←Previous Verse

Varaha Purana 87.2: Adhyaya 87, Shloka 2

Description of Krauñcadvīpa: its mountains, regions, rivers, and encircling ocean

गौरी कुमुद्वती चैव सन्ध्या रात्रिर्मनोजवा ख्यातिश्च पुण्डरीका च गङ्गा सप्तविधाः स्मृताः । गौरी सैव पुष्पवहा कुमुद्वती ताम्रवती रोधसन्ध्या सुखावहा च मनोजवा च क्षिप्रोदा च ख्यातिः सैव गोबहुला पुण्डरीका चित्रवेगा शेषाः क्षुद्रनद्यः ॥ क्रौञ्चद्वीपो घृतोदेनावृतः । घृतोदा शाल्मलेनेति

Recitation with translationVaraha Purana 87.2

gaurī kumudvatī caiva sandhyā rātrir manojavā khyātiś ca puṇḍarīkā ca gaṅgā saptavidhāḥ smṛtāḥ | gaurī saiva puṣpavahā kumudvatī tāmravatī rodhasandhyā sukhāvahā ca manojavā ca kṣiprodā ca khyātiḥ saiva gobahulā puṇḍarīkā citravegā śeṣāḥ kṣudranadyaḥ || krauñcadvīpo ghṛtodenāvṛtaḥ | ghṛtodā śālmaleneti

ກໍຣີ, ກຸມຸດວະຕີ, ສັນທະຍາ, ຣາຕຣິ, ມະໂນຊະວາ, ຂະຍາຕິ, ປຸນຑະຣີກາ ແລະ ຄົງຄາ—ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນແມ່ນ້ຳ 7 ສາຍ. ກໍຣີ ຍັງເອີ້ນວ່າ ປຸສປະວະຫາ; ກຸມຸດວະຕີ ເອີ້ນວ່າ ຕາມຣະວະຕີ; ໂຣທະສັນທະຍາ ເອີ້ນວ່າ ສຸຂາວະຫາ; ມະໂນຊະວາ ເອີ້ນວ່າ ກະສິປໂຣດາ; ຂະຍາຕິ ເອີ້ນວ່າ ໂກບະຫຸລາ; ປຸນຑະຣີກາ ເອີ້ນວ່າ ຈິຕຣະເວກາ; ທີ່ເຫຼືອເປັນຫ້ວຍນ້ຳນ້ອຍ. ກຣເອົານຈະດວີປ ຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍສະໝຸດ ຄຣຶໂຕດາ (ສະໝຸດເນີຍໃສ) ແລະຄຳວ່າ ‘ຄຣຶໂຕດາ’ ຖືກກ່າວວ່າສຳພັນກັບ ຊາລະມະລະດວີປ.

गौरीGaurī
गौरी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
कुमुद्वतीKumudvatī
कुमुद्वती:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुमुद्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक
सन्ध्याSandhyā
सन्ध्या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसन्ध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
रात्रिःRātri
रात्रिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
मनोजवाManojavā
मनोजवा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमनोजवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि: ‘मनः इव जवः यस्याः’ (swift as mind)
ख्यातिःKhyāti
ख्यातिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
पुण्डरीकाPuṇḍarīkā
पुण्डरीका:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुण्डरीका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी-नाम
सप्तविधाःsevenfold (of seven kinds)
सप्तविधाः:
Vishesana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त + विध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्विगु: ‘सप्त विधाः’ (sevenfold)
स्मृताःare said/remembered
स्मृताः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि: ‘are remembered/are said’
गौरीGaurī
गौरी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगौरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साthat (same)
सा:
Anuvrtti (अनुवृत्ति)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक
पुष्पवहाPuṣpavahā
पुष्पवहा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुष्प + वह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: ‘पुष्पं वहति’ (flower-bearing)
कुमुद्वतीKumudvatī
कुमुद्वती:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुमुद्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ताम्रवतीTāmravatī
ताम्रवती:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootताम्रवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रोधसन्ध्याRodhasandhyā
रोधसन्ध्या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरोध + सन्ध्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘रोधस्य सन्ध्या’
सुखावहाSukhāvahā
सुखावहा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसुख + आवह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष: ‘सुखम् आवहति’ (bringing happiness)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
मनोजवाManojavā
मनोजवा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमनोजवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
क्षिप्रोदाKṣiprodā
क्षिप्रोदा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्षिप्रोदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘क्षिप्र + उद’ (swift-flowing)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
ख्यातिःKhyāti
ख्यातिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साthat (same)
सा:
Anuvrtti (अनुवृत्ति)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक
गोबहुलाGobahulā
गोबहुला:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगो + बहुल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘गोभिः बहुला’ (abounding in cows)
पुण्डरीकाPuṇḍarīkā
पुण्डरीका:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपुण्डरीका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चित्रवेगाCitravegā
चित्रवेगा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootचित्र + वेग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: ‘चित्रः वेगः यस्याः’
शेषाःthe remaining
शेषाः:
Vishesana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘remaining’
क्षुद्रनद्यःminor rivers
क्षुद्रनद्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्षुद्र + नदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय: ‘क्षुद्राः नद्यः’
क्रौञ्चद्वीपःKrauñcadvīpa
क्रौञ्चद्वीपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्रौञ्च + द्वीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
घृतोदेनby the ocean of ghee
घृतोदेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootघृतोद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘घृतस्य उदः’ (ghee-ocean)
आवृतःis surrounded
आवृतः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootआ-वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
घृतोदाःGhṛtodā (name)
घृतोदाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootघृतोदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (पाठानुसार; नाम); ‘घृत + उद’
शाल्मलेनwith Śālmala
शाल्मलेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootशाल्मल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/सहकारक (with Śālmala)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरणार्थक अव्यय

Rudra

C
Classical Literature
P
Purāṇic Cosmography
A
Ancient Geography

FAQs

It records river-name lists with synonym/alternate-name mappings—high-value data for lexicons, named-entity recognition, and Purāṇic gazetteer construction.

Krauñcadvīpa’s river system and the encircling Ghṛtoda ocean; these belong to Purāṇic cosmography rather than modern cartography.

No explicit ethical instruction; the text is descriptive and classificatory.

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play