Varaha Purana 39.14: Adhyaya 39, Shloka 14

Discrimination of the Three Bodies and the Dharaṇī Vow: A Manual for Dvādaśī Observance

Devanagari script

अनाममसगोत्रं च अमूर्तं मूर्तिवर्जितम् । कथं स ज्ञायते ब्रह्म संज्ञानामविवर्जितम् । तस्य संज्ञां कथय मे वेदमागविवस्थिताम् ॥ ३९.१४ ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 39.14

Transliteration

anāmamasagotraṃ ca amūrtaṃ mūrtivarjitam | kathaṃ sa jñāyate brahma saṃjñānāmavivarjitam | tasya saṃjñāṃ kathaya me vedamārgavyavasthitām || 39.14 ||

Translation

ພຣະອົງບໍ່ມີນາມ, ບໍ່ມີໂຄດ, ບໍ່ມີຮູບ, ແລະພົ້ນຈາກຮູບກາຍ. ແລ້ວພຣະພຣະຫມັນນັ້ນຈະຮູ້ໄດ້ແນວໃດ ໃນເມື່ອພຣະອົງບໍ່ໄດ້ຂາດຈາກການເອີ້ນນາມແລະການກຳນົດ? ຂໍທ່ານບອກນາມສັນຍາຂອງພຣະອົງໃຫ້ຂ້ອຍ, ຕາມທາງແຫ່ງວິດາທີ່ຕັ້ງມັ້ນໄວ້.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अनामम्: nameless
• अनामम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनाम (प्रातिपदिक; अ- + नाम)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास/निषेधार्थ

• असगोत्रम्: without lineage/gotra
• असगोत्रम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: असगोत्र (प्रातिपदिक; अ- + सगोत्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास (not of the same lineage / without gotra)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अमूर्तम्: formless
• अमूर्तम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमूर्त (प्रातिपदिक; अ- + मूर्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नञ्-समास

• मूर्तिवर्जितम्: devoid of embodiment
• मूर्तिवर्जितम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मूर्तिवर्जित (प्रातिपदिक; मूर्ति + वर्जित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (मूर्त्या वर्जितम्)

• कथम्: how
• कथम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रश्नार्थक (how)

• सः: he/that (Brahman)
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• ज्ञायते: is known
• ज्ञायते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि/भावे (is known)

• ब्रह्म: Brahman
• ब्रह्म: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• संज्ञानामविवर्जितम्: not devoid of name and designation
• संज्ञानामविवर्जितम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संज्ञानामविवर्जित (प्रातिपदिक; संज्ञा + नाम + अविवर्जित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः (संज्ञा-नामभ्यां अविवर्जितम् = not devoid of designation and name)

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन

• संज्ञाम्: designation/name
• संज्ञाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• कथय: tell
• कथय: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• मे: to me
• मे: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), एकवचन; enclitic (to me/of me)

• वेदमार्गव्यवस्थिताम्: established in the path of the Veda
• वेदमार्गव्यवस्थिताम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेदमार्गव्यवस्थित (प्रातिपदिक; वेद + मार्ग + व्यवस्थित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (वेदमार्गे व्यवस्थिताम्)

Speaker

Pṛthivī (defaulted by dialogue framework: inquirer)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Discourse
• Vaishnavism
• Sanskrit Philosophy

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It reflects a common Purāṇic strategy of framing metaphysical inquiry (Brahman’s knowability) through Vedic categories such as nāma (name) and saṃjñā (designation), aligning devotional-philosophical discussion with inherited exegetical vocabulary.

Which geographic location is identified?

No geographic location is named in this verse; the focus is conceptual (how Brahman is designated/known) rather than topographical.

What is the primary ethical instruction?

The verse foregrounds intellectual discipline: seeking knowledge through an established method (the Vedic path) rather than speculation, emphasizing structured inquiry and careful terminology in approaching ultimate reality.