Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 15
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
वश्यामात्यस्त्रिवर्गे ऽपि यथायोग्यकृतादरः / त्वयोपदिष्टमार्गेण सम्यग्राज्यमपालयम्
Transliteration
vaśyāmātyastrivarge 'pi yathāyogyakṛtādaraḥ / tvayopadiṣṭamārgeṇa samyagrājyamapālayam
Translation
എന്റെ അമാത്യർ വശത്തിലായിരുന്നു; ധർമ്മം-അർത്ഥം-കാമം എന്ന ത്രിവർഗത്തിലും യഥോചിത ആദരം കാട്ടി; നിങ്ങൾ ഉപദേശിച്ച മാർഗ്ഗത്തിൽ രാജ്യം ശരിയായി പാലിച്ചു.
Word by Word
वश्य-अमात्यः(with) obedient ministers
वश्य-अमात्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवश्य (प्रातिपदिक) + अमात्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कर्मधारय (obedient ministers/minister who is obedient)
त्रि-वर्गेin the three aims (dharma, artha, kāma)
त्रि-वर्गे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन; द्विगु-समास (in the triad: dharma-artha-kāma)
अपिalso / even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अर्थक निपात (also/even)
यथा-योग्य-कृत-आदरःshowing due respect appropriately
यथा-योग्य-कृत-आदरः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootयथा (अव्यय) + योग्य (प्रातिपदिक) + कृत (कृ धातु, क्त) + आदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव-प्रधान (yathāyogyam) + तत्पुरुष (kṛtādaraḥ); ‘कृत’ = क्त-कृदन्त used adjectivally
त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd case), एकवचन; सर्वनाम (instr. sg.)
उपदिष्ट-मार्गेणby the path you instructed
उपदिष्ट-मार्गेण:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootउप+दिश् (धातु) → उपदिष्ट (कृदन्त, क्त) + मार्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; तत्पुरुष (by the path instructed)
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
राज्यम्kingdom
राज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन (acc. sg.)
अपालयम्I protected / ruled
अपालयम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ+पाल् (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद