Varaha Purana 116.13: Adhyaya 116, Shloka 13

An Exposition on the Causes of Happiness and Suffering

Devanagari script

परोपतापी मन्दात्मा ततो दुःखतरं नु किम् ।। अकृत्वा पुष्कलं कर्म गृहे संवसते नरः

Recitation with translationVaraha Purana 116.13

Transliteration

paropatāpī mandātmā tato duḥkhataraṃ nu kim || akṛtvā puṣkalaṃ karma gṛhe saṃvasate naraḥ

Translation

ຜູ້ທີ່ທໍາໃຫ້ຜູ້ອື່ນເຈັບທຸກ ມີໃຈຕໍ່າຊ້າ—ຈະມີສິ່ງໃດເຈັບປວດກວ່ານັ້ນອີກ? ແລະຄົນທີ່ບໍ່ໄດ້ກະທໍາກຳອັນສົມບູນແລະຄວນຄ່າ ແຕ່ຢູ່ອາໄສໃນເຮືອນເທົ່ານັ້ນ…

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परोपतापी: tormenting others
• परोपतापी: Viśeṣaṇa (विशेषणम्) of मन्दात्मा/नरः
• Type: Adjective
• Root: पर + उपतापिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: परस्य उपतापः यस्य/परान् उपतापयति इति (here: ‘one who torments others’)

• मन्दात्मा: a dull-minded person
• मन्दात्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्द + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: मन्दः आत्मा (कर्मधारय)

• ततः: therefore/from that
• ततः: Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; हेत्वर्थे/अपादानार्थे

• दुःखतरम्: more painful
• दुःखतरम्: Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: दुःखतर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; comparative

• नु: indeed/then
• नु: Prayojaka particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: निपातः; प्रश्न/बलार्थक

• किम्: what?
• किम्: Predicate (विधेय)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अकृत्वा: without doing
• अकृत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: नञ्-पूर्वक क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त; अकृत्वा = न कृत्वा (without doing)

• पुष्कलम्: abundant/great
• पुष्कलम्: Viśeṣaṇa (विशेषणम्) of कर्म
• Type: Adjective
• Root: पुष्कल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्म विशेषणम्

• कर्म: work/deed
• कर्म: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्

• गृहे: in the house
• गृहे: Adhikaraṇa (अधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्

• संवसते: dwells/lives
• संवसते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्√वस् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Ethics
• Social Conduct

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It aligns Purāṇic moral teaching with broader Indian ethical ideals: non-harm, constructive action, and responsible household life.

Which geographic location is identified?

No geographic location is identified.

What is the primary ethical instruction?

Avoid harming others and cultivate meaningful action rather than idle domestic existence.