Adhyaya 75: The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथ तामसमन्वन्तरे चतुःसप्ततितमोऽध्यायः । पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः— मार्कण्डेय उवाच । पञ्चमोऽपि मनुर्ब्रह्मन् रैवतो नाम विश्रुतः । तस्योत्पत्तिं विस्तरशः शृणुष्व कथयामि ते ॥

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയ പുരാണത്തിലെ താമസ മന്വന്തരത്തിലെ എഴുപത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി. ഇനി എഴുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, അഞ്ചാമത്തെ മനു ‘റൈവത’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ; അവന്റെ ഉദ്ഭവം വിശദമായി കേൾക്കുക, ഞാൻ നിന്നോട് പറയും.

Verse 2

ऋषिरासीन्महाभाग ऋतवागिति विश्रुतः । तस्यापुत्रस्य पुत्रोऽभूद्रेवत्यन्ते महात्मनः ॥

ഋതവാക് എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു ഭാഗ്യവാൻ മുനി ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ പുത്രഹീനനായിരുന്നെങ്കിലും, മഹാത്മാവായ രേവത്യന്തൻ എന്ന പുത്രൻ അവനു ജനിച്ചു.

Verse 3

स तस्य विधिवच्चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः । तथोपनयनादींश्च स चाशीলোऽभवन्मुने ॥

അവനുവേണ്ടി ജാതകർമ്മം മുതലായ ജന്മസംസ്കാരങ്ങളും, ഉപനയനം മുതലായ കർമങ്ങളും വിധിപൂർവം നിർവഹിച്ചു; എങ്കിലും, ഹേ മുനേ, ആ പുത്രൻ ദുർവൃത്തനായി മാറി.

Verse 4

यतः प्रभृति जातोऽसौ ततः प्रभृति सोऽप्यृषिः । दीर्घरोगपरामर्शमवाप मुनिपुङ्गवः ॥

കുഞ്ഞ് ജനിച്ച അതേ നിമിഷം മുതൽ ആ മുനിയും—മുനികളിൽ വൃഷഭൻ—ദീർഘകാല രോഗം പിടിപെട്ടവനായി।

Verse 5

माता तस्य परामार्तिः कुष्ठरोगादिपीडिता । जगाम स पिता चास्य चिन्तयामास दुःखितः ॥

അവന്റെ അമ്മ കുഷ്ഠം മുതലായ രോഗങ്ങളാൽ പീഡിതയായി അത്യന്തം ദുഃഖത്തിലായി; അവന്റെ പിതാവും വ്യാകുലനായി ആശങ്കകളിൽ മുങ്ങി।

Verse 6

किमेतदिति सोऽप्यस्य पुत्रोऽप्यत्यन्तदुर्मतिः । जग्राह भार्यामन्यस्य मुनिपुत्रस्य सम्मुखीम् ॥

‘ഇത് എന്ത്?’—എന്ന് നോക്കിനിൽക്കേ, അവന്റെ മുമ്പിൽ തന്നേ, അത്യന്തം ദുഷ്ടമനസ്സുള്ള ആ മകൻ മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ—ഒരു മുനിപുത്രന്റെ ഭാര്യയെ—പിടിച്ചെടുത്തു।

Verse 7

ततो विषण्णमनसा ऋतवागिदमुक्तवान् । अपुत्रता मनुष्याणां श्रेयसे न कुपुत्रता ॥

അപ്പോൾ ഋതവാക് മനസ്സു തളർന്ന് പറഞ്ഞു—‘മനുഷ്യരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ദുഷ്ടപുത്രനെ ലഭിക്കുന്നതിനെക്കാൾ പുത്രഹീനത തന്നെയാണ് ശ്രേയസ്.’

Verse 8

कुपुत्रो हृदयायासं सर्वदा कुरुते पितुः । मातुश्च स्वर्गसंस्थांश्च स्वपितॄन् पातयत्यधः ॥

ദുഷ്ടപുത്രൻ എപ്പോഴും പിതാവിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വേദന ജനിപ്പിക്കുന്നു; അമ്മയെയും അധഃപാതത്തിലാക്കുന്നു; സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന സ്വന്തം പിതൃപുരുഷന്മാരെയും പോലും।

Verse 9

सुहृदां नोपकाराय पितॄणाञ्च न तृप्तये । पित्रोर्दुःखाय धिग्जन्म तस्य दुष्कृतकर्मणः ॥

അവൻ സുഹൃത്തുകൾക്ക് ഉപകാരമാകുന്നില്ല, പിതൃകളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നുമില്ല; മാതാപിതാക്കളുടെ ദുഃഖകാരണമാകുന്ന ആ ദുഷ്കർമ്മിയുടെ ജന്മം ധിക്കാരം അർഹിക്കുന്നു।

Verse 10

धन्यास्ते तनया येषां सर्वलोकाभिसंमताः । परोपकारिणः शान्ताः साधुकर्मण्यनुव्रताः ॥

ധന്യരാണ് അവർ—എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കുന്ന പുത്രന്മാരുള്ളവർ; പരോപകാരികൾ, ശാന്തർ, ധർമ്മകർമ്മങ്ങളിൽ ദൃഢനിഷ്ഠരായവർ।

Verse 11

अनिर्वृतं तथा मन्दं परलोकपराङ्मुखम् । नरकाय न सद्गत्यै कुपुत्रालम्बि जन्मनः ॥

അത്തരം ജന്മം ആനന്ദകരമല്ല, തേജസ്സുമില്ല; അത് പരലോകത്തോട് വിമുഖമാണ്. ദുഷ്ടപുത്രന്റെ ഭാരത്തിൽ ആശ്രയിക്കുന്നതിനാൽ അത് ശുഭഗതിയിലേക്കല്ല, നരകത്തിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്।

Verse 12

करोति सुहृदां दैन्यमहितानां तथा मुदम् । अकाले च जरां पित्रोः कुपुत्रः कुरुते ध्रुवम् ॥

ദുഷ്ടപുത്രൻ സുഹൃത്തുകളെ ദുഃഖിപ്പിക്കുകയും ശത്രുക്കളെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അവൻ തീർച്ചയായും മാതാപിതാക്കൾക്ക് അകാല വാർദ്ധക്യം വരുത്തുന്നു।

Verse 13

मार्कण्डेय उवाच एवṃ सोऽत्यन्तदुष्टस्य पुत्रस्य चरितैर्मुनिः । दह्यमानमनॊवृत्तिर्वृत्तं गर्गमपृच्छत ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ആ മുനി, അത്യന്തം ദുഷ്ടപുത്രന്റെ കൃത്യങ്ങളാൽ മനസ്സിൽ ദഹിച്ച്, സംഭവിച്ചതെന്തെന്ന് ഗാർഗ്യനോടു ചോദിച്ചു।

Verse 14

ऋतवागुवाच सुव्रतेन पुरा वेदा गृहीता विधिवन्मया । समाप्य वेदान् विधिवत् कृतो दारपरिग्रहः ॥

ഋതവാക് പറഞ്ഞു—മുമ്പ് കഠിന വ്രതനിയമങ്ങളോടെ വിധിപ്രകാരം ഞാൻ വേദങ്ങൾ അധ്യയനം ചെയ്തു; വേദങ്ങൾ സമ്യക് പൂർത്തിയാക്കി ഞാൻ വിധിവതമായി വിവാഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 15

सदारेण क्रियाः कार्याः श्रौताः स्मार्ता वषट्क्रियाः । न मे न्यूनाः कृताः काश्चिद्यावदद्य महामुने ॥

ഭാര്യയോടൊപ്പം ഞാൻ ചെയ്യേണ്ട കർമങ്ങൾ ചെയ്തു—ശ്രൗതവും സ്മാർത്തവും, വഷട്-ആഹുതികളോടുകൂടി; മഹർഷേ, ഇന്നുവരെ അവയിൽ ഒന്നും എന്റെ ഭാഗത്ത് അപൂർണ്ണമായി നടന്നിട്ടില്ല.

Verse 16

गर्भाधानविधानॆन न काममनुरुध्यता । पुत्रार्थं जनितश्चायं पुन्नाम्नो बिभ्यता मुने ॥

ഹേ മുനേ, കാമവശതകൊണ്ടല്ല; ഗർഭാധാനവിധിപ്രകാരം മാത്രം പുത്രാർത്ഥമായി ഈ പുത്രൻ ജനിച്ചു—‘പുത്’ എന്ന നരകത്തിന്റെ ഭയത്താൽ.

Verse 17

सोऽयं किमात्मदोषेण मम दोषेण वा मुने । अस्मद्दुःखवहो जातो दौःशील्याद् बन्धुशोकदः ॥

ഹേ മുനേ, ഈ പുത്രൻ തന്റെ ദോഷം കൊണ്ടോ എന്റെ ദോഷം കൊണ്ടോ ജനിച്ചതോ—ഞങ്ങൾക്ക് ശോകഭാരമായിത്തീർന്ന്, തന്റെ ദുഷ്ചര്യയാൽ നമ്മുടെ ബന്ധുക്കൾക്ക് ദുഃഖം നൽകുന്നവനായിത്തീർന്നവൻ?

Verse 18

रेवत्यन्ते मुनिश्रेष्ठ जातोऽयं तनयस्तव । तेन दुःखाय ते दुष्टे काले यस्मादजायत ॥

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങളുടെ ഈ പുത്രൻ രേവതി നക്ഷത്രത്തിന്റെ അവസാനം ജനിച്ചു; അതിനാൽ അശുഭകാലത്ത് ജനിച്ചതുകൊണ്ട് അവൻ നിങ്ങള്ക്ക് ശോകഹേതുവായി മാറി.

Verse 19

न तेऽपचारो नैवास्य मातुर्नायं कुलस्य ते । तस्य दौःशील्यहेतुस्तु रेवत्यन्तमुपागतम् ॥

നിനക്കൊരപകാരം ഇല്ല; മാതാവിനുമില്ല; കുലത്തിനും ദോഷമില്ല. ആ ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുടെ കാരണം രേവത്യന്തനിൽ വന്നുചേർന്നതാണ്.

Verse 20

ऋतवागुवाच यस्मान्ममैकपुत्रस्य रेवत्यन्तसमुद्भवम् । दौःशील्यमेतत्सा तस्मात् पततामाशु रेवती ॥

ഋതവാഗു പറഞ്ഞു—എന്റെ ഏകപുത്രന്റെ ഈ ദുഷ്പ്രവൃത്തി രേവത്യന്തനിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചത്; അതിനാൽ രേവതി ആ നിലയിൽ നിന്ന് വേഗം പതിക്കട്ടെ.

Verse 21

मार्कण्डेय उवाच तेनैवं व्याहृते शापे रेवत्यृक्षं पपात ह । पश्यतः सर्वलोकस्य विस्मयाविष्टचेतसः ॥

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അങ്ങനെ ശാപം ഉച്ചരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, എല്ലാവരും നോക്കിനിൽക്കെ രേവതി-ഋക്ഷം (കരടി) പതിച്ചു; ജനങ്ങളുടെ മനസ്സുകൾ വിസ്മയത്തിൽ മുങ്ങി.

Verse 22

रेवत्यृक्षञ्च पतितं कुमुदाद्रौ समन्ततः । भावयामास सहसा वनकन्दरनिर्झरम् ॥

ആ രേവതി-ഋക്ഷം കുമുദപർവതത്തിൽ പതിച്ചതുമാത്രം, അതേ ക്ഷണത്തിൽ ചുറ്റുമെങ്ങും വനങ്ങളും ഗുഹകളും നീരൊഴുക്കുകളും ഉദിച്ചു പിറന്നു.

Verse 23

कुमुदाद्रिश्च तत्पातात् ख्यातो रैवतकॊऽभवत् । अतीव रम्यः सर्वस्यां पृथिव्यां पृथिवीधरः ॥

ആ പതനഹേതുവാൽ കുമുദപർവതം ഭൂമിയാകെ ‘റൈവതക’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി; അത്യന്തം മനോഹരമായ പർവതമായി മാറി.

Verse 24

तस्यर्क्षस्य तु या कान्तिर्जाता पङ्कजिनी सरः । ततो जज्ञे तदा कन्या रूपेणातीव शोभना ॥

ആ കരടിയുടെ തേജസ്സിൽ നിന്നു താമരകളാൽ നിറഞ്ഞ ഒരു തടാകം ഉദ്ഭവിച്ചു; അതിൽ നിന്നുതന്നെ അന്നേ സമയം അത്യന്തം സുന്ദരരൂപിണിയായ ഒരു കന്യ ജനിച്ചു.

Verse 25

रेवतीकान्तिसम्भूतां तां दृष्ट्वा प्रमुचो मुनिः । तस्या नाम चकारेत्थं रेवती नाम भागुरे ॥

രേവതിയുടെ പ്രഭയിൽ നിന്നു ജനിച്ച അവളെ കണ്ട മുനി പ്രമുചൻ അവൾക്ക് ‘രേവതി’ എന്നു നാമകരണം ചെയ്തു, ഹേ ഭാഗുരി.

Verse 26

पोषयामास चैवैतां स्वाश्रमाभ्याससम्भवाम् । प्रमुचः स महाभागस्तस्मिन्नेव महाचले ॥

തന്റെ ആശ്രമത്തിനടുത്ത് ജനിച്ച ആ കന്യയെ ഭാഗ്യവാനായ മുനി പ്രമുചൻ ആ മഹാപർവതത്തിൽ തന്നെയായി അവിടെ പോറ്റി വളർത്തി.

Verse 27

तान्तु यौवनिनीं दृष्ट्वा कान्यकां रूपशालिनीम् । स मुनिश्चिन्तमामास कोऽस्या भर्ता भवेदिति ॥

എന്നാൽ അവളെ യൗവനസ്ഥയായി, സൗന്ദര്യസമ്പന്നയായി കണ്ട മുനി ചിന്തിച്ചു—“ഇവളുടെ വരൻ ആരായിരിക്കും?”

Verse 28

एवं चिन्तयतस्तस्य ययौ कालो महान् मुने । न चाससाद सदृशं वरं तस्या महामुनिः ॥

ഹേ മുനേ, ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ഏറെ കാലം കടന്നുപോയി; എങ്കിലും ആ മഹാതപസ്വിക്ക് അവൾക്കു യോജ്യനായ വരനെ കണ്ടെത്താനായില്ല.

Verse 29

ततस्तस्याः वरं प्रष्टुमग्निं स प्रमुको मुनिः । विवेश वह्निशालां वै प्रष्टारं प्राह हव्यभुक् ॥

അപ്പോൾ മുനി പ്രമുച അവൾക്കായി വരം ചോദിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു അഗ്നിശാലയിൽ പ്രവേശിച്ചു; ഹവിഭുജനായ അഗ്നി ചോദിച്ചവനോട് വാക്കു പറഞ്ഞു।

Verse 30

महाबलो महावीर्यः प्रियवाग् धर्मवत्सलः । दुर्गमो नाम भविता भर्ता ह्यस्य महीपतिः ॥

അവൻ മഹാബലവാനും മഹാവീര്യവാനും, മധുരഭാഷിയും ധർമ്മപരായണനും ആയിരിക്കും; ‘ദുർഗമ’ എന്ന രാജാവ്, ഭൂമിപതി, അവളുടെ ഭർത്താവാകും।

Verse 31

मार्कण्डेय उवाच । अनन्तरञ्च मृगयाप्रसङ्गेनागतॊ मुने । तस्याश्रमपदं धीमान् दुर्गमः स नराधिपः ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ, ഹേ മുനിവര്യാ, വേട്ടയുടെ അവസരത്തിൽ ജ്ഞാനിയായ ദുർഗമരാജാവ് ആ ആശ്രമവാസസ്ഥാനത്ത് എത്തി।

Verse 32

प्रियव्रतान्वयभवो महाबलपराक्रमः । पुत्रो विक्रमशीलस्य कालिन्दीजठरोद्भवः ॥

അവൻ പ്രിയവ്രതവംശത്തിൽ ജനിച്ച മഹാബലപരാക്രമസമ്പന്നൻ; വിക്രമശീലന്റെ പുത്രനും കാലിന്ദിയുടെ ഗർഭജന്യനും ആയിരുന്നു।

Verse 33

स प्रविश्याश्रमपदं तां तन्वीं जगतीपतिः । अपश्यमानस्तमृषिं प्रियेत्यामन्त्र्य पृष्टवान् ॥

ആശ്രമപരിസരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഭൂമിപതി ആ സുന്ദരിയായ സുന്ദരദേഹിനിയെ കണ്ടു; മുനിയെ കാണാതെ ‘പ്രിയേ’ എന്നു വിളിച്ച് അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു।

Verse 34

राजोवाच । क्व गतो भगवाञस्मादाश्रमान्मुनिपुङ्गवः । तं प्रणे तुमिहेच्छामि तत् त्वं प्रब्रूहि शोभने ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഈ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് ആ പൂജ്യ ഋഷി, മുനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, എവിടേക്കു പോയി? ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുക്കൽ നയിക്കപ്പെടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനാൽ, ഹേ സുന്ദരീ, എന്നോട് പറയുക.

Verse 35

मार्कण्डेय उवाच । अग्निसालां गतो विप्रस्तच्छ्रुत्वा तस्य भाषितम् । प्रियेत्यामन्त्रणञ्चैव निष्चक्राम त्वरा न्वितः ॥

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ആ ബ്രാഹ്മണൻ അഗ്നിശാലയിലേക്കു പോയിരുന്നു. അവന്റെ വാക്കുകളും ‘പ്രിയേ’ എന്ന വിളിയും കേട്ട ഉടൻ, അവൻ അതിവേഗം ആകുലതയോടെ പുറത്തുവന്നു.

Verse 36

स ददर्श महात्मानं राजानं दुर्गमं मुनिः । नरेन्द्रचिह्नसहितं प्रश्रयावनतं पुरः ॥

ആ മുനി മഹാത്മാവായ ദുർഗമരാജാവിനെ കണ്ടു—രാജലക്ഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായി, വിനയവും ആദരവും കൊണ്ട് നമിഞ്ഞ് തന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നിരുന്നു.

Verse 37

तस्मिन् दृष्टे ततः शिष्यमुवाच स तु गौतमम् । गौतमानी यतां शीघ्रमर्घोऽस्य जगतीपतेः ॥

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം ശിഷ്യനായ ഗൗതമനോട് പറഞ്ഞു—“ഗൗതമാ, ഈ ഭൂമിപതിക്കായി അർഘ്യം വേഗം കൊണ്ടുവരിക.”

Verse 38

एकस्तावदयं भूपश्चिरकालादुपागतः । जामाता च विशेषेण योग्योर्'घस्य मतो मम ॥

കാരണം ഈ രാജാവ് ദീർഘകാലത്തിനു ശേഷം ആദ്യമായി വന്നിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ പ്രത്യേകിച്ച് അവൻ എന്റെ മരുമകനാണ്; അതിനാൽ എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അവൻ അർഘ്യത്തിന് യോഗ്യൻ.

Verse 39

मार्कण्डेय उवाच ततः स चिन्तयामास राजा जामातृकारणम् । विवेद च न तन्मौनी जगृहेऽर्घञ्च तं नृपः ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ രാജാവ് മരുമകനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യം മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു. മൗനമുനി അത് സ്വീകരിക്കുന്നില്ലെന്ന് കണ്ടറിഞ്ഞ്, രാജാവ് ആ സത്കാരാർഘ്യം തിരികെ എടുത്തു.

Verse 40

तमासनगतं विप्रो गृहीतार्घं महामुनिः । स्वागतं प्राह राजेन्द्रमपि ते कुशलं गृहे ॥

മഹർഷിയായ ബ്രാഹ്മണൻ അർഘ്യം സ്വീകരിച്ച്, ഇരിപ്പിടം എടുത്തിരുന്ന രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു—“സ്വാഗതം. നിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ എല്ലാം കുശലമാണോ?”

Verse 41

कोषे बलेऽथ मित्रेषु भृत्यामात्ये नरेश्वर । तथात्मनि महाबाहो यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥

ഹേ നരാധിപാ! നിന്റെ നിധിശാല, സൈന്യം, മിത്രങ്ങൾ; സേവകരും മന്ത്രിമാരും—ഇവയിൽ എല്ലാം കുശലമാണോ? എല്ലാറ്റിനും ആശ്രയമായ മഹാബാഹുവായ നിനക്കുതന്നെയും ക്ഷേമമാണോ?

Verse 42

पत्नी च ते कुशलीनी यत एवाऽनुतिष्ठति । पृच्छाम्यस्यास्ततो नाहं कुशल्योऽपरास्तव ॥

നിന്റെ ഭാര്യയും കുശലമാണോ—അവളാൽ തന്നെയാണ് ഗൃഹധർമ്മം നിലനിൽക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ അവളെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നത്; നിന്റെ മറ്റു ഹിതൈഷികളെ (അഥവാ മറ്റു സ്ത്രീകളെ) അങ്ങനെ ഞാൻ ചോദിക്കുന്നില്ല.

Verse 43

राजोवाच त्वत्प्रसादादकुशलं न क्वचिन्मम सुव्रत । जातकौतूहलश्चास्मि मम भार्यात्र का मुने ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ സുവ്രതാ! നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ എനിക്ക് എവിടെയും അനിഷ്ടമില്ല. എങ്കിലും എനിക്ക് കൗതുകം തോന്നുന്നു—ഹേ ഋഷേ, നിങ്ങൾ പറയുന്ന ‘എന്റെ ഭാര്യ’ ഇവിടെ ആരാണ്?

Verse 44

ऋषिरुवाच रेवती सुमहाभागा त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरी । तव भर्या वरारोहा तां त्वं राजन्न वेत्सि किम् ॥

ഋഷി പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ത്രിലോകത്തിലും അപൂർവസുന്ദരിയും പരമസൗഭാഗ്യവതിയുമായ രേവതി നിന്റെ ഭാര്യയാണ്, ഉത്തമരൂപിണി. നീ അവളെ അറിയുന്നില്ലയോ?

Verse 45

राजोवाच सुभद्रां शान्ततनयां कावेरीतनयां विभो । सुराष्ट्रजां सुजातां च कदम्बां च वरूथजाम् ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ, സുഭദ്ര, ശാന്തതനയാ, കാവേരീതനയാ, സുരാഷ്ട്രജാ, സുജാതാ, കൂടാതെ കടംബാ എന്നും വരൂഥജാ എന്നും ഉള്ളവരെയും ഞാൻ അറിയുന്നു.

Verse 46

विपाठां नन्दिनीं चैव वेद्मि भार्यां गृहे द्विज । तिष्ठन्ति मे न भगवन् रेवतीं वेद्मि कान्वियम् ॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, എന്റെ ഗൃഹത്തിൽ വിപാഠയും നന്ദിനിയും ഭാര്യകളാണെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു. എന്നാൽ, ഹേ പൂജ്യനേ, രേവതി എനിക്കൊപ്പം താമസിക്കുന്നില്ല; ഞാൻ അറിയേണ്ട ആ രേവതി ആരാണ്?

Verse 47

ऋषिरुवाच प्रियेतिसाम्प्रतं येयं त्वयोक्ता वरवर्णिनी । किं विस्मृतन्ते भूपाल श्लाघ्येयं गृहिणी तव ॥

ഋഷി പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ തന്നേ നീ അവളെ ‘പ്രിയ’ എന്നു വിളിച്ചു, ഈ ശ്രേഷ്ഠ തേജസ്വിനിയായ സ്ത്രീയെ. ഹേ ഭൂപാലാ, നീ അവളെ എന്തുകൊണ്ട് മറന്നു? നിന്റെ ഈ ഭാര്യ സ്തുത്യർഹയാണ്.

Verse 48

राजोवाच सत्यमुक्तं मया किन्तु भावो दुष्टो न मे मुने । नात्र कोपं भवान् कर्तुमर्हत्यस्मासु याचितः ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമത്രേ; എങ്കിലും, ഹേ മുനിവരാ, എന്റെ ഉദ്ദേശം പാപമല്ല. ഈ കാര്യത്തിൽ ഞങ്ങളോടു കോപിക്കരുതേ—ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 49

ऋषिरुवाच तत्त्वं ब्रवीषि भूपाल ! न भावस्तव दूषितः । व्याजहार भवान् एतद् वह्निना नृप चोदितः ॥

ഋഷി പറഞ്ഞു—ഹേ ഭൂമിപാലാ, നീ സത്യം പറയുന്നു; നിന്റെ ഉദ്ദേശം നിർമലമാണ്. ഹേ രാജാവേ, അഗ്നിയുടെ പ്രേരണയാൽ നീ ഈ വാക്ക് പറഞ്ഞു.

Verse 50

मया पृष्टो हुतवहः कोऽस्या भर्तेति पार्थिव । भविता तेन चाप्युक्तो भवान् एव अद्य वै वरः ॥

ഹേ രാജാവേ, ഞാൻ ഹുതവാഹനെ (അഗ്നിയെ) ചോദിച്ചു—‘അവളുടെ ഭർത്താവ് ആരാകും?’ അവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു—‘ഇന്ന് നീ തന്നെയാണ് അവളുടെ വരൻ.’

Verse 51

तद्गृह्यतां मया दत्ता तुभ्यं कन्या नराधिप । प्रियेत्यामन्त्रिता चेयं विचारं कुरुषे कथम् ॥

അതുകൊണ്ട് അവളെ സ്വീകരിക്ക; ഹേ രാജാവേ, ഈ കന്യയെ ഞാൻ നിനക്കു ദത്തമായി നൽകിയിരിക്കുന്നു. അവളെയും ‘പ്രിയേ’ എന്നു വിളിച്ചപ്പോൾ (അവൾ സമ്മതിച്ചു). പിന്നെ നീ ഇനിയും എന്തിന് മടിച്ചു ആലോചിക്കുന്നു?

Verse 52

मार्कण्डेय उवाच ततोऽसावभवन् मौनी तेनोक्तः पृथिवीपतिः । ऋषिस्तथोद्यता कर्तुं तस्या वैवाहिकं विधिम् ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ രാജാവ് ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ മൗനമായി. ഋഷി അവളുടെ വിവാഹസംസ്കാരം നടത്താൻ ഒരുക്കം തുടങ്ങി.

Verse 53

तमुद्यतं सा पितरं विवाहाय महामुने । उवाच कन्या यत्किञ्चित् प्रश्रयावनतानना ॥

ഹേ മഹാമുനേ, പിതാവ് വിവാഹത്തിനായി ഒരുക്കമായിരിക്കുന്നതു കണ്ട ആ കന്യക ലജ്ജയാൽ മുഖം താഴ്ത്തി, വിനയത്തോടെ കുറച്ച് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 54

यदि मे प्रीतिमांस्तात प्रसीदं कर्तुमर्हसि । रेवत्यृक्षे विवाहं मे तत्करोतु प्रसादितः ॥

പിതാവേ, നിങ്ങൾ എനിക്കു പ്രസന്നനായി അനുഗ്രഹിക്കുവാൻ ഇച്ഛിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ദയചെയ്ത് രേവതി നക്ഷത്രത്തിൽ തന്നെ എന്റെ വിവാഹം നടത്തിക്കൊള്ളുക।

Verse 55

ऋषिरुवाच रेवत्यृक्षं न वै भद्रे चन्द्रयोगि व्यवस्थितम् । अन्यानि सन्ति ऋक्षाणि सुभ्रु वैवाहिकानि ते ॥

ഋഷി പറഞ്ഞു—ഹേ സുമുഖി, ഈ കർമത്തിനുള്ള ചന്ദ്രയോഗത്തിന് രേവതി യഥാവിധി അനുകൂലമായി നിലകൊള്ളുന്നില്ല. ഹേ സുഭ്രൂ, വിവാഹത്തിന് മറ്റു നക്ഷത്രങ്ങൾ യോജ്യമാണ്।

Verse 56

कन्योवाच तात तेन विना कालो विफलः प्रतिभाति मे । विवाहो विफले काले मद्विधायाः कथं भवेत् ॥

കന്യ പറഞ്ഞു—പിതാവേ, രേവതി ഇല്ലാതെ കാലം എനിക്ക് നിഷ്ഫലമായതായി തോന്നുന്നു. നിഷ്ഫലകാലത്ത് എനിക്കുപോലുള്ളവൾക്ക് വിവാഹം എങ്ങനെ സംഭവിക്കും?

Verse 57

ऋषिरुवाच ऋतवागिति विख्यातस्तपस्वी रेवतीं प्रति । चकार कोपं क्रुद्धेन तेनर्क्षं विनिपातितम् ॥

ഋഷി പറഞ്ഞു—‘ഋതവാക്’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു തപസ്വി രേവതിയോട് ക്രുദ്ധനായി; ക്രോധത്തിൽ ആ നക്ഷത്രത്തെ അവൻ പതിപ്പിച്ചു (താഴെയിറക്കി) കളഞ്ഞു।

Verse 58

मया चास्मै प्रतिज्ञाता भार्येति मदिरेक्षणा । न चेच्छसि विवाहं त्वं सङ्कटं नः समागतम् ॥

ഈ കൃഷ്ണലോചനയായ കന്യയെ അവനു ഭാര്യയായി നൽകാമെന്ന് ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്നു. നീ വിവാഹം ആഗ്രഹിക്കാതിരുന്നാൽ, ഞങ്ങളിലേക്കു മഹാ സങ്കടം വന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 59

कन्योवाच ऋतवाक् स मुनिस्तात किमेवं तप्तवांस्तपः । न त्वया मम तातेन ब्रह्मबन्धोः सुतास्मि किम् ॥

കന്യ പറഞ്ഞു—പിതാവേ, ആ ഋതവാക് മുനി എന്തുകൊണ്ട് ഇത്ര കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു? ഞാൻ ‘ബ്രഹ്മബന്ധു’ (ജന്മംകൊണ്ട് മാത്രം ബ്രാഹ്മണൻ) എന്നവന്റെ പുത്രിയാണെന്ന് എന്റെ പിതാവ് അവനോട് പറഞ്ഞില്ലേ?

Verse 60

ऋषिरुवाच ब्रह्मबन्धोः सुता न त्वं बाले नैव तपस्विनः । सुता त्वं मम यो देवान् कर्तुमन्यान् समुत्सहे ॥

മുനി പറഞ്ഞു—വത്സേ, നീ വെറും ‘ബ്രഹ്മബന്ധു’വിന്റെ പുത്രിയല്ല; തപസ്സില്ലാത്ത ഒരാളുടെ പുത്രിയുമല്ല. നീ എന്റെ പുത്രിയാണ്; കാരണം എന്റെ ശക്തിയാൽ മറ്റു ദേവന്മാരെയും സൃഷ്ടിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിവുണ്ട്.

Verse 61

कन्योवाच तपस्वी यदि मे तातस् तत् किमृक्षमिदं दिवि । समारोप्य विवाहो मे तदृक्षे क्रियते न तु ॥

കന്യ പറഞ്ഞു—പിതാവേ, അദ്ദേഹം സത്യത്തിൽ തപസ്വിയാണെങ്കിൽ, ആകാശത്തിലെ ഈ നക്ഷത്രം (ഋക്ഷ) എന്താണ്? അതിനെ മേലോട്ടുയർത്തി (സ്ഥാനം മാറ്റി), എന്റെ വിവാഹം ആ നക്ഷത്രത്തിന്റെ കീഴിൽ നടക്കുമാറാക്കുക.

Verse 62

ऋषिरुवाच एवं भवतु भद्रन्ते भद्रे प्रीतिमती भव । आरोपयामीन्दुमार्गे रेवत्यृक्षं कृते तव ॥

മുനി പറഞ്ഞു—തഥാസ്തു, ശുഭേ. ഹേ ആര്യേ, സന്തോഷിക്ക. നിനക്കായി ഞാൻ രേവതി നക്ഷത്രത്തെ ചന്ദ്രപഥത്തിൽ ഉയർത്തി സ്ഥാപിക്കും.

Verse 63

मार्कण्डेय उवाच ततस्तपः प्रभावेण रेवत्यृक्षं महामुनिः । यथापूर्वं तथा चक्रे सोमयोगी द्विजोत्तम ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ മഹർഷി, തന്റെ തപോബലത്താൽ—ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനും സോമയോഗസാധകനുമായവൻ—ഉദ്ദേശിച്ചതുപോലെ രേവതി നക്ഷത്രത്തെ ശരിയായ രീതിയിൽ ക്രമപ്പെടുത്തി സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 64

विवाहञ्चैव दुहितुर्विधिवद् मन्त्रयोगिनम् । निष्पाद्य प्रीतिमान् भूयो जामातारमथाब्रवीत् ॥

മന്ത്രവിദ്യയിൽ നിപുണനായ ആ പുരുഷനോടു തന്റെ പുത്രിയുടെ വിവാഹം വിധിപൂർവ്വം സമാപിപ്പിച്ച്, സന്തുഷ്ടനായി അദ്ദേഹം വീണ്ടും മരുമകനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 65

औद्वाहिकान्ते भूपाल कथ्यतां किं ददाम्यहम् । दुर्लभ्यमपि दास्यामि ममाप्रतिहतं तपः ॥

വിവാഹകർമ്മം സമാപിച്ചപ്പോൾ മുനി പറഞ്ഞു— “ഹേ രാജാവേ, പറയുക—ഞാൻ നിനക്കു എന്തു നൽകണം? ദുർലഭമായതും നൽകാം; എന്റെ തപസ്സ് തടസ്സരഹിതമാണ്।”

Verse 66

राजोवाच मनोः स्वायम्भुवस्याहमुत्पन्नः सन्ततौ मुने । मन्वन्तराधिपं पुत्रं त्वत्प्रसादाद् वृणोम्यहम् ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു— “ഭഗവൻ, ഞാൻ സ്വായംഭുവ മനുവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവൻ. നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഒരു മന്വന്തരത്തിന്റെ അധിപനായ പുത്രനെ ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു।”

Verse 67

ऋषिरुवाच भविष्यत्येष ते कामो मनुस्त्वत्तनयो महीम् । सकलां भोक्ष्यते भूप धर्मविच्च भविष्यति ॥

മുനി പറഞ്ഞു— “നിന്റെ ഈ ആഗ്രഹം സഫലമാകും. നിന്റെ പുത്രൻ മനുവായിരിക്കും; ഹേ രാജാവേ, അവൻ സർവ്വ ഭൂമിയും ഭരിക്കുകയും ധർമ്മജ്ഞനാകുകയും ചെയ്യും।”

Verse 68

मार्कण्डेय उवाच तामादाय ततो भूपः स्वमेव नगरं ययौ । तस्मादजायत सुतो रेवत्याः रैवतो मनुः ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— തുടർന്ന് രാജാവ് അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അവളിൽ (രേവതിയിൽ) നിന്ന് ഒരു പുത്രൻ ജനിച്ചു— റൈവത മനു।

Verse 69

समेतः सकलैर्धर्मैर्मानवैः पराजितः । विज्ञाताखिलशास्त्रार्थो वेदविद्यार्थशास्त्रवित् ॥

അവൻ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളാലും സമ്പന്നനായി, മനുഷ്യരിൽ അജേയനെന്നു പ്രസിദ്ധനായിരുന്നു. അവൻ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥതത്ത്വം ഗ്രഹിച്ചവൻ; വേദം, വിദ്യയും ഗ്രന്ഥങ്ങളുടെ താത്പര്യവും അറിയുന്നവൻ।

Verse 70

तस्य मन्वन्तरे देवान् मुनिदेवेन्द्रपार्थिवान् । कथ्यमानान् मया ब्रह्मन् निबोध सुसमाहितः ॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ആ മന്വന്തരത്തിൽ ഞാൻ ദേവന്മാർ, ഋഷിമാർ, ഇന്ദ്രൻ, രാജാക്കന്മാർ (പാർത്ഥിവർ) എന്നിവരെ വിവരിക്കുമ്പോൾ പൂർണ്ണ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക।

Verse 71

सुमेधसस्तत्र देवास्तथा भूपतयो द्विज । वैकुण्ठश्चामिताभश्च चतुर्दश चतुर्दश ॥

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! അവിടെ ദേവന്മാർ ‘സുമേധസർ’ എന്നു പ്രസിദ്ധരായിരുന്നു; രാജാക്കന്മാരും അതുപോലെ. അവരിൽ വൈകുണ്ഠയും അമിതാഭയും—ഇവ രണ്ടും പതിനാലും പതിനാലും എന്ന എണ്ണത്തിൽ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 72

तेषां देवगणानान्तु चतुर्णामपि चेश्चरः । नाम्ना विभुरभूदिन्द्रः शतयज्ञोपलक्षकः ॥

ആ നാല് ദേവഗണങ്ങളുടെ അധിപൻ ‘വിഭു’ എന്ന നാമമുള്ള ഇന്ദ്രനായിരുന്നു; നൂറ് യജ്ഞങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചതിനാൽ അവൻ വിശിഷ്ടനെന്നു കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 73

हिरण्यलोमा वेदश्रीरूर्ध्वबाहुस्तथापरः । वेदबाहुः सुधामा च पर्जन्यश्च महामुनिः ॥

ഹിരണ്യലോമാ, വേദശ്രീ, കൂടാതെ ഊർധ്വബാഹു; വേദബാഹു, സുധാമാ, മഹർഷി പർജന്യൻ—ഇവരും അവരിൽ പേരോടെ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 74

वसिष्ठश्च महाभागो वेदवेदान्तपारगः । एते सप्तर्षयश्चासन् रैवतस्यान्तरे मनोः ॥

വേദവും വേദാന്തവും പാരംഗതനായ മഹാഭാഗ്യശാലി വസിഷ്ഠനും—രൈവത മനുവിന്റെ മന്വന്തരത്തിലെ സപ്തർഷിമാർ ഇവരായിരുന്നു.

Verse 75

बलबन्धुर्महावीर्यः सुयष्टव्यस्तथापरः । सत्यकाद्यास्तथैवासन् रैवतस्य मनोः सुताः ॥

ബലബന്ധു, മഹാവീര്യൻ, സുയഷ്ടവ്യൻ; സത്യകൻ മുതലായവർ—ഇവരാണ് രൈവത മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ.

Verse 76

रैवतान्तास्तु मनवः कथिता ये मया तव । स्वायम्भुवाश्रया ह्येते स्वारोचिषमृते मनुम् ॥

ഇങ്ങനെ രൈവത വരെ ഉള്ള മനുക്കളെ ഞാൻ നിനക്കു വിവരിച്ചു. ഇവർ എല്ലാവരും സ്വായംഭുവനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവർ—സ്വാരോചിഷ മനുവിനെ ഒഴികെ.

Verse 77

य एषां शृणुयान्नित्यं पठेदाख्यानमुत्तमम् । विमुक्तः सर्वपापेभ्यो लोकं प्राप्नोत्यभीप्सितम् ॥

ആർ ഈ ഉത്തമാഖ്യാനം നിത്യമായി ശ്രവിക്കുകയോ പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നു, അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി ഇഷ്ടലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.