Adhyaya 105
Devas Praise Śiva; Gaṇeśa Manifests as Vighneśvara and Receives the Primacy of Worship
സൂതൻ പറയുന്നു—ദേവന്മാർ പിനാകധാരിയായ മഹേശ്വര ശിവനെ സമീപിച്ച് നമസ്കരിക്കുമ്പോൾ, ശിവൻ കരുണാദൃഷ്ടിയാൽ അനുഗ്രഹവും വരവും നൽകുന്നു. തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തികൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടാൻ, ദേവദ്രോഹികളും യജ്ഞാദി പുണ്യകർമ്മങ്ങളെ ഭംഗപ്പെടുത്തുന്നവരും തടയപ്പെടണമെന്നു അവർ അപേക്ഷിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ശിവൻ ഗണേശ്വര/വിനായക രൂപം ധരിക്കുന്നു; ദേവഗണങ്ങൾ പുഷ്പവൃഷ്ടി ചെയ്ത് ഗജമുഖനും ആയുധ-ശുഭലക്ഷണസമ്പന്നനുമായ പ്രഭുവിനെ സ്തുതിക്കുന്നു. ദീപ്തമായ ബാലരൂപ ഗണേശൻ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു; ശിവനും അംബികയും അവനെ ആദരിക്കുന്നു. ശിവൻ അവനു ലോകധർമ്മസംരക്ഷണ ചുമതല നൽകുന്നു—അധർമ്മകൃത്യങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ദോഷമുള്ള യജ്ഞങ്ങളിൽ, അയോഗ്യ അധ്യാപന-അധ്യയനങ്ങളിൽ, ധർമ്മച്യുതരുടെ പ്രവൃത്തികളിൽ വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കുക; എല്ലായ്പ്രായത്തിലുള്ള ഭക്തരെ സംരക്ഷിക്കുക. അധ്യായം വിഘ്നങ്ങളിലെ ഗണേശന്റെ സർവ്വാധികാരവും ആദ്യപൂജയുടെ പ്രാധാന്യവും സ്ഥാപിക്കുന്നു: അവന്റെ പൂജയില്ലാതെ ശ്രൗത, സ്മാർത്ത, ലൗകിക കർമ്മങ്ങൾ ഫലിക്കില്ല; പൂജയാൽ സിദ്ധിയും മാനവും ലഭിക്കും. ഇതിലൂടെ ശരിയായ മുൻകൃത്യങ്ങളാൽ ധർമ്മം കാത്താൽ മാത്രമേ ലിംഗപൂജ ഫലപ്രദമാകൂ എന്ന ശൈവവിധിന്യായം വ്യക്തമാകുന്നു।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे देवस्तुतिर्नाम चतुरधिकशततमो ऽध्यायः सूत उवाच यदा स्थिताः सुरेश्वराः प्रणम्य चैवमीश्वरम् तदांबिकापतिर् भवः पिनाकधृङ् महेश्वरः
ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗമഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ ‘ദേവസ്തുതി’ എന്ന നൂറ്റിയഞ്ചാം അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ദേവേശ്വരന്മാർ ഇങ്ങനെ ഈശ്വരനെ നമസ്കരിച്ചു നിലകൊണ്ടിരിക്കെ, അംബികാപതി, പിനാകധാരി മഹേശ്വരൻ ഭവൻ—പാശങ്ങൾ ഛേദിക്കുന്ന പരമ പതി—അവരുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷനായി।
Verse 2
ददौ निरीक्षणं क्षणाद् भवः स तान्सुरोत्तमान् प्रणेमुरादराद्धरं सुरा मुदार्द्रलोचनाः
ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഭവൻ ആ ശ്രേഷ്ഠ ദേവന്മാരിലേക്കു അനുഗ്രഹദൃഷ്ടി ചൊരിഞ്ഞു. ആനന്ദാശ്രുക്കളാൽ നനഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ദേവന്മാർ, എല്ലാം ധരിക്കുന്ന ഹരനോട് ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു।
Verse 3
भवः सुधामृतोपमैर् निरीक्षणैर्निरीक्षणात् तदाह भद्रमस्तु वः सुरेश्वरान् महेश्वरः
അനന്തരം ഭവൻ (ശിവൻ) അമൃതസുധാസമമായ ദൃഷ്ടിയാൽ അവരെ നോക്കി ദേവേശ്വരന്മാരോട് പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾക്കു മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ.” ഇങ്ങനെ മഹേശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു।
Verse 4
वरार्थमीश वीक्ष्यते सुरा गृहं गतास्त्विमे प्रणम्य चाह वाक्पतिः पतिं निरीक्ष्य निर्भयः
ഈശൻ വരം നൽകാൻ ഉത്സുകനാണെന്ന് കണ്ട ദേവന്മാർ അവന്റെ ധാമത്തിലേക്ക് ചെന്നു. നമസ്കരിച്ച്, പാശവിമോചകനായ പതിയെ നിർഭയമായി ദർശിച്ച് വാക്പതി (ബൃഹസ്പതി) പറഞ്ഞു।
Verse 5
सुरेतरादिभिः सदा ह्य् अविघ्नमर्थितो भवान् समस्तकर्मसिद्धये सुरापकारकारिभिः
ഹേ പതി! ദേവന്മാരും മറ്റു ജീവികളും സദാ അവിഘ്നഗതിയും സമസ്തകർമ്മസിദ്ധിയും ലഭിക്കുവാൻ നിന്നോടു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു—പ്രത്യേകിച്ച് ദേവന്മാർക്ക് അപകാരം ചെയ്യുന്നവർ ഹാനി വരുത്തുമ്പോൾ. നിന്റെ കൃപയാൽ തന്നെയാണ് എല്ലാകാര്യങ്ങളും സിദ്ധിയാകുന്നത്।
Verse 6
ततः प्रसीदताद् भवान् सुविघ्नकर्मकारणम् सुरापकारकारिणाम् इहैष एव नो वरः
അതുകൊണ്ട് പ്രഭോ, ഞങ്ങളോടു പ്രസാദിക്കണമേ. ഞങ്ങളുടെ വരം ഇതൊന്നേ—നിർവിഘ്നമായ ശുഭകർമ്മങ്ങൾക്ക് കാരണമാകുക, ദേവന്മാർക്ക് അപകാരം ചെയ്യുന്നവരെ നിയന്ത്രിക്കുക. പതിയായി വിഘ്നം വളർത്തുന്ന പാശം ശിഥിലമാക്കുക, പാശുക്കൾ സമ്യക് പൂജയും സിദ്ധിയും ഉള്ള മാർഗത്തിൽ മുന്നേറട്ടെ.
Verse 7
ततस्तदा निशम्य वै पिनाकधृक् सुरेश्वरः गणेश्वरं सुरेश्वरं वपुर्दधार सः शिवः
അത് കേട്ടപ്പോൾ പിനാകധാരിയായ ദേവേശ്വരൻ ശിവൻ ഗണേശ്വരനായി—ഗണങ്ങളുടെ അധിപതി, ദേവാധിദേവൻ—എന്ന ദേഹരൂപം ധരിച്ചു.
Verse 8
गणेश्वराश् च तुष्टुवुः सुरेश्वरा महेश्वरम् समस्तलोकसंभवं भवार्त्तिहारिणं शुभम्
അപ്പോൾ ഗണങ്ങളുടെ അധിപതികളും ദേവങ്ങളുടെ അധിപതികളും മഹേശ്വരനെ സ്തുതിച്ചു—സകല ലോകങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവം, ശുഭസ്വരൂപൻ, ഭവവേദന ഹരിക്കുന്നവൻ।
Verse 9
इभाननाश्रितं वरं त्रिशूलपाशधारिणम् समस्तलोकसंभवं गजाननं तदांबिका
അപ്പോൾ അംബിക ഗജാനനനെ ആവാഹനം ചെയ്തു—ഇഭാനന ഗണങ്ങൾ സേവിക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠൻ, ത്രിശൂലവും പാശവും ധരിക്കുന്നവൻ, സകല ലോകങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവം।
Verse 10
ददुः पुष्पवर्षं हि सिद्धा मुनीन्द्रास् तथा खेचरा देवसंघास्तदानीम् तदा तुष्टुवुश्चैकदन्तं सुरेशाः प्रणेमुर्गणेशं महेशं वितन्द्राः
അന്നേ സമയം സിദ്ധന്മാരും മുനീന്ദ്രന്മാരും ആകാശചര ദേവസംഘങ്ങളും പുഷ്പവർഷം നടത്തി. തുടർന്ന് ദേവേശ്വരന്മാർ ഏകദന്തനെ സ്തുതിച്ചു; മന്ദതയില്ലാതെ ഗണേശനെയും മഹേശനെയും—പരമ പതിയെയും—പ്രണാമിച്ചു.
Verse 11
तदा तयोर्विनिर्गतः सुभैरवः स मूर्तिमान् स्थितो ननर्त बालकः समस्तमङ्गलालयः
അപ്പോൾ ആ രണ്ടുപേരിൽ നിന്നു മൂർത്തിമാനായ സുഭൈരവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ബാലകരൂപത്തിൽ നിലകൊണ്ട് അവൻ നൃത്തം ചെയ്തു; സർവ്വമംഗളങ്ങളുടെ ആലയമായതുപോലെ।
Verse 12
विचित्रवस्त्रभूषणैर् अलंकृतो गजाननः महेश्वरस्य पुत्रको ऽभिवन्द्य तातम् अम्बिकाम्
വിചിത്ര വസ്ത്രാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഗജാനനൻ—മഹേശ്വരന്റെ പുത്രൻ—പിതാവായ ശങ്കരനെയും അംബികയെയും ഭക്തിപൂർവ്വം വന്ദിച്ചു നമസ്കരിച്ചു।
Verse 13
जातमात्रं सुतं दृष्ट्वा चकार भगवान्भवः गजाननाय कृत्यांस्तु सर्वान्सर्वेश्वरः स्वयम्
ഇപ്പോഴേ ജനിച്ച പുത്രനെ കണ്ട ഭഗവാൻ ഭവൻ—സർവേശ്വരൻ—ഗജാനനനുവേണ്ടി എല്ലാ ധാർമ്മിക കൃത്യങ്ങളും വിധികളും സ്വയം നിയോഗിച്ചു।
Verse 14
आदाय च कराभ्यां च सुसुखाभ्यां भवः स्वयम् आलिङ्ग्याघ्राय मूर्धानं महादेवो जगद्गुरुः
അപ്പോൾ ഭവൻ സ്വയം അത്യന്തം മൃദുലമായ ഇരുകൈകളാൽ അവനെ എടുത്തു ചേർത്തു. ജഗദ്ഗുരു മഹാദേവൻ ആലിംഗനം ചെയ്ത്, ശിരോമുടി ചുംബിച്ച്/ഘ്രാണിച്ച് സ്നേഹാനുഗ്രഹം പകർന്നു നൽകി।
Verse 15
तवावतारो दैत्यानां विनाशाय ममात्मज देवानामुपकारार्थं द्विजानां ब्रह्मवादिनाम्
എൻ ആത്മജാ, നിന്റെ അവതാരം ദൈത്യന്മാരുടെ വിനാശത്തിനായി; ദേവന്മാർക്ക് ഉപകാരത്തിനായി, ബ്രഹ്മവാദികളായ ദ്വിജന്മാരുടെ രക്ഷയും സഹായവും നിമിത്തം തന്നെയാണ്।
Verse 16
यज्ञश् च दक्षिणाहीनः कृतो येन महीतले तस्य धर्मस्य विघ्नं च कुरु स्वर्गपथे स्थितः
ഭൂമിയിൽ വിധിപ്രകാരം ദക്ഷിണയില്ലാതെ യജ്ഞം ചെയ്തവന്റെ ധർമ്മഫലത്തിന്, സ്വർഗ്ഗപഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നീ തടസ്സം വരുത്തുക।
Verse 17
अध्यापनं चाध्ययनं व्याख्यानं कर्म एव च यो ऽन्यायतः करोत्यस्मिन् तस्य प्राणान्सदा हर
ഈ പവിത്ര ധർമ്മശാസനത്തിൽ അന്യായമായി അധ്യാപനം, അധ്യയനം, വ്യാഖ്യാനം അല്ലെങ്കിൽ കർമ്മാചരണം ചെയ്യുന്നവന്റെ പ്രാണവായുവിനെ എപ്പോഴും ഹരിക്കൂ।
Verse 18
वर्णाच्च्युतानां नारीणां नराणां नरपुङ्गव स्वधर्मरहितानां च प्राणानपहर प्रभो
ഹേ പ്രഭോ, നരപുങ്ഗവ! സ്വന്തം വർണാശ്രമത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റി സ്വധർമ്മരഹിതരായ സ്ത്രീപുരുഷന്മാരുടെ പ്രാണങ്ങളെ അപഹരിക്കൂ।
Verse 19
याः स्त्रियस्त्वां सदा कालं पुरुषाश् च विनायक यजन्ति तासां तेषां च त्वत्साम्यं दातुमर्हसि
ഹേ വിനായകാ! എല്ലാകാലവും നിന്നെ ആരാധിക്കുന്ന സ്ത്രീപുരുഷന്മാർക്ക്, നിന്റെ കൃപയാൽ നിന്നോടു സാമ്യമുള്ള മംഗളാവസ്ഥ ദാനം ചെയ്യുക।
Verse 20
त्वं भक्तान् सर्वयत्नेन रक्ष बालगणेश्वर यौवनस्थांश् च वृद्धांश् च इहामुत्र च पूजितः
ഹേ ബാലഗണേശ്വരാ! നിന്റെ ഭക്തരെ സർവ്വശ്രമത്തോടും കൂടി രക്ഷിക്കൂ—യൗവനസ്ഥരെയും വൃദ്ധരെയും; ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും പൂജിക്കപ്പെടുന്നവനായി।
Verse 21
जगत्त्रये ऽत्र सर्वत्र त्वं हि विघ्नगणेश्वरः संपूज्यो वन्दनीयश् च भविष्यसि न संशयः
ഈ ത്രിലോകമൊട്ടാകെ എല്ലായിടത്തും നീ തന്നെയാണ് വിഘ്നഗണേശ്വരൻ. സംശയമില്ലാതെ നീ സമ്യക് പൂജ്യനും വന്ദനീയനും ആകും.
Verse 22
मां च नारायणं वापि ब्रह्माणम् अपि पुत्रक यजन्ति यज्ञैर्वा विप्रैर् अग्रे पूज्यो भविष्यसि
മകനേ! അവർ എന്നെയോ, നാരായണനെയോ, ബ്രഹ്മാവിനെയോ—വിപ്രന്മാർ നടത്തിക്കുന്ന യജ്ഞങ്ങളാൽ പൂജിച്ചാലും, നീ അഗ്രസ്ഥാനത്ത് ആദ്യം പൂജ്യനാകും.
Verse 23
त्वाम् अनभ्यर्च्य कल्याणं श्रौतं स्मार्तं च लौकिकम् कुरुते तस्य कल्याणम् अकल्याणं भविष्यति
ഹേ കല്യാണസ്വരൂപാ! നിന്നെ ആദ്യം അർച്ചിക്കാതെ ആരെങ്കിലും ശ്രൗതം, സ്മാർതം, അല്ലെങ്കിൽ ലൗകികമായ ഏതൊരു ശുഭകർമ്മവും ചെയ്താൽ, അവന്റെ ആ ‘കല്യാണം’ പോലും അകല്യാണമാകും.
Verse 24
ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैश्चैव गजानन सम्पूज्य सर्वसिद्ध्यर्थं भक्ष्यभोज्यादिभिः शुभैः
ഹേ ഗജാനനാ! ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ—എല്ലാവരും ശുഭമായ ഭക്ഷ്യഭോജ്യാദികൾ അർപ്പിച്ച് നിന്നെ സമ്യക് പൂജിച്ചാൽ സർവ്വസിദ്ധി ലഭിക്കുന്നു.
Verse 25
त्वां गन्धपुष्पधूपाद्यैर् अनभ्यर्च्य जगत्त्रये देवैरपि तथान्यैश् च लब्धव्यं नास्ति कुत्रचित्
ഗന്ധം, പുഷ്പം, ധൂപം മുതലായവ അർപ്പിച്ച് നിന്നെ അർച്ചിക്കാതെ ത്രിലോകത്തിൽ എവിടെയും—ദേവന്മാർക്കും മറ്റാർക്കും—നിന്നെ പ്രാപിക്കാനാവില്ല.
Verse 26
अभ्यर्चयन्ति ये लोका मानवास्तु विनायकम् ते चार्चनीयाः शक्राद्यैर् भविष्यन्ति न संशयः
വിനായകനെ ഭക്തിയോടെ അർച്ചിക്കുന്ന മനുഷ്യർ, ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർക്കും പൂജ്യരാവുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല।
Verse 27
अजं हरिं च मां वापि शक्रमन्यान्सुरानपि विघ्नैर् बाधयसि त्वां चेन् नार्चयन्ति फलार्थिनः
നീ അജൻ (ബ്രഹ്മ), ഹരി (വിഷ്ണു), എന്നെ (ശിവൻ), ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്നിവരെയും മറ്റു ദേവന്മാരെയും വിഘ്നങ്ങളാൽ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയാണെങ്കിൽ, ഫലമാഗ്രഹിക്കുന്നവർ നിന്നെ പൂജിക്കുകയില്ല।
Verse 28
ससर्ज च तदा विघ्नगणं गणपतिः प्रभुः गणैः सार्धं नमस्कृत्वाप्य् अतिष्ठत्तस्य चाग्रतः
അപ്പോൾ പ്രഭു ഗണപതി വിഘ്നഗണത്തെ സൃഷ്ടിച്ചു; തന്റെ ഗണങ്ങളോടൊപ്പം നമസ്കരിച്ചു, അവന്റെ മുൻപിൽ സന്നദ്ധനായി നിന്നു।
Verse 29
तदा प्रभृति लोके ऽस्मिन् पूजयन्ति गणेश्वरम् दैत्यानां धर्मविघ्नं च चकारासौ गणेश्वरः
അന്നുമുതൽ ഈ ലോകത്തിൽ ജനങ്ങൾ ഗണേശ്വരനെ പൂജിക്കുന്നു; ആ ഗണേശ്വരൻ തന്നെയാണ് ദൈത്യരുടെ ധർമ്മത്തിന് വിഘ്നം വരുത്തുന്നവനായത്।
Verse 30
एतद्वः कथितं सर्वं स्कन्दाग्रजसमुद्भवम् यः पठेच्छृणुयाद्वापि श्रावयेद्वा सुखीभवेत्
സ്കന്ദന്റെ അഗ്രജന്റെ അവതാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ എല്ലാം നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും കേൾക്കുന്നവനും കേൾപ്പിക്കുന്നവനും സുഖവാനാകും।
Frequently Asked Questions
Śiva grants Gaṇeśa ādyapūjā (primacy of worship) so that all śrauta, smārta, and worldly undertakings become ritually ‘unblocked’ and dharmically aligned; without honoring Vināyaka first, actions tend toward akalyāṇa (inauspicious outcome).
He is commissioned to place vighnas upon adharma—such as yajñas performed improperly (e.g., lacking due dakṣiṇā), unjust or illegitimate teaching/learning/practice, and those who abandon svadharma—while safeguarding sincere devotees.
It teaches that divine grace operates through ritual order: protecting yajña, śāstra, and svadharma preserves cosmic harmony, and Gaṇeśa’s governance of vighnas ensures that devotion produces stable, dharmic, and spiritually fruitful outcomes.