Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 34
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
स प्रविश्य पुरीं रम्यां त्दृष्टपुष्टजनावृताम् / आनन्दितः पौरजनै रेमे परमया मुदा
Transliteration
sa praviśya purīṃ ramyāṃ tdṛṣṭapuṣṭajanāvṛtām / ānanditaḥ paurajanai reme paramayā mudā
Translation
സമൃദ്ധിയും പുഷ്ടിയും ഉള്ള ജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട മനോഹര നഗരിയിൽ അവൻ പ്രവേശിച്ചു; പൗരജനങ്ങളുടെ ആനന്ദത്തിൽ അവൻ പരമമുദയോടെ വിഹരിച്ചു।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; pronoun ‘he’
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र+विश् (धातु) → प्रविश्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), ‘having entered’
पुरीम्the city
पुरीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रम्याम्beautiful
रम्याम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; agrees with ‘पुरीम्’
सुदृष्टपुष्टजनावृताम्surrounded by well-seen (handsome) and well-nourished people
सुदृष्टपुष्टजनावृताम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु+दृष्ट + पुष्ट + जन + आवृत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘सु-दृष्टाः पुष्टाः जनाः’ इति जनैः आवृता; qualifies ‘पुरीम्’
आनन्दितःdelighted
आनन्दितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ+नन्द् (धातु) → आनन्दित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘delighted’
पौरजनैःby the townspeople
पौरजनैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपौरजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पुरस्य जनाः)
रेमेenjoyed/sported
रेमे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootरम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
परमयाsupreme/very great
परमया:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; agrees with ‘मुदा’
मुदाwith joy
मुदा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; Instrumental of manner