Sarga 10

Verse 1

सुमन्त्रश्चोदितो राज्ञा प्रोवाचेदं वचस्तदा ।यथर्श्यशृङ्गस्त्वानीत श्श्रुणु मे मन्त्रिभिस्सह ॥१॥

രാജാവിന്റെ ആജ്ഞയാൽ പ്രേരിതനായ സുമന്ത്രൻ അപ്പോൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ കേൾക്കുക—ഋശ്യശൃംഗനെ ഇവിടെ എങ്ങനെ കൊണ്ടുവന്നു എന്നു.”

Verse 2

रोमपादमुवाचेदं सहामात्यः पुरोहितः ।उपायो निरपायोऽयमस्माभिरभिचिन्तितः ॥२॥

അമാത്യന്മാരോടുകൂടെ പുരോഹിതൻ റോമപാദനോടു പറഞ്ഞു: “ഞങ്ങൾ ആലോചിച്ച ഉപായം ഇതാണ്; ഇത് നിർഅപായം, അപകടരഹിതം.”

Verse 3

ऋश्यशृङ्गो वनचरस्तपस्स्वाध्ययने रतः ।अनभिज्ञस्स नारीणां विषयाणां सुखस्य च ॥३॥

ഋശ്യശൃംഗൻ വനത്തിൽ വസിച്ച് തപസ്സിലും സ്വാധ്യായത്തിലും നിരതനാണ്; സ്ത്രീകളെയും വിഷയഭോഗങ്ങളെയും ലോകസുഖത്തെയും കുറിച്ച് അവൻ പൂർണ്ണമായും അനഭിജ്ഞനാണ്.

Verse 4

इन्द्रियार्थैरभिमतैर्नरचित्तप्रमाथिभिः ।पुरमानाययिष्यामः क्षिप्रं चाध्यवसीयताम् ॥४॥

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമായ, മനുഷ്യരുടെ ചിത്തത്തെ കലക്കി കീഴടക്കുന്ന വിഷയങ്ങളെ ഉപയോഗിച്ച് ഞങ്ങൾ അവനെ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാം; അതിനാൽ വേഗത്തിൽ തീരുമാനം എടുക്കുക.

Verse 5

गणिकास्तत्र गच्छन्तु रूपवत्यस्स्वलङ्कृताः ।प्रलोभ्य विविधोपायैरानेष्यन्तीह सत्कृताः ॥५॥

അവിടെ സൗന്ദര്യവതികളായും സുന്ദരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരുമായ ഗണികമാർ പോകട്ടെ; വിവിധ ഉപായങ്ങളാൽ അവനെ പ്രലോഭിപ്പിച്ച്, സത്കാരത്തോടെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരട്ടെ.

Verse 6

श्रुत्वा तथेति राजा च प्रत्युवाच पुरोहितम् ।पुरोहितो मन्त्रिणश्च तथा चक्रुश्च ते तदा ॥६॥

അതു കേട്ട് രാജാവ് പുരോഹിതനോട് “തഥാസ്തു” എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു. തുടർന്ന് പുരോഹിതനും മന്ത്രിമാരും അന്നേ സമയം അതുപോലെ തന്നെ പ്രവർത്തിച്ചു.

Verse 7

वारमुख्याश्च तच्छ्रुत्वा वनं प्रविविशुर्महत् ।आश्रमस्याविदूरेऽस्मिन् यत्नं कुर्वन्ति दर्शने ॥७॥ऋषिपुत्रस्य धीरस्य नित्यमाश्रमवासिनः ।

ഇതു കേട്ട പ്രധാന വേശ്യസ്ത്രീകൾ മഹാവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് അധികം ദൂരമല്ലാതെ താമസിച്ച്, നിത്യാശ്രമവാസിയായ ധീരനും സംയമനിഷ്ഠനുമായ ഋഷിപുത്രന്റെ ദർശനം ലഭിക്കുവാൻ അവർ പരിശ്രമിച്ചു.

Verses 8-9

पितुस्सनित्यसन्तुष्टो नातिचक्राम चाश्रमात् ॥८॥न तेन जन्मप्रभृति दृष्टपूर्वं तपस्विना ।स्त्री वा पुमान्वा यच्चान्यत्सर्वं नगरराष्ट्रजम् ॥९॥

അദ്ദേഹം എപ്പോഴും സന്തുഷ്ടനായിരുന്നു, പിതാവിന്റെ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും പുറത്തുപോയില്ല. ജനനം മുതൽ തപസ്സിൽ മുഴുകിയ അദ്ദേഹം സ്ത്രീയെയോ പുരുഷനെയോ നഗരത്തിലെ ജീവികളെയോ ഒരിക്കലും കണ്ടിരുന്നില്ല.

Verse 10

ततः कदाचित्तं देशमाजगाम यदृच्छया ।विभण्डकसुतस्तत्र ताश्चापश्यद्वराङ्गनाः ॥१०॥

പിന്നീട് ഒരുദിവസം വിഭാണ്ഡകന്റെ പുത്രൻ യാദൃശ്ചികമായി ആ ദേശത്തേക്ക് എത്തി; അവിടെ അവൻ ആ മനോഹരസ്ത്രീകളെ കണ്ടു.

Verse 11

ताश्चित्रवेषाः प्रमदा गायन्त्यो मधुरस्वराः ।ऋषिपुत्रमुपागम्य सर्वा वचनमब्रुवन् ॥११॥

വിചിത്രവേഷധാരികളായ ആ സുന്ദരിമാർ മധുരസ്വരത്തിൽ പാടിക്കൊണ്ട് ഋഷിപുത്രന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു; എല്ലാവരും ചേർന്ന് അവനോട് വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 12

कस्त्वं किं वर्तसे ब्रह्मन् ज्ञातुमिच्छामहे वयम् ।एकस्त्वं विजने घोरे वने चरसि शंस नः ॥१२॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നിങ്ങൾ ആരാണ്? എങ്ങനെ ജീവനം നയിക്കുന്നു? ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ ഭയങ്കരമായ നിർജന വനത്തിൽ നിങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്കെന്തിന് സഞ്ചരിക്കുന്നു? ഞങ്ങളോട് പറയുക.

Verse 13

अदृष्टरूपास्तास्तेन काम्यरूपा वने स्त्रियः ।हार्दात्तस्य मतिर्जाता व्याख्यातुं पितरं स्वकम् ॥१३॥

വനത്തിൽ അത്തരം മനോഹരരൂപമുള്ള സ്ത്രീകളെ അവൻ മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടിരുന്നില്ല; ഹൃദയത്തിൽ സ്നേഹം ഉണർന്നതോടെ, തന്റെ പിതാവിനെക്കുറിച്ച് അവരോട് പറയുവാൻ അവന്റെ മനസ്സിൽ നിശ്ചയം ഉദിച്ചു.

Verse 14

पिता विभण्डकोऽस्माकं तस्याहं सुत औरसः ।ऋश्यशृङ्ग इति ख्यातं नाम कर्म च मे भुवि ॥१४॥

ഞങ്ങളുടെ പിതാവ് വിഭാണ്ഡകനാണ്; ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം ഔരസപുത്രൻ. ഭൂമിയിൽ എന്റെ പേര് ‘ഋശ്യശൃംഗൻ’ എന്നായി പ്രസിദ്ധം—എന്റെ കർമ്മത്തോടും വിധിയോടും ബന്ധമുള്ള നാമം.

Verse 15

इहाश्रमपदोऽस्माकं समीपे शुभदर्शनाः ।करिष्ये वोऽत्र पूजां वै सर्वेषां विधिपूर्वकम् ॥१५॥

ഇവിടെ നിന്ന് സമീപത്തായി ഞങ്ങളുടെ ആശ്രമം ഉണ്ട്, ഹേ ശുഭദർശനികളേ. അവിടെ ഞാൻ നിങ്ങളൊക്കെയും വിധിപൂർവ്വം, നിയമാനുസാരം, യഥോചിതമായ പൂജയും അതിഥിസത്കാരവും നടത്താം.

Verse 16

ऋषिपुत्रवचश्श्रुत्वा सर्वासां मतिरास वै ।तदाश्रमपदं द्रष्टुं जग्मुस्सर्वाश्च तेन ताः ॥१६॥

ഋഷിപുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ എല്ലാവർക്കും അത്യന്തം ആകാംക്ഷ ഉണർന്നു; ആ ആശ്രമസ്ഥലം കാണുവാൻ ആ സ്ത്രീകൾ എല്ലാം അവനോടൊപ്പം അവിടേക്ക് പോയി.

Verse 17

आगतानां ततः पूजामृषिपुत्रश्चकार ह ।इदमर्घ्यमिदं पाद्यमिदं मूलमिदं फलं च नः ॥१७॥

അപ്പോൾ ഋഷിപുത്രൻ അവർക്കു യഥോചിതമായ അതിഥിപൂജ ചെയ്തു: “ഇതാ അർഘ്യം, ഇതാ പാദ്യം; ഇതാ ഞങ്ങളുടെ മൂലങ്ങളും ഫലങ്ങളും—സ്വീകരിക്കുവിൻ.”

Verse 18

प्रतिगृह्य च तां पूजां सर्वा एव समुत्सुकाः ।ऋषेर्भीताश्च शीघ्रं ता गमनाय मतिं दधुः ॥१८॥

ആ പൂജ സ്വീകരിച്ച ശേഷം അവർ എല്ലാവരും ഉത്സുകരായിരുന്നെങ്കിലും വ്യാകുലരായി; ഋഷിയെ ഭയന്ന് ഉടൻ പുറപ്പെടുവാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു.

Verse 19

अस्माकमपि मुख्यानि फलानीमानि वै द्विज ।गृहाण प्रति भद्रं ते भक्षयस्व च मा चिरम् ॥१९॥

“ഹേ ദ്വിജ, ഞങ്ങളുടെ ഈ ശ്രേഷ്ഠഫലങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുവിൻ; നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ—ഭക്ഷിക്കുവിൻ, വൈകിക്കരുത്.”

Verse 20

ततस्तास्तं समालिङ्ग्य सर्वा हर्षसमन्विताः ।मोदकान्प्रददुस्तस्मै भक्ष्यांश्च विविधान् बहून् ॥२०॥

പിന്നീട് ഹർഷസമന്വിതരായ അവർ എല്ലാവരും അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു; അവനു പല മോദകങ്ങളും വിവിധവിധമായ അനവധി ഭക്ഷ്യങ്ങളും നൽകി.

Verse 21

तानि चास्वाद्य तेजस्वी फलानीति स्म मन्यते ।अनास्वादितपूर्वाणि वने नित्यनिवासिनाम् ॥२१॥

ആ തേജസ്വി അവ ഫലങ്ങൾ ആസ്വദിച്ചിട്ട് മനസ്സിൽ—“ഇവ ഫലങ്ങളാണ്” എന്നു വിചാരിച്ചു; വനത്തിൽ നിത്യവാസികളായവർ മുമ്പൊരിക്കലും രുചിച്ചിട്ടില്ലാത്ത അപൂർവ ഫലങ്ങൾ.

Verse 22

आपृच्छ्य च तदा विप्रं व्रतचर्यां निवेद्य च ।गच्छन्ति स्मापदेशात्ता भीतास्तस्य पितुस्स्त्रियः ॥२२॥

പിന്നീട് ആ ബ്രാഹ്മണനോട് വിടപറഞ്ഞ്, തങ്ങളുടെ വ്രതാചരണം എന്ന പേരിൽ ഒരു ന്യായം പറഞ്ഞ്, അവന്റെ പിതാവിനെ ഭയന്ന ആ സ്ത്രീകൾ അവിടെ നിന്ന് പോയി.

Verse 23

गतासु तासु सर्वासु काश्यपस्यात्मजो द्विजः ।अस्वस्थहृदयश्चासीद्दुःखं स्म परिवर्तते ॥२३॥

അവരെല്ലാവരും പോയശേഷം, കാശ്യപവംശജനായ ആ ദ്വിജന്റെ ഹൃദയം അസ്വസ്ഥമായി; അവൻ ദുഃഖം തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും മനസ്സിൽ തിരിച്ചു മറിച്ചു ചിന്തിച്ചു.

Verse 24

ततोऽपरेद्युस्तं देशमाजगाम स वीर्यवान् ।मनोज्ञा यत्र ता दृष्टा वारमुख्यास्स्वलङ्कृताः ॥२४॥

പിന്നീട് അടുത്ത ദിവസം ആ വീര്യവാൻ തപസ്വി വീണ്ടും ആ സ്ഥലത്തേക്ക് വന്നു; അവിടെ അവൻ മനോഹരവും സുന്ദരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരുമായ വാരമുഖ്യകളെ കണ്ടിരുന്നു.

Verse 25

दृष्ट्वैव च तास्तदा विप्रमायान्तं हृष्टमानसाः ।उपसृत्य ततस्सर्वास्तास्तमूचुरिदं वचः ॥२५॥

ആ ബ്രാഹ്മണൻ വരുന്നതു കണ്ടയുടൻ അവർ ഹർഷഭരിതരായി; പിന്നെ എല്ലാവരും അവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു അവനോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 26

एह्याश्रमपदं सौम्य ह्यस्माकमिति चाब्रुवन् ।तत्राप्येष विधिश्श्रीमान् विशेषेण भविष्यति ॥२६॥

അവർ പറഞ്ഞു: “സൗമ്യനേ, ഞങ്ങളുടെ ആശ്രമപദത്തിലേക്ക് വരിക; അവിടെയും നിനക്കു പ്രത്യേകമായി ശ്രീമയമായ അതിഥിസത്കാരം ലഭിക്കും.”

Verse 27

श्रुत्वा तु वचनं तासां सर्वासां हृदयङ्गमम् ।गमनाय मतिं चक्रे तं च निन्युस्तदा स्त्रियः ॥२७॥

ആ സ്ത്രീകളുടെ ഹൃദയംഗമമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് അവൻ പോകാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു; പിന്നെ സ്ത്രീകൾ അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി.

Verse 28

तत्र चानीयमाने तु विप्रे तस्मिन्महात्मनि ।ववर्ष सहसा देवो जगत्प्रह्लादयंस्तदा ॥२८॥

അവിടെ ആ മഹാത്മാവായ ബ്രാഹ്മണനെ കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ, ലോകത്തെ ആനന്ദിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് മഴദേവൻ പെട്ടെന്നു ധാരാളമായി പെയ്തു.

Verse 29

वर्षेणैवागतं विप्रं विषयं स्वं नराधिपः ।प्रत्युद्गम्य मुनिं प्रह्वश्शिरसा च महीं गतः ॥२९॥

മഴയോടുകൂടി ബ്രാഹ്മണൻ തന്റെ രാജ്യപരിധിയിൽ എത്തിയപ്പോൾ, നരാധിപനായ രാജാവ് മുനിയെ സ്വീകരിക്കാൻ മുന്നോട്ടുപോയി; വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച് ഭക്തിപൂർവ്വം മണ്ണിൽ മസ്തകം തൊട്ടു നമസ്കരിച്ചു.

Verse 30

अर्घ्यं च प्रददौ तस्मै न्यायतस्सुसमाहितः ।वव्रे प्रसादं विप्रेन्द्रान्मा विप्रं मन्युराविशेत् ॥३०॥

സുസമാഹിതമായ മനസ്സോടെ അവൻ വിധിപ്രകാരം അർഘ്യം അർപ്പിച്ചു; പിന്നെ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്റെ പ്രസാദം അപേക്ഷിച്ചു—ഈ കാര്യത്തിൽ മുനിക്ക് (പിതാവിന്) കോപം വരാതിരിക്കണമേ എന്ന്.

Verse 31

अन्तःपुरं प्रविश्यास्मै कन्यां दत्त्वा यथाविधि ।शान्तां शान्तेन मनसा राजा हर्षमवाप सः ॥३१॥एवं स न्यवसत्तत्र सर्वकामैस्सुपूजितः ।

അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് രാജാവ് വിധിപ്രകാരം തന്റെ പുത്രി ശാന്തയെ അവനു ദാനം ചെയ്ത് വിവാഹം നടത്തി; ശാന്തമായ മനസ്സോടെ രാജാവ് ആനന്ദം പ്രാപിച്ചു. ഇങ്ങനെ ഋശ്യശൃംഗൻ അവിടെ എല്ലാ സൗഖ്യസാമഗ്രികളാലും ആദരിക്കപ്പെട്ട് വസിച്ചു.