Sukta 25
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras attribution for Takman hymns; exact r̥ṣi assignment depends on Anukramaṇī).
Devata: Takman (fever) addressed and coerced; also an invoked ‘harita’-linked divine power by epithet.
Chandas: Anuṣṭubh (with Atharvanic cadence; pāda segmentation as transmitted).
AV 1.25 ഒരു സംക്ഷിപ്തമായ ആഥർവണിക ചികിത്സാമന്ത്രമാണ്; ഇതിൽ തക്മൻ (ജ്വരം) എന്നത് ബോധമുള്ളതും പേരാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടതുമായ ഒരു ബാധയായി നേരിട്ട് അഭിമുഖീകരിച്ച്, രോഗിയിൽ നിന്ന് എല്ലാ ദിക്കുകളിലുമായി “അഴിച്ചുമാറ്റി മാറിപ്പോ” എന്ന് ആജ്ഞാപിക്കുന്നു. ഈ സൂക്തം ജ്വരത്തിന്റെ മറഞ്ഞ ഉത്ഭവങ്ങളും രൂപങ്ങളും തിരിച്ചറിയുന്നു—കത്തുന്ന ചൂട്, ഇടവിട്ട് വരുന്ന പിടിപ്പുകൾ, ദുഃഖംപോലെ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്ന ക്ഷീണം, വരുൺനുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ശിക്ഷാസംബന്ധവും—പിന്നീട് രഹസ്യനാമവും ജന്മസ്ഥാനവും അറിയുന്ന നിർബന്ധജ്ഞാനത്തിലൂടെയും ആവർത്തിച്ചുള്ള പുറത്താക്കൽ സൂത്രങ്ങളിലൂടെയും അതിനെ നിർവീര്യമാക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
ज्वर-नाशनम्। यद॒ग्निरापो॒ अद॑हत् प्र॒विश्य॒ यत्राकृ॑ण्वन् धर्म॒धृतो॒ नमां॑सि । तत्र॑ त आहुः पर॒मं ज॒नित्रं॒ स नः॑ संवि॒द्वान् परि॑ वृङ्ग्धि तक्मन्
ജ്വര-നാശനം। അഗ്നി അകത്തു പ്രവേശിച്ച് അപഃ (ജലങ്ങളെ) ദഹിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ധർമ്മധൃതർ (ധർമ്മം ധരിക്കുന്നവർ) നമാംസികൾ (വന്ദനങ്ങൾ) നിർവഹിച്ചു നിന്ന സ്ഥലത്താണ് നിന്റെ പരമ ജന്മസ്ഥാനം എന്നു ജനങ്ങൾ പറയുന്നു. ഹേ തക്മൻ (ജ്വരം), അത് നന്നായി അറിഞ്ഞ്, ഞങ്ങളിൽ നിന്നു എല്ലാദിക്കിലും നിന്നെ അകറ്റി നീങ്ങുക; ഞങ്ങളെ വിട്ടൊഴിയുക.
Mantra 2
यद्य॒र्चि॑र्यदि॒ वासि॑ शो॒चिः श॑कल्ये॒षि यदि॑ वा ते ज॒नित्र॑म्। ह्रूडु॒र्नामा॑सि हरितस्य देव॒ स नः॑ संवि॒द्वान् परि॑ वृङ्ग्धि तक्मन्
നീ ജ്വാലയായിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, നീ ദഹിപ്പിക്കുന്ന ഉഷ്ണതയായിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ; നീ ഇടവിട്ട് ഇടവിട്ട് വരുന്ന തകർന്ന ഘട്ടങ്ങളായി സഞ്ചരിക്കുകയാണെങ്കിൽ; അല്ലെങ്കിൽ നിന്റെ ജന്മസ്ഥാനം മറ്റെവിടെയെങ്കിലും ആണെങ്കിൽ—ഹരിതന്റെ ദേവനേ, നീ ‘ഹ്രൂഡു’ എന്ന നാമമുള്ളവൻ. ഹേ തക്മൻ, എല്ലാം അറിഞ്ഞുകൊണ്ട്, അവനെ ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി പറിച്ചുമാറ്റി അകറ്റുക.
Mantra 3
यदि॑ शो॒को यदि॑ वाभिशो॒को यदि॑ वा॒ राज्ञो॒ वरु॑ण॒स्यासि॑ पु॒त्रः । ह्रू॒डु॒र्नामा॑सि हरितस्य देव॒ स नः॑ संवि॒द्वान् परि॑ वृङ्ग्धि तक्मन्
നീ ശോകമാകുകയോ, അതിശോകമാകുകയോ; അല്ലെങ്കിൽ നീ രാജാവ് വരുണന്റെ പുത്രനാകുകയോ ചെയ്താലും—ഹരിതന്റെ ദേവനായ നിന്റെ പേര് ഹ്രൂഡു. ഹേ തക്മൻ (ജ്വരം), ഇത് നന്നായി അറിഞ്ഞ്, ഞങ്ങളിൽ നിന്നു എല്ലാദിക്കിലും നിന്നെ അകറ്റി നീങ്ങുക; ഞങ്ങളെ വിട്ടൊഴിയുക.
Mantra 4
नमः॑ शी॒ताय॑ त॒क्मने॒ नमो॑ रू॒राय॑ शो॒चिषे॑ कृणोमि । यो अ॑न्ये॒द्युरु॑भय॒द्युर॒भ्येति॒ तृती॑यकाय॒ नमो॑ अस्तु त॒क्मने॑
ശീത തക്മനു നമസ്കാരം; ദഹിക്കുന്നവനു, ജ്വലിക്കുന്ന ഉഷ്ണതയ്ക്കു ഞാൻ നമസ്കാരം അർപ്പിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ഒരുദിവസം വിട്ട് ഒരുദിവസം, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുദിവസവും വന്ന് പിടിച്ചുകയറുകയാണെങ്കിൽ—മൂന്നാം ദിവസത്തേതിനു നമസ്കാരം; തക്മനു നമസ്കാരം.
Frequently Asked Questions
Takman is fever personified as an afflicting agent—causing burning heat, recurring fits, and weakness—treated as something that can be addressed, named, and driven away.
In Atharvanic healing, knowing and uttering the true/hidden name is a control-technique: it ‘grips’ the affliction verbally so it can be commanded to depart.
Primarily it is a mantra-based healing charm (bhaiṣajya) aimed at expulsion of fever; it can be paired with cooling measures like clean water and supportive febrifuge care, though herbs are not required by the text itself.
Ask anything about Sukta 25 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
