Adhyaya 20
അധ്യായം 3.20 ചൂതുകളിയെ രാഷ്ട്ര നിരീക്ഷണത്തിലുള്ള കുത്തകയാക്കി മാറ്റുന്നു: ഇത് വഞ്ചനയ്ക്കും അലസതയ്ക്കും ശിക്ഷ നൽകുന്നു, പങ്കെടുക്കുന്നതിനല്ല, അതിനാൽ രാജാവിന് ക്രമം, ബുദ്ധി, വരുമാനം എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു. ചൂതുകളി പ്രസംഗിച്ചു ഒഴിവാക്കേണ്ട പാപമായല്ല, മറിച്ച് വായിച്ചെടുക്കാനും ഭരിക്കാനും കഴിയുന്ന ഭരണപരമായ അപകടസാധ്യതയായി കണക്കാക്കുന്നു. ദ്യൂതാധ്യക്ഷന്റെ കീഴിൽ ഏകമുഖ കേന്ദ്രീകരണം നിരീക്ഷണം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചിതറിക്കിടക്കുന്ന അക്രമം കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ദണ്ഡ് വഞ്ചന, കൃത്രിമം, ഗൂഢാലോചന എന്നിവയ്ക്കും അക്രമത്തിനും എതിരെ ലക്ഷ്യമിടുന്നു; ഉദ്യോഗസ്ഥർ അലസതയ്ക്ക് ഉത്തരവാദികളാണ്. തോറ്റവർക്ക് അമിതമായ ശിക്ഷ നൽകുന്നത് നിരസിക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം അത് പങ്കാളിത്തം കുറയ്ക്കുകയും കളി ഭൂമിക്കടിയിലേക്ക് തള്ളുകയും ചെയ്യും. കോശം വ്യക്തമാക്കുന്നു: നിയന്ത്രിത ദുശ്ശീലത്തിൽ നിന്നുള്ള സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ലാഭവിഹിതവും ഉപകരണങ്ങൾക്കും സേവനങ്ങൾക്കുമുള്ള ഫീസും പണമാക്കി മാറ്റുന്നു. നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന പണപ്പവലികളും സംഘങ്ങളും ഗൂഢാജീവികളെയും മറ്റ് മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തകരെയും തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. പ്രകീർണ്ണക പിഴകൾ ചെറിയ കുറ്റങ്ങളിലേക്ക് അതേ നഗര-ക്രമ യുക്തി വ്യാപിപ്പിക്കുന്നു, പൊലീസിംഗ്, കോടതികൾ, വരുമാനം എന്നിവ സംയോജിപ്പിക്കുന്നു.
Sutras
Sutra 1
द्यूताध्यक्षो द्यूतमेकमुखं कारयेत् ॥
ചൂതാട്ടാധ്യക്ഷൻ ചൂതാട്ടം ഒരൊറ്റ അംഗീകൃത വഴിയിലൂടെ (ഒരൊറ്റ വീട്/ഓഫീസ്) നടത്തിക്കൊള്ളണം.
Sutra 2
अन्यत्र दीव्यतो द्वादशपणो दण्डो गूढाजीविज्ञापनार्थम् ॥
അംഗീകൃത സ്ഥലത്തിന് പുറത്തു ചൂതാടുന്നവർക്ക് പന്ത്രണ്ട് പണ പിഴ—രഹസ്യജീവികകൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി.
Sutra 3
द्यूताभियोगे जेतुः पूर्वः साहसदण्डः पराजितस्य मध्यमः ॥
ചൂതാട്ടവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസിൽ ജയിച്ചവന് ആദ്യ സാഹസദണ്ഡവും തോറ്റവന് മധ്യമ സാഹസദണ്ഡവും ബാധകമാണ്.
Sutra 4
बालिशजातीयो ह्येष जेतुकामः पराजयं न क्षमते इत्याचार्याः ॥
ആചാര്യർ പറയുന്നു: “ഇത്തരം ഒരാൾ ബാലിശസ്വഭാവക്കാരൻ—ജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം കൂടുതലുള്ളവനും പരാജയം സഹിക്കാനാകാത്തവനും.”
Sutra 5
नेत्य् कौटिल्यः ॥
കൗടില്യൻ പറയുന്നു: “ഇല്ല (ഇത് ശരിയായ അഭിപ്രായമല്ല).”
Sutra 6
पराजितश्चेद्द्विगुणदण्डः क्रियेत न कश्चन राजानमभिसरिष्यति ॥
പരാജിതനോട് ഇരട്ട ശിക്ഷ ചുമത്തിയാൽ, ഇത്തരത്തിലുള്ള തർക്കങ്ങളുമായി ആരും രാജാവിനെ സമീപിക്കുകയില്ല.
Sutra 7
प्रायशो हि कितवाः कूटदेविनः ॥
കാരണം ചൂതാട്ടക്കാർ മിക്കവാറും വഞ്ചക കളിക്കാരാണ്.
Sutra 8
तेषामध्यक्षाः शुद्धाः काकणीरक्षांश्च स्थापयेयुः ॥
അവരുടെ മേൽ തെളിയിച്ച അഴിമതിയില്ലായ്മയുള്ള മേൽനോട്ടക്കാരെ നിയമിക്കുകയും, കാകണീ (ഏറ്റവും ചെറിയ പന്തയം) കാക്കാൻ കാവൽക്കാരെയും നിയോഗിക്കുകയും വേണം.
Sutra 9
काकण्यक्षाणामन्योपधाने द्वादशपणो दण्डः कूटकर्मणि पूर्वः साहसदण्डो जितप्रत्यादानमुपधौ स्तेयदण्डश्च ॥
നിക്ഷേപിച്ച കാകണീ-പന്തയത്തിന് പകരം മറ്റൊരു പന്തയം വെച്ചാൽ പന്ത്രണ്ട് പണ പിഴ. വഞ്ചനാപരമായ പ്രവൃത്തിക്ക് മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച സാഹസദണ്ഡം ബാധകം; കൂടാതെ കൈക്കളി/കൃത്രിമം വഴി ജയിച്ചതിനെ തിരികെ പിടിച്ചാൽ മോഷണദണ്ഡവും ബാധകം.
Sutra 10
जितद्रव्यादध्यक्षः पञ्चकं शतमाददीत काकण्यक्षारालाशलाकावक्रयमुदकभूमिकर्मक्रयं च ॥
ജയിച്ച ദ്രവ്യത്തിൽ നിന്ന് അധ്യക്ഷൻ നൂറിൽ അഞ്ചു (5%) പങ്ക് എടുക്കണം. കാകണീ-പന്തയം, പാശകം (അക്ഷ), കളിസ്ഥലം/പലക (അരാലാ), എണ്ണക്കോലുകൾ (ശലാകാ), കൂടാതെ വെള്ളം, സ്ഥലം/ഭൂമി, തൊഴിൽ എന്നിവയുടെ വാടക/ഉപയോഗത്തിനുള്ള നിശ്ചിത ഫീസുകളും ഈടാക്കണം.
Sutra 11
द्रव्याणामाधानं विक्रयं च कुर्यात् ॥
അവൻ (അധ്യക്ഷൻ) വിലപ്പെട്ട വസ്തുക്കൾ/ധനം നിക്ഷേപിച്ച് സൂക്ഷിക്കുന്നതും അവയുടെ വിൽപ്പനയും നടത്തണം.
Sutra 12
अक्षभूमिहस्तदोषाणां चाप्रतिषेधने द्विगुणो दण्डः ॥
പാശകം, കളിസ്ഥലം/പലക, അല്ലെങ്കിൽ കളിക്കാരന്റെ കൈ സംബന്ധിച്ച ദോഷം/വഞ്ചന തടയാതിരുന്നാൽ ശിക്ഷ ഇരട്ടിയാകും.
Sutra 13
तेन समाह्वयो व्याख्यातः अन्यत्र विद्याशिल्पसमाह्वयात् । इति ॥
ഇങ്ങനെ ‘സമാഹ്വയ’ (പന്തയം വെച്ചുള്ള മത്സരം) വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു—എന്നാൽ വിദ്യയും ശില്പം/നൈപുണ്യവും സംബന്ധിച്ച മത്സരങ്ങൾ ഒഴികെ. ഇതി.
Sutra 14
प्रकीर्णकं तु याचितकावक्रीतकाहितकनिक्षेपकाणां यथादेशकालमदाने यामच्छायासमुपवेशसंस्थितीनां वा देशकालातिपातने गुल्मतरदेयं ब्राह्मणं साधयतः प्रतिवेशानुवेशयोरुपरि निमन्त्रणे च द्वादशपणो दण्डः ॥
വിവിധ കുറ്റങ്ങളിൽ—യാചിച്ച/കടം വാങ്ങിയ, വാടകയ്ക്ക് എടുത്ത, നിക്ഷേപമായി (സുരക്ഷയ്ക്ക്) വെച്ച അല്ലെങ്കിൽ ഏൽപ്പിച്ച വസ്തുക്കൾ നിശ്ചിത സ്ഥല-കാലത്ത് തിരികെ നൽകാതിരുന്നാൽ; അല്ലെങ്കിൽ സമ്മതിച്ച സ്ഥല-കാലം കടന്ന് താമസിച്ചാൽ (കാവൽ, നിഴലിൽ വിശ്രമം, ഇരിപ്പ് അല്ലെങ്കിൽ താമസം മാത്രമായാലും); കൂടാതെ ഗുല്മ-തര (സൈനിക പോസ്റ്റ്/ബലപ്രയോഗ ഗതാഗതം) കാരണമായി ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ സേവനം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിച്ചാൽ; കൂടാതെ അടുത്തതും അടുത്തടുത്തതുമായ അയൽക്കാരെ ഒഴിവാക്കി അതിഥികളെ ക്ഷണിച്ചാൽ—പിഴ 12 പണങ്ങൾ.
Sutra 15
संदिष्टमर्थमप्रयच्छतो भ्रातृभार्यां हस्तेन लङ्घयतो रूपाजीवामन्योपरुद्धां गच्छतः परवक्तव्यं पण्यं क्रीणानस्य समुद्रं गृहमुद्भिन्दतः सामन्तचत्वारिंशत्कुल्याबाधामाचरतश्चाष्टचत्वारिंशत्पणो दण्डः ॥
നിർദ്ദേശിച്ചത് നൽകാത്തതിന്; സഹോദരന്റെ ഭാര്യയുമായി അനുചിതമായ ശാരീരിക സമ്പർക്കത്തിന്; മറ്റൊരാളുടെ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള വേശ്യയുടെ അടുത്ത് പോകുന്നതിന്; വിൽക്കാൻ പാടില്ലാത്ത സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നതിന്; വീട് പൊളിക്കുന്നതിന്; അയൽവാസിയുടെ ജലസേചന കനാലിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നതിന്, പിഴ 48 പണമാണ്.
Sutra 16
कुलनीवीग्राहकस्यापव्ययने विधवां छन्दवासिनीं प्रसह्याधिचरतः चण्डालस्यार्यां स्पृशतः प्रत्यासन्नमापद्यनभिधावतो निष्कारणमभिधावनं कुर्वतः शाक्याजीवकादीन्वृषलप्रव्रजितान्देवपितृकार्येषु भोजयतः शत्यो दण्डः ॥
കുടുംബ എൻഡോവ്മെന്റായി സൂക്ഷിച്ച സ്വത്ത് ദുരുപയോഗം ചെയ്യുന്നതിന്; വിധവയെയോ സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം ജീവിക്കുന്ന സ്ത്രീയെയോ ബലപ്രയോഗത്തിലൂടെ അപമാനിക്കുന്നതിന്; ചാണ്ഡാലൻ ആര്യ സ്ത്രീയെ സ്പർശിക്കുന്നതിന്; അപകടം സമീപിക്കുമ്പോൾ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകാത്തതിന്; കാരണമില്ലാതെ അലാറം അടിക്കുന്നതിന്; ദേവന്മാർക്കോ പിതൃക്കൾക്കോ വേണ്ടിയുള്ള ചടങ്ങുകളിൽ ശാക്യർ, ആജീവികർ തുടങ്ങിയ താഴ്ന്ന പദവിയിലുള്ള സന്യാസിമാർക്ക് ഭക്ഷണം നൽകുന്നതിന്, പിഴ 100 പണമാണ്.
Sutra 17
शपथवाक्यानुयोगमनिषृष्टं कुर्वतः युक्तकर्म चायुक्तस्य क्षुद्रपशुवृषाणां पुंस्त्वोपघातिनः दास्या गर्भमौषधेन पातयतश्च पूर्वः साहसदण्डः ॥
അധികാരമില്ലാതെ സത്യം ചെയ്യിക്കുന്നതിന്; യോഗ്യനല്ലാത്തയാളിന് യോഗ്യമായ ജോലി ഏൽപ്പിക്കുന്നതിന്; ചെറിയ കന്നുകാലികളുടെയും കാളകളുടെയും ലിംഗ ശേഷിക്ക് നാശം വരുത്തുന്നതിന്; ദാസിയുടെ ഗർഭം ഔഷധം ഉപയോഗിച്ച് നശിപ്പിക്കുന്നതിന്, ആദ്യത്തെ സാഹസ പിഴ ബാധകമാണ്.
Sutra 18
पितापुत्रयोर्दम्पत्योर्भ्रातृभगिन्योर्मातुलभगिनेययोः शिष्याचार्ययोर्वा परस्परमपतितं त्यजतः सार्थाभिप्रयातं ग्राममध्ये वा त्यजतः पूर्वः साहसदण्डः कान्तारे मध्यमः तन्निमित्तं भ्रेषयत उत्तमः सहप्रस्थायिष्वन्येष्वर्धदण्डाः ॥
പിതാവും പുത്രനും, ദമ്പതികൾ, സഹോദരനും സഹോദരിയും, മാതുലനും ഭഗിനേയനും, അഥവാ ശിഷ്യനും ആചാര്യനും തമ്മിൽ ന്യായമില്ലാതെ പരസ്പരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിന്; അല്ലെങ്കിൽ സാർത്ഥവാഹസംഘത്തിൽ ചേർന്നു പോകുന്നവനെയോ ഗ്രാമത്തിനുള്ളിൽ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിന് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സാഹസദണ്ഡം വിധിക്കപ്പെടുന്നു; കാന്താരപ്രദേശത്ത് മധ്യമദണ്ഡം; ഉപേക്ഷണം മരണത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നുവെങ്കിൽ ഉത്തമദണ്ഡം. മറ്റു സഹയാത്രികർക്ക് പകുതി ദണ്ഡമാണ്.
Sutra 19
पुरुषमबन्धनीयं बध्नतो बन्धयतो बन्धं वा मोक्षयतो बालमप्राप्तव्यवहारं बध्नतो बन्धयतो वा सहस्रं दण्डः ॥
നിയമപ്രകാരം ബന്ധനയോഗ്യനല്ലാത്ത വ്യക്തിയെ തടയുന്നതിന്; അത്തരം ബന്ധനം വരുത്തുന്നതിന്; തടവുകാരനെ മോചിപ്പിക്കുന്നതിന്; നിയമപരമായ ഇടപാടുകൾക്ക് അർഹതയില്ലാത്ത ബാലനെ തടയുന്നതിനോ ബന്ധിക്കുന്നതിനോ ആയിരം പണം പിഴയാണ്.
Sutra 20
पुरुषापराधविशेषेण दण्डविशेषः कार्यः ॥
വ്യക്തിയുടെയും കുറ്റത്തിന്റെയും പ്രത്യേകത അനുസരിച്ച് ശിക്ഷ വ്യത്യസ്തമായി നിശ്ചയിക്കണം.
Sutra 21
तीर्थकरस्तपस्वी व्याधितः क्षुत्पिपासाध्वक्लान्तस्तिरोजनपदो दण्डखेदी निष्किंचनश्चानुग्राह्याः ॥
തീർത്ഥാടകർ, തപസ്വികൾ, രോഗികൾ, വിശപ്പ്-ദാഹം അല്ലെങ്കിൽ യാത്രാശ്രമം മൂലം ക്ഷീണിച്ചവർ, മറ്റ് പ്രദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള അന്യർ, ശിക്ഷകളാൽ വലയുന്നവർ, ദരിദ്രർ—ഇവരെ അനുകമ്പയോടെ പരിഗണിച്ച് സഹായിക്കണം.
Sutra 22
देवब्राह्मणतपस्विस्त्रीबालवृद्धव्याधितानामनाथानामनभिसरतां धर्मस्थाः कार्याणि कुर्युः न च देशकालभोगच्छलेनातिहरेयुः ॥
ക്ഷേത്രം/ദേവതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവർ, ബ്രാഹ്മണർ, തപസ്വികൾ, സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ, വയോധികർ, രോഗികൾ, സംരക്ഷണമില്ലാത്തവർ—സ്വയം ഹാജരാകാൻ കഴിയാത്തവരുടെ—നിയമകാര്യങ്ങൾ ധർമ്മസ്ഥർ സ്വയം നിർവഹിക്കണം; കൂടാതെ സ്ഥലം, സമയം, അല്ലെങ്കിൽ ഭോഗം/ഫീസ് എന്ന വ്യാജേന അവരെ ചൂഷണം ചെയ്യരുത്.
Sutra 23
पूज्या विद्याबुद्धिपौरुषाभिजनकर्मातिशयतश्च पुरुषाः ॥
വിദ്യ, ബുദ്ധി, വീര്യം/ഉദ്യമം, വംശം, അത്യുത്തമമായ പ്രവർത്തനസാഫല്യം എന്നിവയിലെ മികവുകൊണ്ട് വ്യക്തികൾ ആദരാർഹരാകുന്നു.
Sutra 24
समाः सर्वेषु भावेषु विश्वास्या लोकसम्प्रियाः ॥
അവർ എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും സമദർശികളായി, വിശ്വസനീയരായി, ജനങ്ങളിൽ മാന്യരായി ഇരിക്കണം.
Frequently Asked Questions
Public order and market trust improve because gambling is confined to a supervised venue; cheating and violent escalation are deterred; concealed criminal livelihoods are exposed; and the treasury gains steady, non-disruptive revenue without driving subjects into clandestine play.
Unauthorized gambling elsewhere: 12 paṇa fine. In gambling disputes: winner pays the first sāhasadaṇḍa; loser pays the middle sāhasadaṇḍa (Kauṭilya rejects doubling the loser’s penalty). Tampering with stakes/coins (kākaṇyakṣa) by substitution: 12 paṇa; cheating: first sāhasadaṇḍa; if winnings are withheld via fraud: theft-penalty plus restitution. Official/house failure to prevent defects in dice-board-space-hand (akṣa-bhūmi-hasta-doṣa): double fine. Additional prakīrṇaka offences carry scheduled fines such as 12 paṇa and 48 paṇa for specified breaches.
Ask anything about Adhyaya 20 of the Arthashastra
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Arthashastra in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
