोपवनेषु च । संशुष्केषु तदा ब्रह्मन्निराकारे युगक्षये

നദികളും തടാകങ്ങളും കുളങ്ങളും ചതുപ്പുകളും ഉപവനങ്ങളും എല്ലാം വറ്റിപ്പോയപ്പോൾ, ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! യുഗാന്തത്തിലെ നിരാകാര സമയത്ത്।

Verse 8

जनं प्राप्ते महर्लोके ब्रह्मक्षत्रविशादयः । ऋषयश्च महात्मानो दिव्यतेजःसमन्विताः

ജനങ്ങൾ മഹർലോകത്തെ പ്രാപിച്ചപ്പോൾ—ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ മുതലായവർ—ദിവ്യ തേജസ്സോടെ മഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 9

स्थितानि कानि भूतानि गतान्येव महामुने । एतत्सर्वं महाभाग कथयस्व पृथक्पृथक्

ഹേ മഹാമുനേ! ഏതു ജീവികൾ നിലനിൽക്കുന്നു, ഏതു ജീവികൾ വിട്ടുപോയി? ഹേ മഹാഭാഗാ! ഇതെല്ലാം ഓരോന്നായി വ്യക്തമായി പറയുക।

Verse 10

भूतानि कानि विप्रेन्द्र कथं सिद्धिमवाप्नुयात् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्ररुद्राणां काले प्राप्ते सुदारुणे

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ആ ജീവികൾ ഏവ, സിദ്ധി എങ്ങനെ പ്രാപിക്കാം? പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രൻ, രുദ്രൻ എന്നിവർക്കും അത്യന്തം ദാരുണമായ കാലം വന്നെത്തുമ്പോൾ।

Verse 11

एवमुक्तस्ततः सोऽथ धर्मराजेन धीमता । मार्कण्डः प्रत्युवाचेदमृषिसंघैः समावृतः

ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മരാജൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഋഷിസംഘങ്ങൾ ചുറ്റിനിന്ന മാർക്കണ്ഡേയൻ അപ്പോൾ ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 12

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृण्वन्तु ऋषयः सर्वे त्वया सह नरेश्वर । महत्पुराणं पूर्वोक्तं शंभुना वायुदैवते

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരേശ്വരാ, നിന്നോടുകൂടെ സർവ്വ ഋഷികളും ശ്രവിക്കട്ടെ. ഈ മഹാപുരാണം മുൻപ് ശംഭു ദേവസ്വരൂപനായ വായുവിനോട് പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 13

वायोः सकाशात्स्कन्देन श्रुतमेतत्पुरातनम् । वसिष्ठः श्रुतवांस्तस्मात्पराशरस्ततः परम्

ഈ പുരാതന പുരാണം സ്കന്ദൻ വായുവിൽ നിന്നു ശ്രവിച്ചു. അവനിൽ നിന്നു വസിഷ്ഠൻ കേട്ടു; തുടർന്ന് പരാശരനും (പരമ്പരയായി) കേട്ടു.

Verse 14

तस्माच्च जातूकर्ण्येन तस्माच्चैव महर्षिभिः । एवं परम्पराप्रोक्तं शतसंख्यैर्द्विजोत्तमैः

അവനിൽ നിന്നു ജാതൂകർണ്യൻ ഇതു സ്വീകരിച്ചു; അവനിൽ നിന്നു വീണ്ടും മഹർഷിമാർ സ്വീകരിച്ചു. ഇങ്ങനെ ശതസംഖ്യയായ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ പരമ്പരയായി ഇതു പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 15

संहिता शतसाहस्री पुरोक्ता शंभुना किल । आलोड्य सर्वशास्त्राणि वदार्थं तत्त्वतः पुरा

നിശ്ചയം ശംഭു മുൻപ് ലക്ഷശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിത ആദ്യം പ്രസ്താവിച്ചു. സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളും മഥിച്ച്, തത്ത്വപ്രകാരം അവയുടെ സാരാർത്ഥം അന്നു വെളിപ്പെടുത്തി.

Verse 16

युगरूपेण सा पश्चाच्चतुर्धा विनियोजिता । मदप्रज्ञानुसारेण नराणां तु महर्षिभिः

പിന്നീട് യുഗസ്വഭാവം അനുസരിച്ച് മഹർഷിമാർ അതിനെ നാലായി വിന്യസിച്ചു—മനുഷ്യരുടെ ബുദ്ധിശേഷിയിലെ വ്യത്യാസം അനുസരിച്ച്.

Verse 17

आराध्य पशुभर्तारं मया पूर्वं महेश्वरम् । पुराणं श्रुतमेतद्धि तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

ഞാൻ മുമ്പ് പശുപതി മഹേശ്വരനെ ആരാധിച്ച് ഈ പുരാണം ശ്രവിച്ചിട്ടുണ്ട്; അതുകൊണ്ട് നിനക്കിത് ഒന്നും വിട്ടുപോകാതെ സമ്പൂർണ്ണമായി ഞാൻ പറയും.

Verse 18

यच्छ्रुत्वा मुच्यते जन्तुः सर्वपापैर्नरेश्वर । मानसैः कर्मजैश्चैव सप्तजन्मसु संचितैः

ഹേ നരേശ്വരാ! ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ ജീവൻ ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ സഞ്ചിതമായ മാനസികവും കർമജന്യവും ആയ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും.

Verse 19

सप्तकल्पक्षया घोरा मया दृष्टाः पुनःपुनः । प्रसादाद्देवदेवस्य विष्णोश्च परमेष्ठिनः

ദേവദേവനും പരമേശ്വരനുമായ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ ഏഴ് കല്പങ്ങളുടെ അവസാനം സംഭവിക്കുന്ന ഭയങ്കര പ്രളയങ്ങളെ വീണ്ടും വീണ്ടും കണ്ടിട്ടുണ്ട്.

Verse 20

द्वादशादित्यनिर्दग्धे जगत्येकार्णवीकृते । श्रान्तोऽहं विभ्रमंस्तत्र तरन्बाहुभिरर्णवम्

പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യന്മാർ ലോകത്തെ ദഹിപ്പിച്ച് അത് ഒരൊറ്റ മഹാസമുദ്രമാക്കിയപ്പോൾ, ഞാൻ ക്ഷീണിതനായി അവിടെ അലഞ്ഞു, കൈകളാൽ ആ ജലപ്രളയം നീന്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 21

अथाहं सलिले राजन्नादित्यसमरूपिणम् । पुरा पुरुषमद्राक्षमनादिनिधनं प्रभुम्

അപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ! ആ ജലത്തിൽ ഞാൻ സൂര്യസമമായ ദീപ്തിയുള്ള ആദിപുരുഷനെ—ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്ത പ്രഭുവിനെ ദർശിച്ചു.

Verse 22

शृङ्गं चैवाद्रिराजस्य भासयन्तं दिशो दश । द्वितीयोऽन्यो मनुर्दृष्टः पुत्रपौत्रसमन्वितः

പർവ്വതരാജന്റെ ശിഖരവും ഞാൻ കണ്ടു; അത് പത്തു ദിക്കുകളെയും പ്രകാശിപ്പിച്ചു. പുത്രപൗത്രസഹിതനായ മറ്റൊരു രണ്ടാം മനുവിനെയും ഞാൻ ദർശിച്ചു.

Verse 23

अगाधे भ्रमते सोऽपि तमोभूते महार्णवे । अविश्रमन्मुहूर्तं तु चक्रारूढ इव भ्रमन्

അവനും ആ അഗാധമായ, തമോമയ മഹാസമുദ്രത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു; ഒരു മുഹൂർത്തം പോലും വിശ്രമമില്ലാതെ, ചക്രാരൂഢനായവണ്ണം ചുറ്റിക്കറങ്ങി.

Verse 24

अथाहं भयादुद्विग्नस्तरन्बाहुभिरर्णवम् । तत्रस्थोऽहं महामत्स्यमपश्यं मदसंयुतम्

അപ്പോൾ ഭയത്താൽ കലങ്ങിയ ഞാൻ കൈകളുടെ ബലത്തിൽ സമുദ്രം നീന്തി കടന്നു; അവിടെ അതിപ്രബലമായ ഒരു മഹാമത്സ്യത്തെ ഞാൻ കണ്ടു.

Verse 25

ततोऽब्रवीत्स मां दृष्ट्वा एह्येहीति च भारत । परं प्रधानः सर्वेषां मत्स्यरूपो महेश्वरः

പിന്നീട് അവൻ എന്നെ കണ്ടു ‘വാ, വാ!’ എന്നു പറഞ്ഞു, ഹേ ഭാരത; സർവ്വത്തിൽ പരമപ്രധാനനായ മഹേശ്വരൻ മത്സ്യരൂപത്തിൽ അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 26

ततोऽहं त्वरया गत्वा तन्मुखे मनुजेश्वर । सुश्रान्तो विगतज्ञानः परं निर्वेदमागतः

അപ്പോൾ, ഹേ മനുജേശ്വരാ, ഞാൻ വേഗത്തിൽ ചെന്നു അവന്റെ വായിലേക്കു സമീപിച്ചു; അത്യന്തം ക്ഷീണിച്ച്, ബോധജ്ഞാനം മങ്ങിപ്പോയി, ഞാൻ പരമ നിർവേദത്തിൽ പതിച്ചു.

Verse 27

ततोऽद्राक्षं समुद्रान्ते महदावर्तसंकुलाम् । उद्यत्तरंगसलिलां फेनपुञ्जाट्टहासिनीम्

അപ്പോൾ ഞാൻ സമുദ്രതീരത്ത് മഹാപ്രവാഹം കണ്ടു; മഹത്തായ ആവർത്തങ്ങളാൽ അത് കലങ്ങിയിരുന്നു. തിരകൾ ഉയർന്നു പൊങ്ങുമ്പോൾ, നുരക്കൂട്ടങ്ങൾ അട്ടഹാസിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി।

Verse 28

नदीं कामगमां पुण्यां झषमीनसमाकुलाम् । नद्यास्तस्यास्तु मध्यस्था प्रमदा कामरूपिणी

ഇച്ഛാനുസാരമായി ഗമിക്കുന്ന പുണ്യനദിയെ ഞാൻ കണ്ടു; അത് മത്സ്യങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു. ആ നദിയുടെ നടുവിൽ ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുവാൻ കഴിയുന്ന ഒരു യുവതി നിലകൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 29

नीलोत्पलदलश्यामा महत्प्रक्षोभवाहिनी । दिव्यहाटकचित्राङ्गी कनकोज्ज्वलशोभिता

അവൾ നീലോത്പലദളത്തെപ്പോലെ ശ്യാമവർണ്ണയായിരുന്നു; മഹാപ്രക്ഷോഭവേഗത്തോടെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ദിവ്യഹാടകസ്വർണ്ണാലങ്കാരങ്ങളാൽ ചിത്രീകൃതമായ അവയവങ്ങളോടെ, കനകദീപ്തിയിൽ അവൾ തിളങ്ങി।

Verse 30

द्वाभ्यां संगृह्य जानुभ्यां महत्पोतं व्यवस्थिता । तां मनुः प्रत्युवाचेदं का त्वं दिव्यवराङ्गने

അവൾ ഇരുകാൽമുട്ടുകളാൽ മഹാപോതത്തെ ദൃഢമായി പിടിച്ച് സ്ഥിരമായി നിന്നു. അപ്പോൾ മനു അവളോടു പറഞ്ഞു—“ഹേ ദിവ്യ വരാംഗനേ, നീ ആരാണ്?”

Verse 31

तिष्ठसे केन कार्येण त्वमत्र सुरसुन्दरि । सुरासुरगणे नष्टे भ्रमसे लीलयार्णवे

“ഹേ സുരസുന്ദരീ, നീ ഇവിടെ ഏതു കാര്യത്തിനായി നിലകൊള്ളുന്നു? ദേവാസുരഗണങ്ങൾ നശിച്ചിട്ടും നീ ഈ അർണവത്തിൽ ലീലാഭാവത്തോടെ എന്തുകൊണ്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നു?”

Verse 32

सरितः सागराः शैलाः क्षयं प्राप्ता ह्यनेकशः । त्वमेका तु कथं साध्वि तिष्ठसे कारणं महत् । श्रोतुमिच्छाम्यहं देवि कथयस्व ह्यशेषतः

നദികളും സമുദ്രങ്ങളും പർവതങ്ങളും—അനേകം പ്രാവശ്യം നാശം പ്രാപിച്ചു. എന്നാൽ ഹേ സാദ്വി, നീ ഒരുത്തി മാത്രം എങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു? ഹേ ദേവീ, ആ മഹാകാരണത്തെ ഞാൻ പൂർണ്ണമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എല്ലാം വിശദമായി പറയുക.

Verse 33

अबलोवाच । ईश्वराङ्गसमुद्भूता ह्यमृतानाम विश्रुता । सरित्पापहरा पुण्या मामाश्रित्य भयं कुतः

സ്ത്രീ പറഞ്ഞു—ഞാൻ ഈശ്വരന്റെ ദേഹാംഗത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതും അമരന്മാരിൽ പ്രസിദ്ധയുമാണ്. ഞാൻ പാപഹരിണിയായ പുണ്യനദി; എന്നെ ആശ്രയിച്ചാൽ ഭയം എവിടെ നിന്നുവരും?

Verse 34

साहं पोतमिमं तुभ्यं गृहीत्वा ह्यागता द्विज । न ह्यस्य पोतस्य क्षयो यत्र तिष्ठति शंकरः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജാ, ഈ തോണി കൈയിൽ എടുത്ത് ഞാൻ നിന്റെ അടുക്കൽ വന്നിരിക്കുന്നു. ഈ തോണിക്ക് നാശമില്ല; കാരണം ഇത് നിൽക്കുന്നിടത്ത് ശങ്കരൻ വസിക്കുന്നു.

Verse 35

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । मनुना सह राजेन्द्र पोतारूढो ह्यहं तदा

അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അത്ഭുതത്തോടെ എന്റെ കണ്ണുകൾ വിരിഞ്ഞു. അപ്പോൾ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഞാനും മനുവിനോടൊപ്പം ആ തോണിയിൽ കയറി.

Verse 36

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रणम्य शिरसा विभुम् । व्यापिनं परमेशानमस्तौषमभयप्रदम्

ഞാൻ കയ്യുകൾ ചേർത്ത് അഞ്ജലി പിടിച്ച്, തലകുനിച്ച് ആ സർവ്വശക്തനായ പ്രഭുവിനെ നമസ്കരിച്ചു—സർവ്വവ്യാപിയായ പരമേശാനനെ—ഭയം അകറ്റി അഭയം നൽകുന്നവനായി സ്തുതിച്ചു.

Verse 37

सद्योजाताय देवाय वामदेवाय वै नमः । भवे भवे नमस्तुभ्यं भक्तिगम्याय ते नमः

സദ്യോജാത ദേവനേ നമസ്കാരം; വാമദേവനേയും നമസ്കാരം. ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ നിനക്കു പ്രണാമം; ഭക്തിയാൽ പ്രാപ്യനായ നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 38

भूर्भुवाय नमस्तुभ्यं रामज्येष्ठाय वै नमः । नमस्ते भद्रकालाय कलिरूपाय वै नमः

ഭൂർഭുവ സ്വരൂപത്തിൽ നിനക്കു നമസ്കാരം; രാമജ്യേഷ്ഠ സ്വരൂപത്തിലും നമസ്കാരം. ഭദ്രകാലനേ നമസ്കാരം; കലി-രൂപം, അഥവാ കാലസ്വരൂപമായ നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 39

अचिन्त्याव्यक्तरूपाय महादेवाय धामने । विद्महे देवदेवाय तन्नो रुद्र नमोनमः

അചിന്ത്യവും അവ്യക്തവുമായ സ്വരൂപം, പരമധാമമായ മഹാദേവനെ ഞങ്ങൾ ധ്യാനിക്കുന്നു. ദേവദേവനെ ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു; അതിനാൽ ഹേ രുദ്രാ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

Verse 40

जगत्सृष्टिविनाशानां कारणाय नमोनमः । एवं स्तुतो महादेवः पूर्वं सृष्टया मयानघ

ലോകസൃഷ്ടിയും ലയവും ഉണ്ടാകുന്നതിനുള്ള കാരണനായവനേ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. ഹേ നിർമലനേ, സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ ഞാൻ ഇങ്ങനെ മഹാദേവനെ സ്തുതിച്ചിരുന്നു.

Verse 41

प्रसन्नो मावदत्पश्चाद्वरं वरय सुव्रत

പിന്നീട് പ്രസന്നനായി അദ്ദേഹം എന്നോടു പറഞ്ഞു—“ഹേ സുവ്രതേ, ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.”