Adhyaya 18
അധ്യായം 3.18 സംസാരത്തെ നിയന്ത്രിക്കാവുന്ന അപകടസാധ്യതയായി കണക്കാക്കുന്നു: അപമാനം, അപകീർത്തി, ഭീഷണി എന്നിവയ്ക്ക് ഇത് തരംതിരിച്ച പിഴകൾ നിശ്ചയിക്കുന്നു, കലഹങ്ങൾ തടയാനും ജനപദ സ്ഥിരത സംരക്ഷിക്കാനും സജ്ജമായ തെളിവുകൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. സംസാര കുറ്റങ്ങളെ സ്വകാര്യ വികാരമല്ല, മറിച്ച് പൊതുക്രമ പ്രശ്നങ്ങൾ, കലഹം, വിഭാഗീയത, സാമ്പത്തിക നഷ്ടം എന്നിവയായി ചിത്രീകരിക്കുന്നു. പിഴകൾ പണത്തിൽ നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു, സത്യവും അസത്യവും, പദവി ശ്രേണി, സംരക്ഷിത ലക്ഷ്യങ്ങൾ എന്നിവ അനുസരിച്ച് തോതനുസരിച്ച് നിർണ്ണയിക്കുന്നു. തൊഴിലുകളുടെയും പ്രദേശങ്ങളുടെയും പ്രതിഷ്ഠ നിയമപരമായ സംരക്ഷണം ആവശ്യമുള്ള രാഷ്ട്ര പ്രസക്തമായ മൂലധനമായി കണക്കാക്കുന്നു. ഭീഷണിയും ഭീകരപ്പെടുത്തലും അക്രമത്തിലേക്കുള്ള വളർച്ച മുൻകൂട്ടി തടയാൻ നടപടി എടുക്കാവുന്നതാണ്. തെളിവെടുപ്പ് നിയമാനുസൃതമാക്കിയിരിക്കുന്നു: സമീപസ്ഥ സാക്ഷികളും വൈദ്യപരമായ/ലൈംഗിക ആരോപണങ്ങൾക്ക് വിദഗ്ദ്ധ പരിശോധനയും. അളവും പ്രവചനസ്വഭാവവുമുള്ള ദണ്ഡം കീഴ്വഴക്കം, വരുമാന വിശ്വാസ്യത, ബാഹ്യ പ്രചാരണങ്ങൾക്കുള്ള സന്നദ്ധത എന്നിവ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.
Sutras
Sutra 1
वाक्पारुष्यमुपवादः कुत्सनमभिभर्त्सनमिति ॥
വാക്പാരുഷ്യം (വാചിക അപമാനം) എന്നത്: ഉപവാദം (അപവാദം/നിന്ദ), കുത്സനം (പരിഹാസപരമായ അധിക്ഷേപം), അഭിഭർത്ത്സനം (കഠിനമായ ശാസനം) എന്നിവയാണ്।
Sutra 2
शरीरप्रकृतिश्रुतवृत्तिजनपदानां शरीरोपवादे काणखञ्जादिभिः सत्ये त्रिपणो दण्डः मिथ्योपवादे षट्पणो दण्डः ॥
ഒരു വ്യക്തിയുടെ ശരീരം, പ്രകൃതി, ശ്രുത (വിദ്യ/പ്രശസ്തി), വൃത്തി (ജീവിക/ആചരണം), അല്ലെങ്കിൽ ജനപദം സംബന്ധിച്ച്—‘ഒറ്റക്കണ്ണൻ’, ‘കുണ്ഠൻ’ മുതലായ പദങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച്—ശരീരാപവാദം ചെയ്താൽ, ആരോപണം സത്യമെങ്കിൽ മൂന്ന് പണം പിഴ; മിഥ്യോപവാദമെങ്കിൽ ആറു പണം പിഴ।
Sutra 3
शोभनाक्षिमन्तः इति काणखञ्जादीनां स्तुतिनिन्दायां द्वादशपणो दण्डः ॥
ഒറ്റക്കണ്ണൻ, മുടന്തൻ മുതലായവരെ പ്രശംസിക്കുകയോ പരിഹസിക്കുകയോ ചെയ്ത്—ഉദാ., ‘സുന്ദരകണ്ണുള്ളവൻ’ എന്ന് വിളിച്ചാൽ—പന്ത്രണ്ട് പണ പിഴ.
Sutra 4
कुष्ठोन्मादक्लैब्यादिभिः कुत्सायां च सत्यमिथ्यास्तुतिनिन्दासु द्वादशपणोत्तरा दण्डास्तुल्येषु ॥
‘കുഷ്ഠരോഗി’, ‘ഭ്രാന്തൻ’, ‘നപുംസകൻ’ മുതലായ വിളികളിലൂടെ നിന്ദ്യമായ അപമാനം ചെയ്താൽ, കൂടാതെ സത്യം/അസത്യം പ്രശംസ-നിന്ദ കേസുകളിൽ, സമപദവിയിലുള്ളവർക്കു പിഴ പന്ത്രണ്ട് പണയും അതിലധികവും ആകും.
Sutra 5
विशिष्टेषु द्विगुणाः हीनेष्वर्धदण्डाः परस्त्रीषु द्विगुणाः प्रमादमदमोहादिभिरर्धदण्डाः ॥
ഉന്നത പദവിയിലുള്ളവർക്കെതിരെയെങ്കിൽ പിഴ ഇരട്ടിയാകും; താഴ്ന്നവർക്കെതിരെയെങ്കിൽ അർധപിഴ. മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ സംബന്ധിച്ച വിഷയങ്ങളിൽ ഇരട്ടി. അശ്രദ്ധ, മദ്യമത്തം, മോഹം മുതലായ കാരണങ്ങളാൽ സംഭവിച്ചാൽ അർധപിഴ.
Sutra 6
कुष्ठोन्मादयोश्चिकित्सकाः संनिकृष्टा पुमांसश्च प्रमाणं क्लीबभावे स्त्रियो मूत्रफेनोऽप्सु विष्ठानिमज्जनं च ॥
കുഷ്ഠവും ഉന്മാദവും സംബന്ധിച്ച (ആരോപങ്ങളിൽ) വൈദ്യരും സമീപസാക്ഷികളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന പുരുഷന്മാരും തെളിവാണ്. നപുംസകത്വം സംബന്ധിച്ച (ആരോപത്തിൽ) സ്ത്രീകൾ തെളിവാണ്; കൂടാതെ വെള്ളത്തിൽ മൂത്രഫേന ഉണ്ടാകുക, വെള്ളത്തിൽ മല മുങ്ങുക എന്നിവയും തെളിവായി കണക്കാക്കുന്നു.
Sutra 7
प्रकृत्युपवादे ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्रान्तावसायिनामपरेण पूर्वस्य त्रिपणोत्तरा दण्डाः पूर्वेणापरस्य द्विपणाधराः कुब्राह्मणादिभिश्च कुत्सायाम् ॥
പ്രകൃതി-ആധാരിത അപവാദത്തിൽ (സാമൂഹിക പദവി/വർണ്ണം അടിസ്ഥാനമാക്കിയ അപകീർത്തിയിൽ)—ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, ശൂദ്രൻ, അന്താവസായിൻ—ഈ ക്രമത്തിൽ, താഴ്ന്ന വർഗക്കാരൻ ഉയർന്ന വർഗക്കാരനെ നിന്ദിച്ചാൽ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും പിഴ മൂന്ന് പണ വീതം വർധിക്കും; ഉയർന്ന വർഗക്കാരൻ താഴ്ന്ന വർഗക്കാരനെ നിന്ദിച്ചാൽ ഓരോ ഘട്ടത്തിലും പിഴ രണ്ട് പണ വീതം കുറയും. അതുപോലെ ‘കുബ്രാഹ്മണൻ’ മുതലായ നടന്മാരെ അവഹേളനത്തോടെ അധിക്ഷേപിച്ചാലും ഘട്ടാനുസൃത ശിക്ഷകൾ ബാധകമാണ്.
Sutra 8
तेन श्रुतोपवादो वाग्जीवनानां कारुकुशीलवानां वृत्त्युपवादः प्राज्जूणकगान्धारादीनां च जनपदोपवादा व्याख्याताः ॥
അതേ നിയമപ്രകാരം—കേട്ടുകേൾവി/വദന്തി (ശ്രുതി) അടിസ്ഥാനമാക്കിയ അപവാദം, വാക്കിലൂടെ ജീവിക്കുന്നവരുടെ അപവാദം, കരുക്കൾ (കരകൗശലക്കാർ)യും കുശീലവർ/കലാകാരന്മാർയും അവരുടെ ഉപജീവനം സംബന്ധിച്ച അപവാദം, കൂടാതെ പ്രാജ്ജൂണക, ഗാന്ധാര മുതലായ ജനപദങ്ങൾ/പ്രദേശങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച അപവാദങ്ങൾ—ഇവയും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു।
Sutra 9
यः परं एवं त्वां करिष्यामि इति करणेनाभिभर्त्सयेदकरणे यस्तस्य करणे दण्डस्ततोऽर्धदण्डं दद्यात् ॥
ആരെങ്കിലും മറ്റൊരാളെ ‘ഞാൻ നിന്നോട് ഇങ്ങനെ ചെയ്യും’ എന്ന് (ഒരു പ്രവൃത്തി ചെയ്യുമെന്ന ഭീഷണിയോടെ) ഭീഷണിപ്പെടുത്തി, എന്നാൽ അത് നടപ്പാക്കാതിരുന്നാൽ, ആ പ്രവൃത്തി യഥാർത്ഥത്തിൽ ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ ബാധകമായിരുന്ന ശിക്ഷയുടെ പകുതി പിഴ അടയ്ക്കണം।
Sutra 10
अशक्तः कोपं मदं मोहं वापदिशेद्द्वादशपणं दण्डं दद्यात् ॥
അശക്തൻ/ദുർബലൻ കാരണം പറഞ്ഞ് കോപം, മദം (മദ്യലഹരി) അല്ലെങ്കിൽ മോഹം ഉന്നയിച്ചാൽ, അവൻ പന്ത്രണ്ട് പണ പിഴ അടയ്ക്കണം।
Sutra 11
जातवैराशयः शक्तश्चापकर्तुं यावज्जीविकावस्थं दद्यात् ॥
എന്നാൽ ഉറച്ച വൈരം പുലർത്തുകയും ഹാനി ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവനുമായ ഒരാളെ, അവന്റെ ഉപജീവനത്തെ ബാധിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള തുടർച്ചയായ നിയന്ത്രണം/നിരോധനം കീഴിൽ വെക്കണം—ആവശ്യമായത്രകാലം/അവന്റെ ഉപജീവനാവസ്ഥ നിലനിൽക്കുന്നത്രകാലം।
Sutra 12
आक्रोशाद्देवचैत्यानामुत्तमं दण्डमर्हति ॥
ദേവന്മാരെയും പുണ്യസ്മാരകങ്ങൾ/ശ്രൈൻകൾ (ദേവ-ചൈത്യ) എന്നിവയെ അപമാനിച്ച് കൂകിക്കരഞ്ഞാൽ പരമോന്നത ശിക്ഷയ്ക്ക് അർഹനാകുന്നു.
Frequently Asked Questions
Reduced feuds and factional escalation (jātavaira), higher trust in adjudication, protection of vulnerable/protected targets (parastrī; sacred sites), and preservation of occupational and regional reputations—thereby stabilizing janapada productivity and public order.
Graded fines: for bodily-defamation using terms like ‘one-eyed/cripple’—3 paṇas if true, 6 if false; praising/blaming such traits—12 paṇas; using ‘leper/madman/impotent’ and similar—12 paṇas and higher depending on parity/status; doubled for superiors and others’ women, halved for inferiors or when due to negligence/intoxication/delusion; threats incur half the penalty of the threatened act if the speaker cannot execute, but if capable and malicious may be punished up to loss of livelihood; insults against deva-caitya merit the highest (uttama) penalty.
Ask anything about Adhyaya 18 of the Arthashastra
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Arthashastra in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
