
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम् (Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage)
ഈ അധ്യായത്തിൽ രാജാവ് സഗരനും ഭാർഗവ മഹർഷി ഔർവനും തമ്മിലുള്ള രാജ-തപസ്വി സംവാദമാണ്. മുൻപ് ലഭിച്ച അസ്ത്ര-ശാസ്ത്രോപദേശങ്ങളാൽ നേടിയ യുദ്ധനൈപുണ്യവും രാജ്യസ്ഥിരതയും സഗരൻ വിവരിച്ച്, ഔർവനെ ഗുരുവായും ഉപകാരിയായും ഏകശരണമായും സ്തുതിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഔർവാശ്രമത്തിലെ തപഃശക്തിയുടെ തെളിവായി വിവരണം വരുന്നു—അവിടെ ഹിംസ ശമിക്കുന്നു; വേട്ടക്കാരനും വേട്ടയാടപ്പെടുന്നവനും ഭയമില്ലാതെ കൂടെ ജീവിക്കുന്നു. ഇതിലൂടെ ധാർമ്മിക രാജത്വവും വിജയംও ഋഷി-അനുഗ്രഹവും തപോബലവും കൊണ്ടാണ് സിദ്ധമാകുന്നത്, വെറും ബലപ്രയോഗം കൊണ്ടല്ല; വംശപരമ്പരയും തപസ്വിയുടെ അംഗീകാരത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरस्यौर्वाश्रमगमनं नाम पञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५०// सगर उवाच कुशलं मम सर्वत्र महर्षे नात्र संशयः / यस्य मे त्वमनुध्याता शमं भार्गवसत्तमः
ഇങ്ങനെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ, വായു പ്രസ്താവിച്ച മധ്യമഭാഗത്തിലെ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദത്തിൽ ‘സഗരന്റെ ഔർവാശ്രമഗമനം’ എന്ന അമ്പതാം അധ്യായം. സഗരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹർഷേ, എനിക്ക് എല്ലായിടത്തും ക്ഷേമം തന്നേ; ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഹേ ഭാര്ഗവശ്രേഷ്ഠാ, നിങ്ങൾ എന്റെ ഹിതം ധ്യാനിച്ച് ശാന്തി പകരുന്നവൻ ആകുന്നു।
Verse 2
यस्तथा शिक्षितः पूर्वमस्त्रे शस्त्रे च सांप्रतम् / सो ऽहं कथमशक्तः स्यां सकलारिविनिग्रहे
മുമ്പ് എനിക്ക് അസ്ത്ര‑ശസ്ത്രങ്ങളിൽ അങ്ങനെ പരിശീലനം ലഭിച്ചിരിക്കെ, ഇപ്പോൾ സകല ശത്രുക്കളെയും അടക്കുന്നതിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ അശക്തനാകും?
Verse 3
त्वं मे गुरुः सुहृद्दैवं बन्धुर्मित्रं च केवलम् / न ह्यन्यमभिजानामि त्वामृते पितरं च मे
നീ തന്നെയാണ് എന്റെ ഗുരു, സുഹൃദ്-ദൈവം, ബന്ധുവും ഏകമിത്രവും. നിന്നെയും എന്റെ പിതാവിനെയും ഒഴികെ മറ്റാരെയും ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.
Verse 4
त्वयोपदिष्टेनास्त्रेण सकला भूभृतो मया / विजिता यदनुस्मृत्या शक्तिः सा तपसस्तव
നീ ഉപദേശിച്ച ആയുധംകൊണ്ട് ഞാൻ എല്ലാ രാജാക്കളെയും ജയിച്ചു. അതിനെ സ്മരിച്ചാൽ ഉണരുന്ന ശക്തി നിന്റെ തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവമാണ്.
Verse 5
तपसा त्वं जगत्सर्वं पुनासि परिपासि च / स्रष्टुं संहर्त्तुमपि च शक्नोष्येव न संशयः
തപസ്സാൽ നീ സർവ്വലോകത്തെയും ശുദ്ധീകരിക്കുകയും പരിരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. സൃഷ്ടിക്കാനും സംഹരിക്കാനും നീ കഴിവുള്ളവൻ—സംശയമില്ല.
Verse 6
महाननन्यसामान्यप्रभावस्तपसश्च ते / इह तस्यैकदेशो ऽपि दृश्यते विस्मयप्रदः
നിന്റെ തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവം മഹത്തും അപൂർവവുമാണ്. ഇവിടെ അതിന്റെ ഒരു അംശം പോലും ദൃശ്യമാകുമ്പോൾ അത്ഭുതം പകരുന്നു.
Verse 7
पश्यसिंहासने बाल्यादुपेत्य मृगपोतकः / पिबत्यंभः शनैर्ब्रह्मन्निःशङ्कं ते तपोवने
ഹേ ബ്രഹ്മൻ, നോക്കുക—നിന്റെ തപോവനത്തിൽ ഒരു മാൻകുട്ടി ബാല്യത്തിൽ നിന്നേ സിംഹാസനത്തോട് ചേർന്ന് ഭയമില്ലാതെ പതുക്കെ വെള്ളം കുടിക്കുന്നു.
Verse 8
धयत्यत्रातिविस्रंभात् कृशापि हरिणी स्तनम् / करोति मृगशृङ्गाग्रे गण्डकण्डूयनं रुरुः
ഇവിടെ അത്യന്തവിശ്വാസം മൂലം ക്ഷീണിച്ച ഹരിണിയും മുലയൂട്ടുന്നു; റുരു മൃഗം മൃഗശൃംഗത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ തന്റെ കവിള് ചൊറിയുന്നു।
Verse 9
नवप्रसूतां हरिणीं हत्वा वृत्त्यै वनान्तरे / व्याघ्री त्वत्तपसावासे सैव पुष्णाति तच्छिशून्
വനത്തിൽ ഉപജീവനത്തിനായി പുതുതായി പ്രസവിച്ച ഹരിണിയെ കൊന്നിട്ടും, നിന്റെ തപോവനവാസത്തിൽ അതേ വ്യാഘ്രി അവളുടെ കുഞ്ഞുങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു।
Verse 10
गजं द्रुतमनुद्रुत्य सिंहो यस्मादिदं वनम् / प्रविष्टो ऽनुसरन्तौ त्वद्भयादेकत्र तिष्ठतः
വേഗത്തിൽ ഓടുന്ന ഗജത്തെ പിന്തുടർന്ന് സിംഹം ഈ വനത്തിൽ കടന്നു; എങ്കിലും നിന്റെ ഭയത്താൽ പിന്തുടരുന്നവനും പിന്തുടരപ്പെടുന്നവനും ഒരിടത്ത് തന്നെ നിൽക്കുന്നു।
Verse 11
नकुलस्त्वाशुमार्जारमयूरशशपन्नगाः / वृकसूकरशार्दूलशरभर्क्षप्लवङ्गमाः
ഇവിടെ നകുലം, പൂച്ച, മയിലുകൾ, മുയലുകൾ, പാമ്പുകൾ; കൂടാതെ ചെന്നായകൾ, കാട്ടുപന്നികൾ, കടുവകൾ, ശരഭങ്ങൾ, കരടികൾ, വാനരങ്ങൾ എന്നിവയും ഉണ്ട്।
Verse 12
सृगाला गवयागावो हरिणा महिषास्तथा / वने ऽत्र सहजं वैरं हित्वा मैत्रीमुपागताः
ഈ വനത്തിൽ കുറുനരികൾ, ഗവയങ്ങൾ, പശുക്കൾ, ഹരിണങ്ങൾ, മഹിഷങ്ങൾ—സ്വാഭാവിക വൈരം ഉപേക്ഷിച്ച് സൗഹൃദം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു।
Verse 13
एवंविधा तपःशक्तिर्लोकविस्मयदायिनी / न क्वापि दृश्यते ब्रह्मंस्त्वामृते भुवि दुर्लभा
ഇത്തരത്തിലുള്ള തപശ്ശക്തി ലോകത്തെ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നതാണ്; ഹേ ബ്രഹ്മൻ! നിന്നെ കൂടാതെ ഭൂമിയിൽ അത് ദുർലഭം, എവിടെയും കാണപ്പെടുന്നില്ല.
Verse 14
अहं तु त्वत्प्रसादेन विजित्य वसुधामि माम् / रिपुभिः सह विप्रर्षे स्वराज्यं समुपागतः
ഹേ വിപ്രർഷി! നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ ഭൂമിയെ ജയിച്ച്, ശത്രുക്കളോടുകൂടി, എന്റെ സ്വരാജ്യം പ്രാപിച്ചു.
Verse 15
वश्यामात्यस्त्रिवर्गे ऽपि यथायोग्यकृतादरः / त्वयोपदिष्टमार्गेण सम्यग्राज्यमपालयम्
എന്റെ അമാത്യർ വശത്തിലായിരുന്നു; ധർമ്മം-അർത്ഥം-കാമം എന്ന ത്രിവർഗത്തിലും യഥോചിത ആദരം കാട്ടി; നിങ്ങൾ ഉപദേശിച്ച മാർഗ്ഗത്തിൽ രാജ്യം ശരിയായി പാലിച്ചു.
Verse 16
एवं प्रवर्त्तमानस्य मम राज्ये ऽवतिष्ठतः / भवद्दिदृक्षा संजाता सापेक्षा भृगुपुङ्गव
ഹേ ഭൃഗുപുങ്ഗവ! ഇങ്ങനെ രാജ్యంలో നിലകൊണ്ട് പ്രവർത്തിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങളുടെ ദർശനം കാണുവാനുള്ള ആഗ്രഹം എനിക്കുണ്ടായി; അത് ഇപ്പോഴും പ്രതീക്ഷയോടെയാണ്.
Verse 17
किं त्वद्य मयि पर्याप्तमनपत्यतयैव मे / पितृपिण्डप्रदानेन सह संरक्षणं भुवः
എന്നാൽ ഇന്ന് എനിക്കെന്താണ് മതിയാകുന്നത്? എനിക്ക് സന്താനം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, പിതൃകൾക്ക് പിണ്ഡദാനം ചെയ്യുന്നതോടൊപ്പം ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതെങ്ങനെ സാധിക്കും?
Verse 18
तदिदं दुःशमत्यर्थमनिवार्यं मनोगतम् / नानयो ऽपहर्त्तां लोकंऽस्मिन् ममेति त्वामुपागतः
ഇത് എന്റെ മനസ്സിൽ ഉദിച്ച അത്യന്തം ദുഃസഹവും തടയാനാവാത്തതുമായ ആശയമാണ്. ഈ ലോകത്തിൽ ‘ഇത് എന്റെതാണ്’ എന്ന അവകാശം മറ്റാർക്കും കവർന്നെടുക്കാൻ കഴിയില്ല; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശരണത്ത് വന്നത്.
Verse 19
इत्युक्तः सगरेणाथ स्थित्वा सो ऽतर्मनाः क्षणम् / उवाच भगवानौर्वः सनिदेशमिदं वचः
സഗരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അദ്ദേഹം ഒരു ക്ഷണം അന്തർമുഖനായി നിന്നു. തുടർന്ന് ഭഗവാൻ ഔർവൻ ഉപദേശസഹിതമായ ഈ വാക്കുകൾ അരുളിച്ചെയ്തു.
Verse 20
नियम्य सह भार्याभ्यां किञ्चित्कालमिहावस / अवाप्स्यति ततो ऽभीष्टं भवान्नात्र विचारमा
നീ നിന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാരോടൊപ്പം നിയമസംയമം പാലിച്ച് കുറച്ചുകാലം ഇവിടെ വസിക്ക. പിന്നെ നീ അഭിലഷിതം പ്രാപിക്കും; ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട.
Verse 21
स च तत्रावसत्प्रीतस्तच्छुश्रूषापरायमः / पत्नीभ्यां सह धर्मात्मा भक्तियुक्तश्चिरं तदा
അവൻ സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ തന്നെ വസിച്ചു, അവരുടെ ശുശ്രൂഷയിൽ മുഴുകി. ധർമ്മാത്മാവായ രാജാവ് തന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ഭക്തിയോടെ ദീർഘകാലം അവിടെ പാർത്തു.
Verse 22
राजपत्न्यौ च ते तस्य सर्वकालमतन्द्रिते / मुनेरतनुतां प्रीतिं विनयाचारभक्तिभिः
ആ രണ്ടു രാജപത്നിമാരും എല്ലായ്പ്പോഴും അശ്രാന്തരായി, വിനയം, സദാചാരം, ഭക്തി എന്നിവകൊണ്ട് ആ മുനിയുടെ പ്രീതിയെ വർധിപ്പിച്ചു.
Verse 23
भक्त्या शुश्रूषया चैव तयोस्तुष्टो महामुनिः / राजपत्न्यौ समाहूय इदं वचनम ब्रवीत्
അവരുടെ ഭക്തിയും ശുശ്രൂഷയും കണ്ടു മഹാമുനി സന്തുഷ്ടനായി; രാജപത്നിമാരെ വിളിച്ചു ഈ വചനം അരുളിച്ചെയ്തു.
Verse 24
भवत्यौ वरमस्मत्तो व्रियतां काममीप्सितम् / दास्यामि तं न संदेहो यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्
നിങ്ങൾ ഇരുവരും എന്നിൽ നിന്ന് ഇഷ്ടമായ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക; അതി ദുർലഭമായാലും സംശയമില്ലാതെ ഞാൻ അത് നൽകും.
Verse 25
ततः प्रणम्यशिरसा ते ऽप्युभे तं महामुनिम् / ऊचतुर्भगवान्पुत्रान्कामयावेति सादरम्
അപ്പോൾ അവർ ഇരുവരും തലകുനിച്ച് മഹാമുനിയെ നമസ്കരിച്ചു; ആദരത്തോടെ—“ഭഗവൻ, ഞങ്ങൾ പുത്രന്മാരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു” എന്നു പറഞ്ഞു.
Verse 26
ततस्ते भगवानाह भवतीभ्यां मया पुनः / राज्ञश्चप्रियकामेन वरो दत्तो ऽयमीप्सितः
അപ്പോൾ ഭഗവാൻസദൃശനായ മുനി പറഞ്ഞു: “നിങ്ങൾ ഇരുവർക്കും, രാജാവിന്റെ പ്രിയാഭിലാഷപ്രകാരം, ഈ ഇഷ്ടവരം ഞാൻ നൽകിയിരിക്കുന്നു.”
Verse 27
पुत्रवत्यौ महाभागे भवत्यौ मत्प्रसादतः / भवेतां ध्रुवमन्यच्च श्रूयतां वचनं मम
ഹേ മഹാഭാഗ്യവതികളേ, എന്റെ പ്രസാദത്താൽ നിങ്ങൾ ഇരുവരും തീർച്ചയായും പുത്രവതികളാകും; മറ്റൊന്നും ഉണ്ട്—എന്റെ വചനം കേൾക്കുക.
Verse 28
पुत्रो भविष्यत्येकस्यामेकः सो ऽनतिधार्मिकः / तथापि तस्य कल्पान्तं संभूतिश्च भविष्यति
ഒരു രാജ്ഞിയിൽ ഒരേയൊരു പുത്രൻ ജനിക്കും; അവൻ അത്യധികം ധാർമ്മികനല്ല. എങ്കിലും കല്പാന്തത്തിൽ അവനും ശുഭസംഭവം ഉണ്ടാകും.
Verse 29
षष्टिः पुत्रसहस्राणामपरस्यां च जायते / अकृतार्थाश्च ते सर्वे विनङ्क्ष्यन्त्यचिरादिव
മറ്റൊരു രാജ്ഞിയിൽ അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാർ ജനിക്കും. അവർ എല്ലാവരും ലക്ഷ്യം നേടാതെ, ഉടൻതന്നെ നശിച്ചുപോകും.
Verse 30
एवंविधगुणेपेतो वरौ दत्तौ मया युवाम् / अभीप्सितं तु यद्यस्याः स्वेच्छया तत्प्रकीर्त्यताम्
ഇത്തരത്തിലുള്ള ഗുണങ്ങളുള്ള വരന്മാരെ ഞാൻ നിങ്ങളിരുവർക്കും നൽകിയിരിക്കുന്നു. ഇനി അവൾക്ക് എന്താണ് അഭിലഷിതമോ, സ്വഇച്ഛയാൽ അത് പ്രസ്താവിക്കട്ടെ.
Verse 31
एवमुक्ते तु मुनिना वैदर्भ्यान्वयवर्द्धनम् / वरयामास तनयं पुत्रानन्यास्तथा परा
മുനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വൈദർഭി വംശവർധകനായ പുത്രനെ വരിച്ചു; മറ്റവൾ അതുപോലെ മറ്റു പുത്രന്മാരെ തിരഞ്ഞെടുത്തു.
Verse 32
इति दत्त्वा वरं राज्ञे सगराय महामुनिः / सभार्यामनुमान्यैनं विससर्ज पुरीं प्रति
ഇങ്ങനെ മഹാമുനി സഗരരാജാവിന് വരം നൽകി, ഭാര്യയോടുകൂടി അവനെ അനുഗ്രഹിച്ച് നഗരത്തിലേക്ക് യാത്രയാക്കി.
Verse 33
मुनिना समनुज्ञातः कृत कृत्यो महीपतिः / रथमारुह्य वेगेन सप्रियः प्रययौ पुरीम्
മുനിയുടെ അനുമതി ലഭിച്ച് കൃതകൃത്യനായ മഹീപതി, പ്രിയജനങ്ങളോടുകൂടെ രഥമേറി വേഗത്തിൽ നഗരിയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു।
Verse 34
स प्रविश्य पुरीं रम्यां त्दृष्टपुष्टजनावृताम् / आनन्दितः पौरजनै रेमे परमया मुदा
സമൃദ്ധിയും പുഷ്ടിയും ഉള്ള ജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മനോഹര നഗരിയിൽ അവൻ പ്രവേശിച്ചു; പൗരജനങ്ങളുടെ ആനന്ദത്തിൽ അവൻ പരമമുദയോടെ വിഹരിച്ചു।
Verse 35
एतस्मिन्नेव काले तु राजपत्न्यावुभे नृप / राज्ञे प्रावोचतां गर्भं मुदा परमया युते
അതേ സമയത്ത്, ഹേ നൃപാ, രണ്ടു രാജപത്നിമാരും പരമാനന്ദത്തോടെ രാജാവിനോട് തങ്ങൾ ഗർഭിണികളായ വിവരം അറിയിച്ചു।
Verse 36
ववृधे च तयोर्गर्भः शुक्लपक्षे यथोडुराट् / सह संतोषसंपत्त्या पित्रोः पौरजनस्य च
അവരുടെ ഗർഭം ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ വളർന്നു; മാതാപിതാക്കളുടെയും പൗരജനങ്ങളുടെയും സന്തോഷസമ്പത്തും കൂടെ വർധിച്ചു।
Verse 37
संपूर्णे तु ततः काले मुहूर्ते केशिनीशुभे / असूयताग्निगर्भाभं कुमारममितद्युतिम्
കാലം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ, കേശിനിയുടെ ശുഭ മുഹൂർത്തത്തിൽ, അവൾ അഗ്നിഗർഭംപോലെ ദീപ്തമായ, അമിതദ്യുതിയുള്ള കുമാരനെ പ്രസവിച്ചു।
Verse 38
जातकर्मादिकं तस्य कृत्वा चैव यथाविधि / असमञ्चस इत्येव नाम तस्या करोन्नृपः
അവന്റെ ജാതകർമ്മാദി സംസ്കാരങ്ങൾ വിധിപ്രകാരം നടത്തി രാജാവ് അവന് ‘അസമഞ്ചസ’ എന്ന പേരിട്ടു.
Verse 39
सुमतिश्चापि तत्काले गर्भालाबमसूयत / संप्रसूतं तु तं त्यक्तं दृष्ट्वा राजाकरोन्मनः
അന്നുകാലത്ത് സുമതിയും ഗർഭാലാബനോട് അസൂയ പ്രകടിപ്പിച്ചു; പ്രസവിച്ച കുഞ്ഞിനെ ഉപേക്ഷിച്ചതായി കണ്ട രാജാവിന്റെ മനസ്സ് കലങ്ങി.
Verse 40
तज्ज्ञात्वा भगवानौर्वस्तत्रागच्छद्यदृच्छया / सम्यक् संभावितो राज्ञा तमुवाच त्वरान्वितः
ഇത് അറിഞ്ഞ് ഭഗവാൻ ഔർവൻ യാദൃച്ഛയായി അവിടെ എത്തി; രാജാവ് യഥോചിതമായി ആദരിച്ചപ്പോൾ അദ്ദേഹം അതിവേഗം അവനോട് പറഞ്ഞു.
Verse 41
गर्भालाबुरयं राजन्न त्यक्तुं भवतार्हति / पुत्राणां षष्टिसाहस्रबीजभूतो यतस्तव
രാജാവേ, ഈ ഗർഭാലാബനെ നിങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കരുത്; കാരണം അവൻ നിങ്ങളുടെ അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാരുടെ ബീജഭൂതനാകുന്നു.
Verse 42
तस्मात्तत्सकलीकृत्य घृतकुंभेषु यत्नतः / निःक्षिप्य सपिधानेषु रक्षणीयं पृथक्पृथक्
അതുകൊണ്ട് അവനെ ഖണ്ഡങ്ങളാക്കി, പരിശ്രമത്തോടെ നെയ്യുകുടങ്ങളിൽ ഇട്ട്, മൂടികളോടെ അടച്ച്, ഓരോന്നും വേർതിരിച്ച് സംരക്ഷിക്കണം.
Verse 43
सम्यगेवं कृते राजन्भवतो मत्प्रसादतः / यथोक्तसंख्या पत्राणां भविष्यति न संशयः
ഹേ രാജാവേ, ഇങ്ങനെ ശരിയായി ചെയ്താൽ എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഇലകളുടെ എണ്ണം പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാകും; സംശയമില്ല.
Verse 44
काले पूर्णे ततः कुम्भान्भित्त्वा निर्यान्ति ते पृथक् / एवं ते षष्टिसाहस्रं पुत्राणां जायते नृप
കാലം പൂർണ്ണമായാൽ അവർ കുടങ്ങൾ പൊട്ടിച്ച് ഓരോരുത്തരായി പുറത്തുവരും; ഇങ്ങനെ, ഹേ നൃപാ, നിനക്ക് അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാർ ജനിക്കും.
Verse 45
इत्युक्त्वा भगवानौर्वस्तत्रैवान्तरधाद्विभुः / राजा च तत्तथा चक्रे यथौर्वेण समीरितम्
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ഭഗവാൻ ഔർവൻ അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു; രാജാവും ഔർവൻ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാക്കി.
Verse 46
ततः संवत्सरे पूर्णे घृतकुंभात्क्रमेण ते / भित्त्वाभित्त्वा पुनर्जज्ञुः सहसैवानुवासरम्
പിന്നീട് ഒരു വർഷം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ അവർ നെയ്യുകുടങ്ങൾ ക്രമമായി പൊട്ടിച്ചുകൊണ്ട്, ദിവസേന, പെട്ടെന്നു വീണ്ടും ജനിച്ചു.
Verse 47
एवं क्रमेण संजातास्तनयास्ते महीपते / ववृधुः संघशो राजन्षष्टिसाहस्रसंख्याया
ഹേ മഹീപതേ, ഇങ്ങനെ ക്രമമായി ജനിച്ച ആ പുത്രന്മാർ, ഹേ രാജാവേ, കൂട്ടംകൂട്ടമായി വളർന്നു; അവരുടെ എണ്ണം അറുപതിനായിരം ആയിരുന്നു.
Verse 48
अपृथग्धर्मचरणा महाबलपराक्रमाः / बभूवुस्ते दुराधर्षाः क्रूरात्मानो विशेषतः
അവർ ധർമ്മാചരണത്തിൽ വേർപാടില്ലാത്തവർ, മഹാബലപരാക്രമികൾ; പ്രത്യേകിച്ച് അവർ ദുർധർഷരും ക്രൂരഹൃദയരും ആയി.
Verse 49
स नातिप्रीतिमांस्तेषु राजा मतिमतां वरः / केशिनीतनयं त्वेकं बहुमान सुतं प्रियम्
ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ രാജാവ് അവരോടു അതിപ്രീതി കാണിച്ചില്ല; എന്നാൽ കേശിനിയുടെ പുത്രനെ മാത്രം പ്രിയപുത്രനായി കരുതി വലിയ ബഹുമാനം നൽകി.
Verse 50
विवाहं विधिवत्तस्मै कारयामास पार्थिवः / सचाप्यानन्दयामास स्वगुणैः सुहृदो ऽखिलान्
ആ പാർത്ഥിവൻ അവനുവേണ്ടി വിധിപൂർവ്വം വിവാഹം നടത്തിച്ചു; അവനും തന്റെ സദ്ഗുണങ്ങളാൽ എല്ലാ സുഹൃത്തുക്കളെയും ആനന്ദിപ്പിച്ചു.
Verse 51
एवं प्रवर्त मानस्य केशिनीतनयस्य तु / अजायत सुतः श्रीमानंशुमानिति विश्रुतः
ഇങ്ങനെ കേശിനിയുടെ പുത്രന്റെ ജീവിതം മുന്നേറുമ്പോൾ, അവനു ഒരു ശ്രിമാനായ പുത്രൻ ജനിച്ചു; ‘അംശുമാൻ’ എന്ന പേരിൽ അവൻ പ്രസിദ്ധനായി.
Verse 52
स बाल्य एव मतिमानुदारैः स्वगुणैर्भृशम् / प्रीणयामास सुत्दृदः स्वपितामहमेव च
അവൻ ബാല്യത്തിലേ ബുദ്ധിമാനായിരുന്നു; തന്റെ ഉദാര സദ്ഗുണങ്ങളാൽ അവൻ അത്യന്തം സന്തോഷിപ്പിച്ചു—പിതാവിനെയും പിതാമഹനെയും കൂടി.
Verse 53
एतस्मिन्नन्तरे राज्ञस्तस्य पुत्रो ऽसमञ्जसः / आविष्टो नष्टचेष्टो ऽभूत्स पिशाचेन केन चित्
അതിനിടയിൽ രാജാവിന്റെ പുത്രൻ അസമഞ്ജസൻ ഏതോ പിശാചാൽ ആവിഷ്ടനായി, എല്ലാ ചേഷ്ടയും നഷ്ടപ്പെട്ടു।
Verse 54
स तु कश्चिदभूद्वैश्यः पूर्वजन्मनि धर्मवित् / कस्याचिद्विषये राज्ञः प्रभूतधनधान्यवान्
അവൻ മുൻജന്മത്തിൽ ധർമ്മം അറിഞ്ഞ ഒരു വൈശ്യനായിരുന്നു; ഒരു രാജാവിന്റെ ദേശത്തിൽ ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധമായവനായി ജീവിച്ചു।
Verse 55
स कदाचिदरण्येषु विचरन्निधिमुत्तमम् / दृष्ट्वा ग्रहीतुमारेभे वणिग्लोभवरिप्लुतः
ഒരിക്കൽ കാടുകളിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ അവൻ ഉത്തമ നിധി കണ്ടു; വ്യാപാരിയുടെ ലോഭത്തിൽ മുങ്ങി അത് പിടിക്കുവാൻ തുടങ്ങി।
Verse 56
ततस्तद्रक्षको ऽभ्येत्य पिशाचः प्राह तं तदा / क्षुधितो ऽहं चिरादस्मिन्निवसन्निधिपालकः
അപ്പോൾ ആ നിധിയുടെ രക്ഷകനായ പിശാച് അടുത്തുവന്ന് പറഞ്ഞു—‘ഞാൻ ദീർഘകാലമായി ഇവിടെ വസിക്കുന്ന നിധിപാലകൻ; എനിക്ക് വിശപ്പുണ്ട്.’
Verse 57
तस्मात्तत्परिहाराय मम दत्त्वा गवामिषम् / कामतः प्रतिगृह्णीष्व निधिमेनं ममाज्ञया
അതുകൊണ്ട് ആ തടസ്സം നീക്കാൻ എനിക്ക് പശുവിന്റെ മാംസം നൽകി, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ഈ നിധി സ്വീകരിക്കൂ.
Verse 58
सतस्मै तत्परिश्रुत्य दास्यामीति गवामिषम् / आदत्त च निधिं तं तु पिशाचेनानुमोदितः
അവന്റെ വാക്ക് കേട്ട് “ഞാൻ നിനക്ക് ഗോമാംസം തരാം” എന്നു പറഞ്ഞ്, പിശാചിന്റെ അനുമതിയോടെ അവൻ ആ നിധി എടുത്തു।
Verse 59
न प्रादाच्च ततो मौढ्यात्तस्मै यत्तत्प्रतिश्रुतम् / प्रतिश्रुताप्रदानोत्थरोषं न श्रद्दधे नृप
എന്നാൽ മൂഢതകൊണ്ട് അവൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതു നൽകിയില്ല; ഹേ നൃപാ, വാഗ്ദാനം പാലിക്കാതിരുന്നതിൽ നിന്നുയരുന്ന കോപത്തെ അവൻ വിശ്വസിച്ചില്ല।
Verse 60
तमेवं सुचिरं कालं प्रतीक्ष्याशनकाङ्क्षया / अपनीतधनः सो ऽपि ममार व्यथितः क्षुधा
ആഹാരത്തിന്റെ ആഗ്രഹത്തോടെ അവൻ ദീർഘകാലം കാത്തിരുന്നു; ധനം നഷ്ടപ്പെട്ട അവനും വിശപ്പാൽ പീഡിതനായി മരിച്ചു।
Verse 61
वैश्यो ऽपि बालो मरणं संप्राप्य सगरस्य तु / बभूव काले केशिन्यां तनयो ऽन्वयवर्द्धनः
ആ വൈശ്യ ബാലനും മരണം പ്രാപിച്ച്, കാലം വന്നപ്പോൾ സഗരന് കേശിനിയിൽ പുത്രനായി ജനിച്ചു—വംശവർദ്ധകൻ।
Verse 62
अशरीरः पिशाचे ऽपि पूर्ववैरमनुस्मरन् / वायुभूतो ऽविशद्देहं राजपुत्रस्य भूपते
ഹേ ഭൂപതേ, ശരീരമില്ലാത്ത പിശാചും പഴയ വൈരം ഓർത്ത്, വായുരൂപനായി രാജപുത്രന്റെ ദേഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു।
Verse 63
तेनाविष्टस्ततः सो ऽपि क्रूरचित्तो ऽभवत्तदा / मतिविभ्रंशमासाद्य मुहुस्तेन बलात्कृतः
അതിനാല് ആവിഷ്ടനായിത്തീര്ന്ന അവന് അപ്പോള് ക്രൂരമായ മനസ്സുള്ളവനായിത്തീര്ന്നു. ബുദ്ധിഭ്രമം സംഭവിച്ച് അവന് വീണ്ടും വീണ്ടും അതിനാല് ബലാല്ക്കാരം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
Verse 64
असमञ्जसत्वं नगरे चक्रे सो ऽपि नृशंसवत् / बालांश्च यूनः स्थविरान्योषितश्च सदा खलः
അവന് നഗരത്തില് ക്രൂരനെപ്പോലെ അനുചിതമായ പ്രവര്ത്തികള് ചെയ്തു. ആ ദുഷ്ടന് കുട്ടികളെയും യുവാക്കളെയും വൃദ്ധരെയും സ്ത്രീകളെയും എപ്പോഴും ഉപദ്രവിച്ചു.
Verse 65
हत्वाहत्वा प्रचिक्षेप सरय्वामतिनिर्दयः / ततः पौरजनाः सर्वे दृष्ट्वा तस्य कदर्यताम्
അത്യന്തം നിര്ദ്ദയനായി അവന് അവരെ കൊന്നൊടുക്കി സരയൂ നദിയില് എറിഞ്ഞു. അപ്പോള് പൗരജനങ്ങളെല്ലാം അവന്റെ ആ നീചത്വം കണ്ട്...
Verse 66
बहुशो निकृतास्तेन गत्वा राज्ञे व्यजिज्ञापन् / राजा च तदुपश्रुत्य तमाहूय प्रयत्नतः
അവനാല് പലവുരു പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ട അവര് രാജാവിന്റെ അടുക്കല് ചെന്ന് ഉണര്ത്തിച്ചു. രാജാവ് അത് കേട്ട് അവനെ പ്രയത്നപൂര്വ്വം വിളിച്ചുവരുത്തി.
Verse 67
वारयामास बहुधा दुःखेन महतान्वितः / बहुशः प्रतिषिद्धो ऽपि पित्रा तेन महात्मना
വലിയ ദുഃഖത്തോടുകൂടി പലവിധത്തില് അവനെ വിലക്കി. ആ മഹാത്മാവായ പിതാവിനാല് പലവുരു തടയപ്പെട്ടിട്ടും...
Verse 68
जले तप्ते च संतप्ताः संबभूवुर्यथा यवाः / नाशकत्तं यदा पापाद्विनिवर्त्तयितुं नृपः
തിളച്ച വെള്ളത്തിൽ യവം എങ്ങനെ ചൂടേറ്റ് കത്തുന്നുവോ, അതുപോലെ അവർ ദുഃഖത്തിൽ ദഹിച്ചു. രാജാവിനും അവനെ പാപത്തിൽ നിന്ന് തിരിക്കാനായില്ല.
Verse 69
लोकापवादभीरुत्वाद्विषयानत्यजत्तदा
ലോകനിന്ദയുടെ ഭയത്താൽ അവൻ അപ്പോൾ വിഷയസുഖങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല.
The core event is King Sagara’s engagement with Sage Aurva at his hermitage; Sagara foregrounds Aurva’s role as guru and source of power, while the hermitage itself becomes evidence of Aurva’s tapas through the pacification of natural hostilities.
It signifies a localized suspension of ordinary dharmic-physical behavior caused by tapas-shakti—an ascetic “field effect” that reorders prakritic impulses, serving as a cosmological proof that spiritual discipline can stabilize and harmonize the manifested world.
Vamsha/Vamshanucharita is the strongest alignment: the chapter encodes dynastic legitimacy and royal success as dependent on rishi-authorization and tapas-derived power, even though it implicitly rests on the cosmological assumption that tapas can modulate creation’s operational laws.