Rig Veda 5.29.1: Mandala 5, Sukta 29, Mantra 1

Sukta 5.29

Devata: Indra (with Maruts in attendance; Aryaman mentioned as principle of order)

Samhita Patha (Devanagari)

त्र्यर्यमा मनुषो देवताता त्री रोचना दिव्या धारयन्त । अर्चन्ति त्वा मरुतः पूतदक्षास्त्वमेषामृषिरिन्द्रासि धीरः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.29.1

Transliteration

tríy aryamā́ mánuṣo devátātā trí rocanā́ divyā́ dhārayanta | árcanti tvā marútaḥ pūtádakṣās tvám eṣām ṛ́ṣir indrāsi dhī́raḥ ||

Translation

Triple is Aryaman, the divine ordinance for man; triple are the luminous worlds the gods uphold. The Maruts of purified power sing to you; you are their seer, O Indra, the steadfast knower.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्र्यः: three
• त्र्यः: Kartā (समुच्चित कर्तृ-समूह का अंश)
• Type: Adjective/Numeral
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्र्य (विकल्प-रूप)

• अर्यमा: Aryaman (a Āditya)
• अर्यमा: Kartā
• Type: Noun (Proper)
• Root: अर्यमन् (देव-नाम प्रातिपदिक)

• मनुषः: of Manu / of mankind
• मनुषः: सम्बन्ध (Genitive: whose/of Manu)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक) / मनुष्य (सम्बद्ध)

• देवताता: divinity; the state/host of gods
• देवताता: Kartā (त्र्यः… धारयन्त इत्यस्य कर्तृ-समूह में)
• Type: Noun (Abstract/Collective)
• Root: देवता (देवत्व) + तात (भाव/समूह/अवस्था; वेदिक अमूर्त-प्रत्यय)

• त्री: three
• त्री: Karma
• Type: Adjective/Numeral
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)

• रोचनानि: luminous realms
• रोचनानि: Karma
• Type: Noun
• Root: रोचन (प्रातिपदिक; ‘shining realm’)

• दिव्या: heavenly, divine
• दिव्या: Karma (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक; from दिव् ‘shine/sky’)

• धारयन्त: they upheld / supported
• धारयन्त: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)

• अर्चन्ति: they praise
• अर्चन्ति: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)

• त्वा: you
• त्वा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: Kartā
• Type: Noun (Proper/Collective)
• Root: मरुत् (देव-समूह-नाम)

• पूतदक्षाः: having purified powers/energies
• पूतदक्षाः: Kartā (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective (Compound: बहुव्रीहि)
• Root: पूत (ppp of पू ‘purify’) + दक्ष (प्रातिपदिक ‘power/skill’)

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एषाम्: of these (of them)
• एषाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋषिः: seer
• ऋषिः: Kartā/Predicate-nominative (त्वम् … ऋषिः)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (Proper)
• Root: इन्द्र (देव-नाम प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: Kriyā (सम्बन्ध/अस्ति-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• धीरः: wise, steadfast
• धीरः: Kartā/Predicate-adjective
• Type: Adjective
• Root: धीरा (प्रातिपदिक; from धी ‘insight’)