Sukta 91
Rishi: Atharvanic healer tradition
Devata: Bhaiṣajya (medicine) / Yakṣman-removal power (functional devatā)
Chandas: Anuṣṭubh (approx.)
ഈ ചെറു ചികിത്സാസൂക്തം യക്ഷ്മസദൃശമായ ക്ഷയരോഗസ്വഭാവമുള്ള (രപസ്) ബാധയെ, ആ ബാധയെ ആചാരപരമായി “തിരിച്ചുമാറ്റി” രോഗിയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കുന്നതിലൂടെ നീക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇതിൽ വ്യക്തമായ ഔഷധമായി സംയോജിത യവം (ബാർലി) ഉപയോഗിക്കുന്നതോടൊപ്പം, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലെ അധോഗമന ചലനങ്ങളെ മാതൃകയാക്കിയ ദിശാബദ്ധമായ പുറത്താക്കൽ സൂത്രവും ചേർക്കുന്നു; ഒടുവിൽ ജലങ്ങളെ സർവ്വൗഷധവും രോഗവിതരണശമനിയും ആയി ആഹ്വാനിച്ച് ചികിത്സയെ ഉറപ്പിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
यक्ष्मनाशनम्। इ॒मं यव॑मष्टायो॒गैः ष॑ड्यो॒गेभि॑रचर्कृषुः । तेना॑ ते त॒न्वो॒३रपो॑ ऽपा॒चीन॒मप॑ व्यये
യക്ഷ്മ-നാശനം. ഈ യവം അവർ എട്ടുവിധ യോഗങ്ങളാലും ആറുവിധ യോഗങ്ങളാലും ചേർത്ത് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ നിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള ക്ഷയം വരുത്തുന്ന രപഃ (ക്ഷയഹാനി)യെ പിന്നോട്ടാക്കി, ദൂരത്തേക്ക് തള്ളിപ്പറത്തുന്നു.
Mantra 2
न्य॑१ग्वातो॑ वाति॒ न्यऽक् तपति॑ सूर्यः॑ । नी॒चीन॑म॒घ्न्या दु॑हे॒ न्यऽग् भवतु ते॒ रपः॑
താഴോട്ടു കാറ്റ് വീശുന്നു; താഴോട്ടു സൂര്യൻ തപിക്കുന്നു. താഴോട്ടു അഘ്ന്യാ (അഹിംസ്യ, അവധ്യ) പശുവിനെ പാലെടുക്കുന്നു; നിനക്കായി രപഃ (ക്ഷയഹാനി)യും താഴോട്ടു തന്നെ തള്ളപ്പെടട്ടെ.
Mantra 3
आप॒ इद् वा उ॑ भेष॒जीरापो॑ अमीव॒चात॑नीः । आपो॑ विश्व॑स्य भेष॒जीस्तास्ते॑ कृण्वन्तु भेष॒जम्
ജലങ്ങൾ സത്യമായും ഔഷധങ്ങളാണ്; ജലങ്ങൾ രോഗം അകറ്റുന്നവയാണ്. ജലങ്ങൾ സർവ്വത്തിന്റെയും ഔഷധമാണ്; ആ ജലങ്ങൾ നിനക്കായി ചികിത്സയായി വരട്ടെ.
Frequently Asked Questions
In Atharvavedic healing language, yakṣman is a wasting, lingering affliction (often linked with consumption-like decline). Here it is also called rapas, a harmful wasting influence to be driven away.
Barley is treated as a tangible carrier of bhaiṣajya power: it is compounded in measured mixtures (‘yogas’) and empowered by mantra so it can ‘turn back’ and expel the wasting harm from the patient’s body.
The hymn declares the Waters to be medicines and disease-dispersers for all. Consecrated water is used to purify, soothe, and seal the treatment so the remedy becomes complete and enduring.
Ask anything about Sukta 91 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
