Rig Veda 9.54.2: Mandala 9, Sukta 54, Mantra 2

Sukta 9.54

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

अयं सूर्य इवोपदृगयं सरांसि धावति । सप्त प्रवत आ दिवम् ॥

Transliteration

ayáṃ sū́rya ivopa-dṛ́g ayáṃ sarā́ṃsi dhāvati | saptá prá-vata ā́ dívam ||

Translation

This one, like the Sun in his near-seeing, runs through the streams; he ascends by the seven slopes—towards heaven: Soma as the luminous movement that climbs from the lower currents to the height of consciousness.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: कर्तृ (वाक्यस्य विषयः) / विशेष्यः
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: कर्तृ (उपमानम्) / विशेष्यः
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: सम्बन्ध/उपमान-निर्देशक
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• उपदृक्: appearing/coming into view; visible
• उपदृक्: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Adjective (kṛdanta) / Noun-like epithet
• Root: उप + दृश् (धातु) → उपदृश्/उपदृक् (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘दृक्’ = seeing)

• अयम्: this (one)
• अयम्: कर्तृ (मुख्य-वाक्यस्य विषयः)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सरांसि: lakes, pools, waters
• सरांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)

• धावति: runs, rushes
• धावति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धाव् (धातु)

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषणम् (संख्याविशेषणम्)
• Type: Numeral
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)

• प्रवताः: slopes, descents, streams/flowing courses
• प्रवताः: कर्म (गन्तव्य-मार्ग/प्रदेशः) अथवा अधिकरणार्थ-व्याप्तिः
• Type: Noun
• Root: प्रवत (प्रातिपदिक)

• आ: towards, up to
• आ: क्रियाविशेषणम्
• Type: Preverb / Indeclinable
• Root: आ

• दिवम्: heaven, the sky
• दिवम्: कर्म (गन्तव्यः)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव् ‘heaven, sky’)