Sarga 64

Verse 1

सुरकार्यमिदं रम्भे कर्तव्यं सुमहत्त्वया ।लोभनं कौशिकस्येह काममोहसमन्वितम् ॥१॥

“ഹേ രംഭേ, ഇത് ദേവകാര്യമാണ്; അത്യന്തം മഹത്തായതിനാൽ നീ തന്നെയാണ് ഇത് നിർവ്വഹിക്കേണ്ടത്. ഇവിടെ കാമമോഹം ചേർന്ന ലാലനയാൽ കൗശികനെ വശീകരിച്ച് മയക്കത്തിലാക്കുക.”

Verse 2

तथोक्ता साऽप्सरा राम सहस्राक्षेण धीमता ।व्रीडिता प्राञ्जलिर्वाक्यं प्रत्युवाच सुरेश्वरम् ॥२॥

ഹേ രാമ, ബുദ്ധിമാനായ സഹസ്രാക്ഷൻ ഇന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ അപ്സര ലജ്ജിതയായി കൈകൂപ്പി ദേവാധിപനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 3

अयं सुरपते घोरो विश्वामित्रो महामुनिः ।घोरमुत्सृजते क्रोधं मयि देव न संशयः ॥३॥ततो हि मे भयं देव प्रासादं कर्तुमर्हसि ।

“ഹേ സുരപതേ, ഈ മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രൻ അത്യന്തം ഭയങ്കരനാണ്; ഹേ ദേവ, എന്റെ മേൽ അവൻ ഘോരക്രോധം തീർച്ചയായും വിടും—സംശയമില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഹേ പ്രഭോ, എനിക്ക് ഭയമുണ്ട്; ദയവായി എനിക്ക് അഭയം നൽകി ക്ഷമിക്കണമേ.”

Verse 4

एवमुक्तस्तया राम रम्भया भीतया तदा ॥४॥तामुवाच सहस्राक्षो वेपमानां कृताञ्जलिम् ।

ഹേ രാമാ, ഭീതയായ രംഭ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സഹസ്രനേത്രനായ ഇന്ദ്രൻ അഞ്ജലി ചേർത്ത് വിറയുന്ന അവളോടു അപ്പോൾ സംസാരിച്ചു.

Verses 5-6

माभैषी रम्भे भद्रं ते कुरुष्व मम शासनम् ॥५॥कोकिलो हृदयग्राही माधवे रुचिरद्रुमे ।अहं कन्दर्पसहित स्स्थास्यामि तव पार्श्वतः ॥६॥

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: “രംഭേ, ഭയപ്പെടേണ്ട; നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ. എന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കൂ. വസന്തത്തിലെ മാധവമാസത്തിൽ മനോഹര വൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, ഞാൻ കുയിലിന്റെ ഹൃദയഹാരിയായ രൂപം ധരിച്ചു, കന്ദർപ്പനോടുകൂടെ നിന്റെ പക്കൽ തന്നെ നിലകൊള്ളാം.”

Verse 7

त्वं हि रूपं बहुगुणं कृत्वा परमभास्वरम् ।तमृषिं कौशिकं रम्भे भेदयस्व तपस्विनम् ॥७॥

“രംഭേ, നീ അനേകം ഗുണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച അത്യന്തം ദീപ്തമായ പരമപ്രകാശമുള്ള രൂപം ധരിച്ചു, ആ തപസ്വിയായ കൗശിക ഋഷി (വിശ്വാമിത്രൻ)യുടെ തപസ്സിനെ ഭംഗപ്പെടുത്തി അവന്റെ ഏകാഗ്രത തകർക്കുക.”

Verse 8

सा श्रुत्वा वचनं तस्य कृत्वा रूपमनुत्तमम् ।लोभयामास ललिता विश्वामित्रं शुचिस्मिता ॥८॥

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രംഭ അനുത്തമമായ രൂപം ധരിച്ചു; ലളിതയും ശുചിസ്മിതയുമായി, വിശ്വാമിത്രനെ മോഹിപ്പിക്കാൻ അവൾ ശ്രമിച്ചു.

Verse 9

कोकिलस्य च शुश्राव वल्गु व्याहरतः स्वनम् ।सम्प्रहृष्टेन मनसा तत एनामुदैक्षत ॥९॥

അവൻ കുയിലിന്റെ മധുരവും മനോഹരവുമായ കൂകൽ ശബ്ദം കേട്ടു; മനസ്സ് ആനന്ദത്തിൽ ഉല്ലസിച്ചതോടെ, പിന്നെ അവളെ അവൻ നോക്കി കണ്ടു.

Verse 10

अथ तस्य च शब्देन गीतेनाप्रतिमेन च ।दर्शनेन च रम्भाया मुनिस्सन्देहमागतः ॥१०॥

അനന്തരം ആ പക്ഷിയുടെ അപരിമിതമായ ഗാനശബ്ദം കേട്ടും, അവിടെ രംഭയെ ദർശിച്ചും, മുനിയുടെ മനസ്സിൽ സംശയം ഉദിച്ചു.

Verse 11

सहस्राक्षस्य तत्कर्म विज्ञाय मुनिपुङ्गवः ।रम्भां क्रोधसमाविष्ट श्शशाप कुशिकात्मजः ॥११॥

സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രന്റെ കൃത്യമെന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ കുശികാത്മജൻ വിശ്വാമിത്രൻ ക്രോധാവിഷ്ടനായി രംഭയെ ശപിച്ചു.

Verse 12

यन्मां लोभयसे रम्भे कामक्रोधजयैषिणम् ।दशवर्षसहस्राणि शैली स्थास्यसि दुर्भगे ॥१२॥

ഹേ രംഭേ, ദുര്ഭാഗിനീ! കാമക്രോധങ്ങളെ ജയിക്കുവാൻ പരിശ്രമിക്കുന്ന എന്നെ നീ മോഹിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചതിനാൽ, നീ ശിലയായി മാറി പത്തു ആയിരം വർഷം അതുപോലെ നിലകൊള്ളും.

Verse 13

ब्राह्मण स्सुमहातेजा स्तपोबलसमन्वितः ।उद्धरिष्यति रम्भे त्वां मत्क्रोधकलुषीकृताम् ॥१३॥

ഹേ രംഭേ, മഹാതേജസ്സുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ, തപസ്സിൽ നിന്നുയർന്ന ബലത്തോടെ സമന്വിതനായി, ഒരുനാൾ എന്റെ ക്രോധംകൊണ്ട് മലിനയായ നിന്നെ ഉദ್ಧരിക്കും.

Verse 14

एवमुक्त्वा महातेजा विश्वामित्रो महामुनिः ।अशक्नुवन् धारयितुं क्रोधं सन्तापमागतः ॥१४॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, മഹാതേജസ്സുള്ള മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രൻ ക്രോധം അടക്കാൻ കഴിയാതെ, ദഹിപ്പിക്കുന്ന വ്യഥയും പശ്ചാത്താപവും അനുഭവിച്ചു.

Verse 15

तस्य शापेन महता रम्भा शैली तदाऽभवत् ।वचश्शृत्वा च कन्दर्पो महर्षेस्स च निर्गतः ॥१५॥

ആ മഹാശാപം മൂലം രംഭാ ഉടൻ ശിലാരൂപയായി; മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട കന്ദർപ്പൻ (പ്രേരകനോടുകൂടി) അവിടെ നിന്ന് പിന്മാറി ഓടി മറഞ്ഞു.

Verse 16

कोपेन स महातेजास्तपोऽपहरणे कृते ।इन्द्रियैरजितै राम न लेभे शान्तिमात्मनः ॥१६॥

ഹേ രാമാ, ക്രോധം മൂലം അവന്റെ തപോബലം ക്ഷയിച്ചപ്പോൾ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാത്ത ആ മഹാതേജസ്സുള്ളവന് തന്റെ ഉള്ളിൽ ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല.

Verse 17

बभूवास्य मनश्चिन्ता तपोऽपहरणे कृते ।नैव क्रोधं गमिष्यामि न च वक्ष्ये कथञ्चन ॥१७॥

തപസ്സിന്റെ പുണ്യം ഹരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു നിശ്ചയം ഉദിച്ചു: “ഇനി ഞാൻ ഒരിക്കലും ക്രോധത്തിന് വഴങ്ങുകയില്ല; യാതൊരു വിധത്തിലും അത്തരമൊരു വാക്ക് പറയുകയുമില്ല.”

Verse 18

अथवा नोच्छवसिष्यामि संवत्सरशतान्यपि ।अहं विशोषयिष्यामि ह्यात्मानं विजितेन्द्रियः ॥१८॥

“അല്ലെങ്കിൽ നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളോളം ഞാൻ ശ്വാസം പോലും വിടുകയില്ല; ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് തപസ്സിലൂടെ ഈ ദേഹത്തെ ഉണങ്ങിച്ചെറുക്കും.”

Verse 19

तावद्यावद्धि मे प्राप्तं ब्राह्मण्यं तपसाऽऽर्जितम् ।अनुच्छवसन्नभुञ्जान स्तिष्ठेयं शाश्वतीस्समाः ॥१९॥न हि मे तप्यमानस्य क्षयं यास्यन्ति मूर्तयः ।

“തപസ്സാൽ സമ്പാദിച്ച ബ്രാഹ്മണത്വം എനിക്ക് ലഭിക്കുന്നതുവരെ, ശ്വാസം തടഞ്ഞും ആഹാരം സ്വീകരിക്കാതെയും അനന്ത വർഷങ്ങൾ ഞാൻ നില്ക്കും; തപസ്സിൽ നിരതനായിരിക്കുന്ന എന്റെയംഗങ്ങൾ ക്ഷയിക്കുകയില്ല.”

Verse 20

एवं वर्षसहस्रस्य दीक्षां स मुनिपुङ्गवः ॥२०॥चकाराप्रतिमां लोके प्रतिज्ञां रघुनन्दन ।

ഹേ രഘുനന്ദനാ! ഇങ്ങനെ മുനിപുങ്ഗവൻ ലോകത്തിൽ അപരിമിതമായൊരു പ്രതിജ്ഞ ഏറ്റെടുത്തു—ആയിരം വർഷത്തെ ദീക്ഷയായി കഠിനതപസ്സിന്റെ അനുഷ്ഠാനം നടത്തി.