Varaha Purana 166.6: Adhyaya 166, Shloka 6

The Greatness of the Sacred Pond Called Asikuṇḍa

Devanagari script

इत्युक्त्वा नारदस्तत्र तत्रैवान्तरधीयत ॥ नारदे तु गते राजा पप्रच्छ स्वात्ममन्त्रिणः ॥

Sanskrit recitationVaraha Purana 166.6

Transliteration

ity uktvā nāradas tatra tatraivāntaradhīyata || nārade tu gate rājā papraccha svātmamantriṇaḥ ||

Translation

ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ນາຣະດະກໍອັນຕະທານໄປທີ່ນັ້ນເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອນາຣະດະຈາກໄປ ກະສັດຈຶ່ງຖາມບັນດາມົນຕີຂອງພຣະອົງ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• नारदः: Nārada
• नारदः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb: there)

• तत्र: there
• तत्र: Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis: just/indeed)

• अन्तर्धीयत: disappeared
• अन्तर्धीयत: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अन्तर्-धा (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; ‘अन्तर्धा’ = to disappear

• नारदे: when Nārada
• नारदे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (when Nārada...)

• तु: then/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधसूचक

• गते: having gone
• गते: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (when he had gone)

• राजा: the king
• राजा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-छ्/पृच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स्वात्ममन्त्रिणः: his own counsellors
• स्वात्ममन्त्रिणः: Karma (कर्म/प्रश्न-प्राप्ताः)
• Type: Noun
• Root: स्व-आत्म- मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वस्य आत्मनः मन्त्रिणः = his own ministers/counsellors)

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Narrative
• Courtly Counsel

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It illustrates the Purāṇic trope of a sage delivering a concise ethical trigger before withdrawing, prompting administrative deliberation—useful for narrative and political-ethical studies.

Which geographic location is identified?

No specific location; “there” functions as a narrative placeholder within the king’s setting.

What is the primary ethical instruction?

Responsible governance involves consultation and clarification—seeking counsel after receiving a cryptic moral directive.