Dharmopadeśa-Śānti: Rules of Impurity, Expiations, and Ancestor Rites

Verse 1

धर्मराज उवाच । श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं वर्णानामनुपूर्वशः । प्रब्रवीमि नृपश्रेष्ट तं श्रृणुष्व समाहितः ॥ १ ॥

ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! ശ്രുതി-സ്മൃതികളിൽ പ്രസ്താവിച്ച വർണധർമ്മം ഞാൻ ക്രമമായി പറയുന്നു; നീ ഏകാഗ്രചിത്തനായി ശ്രവിക്കൂ.

Verse 2

यो भुञ्जानोऽशुचिं वापि चाण्डालं पतितं स्पृशेत् । क्रोधादज्ञानतो वापिं तस्य वक्ष्यामि निष्कृतिम् ॥ २ ॥

ആഹാരം കഴിക്കുമ്പോൾ ആരെങ്കിലും അശുചിയെയോ, ചാണ്ഡാലനെയോ, പതിതനെയോ സ്പർശിച്ചാൽ—ക്രോധത്താലോ അജ്ഞാനത്താലോ—ആ കർമത്തിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തമായ നിഷ്കൃതിയെ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 3

त्रिरात्रं वाथ षड्रात्रं यथासंख्यं समाचरेत् । स्नानं त्रिषवणं विप्रपञ्चगव्येन शुध्यति ॥ ३ ॥

യഥാക്രമം മൂന്നു രാത്രിയോ ആറു രാത്രിയോ പ്രായശ്ചിത്തം ആചരിക്കണം. പ്രാതഃ‑മധ്യാഹ്ന‑സായം ത്രിസന്ധ്യസ്നാനം ചെയ്ത് ബ്രാഹ്മണൻ പഞ്ചഗവ്യത്തിന്റെ സേവന/പ്രയോഗംകൊണ്ട് ശുദ്ധനാകുന്നു।

Verse 4

भुञ्जानस्य तु विप्रस्य कदाचिजत्स्त्रवते गुदम् । उच्छिष्टत्वेऽशुचित्वे च तस्य शुद्धिं वदामि ते ॥ ४ ॥

എന്നാൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്‍ ഏതെങ്കിലും സമയത്ത് ഗുദത്തിൽ നിന്ന് സ്രാവം ഉണ്ടായാൽ, അവൻ ഉച്ഛിഷ്ടദോഷയുക്തനും അശുചിയുമാകുന്നു. അവന്റെ ശുദ്ധിവിധി ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു।

Verse 5

पूर्वं कृत्वा द्विजः शौचं पश्चादप उपस्पृशेत् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुध्यति ॥ ५ ॥

ആദ്യം ദ്വിജൻ ശൗചം ചെയ്ത്, പിന്നെ ആചമനാർത്ഥം ജലം സ്പർശിക്കണം. ഒരു പകൽ‑രാത്രി അശുചിയായി കഴിഞ്ഞാൽ, പഞ്ചഗവ്യത്താൽ ശുദ്ധനാകുന്നു।

Verse 6

निगिरन्यदि मेहेत भुक्त्वा वा मेहने कृते । अहोरात्रोषितो भूत्वा जुहुयात्सर्पिषाऽनलम् ॥ ६ ॥

വിഴുങ്ങുന്നതിനിടയിൽ മൂത്രം പോയാലോ, അല്ലെങ്കിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ചതിന് ശേഷം മൂത്രം ചെയ്താലോ, ഒരു പകൽ‑രാത്രി ഉപവാസ/നിയമത്തോടെ കഴിഞ്ഞ്, നെയ്യാൽ അഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കണം—ഇതാണ് പ്രായശ്ചിത്തം।

Verse 7

यदा भोजनकाले स्यादशुचिर्ब्राह्मणः क्वचित् । भूमौ निधाय तं ग्रासं स्नात्वा शुद्धिमवान्पुयात् ॥ ७ ॥

ഭക്ഷണസമയത്ത് ബ്രാഹ്മണൻ ഏതെങ്കിലും കാരണത്താൽ അശുചിയായാൽ, ആ കവിള് ഭൂമിയിൽ വെക്കണം; പിന്നെ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനായി മടങ്ങി വന്ന് ഭക്ഷിക്കാം।

Verse 8

भक्षयित्वा तु तद् आसमुपवालेन शुद्ध्यति । अशित्वा चैव तत्सर्वं त्रिरात्रमशुचिर्भवेत् ॥ ८ ॥

ആ ആഹാരം കഴിച്ചാൽ ഉപവാസം കൊണ്ടു ശുദ്ധി ലഭിക്കും; എന്നാൽ അതെല്ലാം മുഴുവനായി കഴിച്ചാൽ മൂന്നു രാത്രികൾ അശൗചം നിലനിൽക്കും।

Verse 9

अश्रतश्चेद्वमिः स्याद्वै ह्यस्वस्थस्त्रिश्रतं जपेत् । स्वस्थस्त्रीणि सहस्त्राणि गायत्र्याः शोधनं परम् ॥ ९ ॥

ഭക്ഷണത്തിനു ശേഷം ഛർദ്ദി വന്നാൽ, അസ്വസ്ഥനാകുമ്പോൾ ഗായത്രി മൂന്നു നൂറ് പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം. ആരോഗ്യവാനെങ്കിൽ മൂന്നു ആയിരം പ്രാവശ്യം—ഇതാണ് ഗായത്രിയാൽ പരമ ശോധനം।

Verse 10

चाण्डालैः श्वपर्चैः स्पृष्टो विण्मूत्रे च कृते द्विजः ॥ १० ॥

ചാണ്ഡാലനോ ശ്വപചനോ സ്പർശിച്ചാൽ, അതുപോലെ മലമൂത്രസമ്പർക്കം വന്നാൽ, ദ്വിജൻ അശുചിയാകുന്നു എന്നു ധർമ്മവിദർ പറയുന്നു।

Verse 11

त्रिरात्रं तु प्रकुर्वीत भुक्तोच्छिष्टः षडाचरेत् । उदक्यां सूतिकांवापि संस्पृशेदन्त्यजो यदि ॥ ११ ॥

അന്ത്യജൻ രജസ്വലയെയോ സൂതികയെയോ സ്പർശിച്ചാൽ മൂന്നു രാത്രികൾ അശൗചം ആചരിക്കണം; ഭുക്ത-ഉച്ഛിഷ്ടാവസ്ഥയിലുള്ളവനെ സ്പർശിച്ചാൽ ആറു രാത്രികൾ ആചരിക്കണം।

Verse 12

त्रिरात्रेण विशुद्धिः स्यादिति शातातपोऽब्रवीत् । रजस्वला तु संस्पृष्टा श्वभिर्मातङ्गवायसैः ॥ १२ ॥

ശാതാതപൻ പറഞ്ഞു—“മൂന്നു രാത്രികളാൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു.” രജസ്വലയെ നായകൾ, ചാണ്ഡാലൻ (മാതംഗ) അല്ലെങ്കിൽ കാക്കകൾ സ്പർശിച്ചാൽ അശൗചം ഉണ്ടാകുന്നു।

Verse 13

निराहारा शुचिस्तिष्टेत्काले स्नानेन शुद्ध्यति । रजस्वले यदा नार्यावन्योन्यं स्पृशतः क्वचित् ॥ १३ ॥

നിരാഹാരനായി ശുചിയായി നിശ്ചിത സമയത്ത് നിലകൊള്ളണം; യഥാകാലം സ്നാനത്താൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. രജസ്വലയായ സ്ത്രീ ഉണ്ടായിരിക്കെ ഏതെങ്കിലും സമയത്ത് സ്ത്രീകൾ പരസ്പരം സ്പർശിച്ചാൽ, ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം ശൗചം ആചരിക്കണം॥१३॥

Verse 14

शुद्धेते ब्रह्मकूर्चेन ब्रह्मकूर्चेन चोपरि । उच्छिष्टेन च संस्पृष्टो यो न स्नानं समाचरेत् ॥ १४ ॥

ബ്രഹ്മകൂർച എന്ന വിധിയാൽ ശുദ്ധനായിട്ടും, വീണ്ടും അതിനുമീതെ ബ്രഹ്മകൂർചയാൽ ശുദ്ധനായാലും—ഉച്ഛിഷ്ടം (ജൂഠ/അശുദ്ധ അവശിഷ്ടം) സ്പർശിച്ച് ദൂഷിതനായിട്ടും വിധിപൂർവം സ്നാനം ആചരിക്കാത്തവൻ ശുദ്ധനെന്ന് കരുതപ്പെടുകയില്ല॥१४॥

Verse 15

ऋतौ तु गर्भं शङ्कित्वा स्नानं मैथुनिनः स्मृतम् । अनॄतौ तु स्त्रियं गत्वा शौचं मूत्रपुरीषवत् ॥ १५ ॥

സ്ത്രീയുടെ ഋതുകാലത്ത് മൈഥുനം സംഭവിച്ചാൽ ഗർഭസാധ്യത കണക്കാക്കി പിന്നെ സ്നാനം ചെയ്യണം—ഇത് മൈഥുനികൾക്കുള്ള സ്മൃതിനിയമം. എന്നാൽ ഋതുവല്ലാത്ത സമയത്ത് സ്ത്രീഗമനം ചെയ്താൽ, മൂത്ര-പുരീഷാനന്തര ശൗചംപോലെ ശൗചം വിധേയമാണ്॥१५॥

Verse 16

उभावप्यशुची स्यातां दम्पती याभसंगतौ । शयनादुत्थिता नारी शुचिः स्यादशुचिः पुमान् ॥ १६ ॥

അശാസ്ത്രീയ (യാഭ) സംഗമത്തിൽ ദമ്പതികൾ ഇരുവരും അശുചികളാകുന്നു. എന്നാൽ ശയനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ ശേഷം സ്ത്രീ ശുചിയെന്നു, പുരുഷൻ അശുചിയെന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു॥१६॥

Verse 17

भर्त्तुः शरीरशुश्रूषां दौरात्म्यादप्रकुर्वती । दण्ड्या द्वादशकं नारी वर्षं त्याज्या धनं विना ॥ १७ ॥

ദുഷ്ടാഭിപ്രായത്തോടെ ഭർത്താവിന്റെ ശരീരശുശ്രൂഷ ചെയ്യാത്ത സ്ത്രീയ്ക്ക് പന്ത്രണ്ട് (ദണ്ഡ-ഏകകം) പിഴ വിധിക്കണം. എന്നിട്ടും അവൾ മാറാതിരുന്നാൽ, ധനം ഒന്നും നൽകാതെ ഒരു വർഷം അവളെ ഉപേക്ഷിക്കണം॥१७॥

Verse 18

त्यजन्तो पतितान्बन्धून्दण्ड्यानुत्तमसाहसम् । पिता हि पतितः कामं न तु माता कदाचन ॥ १८ ॥

ശിക്ഷാർഹരായ പതിത ബന്ധുക്കളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർ വലിയ തെറ്റാണ് ചെയ്യുന്നത്. അച്ഛൻ ഒരുപക്ഷേ പതിതനായേക്കാം, എന്നാൽ അമ്മ ഒരിക്കലും പതിതയാകുന്നില്ല.

Verse 19

आत्मानं घातयेद्यस्तु रज्ज्वादिभिरुपक्रमैः । मृते मेध्येन लेत्पव्यो जीवतो द्विशतं दमः ॥ १९ ॥

കയർ തുടങ്ങിയവ ഉപയോഗിച്ച് ആത്മഹത്യ ചെയ്യുന്നവൻ മരിച്ചാൽ പവിത്രമായ ലേപനം പൂശണം; ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടെങ്കിൽ ഇരുനൂറ് പണം പിഴ നൽകണം.

Verse 20

दण्ड्यास्तत्पुत्रमित्राणि प्रत्येकं पाणिकं दमम् । प्रायश्चित्तं ततः कुर्युर्यथाशास्त्रप्रचोदितम् ॥ २० ॥

അവന്റെ പുത്രന്മാർക്കും മിത്രങ്ങൾക്കും ഓരോ പണം വീതം പിഴ ചുമത്തണം. അതിനുശേഷം അവർ ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം.

Verse 21

जलाग्न्युद्वन्धनभ्रष्टाः प्रव्रज्यानाशकच्युताः । विषप्रपतनध्वस्ताः शस्त्रघातहताश्च ये ॥ २१ ॥

ജലം, അഗ്നി, തൂങ്ങിമരണം, സന്യാസത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയവർ, നിരാഹാരത്തിൽ നിന്ന് വ്യതിചലിച്ചവർ, വിഷം, ഉയരത്തിൽ നിന്നുള്ള വീഴ്ച, ആയുധം എന്നിവയാൽ മരിച്ചവർ.

Verse 22

न चैते प्रव्रत्यवसिताः सर्वलोकबहिष्कृताः । चान्द्रायणेन शुद्ध्यंन्ति तत्पकृच्छ्रद्वयेन वा ॥ २२ ॥

ഇവർ സന്യാസത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയവരോ സമൂഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരോ അല്ല. ചാന്ദ്രായണ വ്രതം കൊണ്ടോ രണ്ട് കൃച്ഛ്ര വ്രതങ്ങൾ കൊണ്ടോ ഇവർ ശുദ്ധരാകുന്നു.

Verse 23

उभयावसितः पापश्यामच्छबलकाच्च्युतः । चान्द्रायणाभ्यां शुद्ध्येत दत्त्वा धेनुं तथा वृषम् ॥ २३ ॥

‘ഉഭയാവസിത’ എന്ന ദോഷത്തിൽ പതിച്ച് ‘പാപശ്യാമ’യും ‘ഛ്ഛബല’വും എന്ന പാപകർമ്മങ്ങളിൽ ച്യുതനായവൻ, രണ്ട് ചാന്ദ്രായണ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച്, ധേനുവും വൃഷഭവും ദാനം ചെയ്താൽ ശുദ്ധനാകും।

Verse 24

स्वश्रृगालप्लवङ्गाद्यैर्मानुषैश्च रतिं विना । स्पृष्टः स्त्रात्वा शुचिः सद्यो दिवा संध्यासु रात्रिषु ॥ २४ ॥

നായ, കുറുക്കൻ, കുരങ്ങ് മുതലായവയാലോ അല്ലെങ്കിൽ മനുഷ്യനാലോ (കാമബന്ധമില്ലാതെ) സ്പർശിക്കപ്പെട്ടാൽ, കുളിച്ചാൽ ഉടൻ തന്നെ ശുദ്ധനാകും—പകൽ, സന്ധ്യാകാലങ്ങളിൽ, രാത്രിയിലും।

Verse 25

अज्ञानाद्वा तु यो भुक्त्वा चाण्डालान्नं कथंचन । गोमूत्रयावकाहारो मासार्द्धेन विशुद्ध्यति ॥ २५ ॥

എന്നാൽ ആരെങ്കിലും അജ്ഞാനവശാൽ എങ്ങനെയെങ്കിലും ചാണ്ഡാലന്റെ അന്നം ഭക്ഷിച്ചാൽ, ഗോമൂത്രവും യാവകവും (യവാഹാരം) മാത്രം ആഹരിച്ച് അർധമാസത്തിൽ ശുദ്ധനാകും।

Verse 26

गोब्राह्मणगृहं दग्ध्वा मृतं चोद्वन्धनादिना । पाशं छित्वा तथा तस्य कृच्छ्रमेकं चरेद्दिजः ॥ २६ ॥

ഗോശാലയോ ബ്രാഹ്മണഗൃഹമോ കത്തിച്ചാൽ, തൂക്കിലേറ്റൽ മുതലായ രീതിയിൽ മരണം വരുത്തിയാൽ, കൂടാതെ ആ പാശം (കയർ/ഉരി) മുറിച്ചാൽ—ദ്വിജൻ ഒരു കൃച്ഛ്ര പ്രായശ്ചിത്തം അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 27

चाण्डालपुल्पसानां च भुक्त्वा हत्वा च योषितम् । कृच्छ्रार्ध्दमाचरेज्ज्ञानादज्ञानादैन्दवद्वयम् ॥ २७ ॥

ചാണ്ഡാലരുടെയോ പുൽപസജനങ്ങളുടെയോ അന്നം ഭക്ഷിക്കുകയോ, സ്ത്രീഹത്യ ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ—അറിയിച്ചെയ്താലും അറിയാതെ ചെയ്താലും—കൃച്ഛ്ര പ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെ അർധം അനുഷ്ഠിക്കണം; കൂടാതെ രണ്ട് ഐന്ദവ (ചന്ദ്രബന്ധ) വ്രതങ്ങളും പാലിക്കണം।

Verse 28

कोपालिकान्नभोक्तॄणां तन्नारीगामिनां तथा । अगम्यागमने विप्रो मद्यगो मांसभक्षणे ॥ २८ ॥

കാപാലികരുടെ അന്നം ഭുജിച്ചതാൽ, അവരുടെ സ്ത്രീകളോടു സംഗമിച്ചതാൽ, നിരോധിതസ്ത്രീഗമനത്താൽ, മദ്യപാനവും മാംസഭക്ഷണവും ചെയ്താൽ ബ്രാഹ്മണൻ ഗുരുപതിതനാകുന്നു।

Verse 29

तपत्कृच्छ्रपरिक्षिप्तो मौर्वीहोमेन शुद्ध्यति । महापातककर्त्तारश्चत्वारोऽथ विशेषतः ॥ २९ ॥

തപത്‌കൃച്ഛ്ര എന്ന കടുത്ത പ്രായശ്ചിത്തത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവൻ മൗർവീ-ഹോമംകൊണ്ട് ശുദ്ധനാകുന്നു; പ്രത്യേകമായി മഹാപാതകകർതാക്കൾ നാലു തരമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 30

अग्निं प्रविश्य शुद्ध्यन्तिस्थित्वा वा महति क्रतौ । रहस्यकरणोऽप्येवं मासमभ्यस्य पूरुषः ॥ ३० ॥

പവിത്ര അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചാൽ ശുദ്ധിയാകുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ മഹത്തായ വൈദിക ക്രതുവിൽ നിലകൊണ്ടാലും. അതുപോലെ രഹസ്യദോഷം ചെയ്തവനും ഒരു മാസം നിയമം അഭ്യസിച്ചാൽ ശുദ്ധനാകുന്നു।

Verse 31

अघमर्षणसूक्तं वा शुद्ध्येदन्तर्जले जपन् । रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरुड एव च ॥ ३१ ॥

അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളത്തിനുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അഘമർഷണ സൂക്തം ജപിച്ചാൽ ശുദ്ധിയാകുന്നു—രജകൻ, ചർമകാരൻ, നടൻ, ബുരുഡൻ എന്നിവർക്കും പോലും।

Verse 32

कैवर्त्तमेदभिल्लाश्व सत्पैते ह्यन्त्यजाः स्मृताः । भुक्त्वा चैषां स्त्रियो गत्वा पीत्वा यः प्रतिगृह्यते ॥ ३२ ॥

കൈവർത്ത, മേദ, ഭില്ല, അശ്വ, സത്പൈത—ഇവർ അന്ത്യജരെന്നു സ്മൃതം. അവരുടെ അന്നം ഭുജിക്കുകയോ, അവരുടെ സ്ത്രീകളുടെ അടുക്കൽ പോകുകയോ, അവരോടൊപ്പം കുടിച്ച് അവരുടെ ദാനം/ആതിഥ്യം സ്വീകരിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ ദോഷഭാഗിയാകുന്നു।

Verse 33

कृच्छ्रार्द्धमाचरेज्ज्ञानादैन्दवद्वयम् । मातरं गुरुपत्नीं च दुहितृभगिनीस्नुषाः ॥ ३३ ॥

അമ്മ, ഗുരുപത്നി, മകൾ, സഹോദരി, മരുമകൾ എന്നിവരുമായി അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് വേഴ്ച നടത്തിയാൽ, പകുതി കൃച്ഛ്രവ്രതവും രണ്ട് ഐന്ദവ ഉപവാസവും അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 34

संगम्य प्रविशेदग्निं नान्याशुद्धिर्विधीयते । राज्ञीं प्रव्रजितां धात्रीं तथावर्णोत्तमामपि ॥ ३४ ॥

രാജ്ഞി, സന്യാസിനി, ധാത്രി, അല്ലെങ്കിൽ ഉന്നത വർണ്ണത്തിൽപ്പെട്ട സ്ത്രീ എന്നിവരുമായി സംഗമിച്ചാൽ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കണം; ഇതിന് മറ്റൊരു ശുദ്ധീകരണ മാർഗ്ഗവും വിധിച്ചിട്ടില്ല.

Verse 35

गत्वाकृच्छ्रद्वयं कुर्यात्सगोत्रामभिगम्य च । अमूषु पितृगोत्रासु मातृगोत्रगतासु च ॥ ३५ ॥

പിതൃഗോത്രത്തിലോ മാതൃഗോത്രത്തിലോ പെട്ട സഗോത്ര സ്ത്രീയുമായി വേഴ്ച നടത്തിയാൽ രണ്ട് കൃച്ഛ്രവ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 36

परदारेषु सर्वेषु कृच्छ्रार्द्धं तपनं चरेत् । वेश्याभिगमने पापं व्यपोहन्ति द्विजास्तथा ॥ ३६ ॥

അന്യന്റെ ഭാര്യയുമായി വേഴ്ചയിലേർപ്പെട്ടാൽ 'അർദ്ധകൃച്ഛ്രം', 'തപനം' എന്നീ പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം. വേശ്യാഗമനം നടത്തുന്ന ദ്വിജന്മാരും ഇതേ വിധത്തിൽ പാപം നീക്കണം.

Verse 37

पीत्वा सकृत्सुतत्पं च पञ्चरात्रं कुशोदकम् । गुरुतल्पगतो कुर्याद्रबाह्मणो विधिवद्रूतम् ॥ ३७ ॥

ഗുരുപത്നിയെ പ്രാപിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ ഒരിക്കൽ തിളപ്പിച്ച ദ്രാവകം പാനം ചെയ്യുകയും അഞ്ച് രാത്രി കുശപ്പുല്ലിട്ട വെള്ളം കുടിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ട് വിധിപ്രകാരം വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 38

गोन्घस्य केचिदिच्छन्ति केचिच्चैवावकीर्णिनः । दण्डादूर्ध्वं प्रहारेण यस्तु गां विनिपातयेत् ॥ ३८ ॥

ചിലർ ഗോഹത്യക്കാരന് ‘ഗോംഘാ’ എന്ന പ്രായശ്ചിത്തം പറയുന്നു; ചിലർ ‘അവകീർണിൻ’ പ്രായശ്ചിത്തം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു. എന്നാൽ ദണ്ഡത്തിന്റെ പരിധി കവിഞ്ഞ് പ്രഹരിച്ച് പശുവിനെ വീഴ്ത്തുന്നവൻ ഗുരുതര പാപത്തിൽപ്പെടുന്നു; അതിനനുസരിച്ച പ്രായശ്ചിത്തം അവൻ അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 39

द्विगुणं गोव्रतं तस्य प्रायश्चितं विशोधयेत् । अङ्गुष्टमात्रस्थूलस्तु बाहुमात्रप्रमाणकः ॥ ३९ ॥

ആ ദോഷശുദ്ധിക്കായി ഇരട്ടിയായി ‘ഗോവ്രതം’ അനുഷ്ഠിച്ച് പ്രായശ്ചിത്തം ചെയ്യണം. നിശ്ചിത ദണ്ഡം/ഉപകരണം വിരലത്തുമ്പ് (അംഗുഷ്ഠ)ത്രം കട്ടിയിലും, ബാഹുമാത്രം നീളത്തിലും ആയിരിക്കണം.

Verse 40

सार्द्रकस्सपालाश्च गोदण्डः परिकीर्त्तितः । गवां निपातने चैव गर्भोऽपि संभवेद्यदि ॥ ४० ॥

ഈർപ്പമുള്ള മരവും പളാശമരവും ചേർത്ത് 만든 ദണ്ഡം ‘ഗോ-ദണ്ഡം’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്. കൂടാതെ പശുക്കളെ വീഴ്ത്തുന്ന/അടിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിയിൽ ഗർഭപാതം സംഭവിച്ചാലും, അതും അതേ ദോഷത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.

Verse 41

एकैकशश्वरेत्कृच्छ्रं एषा गोन्घस्य निष्कृतिः । बन्धने रोधने चैव पोषणे वा गवां रुजाम् ॥ ४१ ॥

ഓരോ (പശുവിനും) വേറേവേറെ ‘കൃച്ഛ്ര’ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിക്കണം; ഇതാണ് ഗോ-പീഡ (ഗോംഘ) പാപത്തിന്റെ നിഷ്കൃതി. പശുവിനെ കെട്ടിവയ്ക്കൽ, തടഞ്ഞുവയ്ക്കൽ/ബന്ധനം, അല്ലെങ്കിൽ പശുക്കളുടെ രോഗങ്ങൾക്ക് വേണ്ട പരിചരണം-പോഷണം നൽകാതിരിക്കുക—ഇവയിലും ഈ ദോഷം ബാധിക്കുന്നു.

Verse 42

संपद्यते चेन्मरणं निमित्तेनैव लिप्यते । मूर्च्छितः पतितो वापि दण्डेनाभिहतस्ततः ॥ ४२ ॥

മരണം സംഭവിച്ചാൽ, കുറ്റലേഖനം തത്സമയ കാരണപ്രകാരം മാത്രമേ വരൂ. ആൾ മൂർച്ചിതനായിരുന്നാലും, വീണുപോയിരുന്നാലും, അല്ലെങ്കിൽ പിന്നീട് ദണ്ഡംകൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ടാലും—ബാധ്യത ആ പ്രത്യേക നിമിത്തപ്രകാരം തന്നെയാണ് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.

Verse 43

उत्थाय षट्पदं गच्छेत्सप्त पञ्चदशापि वा । ग्रासं वा यदि गृह्णीयात्तोयं वापि पिबेद्यदि ॥ ४३ ॥

ആരെങ്കിലും എഴുന്നേറ്റ് ആറടി—അഥവാ ഏഴ്, പതിനഞ്ച് പോലും—നടന്നാലോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു ഗ്രാസം ആഹാരം എടുത്താലോ, അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളം കുടിച്ചാലോ, ആ വ്രതം/നിയമം മുറിഞ്ഞതായി കണക്കാക്കി വിധിപ്രകാരം വീണ്ടും ആരംഭിക്കണം।

Verse 44

सर्वव्याधिप्रनष्टानां प्रायश्चित्तं न विद्यते । कष्टलोष्टाश्मभिर्गावः शस्त्रैर्वा निहता यदि ॥ ४४ ॥

എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ഭീകര രോഗങ്ങളാൽ നശിച്ചുപോയവർക്കു പ്രായശ്ചിത്തം നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല—പ്രത്യേകിച്ച് പശുക്കൾ മരം, മണ്ണുകട്ട, കല്ല് അല്ലെങ്കിൽ ആയുധം കൊണ്ടു കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ।

Verse 45

प्रायश्चित्तं स्मृतं तत्र शस्त्रे शस्त्रे निगद्यते । काष्टे सान्तपनं प्रोक्तं प्राजापत्यं तु लोष्टके ॥ ४५ ॥

ആ സന്ദർഭത്തിൽ ആയുധഭേദം അനുസരിച്ച് പ്രായശ്ചിത്തം പ്രത്യേകം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. മരം കൊണ്ടുള്ള (ഹിംസ) സംഭവിച്ചാൽ സാന്തപനം; മണ്ണുകട്ട കൊണ്ടുള്ളതിനു പ്രാജാപത്യ പ്രായശ്ചിത്തം പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 46

तप्तकृच्छ्रं तु पाषाणे शस्त्रे चाप्यतिकृच्छ्रकम् । औषधं स्नेहमाहारं दद्याद्गोब्राह्मणेषु च ॥ ४६ ॥

കല്ലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അപരാധത്തിന് തപ്തകൃച്ഛ്രം, ആയുധവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിന് കൂടുതൽ കഠിനമായ അതികൃച്ഛ്രം ആചരിക്കണം. കൂടാതെ ഔഷധം, നെയ്യുപോലുള്ള സ്നേഹദ്രവ്യങ്ങൾ, ആഹാരം എന്നിവ ദാനമായി—പ്രത്യേകിച്ച് പശുക്കൾക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കും—നൽകണം।

Verse 47

दीयमाने विपत्तिः स्यात्प्रायश्चित्तं तदा नहि । तैलभेषजपाने च भेषजानां च भक्षणे ॥ ४७ ॥

ദാനം/അർപ്പണം നൽകുന്ന സമയത്ത് എന്തെങ്കിലും വിപത്ത് സംഭവിച്ചാൽ, അപ്പോൾ പ്രായശ്ചിത്തം വേണ്ടതില്ല. അതുപോലെ എണ്ണയോ ഔഷധപാനമോ, ഔഷധങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കുന്നതോ എന്നിവയ്ക്കും പ്രായശ്ചിത്തം നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടില്ല।

Verse 48

निशल्यकरणे चैव प्रायश्चित्तं न विद्यते । वत्सानां कण्ठबन्धेन क्रिययाभेषजेन तु ॥ ४८ ॥

നിശല്യകരണകർമ്മത്തിന് പ്രായശ്ചിത്തം വിധിച്ചിട്ടില്ല; കിടാക്കളെ സംബന്ധിച്ച് കണ്ഠബന്ധനം മുതലായ പ്രായോഗിക ക്രിയയും ഔഷധവും കൊണ്ടു തന്നെ ചികിത്സ ചെയ്യണം।

Verse 49

सायं संगोपनार्थं च त्वदोषो रोषबन्धयोः । पादे चैवास्य रोमाणि द्विपादे श्मश्रु केवलम् ॥ ४९ ॥

സന്ധ്യാകാലത്ത് രക്ഷാർത്ഥം ഗോപനം ചെയ്യുന്നത് വിധേയമാണ്; എന്നാൽ നിന്റെ ദോഷം ക്രോധത്തിലും വൈരബന്ധത്തിലും ആകുന്നു. അവന്റെ ദേഹത്തിൽ—പാദങ്ങളിൽ രോമം, ദ്വിപാദനായ മനുഷ്യനിൽ മാത്രം താടി (ശ്മശ്രു) മാത്രം.

Verse 50

त्रिपादे तु शिखावर्तं मूले सर्वं समाचरेत् । सर्वान्केशान्समुद्धृत्य छेदयेदङ्गुलद्वयम् ॥ ५० ॥

ശിരസ്സിന്റെ തൃതീയ ഭാഗത്ത് ശിഖാവർത്തം മൂലത്തിൽ തന്നെ ശരിയായി ക്രമീകരിക്കണം. എല്ലാ കേശവും കൂട്ടി രണ്ട് വിരൽ അളവ് ശേഷിക്കുമാറ് മുറിക്കണം।

Verse 51

एवमेव तु नारीणां मुण्डनं शिरसः स्मृतम् । न स्त्रिया वपनं कार्यं न च वीरासनं स्मृतम् ॥ ५१ ॥

ഇതുപോലെ തന്നെ സ്ത്രീകൾക്കായി ശിരോമുണ്ഡനം സ്മൃതിയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ സ്ത്രീ പൂർണ്ണ വപനം (നിത്യാചാരമായി) ചെയ്യരുത്; അവൾക്കായി വീരാസനവും സ്മൃതമല്ല।

Verse 52

न च गोष्टे निवासोऽस्ति न गच्छन्तीमनुव्रजेत् । राजा वा राजपुत्रो वा ब्राह्मणो वा बहुश्रुतः ॥ ५२ ॥

ഗോഷ്ഠത്തിൽ (പശുശാലയിൽ) താമസിക്കരുത്; എവിടെയെങ്കിലും പോകുന്ന സ്ത്രീയെ പിന്തുടരുകയും അരുത്—അവൻ രാജാവായാലും, രാജപുത്രനായാലും, ബഹുശ്രുതനായ ബ്രാഹ്മണനായാലും.

Verse 53

अकृत्वा वपनं तेषां प्रायश्चित्तं विनिर्द्दिशेत् । केशानां रक्षणार्थं च द्विगुणं व्रतमादिशेत् ॥ ५३ ॥

അവർ വപനം (മുണ്ഡനം) ചെയ്തിട്ടില്ലെങ്കിൽ, അവർക്കായി പ്രായശ്ചിത്തം നിർദ്ദേശിക്കണം; കൂടാതെ കേശസംരക്ഷണാർത്ഥം ഇരട്ടമായി വ്രതം ആജ്ഞാപിക്കണം।

Verse 54

द्विगुणे गतु व्रते चीर्णे द्विगुणा व्रतदक्षिणा ॥ ५४ ॥

വ്രതം ഇരട്ടമായി സ്വീകരിച്ച് വിധിപൂർവ്വം ആചരിച്ച് പൂർത്തിയാക്കിയാൽ, ആ വ്രതത്തിനുള്ള ദക്ഷിണയും ഇരട്ടയായി നൽകണം।

Verse 55

पापं न क्षीयते हन्तुर्दाता च नरकं व्रजेत् । अश्रौतस्मार्तविहितं प्रायश्चित्तं वदन्ति ये ॥ ५५ ॥

ഹന്താവിന്റെ പാപം ക്ഷയിക്കുകയില്ല; അതിന് ആജ്ഞ/അനുമതി നൽകിയവൻ നരകത്തിലേക്ക് പോകും—ശ്രുതി-സ്മൃതി വിധിക്കാത്ത പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ പറയുന്നവർ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു।

Verse 56

तान्धर्मविन्घकर्तॄंश्च राजा दण्डेन पीडयेत् । न चैतान्पीडयेद्राजा कथंचित्काममोहितः ॥ ५६ ॥

ധർമ്മത്തിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവരെ രാജാവ് ദണ്ഡത്തോടെ ശിക്ഷിക്കണം; എന്നാൽ വ്യക്തിഗത കാമമോഹത്തിൽ പെട്ട് രാജാവ് അവരെ ഒരുവിധത്തിലും ശിക്ഷിക്കരുത്।

Verse 57

तत्पापं शतधाभूत्वा तमेव परिसर्पति । प्रायश्चित्ते ततश्चीर्णे कुर्याद्ब्राह्मणभोजनम् ॥ ५७ ॥

ആ പാപം നൂറിരട്ടിയായി അതേ വ്യക്തിയിലേക്കുതന്നെ തിരികെ പറ്റിപ്പിടിക്കുന്നു. അതിനാൽ പ്രായശ്ചിത്തം നിർവഹിച്ചു കഴിഞ്ഞാൽ ബ്രാഹ്മണഭോജനത്തിന് ക്രമം ചെയ്യണം।

Verse 58

विंशतिर्गा वृषं चैकं दद्यात्तेषां च दक्षिणाम् । क्रिमिभिस्तृण संभूतैर्मक्षिकादिनिपातितैः ॥ ५८ ॥

ഇരുപത് പശുക്കളും ഒരു വൃഷഭവും, യഥാവിധി ദക്ഷിണയോടുകൂടി ദാനം ചെയ്യണം. പുല്ലിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന കൃമികളും ഈച്ച മുതലായവ വീഴുന്നതാൽ വരുന്ന ദോഷത്തിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം ഇതാണെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 59

कृच्छ्रार्द्धं स प्रकुर्वीत शक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम् । प्रायश्चित्तं च कृत्वा वै भोजयित्वा द्विजोत्तमान् ॥ ५९ ॥

അവൻ അർദ്ധ-കൃച്ഛ്ര വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, ശേഷിയനുസരിച്ച് ദക്ഷിണയും നൽകണം. പ്രായശ്ചിത്തം വിധിപൂർവ്വം ചെയ്തു കഴിഞ്ഞ് ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെ (ബ്രാഹ്മണരെ) ഭോജനിപ്പിക്കണം.

Verse 60

सुवर्णमानिकं दद्यात्ततः शुद्धिर्विधीयते । चाण्डालश्वपचैः स्पृष्टे निशि स्नानं विधीयते ॥ ६० ॥

നിശ്ചിത അളവിൽ സ്വർണം ദാനം ചെയ്താൽ ശുദ്ധി വിധിക്കപ്പെടുന്നു. ചാണ്ഡാലനോ ശ്വപചനോ സ്പർശിച്ചാൽ രാത്രിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യണമെന്ന് വിധിയുണ്ട്.

Verse 61

न वसेत्तत्र रात्रौ तु सद्यः स्नानेन शुद्ध्यति । वसेदथ यदा रात्रावज्ञानादविचक्षणः ॥ ६१ ॥

അവിടെ രാത്രിയിൽ താമസിക്കരുത്; സ്നാനം ചെയ്താൽ ഉടൻ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. എന്നാൽ അവിവേകി അജ്ഞാനവശാൽ രാത്രിയിൽ അവിടെ താമസിച്ചാൽ, അവൻ ഉടൻ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനാകണം.

Verse 62

तदा तस्य तु तत्पापं शतधा परिवर्तते । उद्गच्छन्ति च नक्षत्राण्युपरिष्टाच्च ये ग्रहाः ॥ ६२ ॥

അപ്പോൾ അവന്റെ ആ പാപം നൂറിരട്ടിയായി വർദ്ധിക്കുന്നു; കൂടാതെ മുകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും (സാക്ഷിയായി) ഉദിക്കുന്നു.

Verse 63

संस्पृष्टे रश्मिभिस्तेषामुदकस्नानमाचरेत् । याश्चान्तर्जलवल्मीकमूषिकोषरवर्त्मसु ॥ ६३ ॥

അവ (ജലങ്ങൾ) സൂര്യകിരണങ്ങളാൽ സ്പർശിക്കപ്പെട്ടാൽ ജലസ്നാനം ആചരിക്കണം. അതുപോലെ അന്തർജലധാരകളിലെ വഴികളിൽ—ചിതൽക്കൂമ്പാരം, എലിക്കുഴി, ഉപ്പുനിലങ്ങൾ, പാതകളുടെ വഴിത്താരകൾ—ഇവിടെയുള്ള ജലത്തിലും ഇതേ വിധിയാണ്.

Verse 64

श्मशाने शौचशेषे च न ग्राह्याः सत्प मृत्तिकाः । इष्टापूर्तं तु कर्त्तव्यं ब्राह्मणेन प्रयत्नतः ॥ ६४ ॥

ശ്മശാനത്തിലും ശൗചക്രിയയ്ക്കുശേഷം അശൗചം ശേഷിക്കുന്ന സമയത്തും ശുദ്ധോപയോഗത്തിനുള്ള പവിത്രമണ്ണ് സ്വീകരിക്കരുത്. എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണൻ പരിശ്രമത്തോടെ ഇഷ്ടവും പൂർത്തവും—യജ്ഞാദി പുണ്യകർമ്മങ്ങളും ലോകഹിത ദാനങ്ങളും—നിർവഹിക്കണം.

Verse 65

इष्टेन लभते स्वर्गं मोक्षं पूर्त्तेन चान्पुयात् । वित्तक्षेपो भवेदिष्टं तडागं पूर्त्तमुच्यते ॥ ६५ ॥

ഇഷ്ടകർമ്മംകൊണ്ട് സ്വർഗ്ഗലാഭം; പൂർത്തകർമ്മംകൊണ്ട് മോക്ഷലാഭവും സാധ്യമാകുന്നു. യജ്ഞപൂജയ്ക്കായി ധനം ചെലവിടുന്നത് ‘ഇഷ്ടം’; തടാകം നിർമ്മിക്കുന്നത് ‘പൂർത്തം’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 66

आरामश्च विशेषेण देवद्रोण्यस्तथैव च । वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च ॥ ६६ ॥

പ്രത്യേകിച്ച് ഉദ്യാനാരാമങ്ങൾ ഒരുക്കുക, ദേവകാര്യത്തിനുള്ള ജലദ്രോണികൾ സ്ഥാപിക്കുക; കൂടാതെ വാപി (പടിക്കിണർ), കിണർ, തടാകങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുക, ദേവതാലയങ്ങൾ പണിയുക—ഇവ എല്ലാം മഹാപുണ്യമാണ്.

Verse 67

पतितान्युद्धरेद्यस्तु स पूर्वफलमश्नुते । शुक्लाया आहरेन्मूत्रं कृष्णाया गोः शकृत्तथा ॥ ६७ ॥

പതിതരെ ഉയർത്തി (സന്മാർഗത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്) രക്ഷിക്കുന്നവൻ മുൻപറഞ്ഞ ശ്രേഷ്ഠഫലം അനുഭവിക്കും. വെളുത്ത പശുവിന്റെ ഗോമൂത്രവും, കറുത്ത പശുവിന്റെ ഗോമയവും വിധിപൂർവം ശേഖരിക്കണം.

Verse 68

ताम्रायाश्च पयो ग्राह्यं श्वेतायाश्च दधि स्मृतम् । कपिलाया घृतं ग्राह्यं महापातकनाशनम् ॥ ६८ ॥

താമ്രവർണ്ണ ഗാവിന്റെ പാൽ സ്വീകരിക്കണം; ശ്വേത ഗാവിന്റെ തൈര് വിധിയായി സ്മൃതമാണ്. കപിലാ ഗാവിന്റെ നെയ്യ് സ്വീകരിക്കണം—അത് മഹാപാതകനാശിനി.

Verse 69

कुशैस्तीर्थनदीतौयैः सर्वद्रव्यं पृथक् पृथक् । आहृत्य प्रणवेनैव उत्थाप्य प्रणवेन च ॥ ६९ ॥

കുശയും തീർത്ഥനദിജലവും ഉപയോഗിച്ച് ഓരോ ദ്രവ്യവും വേർതിരിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന്, പ്രണവം (ഓം) മാത്രം ചൊല്ലി എല്ലാം ഉത്താപനം/സംസ്കാരം ചെയ്ത്, പിന്നെയും പ്രണവംകൊണ്ടുതന്നെ ഉത്താപിക്കണം.

Verse 70

प्रणवेन समालोड्य प्रणवेनैव संपिबेत् । पालाशे मध्यमे पर्णे भाण्डे ताम्रमये शुभे ॥ ७० ॥

പ്രണവം (ഓം) ചൊല്ലി നന്നായി കലക്കി, പ്രണവം ചൊല്ലിക്കൊണ്ടുതന്നെ പാനം ചെയ്യണം. മദ്ധ്യേ പാലാശപത്രം വെച്ച ശുഭമായ താമ്രപാത്രത്തിൽ ആയിരിക്കണം.

Verse 71

पिबेत्पुष्करपर्णे वा मृन्मये वा कुशोदकम् । सूतके तु समुत्पन्ने द्वितीये समुपस्थिते ॥ ७१ ॥

സൂതകം ഉണ്ടായിരിക്കുമ്പോൾ, രണ്ടാം ദിവസം എത്തിയാൽ, കുശോദകം താമരയിലയിൽ അല്ലെങ്കിൽ മൺപാത്രത്തിൽ വെച്ച് പാനം ചെയ്യണം.

Verse 72

द्वितीये नास्ति दोषस्तु प्रथमेनैव शुध्यति । जातेन शुध्यते जातं मृतेन मृतकं तथा ॥ ७२ ॥

രണ്ടാമത്തെ അവസരത്തിൽ ദോഷമില്ല; ആദ്യത്തേതുകൊണ്ടുതന്നെ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. ജന്മം മൂലം ജന്മബന്ധിതം ശുദ്ധമാകുന്നു; മരണത്താൽ മരണബന്ധിതവും അതുപോലെ ശുദ്ധമാകുന്നു.

Verse 73

गर्भसंस्त्रवणे मासे त्रीण्यहानि विनिर्दिशेत् ॥ ७३ ॥

ഗർഭസ്രാവം (ഗർഭപാതം) ഏത് മാസത്തിൽ സംഭവിച്ചാലും, ആ അവസരത്തിൽ മൂന്നു ദിവസത്തെ ശൗചകാലം നിർദ്ദേശിക്കണം।

Verse 74

रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्त्रावे विशुद्ध्यति । रजस्युपरते साध्वी स्नानेन स्त्री रजस्वला ॥ ७४ ॥

ഗർഭസ്രാവത്തിൽ ഗർഭധാരണമായ മാസങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ രാത്രികൾ കഴിഞ്ഞാൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു. രജസ്സു നിർത്തിയ ശേഷം രജസ്വല സ്ത്രീ സ്നാനത്തിലൂടെ ശുദ്ധയാകുന്നു।

Verse 75

स्वगोत्राद्भृश्यते नारी विवाहात्सप्तमे पदे । स्वामिगोत्रेण कर्त्तव्यास्तस्याः पिण्डोदकक्रियाः ॥ ७५ ॥

വിവാഹത്തിലെ ഏഴാം പടിയിൽ സ്ത്രീ സ്വന്തം ഗോത്രത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അതിനുശേഷം അവളുടെ പിണ്ഡോദകാദി കർമ്മങ്ങൾ ഭർത്താവിന്റെ ഗോത്രത്തിൽ നടത്തണം।

Verse 76

उद्देश्यं पिण्डदाने स्यात्पिण्डे पिण्डे द्विनामतः । षण्णां देयास्त्रयः पिण्डा एवं दाता न मुह्यति ॥ ७६ ॥

പിണ്ഡദാനത്തിൽ ഉദ്ദേശ്യം (ആർക്കായി) വ്യക്തമാക്കണം; ഓരോ പിണ്ഡത്തിനും രണ്ട് പേരുകൾ ഉച്ചരിക്കണം. ആറുപേർക്കായി മൂന്ന് പിണ്ഡങ്ങൾ നൽകണം; ഇങ്ങനെ ദാതാവ് ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാകില്ല।

Verse 77

स्वेन भर्त्रा सहस्त्राब्दं माताभुक्ता सुदैवतम् । पितामह्यपि स्वेनैव स्वेनैव प्रपितामही ॥ ७७ ॥

മാതാവ് തന്റെ ഭർത്താവിനോടൊപ്പം, സൗഭാഗ്യവും ദൈവാനുഗ്രഹവും ലഭിച്ച്, ആയിരം വർഷം ദാമ്പത്യസുഖം അനുഭവിച്ചു; അതുപോലെ പിതാമഹിയും തന്റെ ഭർത്താവിനോടൊപ്പം, അതുപോലെ പ്രപിതാമഹിയും।

Verse 78

वर्षे तु कुर्वीत मातापित्रोस्तु सत्कृतिम् । अदैवं भोजयेच्छ्राद्धं पिण्डमेकं तु निर्वपेत् ॥ ७८ ॥

വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാതാപിതാക്കളെ വിധിപൂർവ്വം സത്കരിക്കണം. ദേവാർപ്പണമില്ലാത്ത ശ്രാദ്ധത്തിൽ ക്ഷണിതരെ ഭോജനിപ്പിച്ച് ഒരു പിണ്ഡം മാത്രം നിവേദിക്കണം.

Verse 79

नित्यं नैमित्तिकं काम्यं वृद्धिश्राद्धमथापरम् । पार्वणं चेति विज्ञेयं श्राद्धं प़ञ्चविधं बुधैः ॥ ७९ ॥

ബുദ്ധിമാന്മാർ ശ്രാദ്ധം അഞ്ചുവിധമാണെന്ന് പറയുന്നു—നിത്യ, നൈമിത്തിക, കാമ്യ, വൃദ്ധി-ശ്രാദ്ധം, പാർവണ ശ്രാദ്ധം.

Verse 80

ग्रहोपरागे संक्रान्तौ पर्वोत्सवमलालये । निर्वपेत्र्रीन्नरः पिण्डानेकमेव मृतेऽहनि ॥ ८० ॥

ഗ്രഹണം, സംക്രാന്തി, പർവ്വോത്സവം, ദുരിതകാലം എന്നിവയിൽ മനുഷ്യൻ മൂന്ന് പിണ്ഡങ്ങൾ നിവേദിക്കണം; എന്നാൽ മരണദിവസത്തിൽ ഒരു പിണ്ഡം മാത്രം നിവേദിക്കണം.

Verse 81

अनूढ न पृथक्कन्या पिण्डे गोत्रे च सूतके । पाणिग्रहणमन्त्राभ्यां स्वगोत्राद्भ्रश्यते ततः ॥ ८१ ॥

അവിവാഹിതയായ കന്യ പിണ്ഡം, ഗോത്രം, സൂതകം എന്നിവയിൽ പിതൃകുടുംബത്തിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നില്ല. എന്നാൽ പാണിഗ്രഹണ മന്ത്രങ്ങളാൽ വിവാഹകർമ്മം പൂർത്തിയായാൽ അവൾ സ്വന്തം (പൈതൃക) ഗോത്രത്തിൽ നിന്ന് മാറുന്നു.

Verse 82

येन येन तु वर्णेन या कान्या परिणीयते । तत्समं सूतकं याति तथापिण्डोदकेऽपि च ॥ ८२ ॥

കന്യയെ ഏത് വർണ്ണത്തിലേക്ക് വിവാഹം കഴിപ്പിക്കുകയോ, ആ വർണ്ണത്തിനൊത്ത സൂതകം അവൾക്കുണ്ടാകും; പിണ്ഡവും ഉദകവും (തർപ്പണം) സംബന്ധിച്ചും അതേ നിയമം തന്നെയാണ്.

Verse 83

विवाहे चैव संवृत्ते चतुर्थेऽहनिरात्रिषु । एकत्वं सा व्रजेद्भर्तुः पिण्डे गोत्रे च सूतके ॥ ८३ ॥

വിവാഹം വിധിപൂർവ്വം സമാപിച്ചതിന് ശേഷം നാലാം ദിവസം-രാത്രിയിൽ ഭാര്യ ഭർത്താവിനോടു ഏകത്വം പ്രാപിക്കുന്നു—പിണ്ഡം, ഗോത്രം, സൂതകം എന്നിവയിലും അവൾ അവന്റെ സഹഭാഗിനിയാകുന്നു।

Verse 84

प्रथमेऽह्नि द्वितीये वा तृतीये वा चतुर्थके । अस्थिसंचयनं कार्यं बन्धुभिर्हितबुद्धिभिः ॥ ८४ ॥

ഒന്നാം ദിവസം, രണ്ടാമത്, മൂന്നാമത് അല്ലെങ്കിൽ നാലാമത്—ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും ദിവസത്തിൽ ഹിതബുദ്ധിയുള്ള ബന്ധുക്കൾ അസ്ഥി-സഞ്ചയം ചെയ്യണം।

Verse 85

चतुर्थे पञ्चमे चैव सत्पमे नवमे तथा । अस्थिसंचयनं प्रोक्तं वर्णानामनुपूर्वशः ॥ ८५ ॥

വർണ്ണങ്ങളുടെ ക്രമപ്രകാരം അസ്ഥി-സഞ്ചയം നാലാം, അഞ്ചാം, ഏഴാം, ഒൻപതാം ദിവസങ്ങളിൽ ചെയ്യണമെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 86

एकादशाहे प्रेतस्य यस्य चोत्सृज्यते वृषः । मुच्यते प्रेतलोकात्स स्वर्गलोके महीयते ॥ ८६ ॥

ഏകാദശാഹത്തിൽ ആരുടെ പ്രേതനുവേണ്ടി വൃഷഭ-ഉത്സർജനം നടത്തപ്പെടുന്നുവോ, ആ പ്രേതൻ പ്രേതലോകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി സ്വർഗലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 87

नाभिमात्रे जले स्थित्वा हृदयेन तु चिन्तयेत् । आगच्छन्तु मे पितरो गृह्णन्त्वेताञ्जाञ्जलीन् ॥ ८७ ॥

നാഭിവരെ വെള്ളത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഹൃദയത്തോടെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനിക്കണം—“എന്റെ പിതൃകൾ വരിക; എന്റെ ഈ അഞ്ജലി-അർപ്പണങ്ങൾ സ്വീകരിക്കണമേ।”

Verse 88

हस्तौ कृत्वा तु संयुक्तौ पूरचित्वा जलेन च । गोश्रृङ्गमात्रमुद्धृत्य जलमध्ये विनिः क्षिपेत् ॥ ८८ ॥

ഇരു കൈകളും ചേർത്ത് ജലം നിറച്ച്, ഗോശൃംഗമാത്രം ജലം എടുത്ത്, അതേ ജലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിലേക്ക് വീണ്ടും അർപ്പിച്ച് ഒഴിക്കണം।

Verse 89

आकाशे च क्षिपेद्वारि वारिस्थो दक्षघिणामुखः । पितॄणां स्थानमाकाशं दक्षिणादिक् तथैव च ॥ ८९ ॥

ജലത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ദക്ഷിണമുഖമായി, വലങ്കൈയിൽ ജലം എടുത്ത് ആകാശത്തിലേക്ക് ചിതറിക്കണം; പിതൃകളുടെ സ്ഥാനം ആകാശവും അവരുടെ ദിശ ദക്ഷിണവും ആകുന്നു।

Verse 90

आपो देवगणाः प्रोक्ता आपः पितृगणास्तथा । तस्मादस्य जलं देयं पितॄणां हितमिच्छता ॥ ९० ॥

‘ആപഃ’ ദേവഗണങ്ങളായി പ്രസിദ്ധം; അതുപോലെ ‘ആപഃ’ പിതൃഗണങ്ങളുമാണ്. അതിനാൽ പിതൃഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവർക്കു ജലം അർപ്പിക്കണം।

Verse 91

दिवासूर्यांशुसंतत्पं रात्रौ नक्षत्रमारुतैः । मध्ययोरप्युभाभ्यां च पवित्रं सर्वदा जलम् ॥ ९१ ॥

പകൽ സൂര്യകിരണങ്ങളാൽ ചൂടേറ്റതായാലും, രാത്രി നക്ഷത്രങ്ങളുടെ കീഴിലെ കാറ്റാൽ സ്വാധീനിക്കപ്പെട്ടതായാലും, ഇവയുടെ ഇടവേളകളിലും ജലം എപ്പോഴും പവിത്രമാണ്।

Verse 92

स्वभावयुक्तमव्यक्तममेध्येन सदा शुचिः । भाण्डस्थं धरणीस्थं वा पवित्रं सर्वदा जलम् ॥ ९२ ॥

ജലം സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ അവ്യക്തമായ നിർമ്മലതയോടെ സദാ ശുചിയാണ്; അശുദ്ധവസ്തുവിന്റെ സ്പർശം ഉണ്ടായാലും, പാത്രത്തിലായാലും ഭൂമിയിലായാലും, ജലം എപ്പോഴും പവിത്രകരമാണ്।

Verse 93

देवतानां पितॄणां च जलं दद्याज्जलाञ्जलीन् । असंस्कृतप्रमीतानां स्थले दद्याद्विचक्षणः ॥ ९३ ॥

ദേവന്മാർക്കും പിതൃഗണങ്ങൾക്കും അഞ്ജലി രൂപത്തിൽ ജലം അർപ്പിക്കണം. സംസ്കാരമില്ലാതെ മരിച്ചവർക്കും വിവേകി യഥോചിതസ്ഥാനത്ത് ജലദാനം ചെയ്യണം.

Verse 94

श्राद्धे हवनकाले च दद्यादेकेन पाणिना । उभाभ्यां तर्पणे दद्यादेष धर्मो व्यवस्थितः ॥ ९४ ॥

ശ്രാദ്ധത്തിലും ഹവനകാലത്തും ഒരു കൈകൊണ്ട് അർപ്പിക്കണം. എന്നാൽ തർപ്പണത്തിൽ ഇരുകൈകളാലും നൽകണം—ഇതാണ് സ്ഥാപിതമായ ധർമ്മനിയമം.

Verse 95

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्मशान्तिनिर्देशो नाम चतुर्दशोऽध्यायः ॥ १४ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗം, പ്രഥമ പാദത്തിൽ ‘ധർമ്മശാന്തിനിർദ്ദേശം’ എന്ന പതിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.