Varaha Purana 116.18: Adhyaya 116, Shloka 18

An Exposition on the Causes of Happiness and Suffering

Devanagari script

केचिद्विरूपा दृश्यन्ते ततो दुःखतरं नु किम् ॥ विद्वान्कृती गुणज्ञश्च सर्वशास्त्रविशारदः

Recitation with translationVaraha Purana 116.18

Transliteration

kecid virūpā dṛśyante tato duḥkhataraṃ nu kim || vidvān kṛtī guṇajñaś ca sarva-śāstra-viśāradaḥ

Translation

ບາງຄົນປາກົດວ່າຮູບຮ່າງບໍ່ງາມ—ຈະມີສິ່ງໃດເຈັບປວດກວ່ານີ້ອີກ? (ແຕ່ບາງຄົນ) ເປັນບັນດິດ ມີຜົນງານ ຮູ້ຄຸນຄ່າແຫ່ງຄຸນທຳ ແລະຊ່ຽວຊານໃນຄຳພີທັງປວງ

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• केचित्: some (people)
• केचित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक सर्वनाम

• विरूपाः: ugly / deformed
• विरूपाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विरूप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• दृश्यन्ते: are seen / appear
• दृश्यन्ते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive sense)

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण

• दुःखतरम्: more painful
• दुःखतरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःखतर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तुलनात्मक विशेषण

• नु: indeed?
• नु: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• किम्: what?
• किम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• विद्वान्: learned
• विद्वान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विद्वस् (प्रातिपदिक; √विद्, क्तवत्-आधारित)
• Form: कृदन्त-विशेषण (विद्वस्-शब्दः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कृती: capable / accomplished
• कृती: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृतिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गुणज्ञः: knower of virtues/qualities
• गुणज्ञः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गुण (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक; √ज्ञा, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (गुणान् जानाति)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय-बोधक

• सर्व-शास्त्र-विशारदः: expert in all scriptures
• सर्व-शास्त्र-विशारदः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक) + विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (सर्वेषु शास्त्रेषु विशारदः)

Speaker

Varāha (default, instructional voice)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Studies
• Sanskrit Learning
• Moral Philosophy

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It juxtaposes bodily appearance with intellectual accomplishment, reflecting premodern Indian ethical discourse on visible and invisible forms of ‘fortune’.

Which geographic location is identified?

No location is indicated.

What is the primary ethical instruction?

To consider that human conditions differ widely; the text frames such differences within a moral-causal (karmic) narrative rather than pure chance.