Sarga 66

Verse 1

ततः प्रभाते विमले कृतकर्मा नराधिपः ।विश्वामित्रं महात्मानं आजुहाव सराघवम् ॥१॥

പിന്നീട് നിർമലവും നിർദോഷവുമായ പ്രഭാതത്തിൽ, നിത്യകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു നരാധിപനായ രാജാവ്, രാഘവന്മാരോടുകൂടെ മഹാത്മാവായ വിശ്വാമിത്രനെ ക്ഷണിച്ചു.

Verse 2

तमर्चयित्वा धर्मात्मा शास्त्रदृष्टेन कर्मणा ।राघवौ च महात्मानौ तदा वाक्यमुवाच ह ॥२॥

ശാസ്ത്രദൃഷ്ടമായ വിധിപ്രകാരം മഹാത്മാവായ വിശ്വാമിത്രനെ ആരാധിച്ച്, ധർമാത്മാവായ ജനകൻ മഹാത്മാക്കളായ രാഘവന്മാർക്കും യഥോചിത ബഹുമാനം അർപ്പിച്ചു; പിന്നെ വാക്ക് ആരംഭിച്ചു.

Verse 3

भगवन् स्वागतं तेऽस्तु किं करोमि तवानघ ।भवानाज्ञापयतु मामाज्ञाप्यो भवता ह्यहम् ॥३॥

ഭഗവൻ, സ്വാഗതം; ഹേ അനഘ, ഞാൻ അങ്ങേക്കായി എന്തു ചെയ്യണം? ദയവായി എന്നോട് ആജ്ഞാപിക്കൂ—ഞാൻ സത്യമായും അങ്ങയുടെ ആജ്ഞയ്ക്ക് വിധേയനാണ്.

Verse 4

एवमुक्तस्स धर्मात्मा जनकेन महात्मना ।प्रत्युवाच मुनिर्वीरं वाक्यं वाक्यविशारदः ॥४॥

മഹാത്മാവായ ജനകൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മാത്മാവും വാക്ചാതുര്യത്തിൽ നിപുണനുമായ മുനി ആ വീരരാജാവിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 5

पुत्रौ दशरथस्येमौ क्षत्रियौ लोकविश्रुतौ ।द्रुष्टुकामौ धनु श्श्रेष्ठं यदेतत्वयि तिष्ठति ॥५॥

ദശരഥന്റെ ഈ രണ്ടു പുത്രന്മാർ ലോകവിഖ്യാതരായ ക്ഷത്രിയരാണ്; അങ്ങയുടെ കൈവശമുള്ള ആ ശ്രേഷ്ഠ ധനുസ്സ് കാണുവാൻ അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 6

एतद्दर्शय भद्रं ते कृतकामौ नृपात्मजौ ।दर्शनादस्य धनुषो यथेष्टं प्रतियास्यतः ॥६॥

നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ. ഈ ധനുസ്സിനെ ആ രണ്ടു രാജകുമാരന്മാർക്കു കാണിച്ചുതരിക; ഇതു കണ്ടു അവരുടെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റപ്പെട്ടാൽ അവർ ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ മടങ്ങിപ്പോകും.

Verse 7

एवमुक्तस्तु जनकः प्रत्युवाच महामुनिम् ।श्रूयतामस्य धनुषो यदर्थमिह तिष्ठति ॥७॥

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ജനകൻ മഹാമുനിയോടു മറുപടി പറഞ്ഞു: “ഈ ധനുസ്സ് ഇവിടെ നിലനിർത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന കാരണമെന്തെന്നു കേൾക്കുക.”

Verse 8

देवरात इति ख्यातो निमेष्षष्ठो महीपतिः ।न्यासोऽयं तस्य भगवन् हस्ते दत्तो महात्मना ॥८॥

“ഹേ ഭഗവൻ, നിമിയിൽ നിന്നു ആറാമത്തെ വംശജനായി ദേവരാതൻ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഒരു മഹീപതി ഉണ്ടായിരുന്നു. ഈ ധനുസ്സിനെ മഹാത്മാവായ ഭഗവാൻ ശിവൻ അവന്റെ കൈകളിൽ ന്യാസമായി ഏല്പിച്ചിരുന്നതാണ്.”

Verse 9

दक्षयज्ञवधे पूर्वं धनुरायम्य वीर्यवान् ।रुद्रस्तु त्रिदशान् रोषात्सलीलमिदमब्रवीत् ॥९॥

ദക്ഷയജ്ഞനാശത്തിന് മുമ്പ്, വീര്യവാനായ രുദ്രൻ ധനുസ്സു വലിച്ചുയർത്തി; ക്രോധത്തോടെ ദേവന്മാരോടു ഭയങ്കരമായ ലീലാഭാവത്തിൽ ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 10

यस्माद्भागार्थिनो भागान्नाकल्पयत मे सुराः ।वराङ्गाणि महार्हाणि धनुषा शातयामि वः ॥१०॥

“എന്റെ യാഗഭാഗം ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും, ഹേ ദേവന്മാരേ, നിങ്ങൾ എനിക്ക് യുക്തമായ പങ്ക് നല്കിയില്ല; അതുകൊണ്ട് ഈ ധനുസ്സുകൊണ്ട് നിങ്ങളുടെ അമൂല്യവും മനോഹരവുമായ അവയവങ്ങൾ ഞാൻ ഛേദിച്ചുകളയും!”

Verse 11

ततो विमनसस्सर्वे देवा वै मुनिपुङ्गव ।प्रसादयन्ति देवेशं तेषां प्रीतोऽभवद्भवः ॥११॥

പിന്നീട്, ഹേ മുനിപുംഗവ, മനസ്സിൽ ഖിന്നരായ എല്ലാ ദേവന്മാരും ദേവേശനായ ഭവനെ (ശിവനെ) പ്രസാദിപ്പിച്ചു; ഭവൻ അവരിൽ പ്രസന്നനായി.

Verse 12

प्रीतियुक्तस्स सर्वेषां ददौ तेषां महात्मनाम् ।तदेतद्देवदेवस्य धनूरत्नं महात्मनः ।न्यासभूतं तदा न्यस्तमस्माकं पूर्व के विभो ॥१२॥

എല്ലാവരോടും പ്രീതിയോടെ അവൻ ആ മഹാത്മാക്കൾക്ക് മഹാത്മാവായ ദേവദേവന്റെ (ശിവന്റെ) രത്നസമാനമായ ധനുസ്സ് നൽകി; ഹേ വിഭോ, അത് പിന്നീട് നമ്മുടെ പൂർവ്വികന്റെ പക്കൽ ന്യാസമായി, പവിത്ര വിശ്വാസനിക്ഷേപമായി ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 13

अथ मे कृषतः क्षेत्रं लाङ्गूलादुत्थिता मया ।क्षेत्रं शोधयता लब्धा नाम्ना सीतेति विश्रुता ॥१३॥

പിന്നീട് ഞാൻ വയൽ ഉഴുതും ഭൂമിയെ ശുദ്ധീകരിച്ചും കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഉഴവിന്റെ ഫാലത്തിൽ നിന്നു അവൾ എനിക്കായി ഉദിച്ചുവന്നു; അങ്ങനെ അവൾ ലഭിച്ചു, ‘സീത’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി.

Verse 14

भूतलादुत्थिता सा तु व्यवर्धत ममात्मजा ।वीर्यशुल्केति मे कन्या स्थापितेयमयोनिजा ॥१४॥

ഭൂമിയിൽ നിന്നു ഉദിച്ച അവൾ എന്റെ സ്വന്തം പുത്രിയായി വളർന്നു. യോനിജമല്ലാത്ത ഈ കന്യയെ ഞാൻ ‘വീര്യശുൽക്ക’മായി നിശ്ചയിച്ചു—പരാക്രമം തെളിയിക്കുന്നവന് മാത്രമേ അവളെ ലഭിക്കൂ എന്ന്.

Verse 15

भूतलादुत्थितां तां तु वर्धमानां ममात्मजाम् ।वरयामासुरागम्य राजानो मुनिपुंगव ॥१५॥

ഹേ മുനിപുംഗവ, ഭൂമിയിൽ നിന്നു ഉദിച്ചും വളർന്നു വന്നും കൊണ്ടിരുന്ന എന്റെ ആ പുത്രിയെ വരിക്കാൻ രാജാക്കന്മാർ വന്നു അപേക്ഷിച്ചു.

Verse 16

तेषां वरयतां कन्यां सर्वेषां पृथिवीक्षिताम् ।वीर्यशुल्केति भगवन् न ददामि सुतामहम् ॥१६॥

ഹേ ഭഗവൻ, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ആ കന്യയെ വരിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചിട്ടും, ‘വീര്യശുൽക്ക’ എന്ന നിബന്ധന പാലിച്ച് ഞാൻ എന്റെ പുത്രിയെ നൽകിയില്ല.

Verse 17

ततस्सर्वे नृपतय स्समेत्य मुनिपुंगव ।मिथिलामभ्युपागम्य वीर्यजिज्ञासवस्तदा ॥१७॥

പിന്നീട്, ഹേ മുനിപുംഗവ, ആ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ഒന്നിച്ചു കൂടി, തങ്ങളുടെ ശക്തി പരീക്ഷിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച് മിഥിലയിലേക്കു വന്നു.

Verse 18

तेषां जिज्ञासमानानां वीर्यं धनुरुपाहृतम् ।न शेकुर्ग्रहणे तस्य धनुषस्तोलनेऽपि वा ॥१८॥

അവർ തങ്ങളുടെ വീര്യം പരീക്ഷിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ ധനുസ്സ് കൊണ്ടുവന്നു; എന്നാൽ അതിനെ പിടിക്കാനും അവർക്കായില്ല—ഉയർത്തുക എന്നത് അതിലും ദൂരമായിരുന്നു.

Verse 19

तेषां वीर्यवतां वीर्यमल्पं ज्ञात्वा महामुने ।प्रत्याख्याता नृपतयस्तन्निबोध तपोधन ॥१९॥

ഹേ മഹാമുനേ, ശക്തിമാന്മാരെന്നു പുകഴ്ത്തപ്പെട്ടവരുടെ വീര്യം അല്പമാണെന്നു അറിഞ്ഞ് ഞാൻ ആ രാജാക്കന്മാരെ നിരസിച്ചു; ഹേ തപോധന, ഇതു മനസ്സിലാക്കുക.

Verse 20

ततः परमकोपेन राजानो नृपपुङ्गव ।न्यरुंधन्मिथिलां सर्वे वीर्यसंदेहमागताः ॥२०॥

അനന്തരം, ഹേ നൃപപുങ്ഗവ, അത്യന്തം ക്രോധം പിടിച്ചും സ്വന്തം വീര്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സംശയം മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞും ആയിരുന്ന ആ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും മിഥിലയെ ചുറ്റി വളഞ്ഞു.

Verse 21

आत्मानमवधूतं ते विज्ञाय नृपपुङ्गवाः ।रोषेण महताऽऽविष्टाः पीडयन्मिथिलां पुरीम् ॥२१॥

തങ്ങളെ അവഹേളിച്ചതായി അറിഞ്ഞ ആ നൃപപുങ്ഗവർ മഹാ ക്രോധത്തിൽ ആവിഷ്ടരായി മിഥിലാ നഗരത്തെ പീഡിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 22

ततस्संवत्सरे पूर्णे क्षयं यातानि सर्वशः ।साधनानि मुनिश्रेष्ठ ततोऽहं भृशदुःखितः ॥२२॥

ഒരു വർഷം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠ, എല്ലായിടത്തുമുള്ള ഉപാധികളും വിഭവങ്ങളും എല്ലാതരത്തിലും ക്ഷയിച്ചു; അപ്പോൾ ഞാൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി.

Verse 23

ततो देवगणान् सर्वान् तपसाऽहं प्रसादयम् ।ददुश्च परमप्रीता श्चतुरङ्गबलं सुराः ॥२३॥

അനന്തരം ഞാൻ തപസ്സിലൂടെ സർവ്വ ദേവഗണങ്ങളെയും പ്രസാദിപ്പിച്ചു; അത്യന്തം പ്രസന്നരായ ദേവന്മാർ എനിക്ക് ചതുരംഗബലം (നാലംഗ സൈന്യം) ദാനമായി നൽകി.

Verse 24

ततो भग्ना नृपतयो हन्यमाना दिशो ययुः ।अवीर्या वीर्यसन्दिग्धा स्सामात्याः पापकर्मणः ॥२४॥

അനന്തരം, പാപകർമ്മികളായ ആ രാജാക്കന്മാർ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട് മനോബലം തകർന്നു, കൊല്ലപ്പെടുന്ന നിലയിൽ, വീര്യം ക്ഷയിച്ചും സ്വന്തം പരാക്രമത്തെക്കുറിച്ച് സംശയിച്ചും, മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടി പിരിഞ്ഞു.

Verse 25

तदेतन्मुनिशार्दूल धनुः परमभास्वरम् ।रामलक्ष्मणयोश्चापि दर्शयिष्यामि सुव्रत ॥२५॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മുനിശാർദൂലാ, ഹേ സുവ്രതനേ! അത്യന്തം ദീപ്തിമാനമായ ആ ധനുസ്സിനെ രാമലക്ഷ്മണന്മാർക്കും ഞാൻ കാണിച്ചുതരാം.

Verse 26

यद्यस्य धनुषो रामः कुर्यादारोपणं मुने ।सुतामयोनिजां सीतां दद्यां दाशरथेरहम् ॥२६॥

ഹേ മുനേ, രാമൻ ഈ ധനുസ്സിനെ ഉയർത്തി അതിൽ ഞാണു കെട്ടി (ആരോപ്പണം) ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, മനുഷ്യമ്മയിൽ നിന്നല്ലാതെ ജനിച്ച എന്റെ അയോനിജ പുത്രി സീതയെ ഞാൻ ദശരഥപുത്രനു നൽകും.