Rig Veda 10.80.6: Mandala 10, Sukta 80, Mantra 6

Sukta 10.80

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अग्निं विश ईळते मानुषीर्या अग्निं मनुषो नहुषो वि जाताः । अग्निर्गान्धर्वीं पथ्यामृतस्याग्नेर्गव्यूतिर्घृत आ निषत्ता ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.80.6

Transliteration

agníṃ víśa īḷate mā́nuṣīr yā́ agníṃ mánuṣo náhuṣo ví jātā́ḥ | agnír gā́ndharvīṃ páthyām ṛtásyā́gner gavyū́tir ghṛtá ā́ níṣattā ||

Translation

The human clans adore Agni—those lineages of Man and Nahusha that are born for the Fire. Agni is the Gandharva-path of the Truth (ṛta), and Agni’s track that leads to the Light-herds is seated in the clarified sweetness (ghṛta), firm within the luminous mind.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अग्निम्: Agni (as object of praise)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• विशः: the clans/peoples
• विशः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विश्- (प्रातिपदिक)

• ईळते: praises/adores
• ईळते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ईळ् (धातु)

• मानुषीः: human
• मानुषीः: कर्तृ (विशः का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मानुषी- (प्रातिपदिक; मानुष- से)

• याः: who/which
• याः: कर्तृ (विशः के साथ)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• मनुषः: of Manu
• मनुषः: सम्बन्ध (जनक/सम्बन्धी)
• Type: Noun
• Root: मनु- (प्रातिपदिक)

• नहुषः: of Nahusha
• नहुषः: सम्बन्ध (जनक/सम्बन्धी)
• Type: Noun
• Root: नहुष- (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth; intensifier
• वि: क्रिया-विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• जाताः: born, sprung
• जाताः: कर्तृ (याः/विशः के साथ)
• Type: Participle (Adjective/Noun)
• Root: √जन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• गान्धर्वीम्: Gandharva-like / belonging to the Gandharvas
• गान्धर्वीम्: कर्म (पथ्याम् का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गान्धर्वी- (प्रातिपदिक; गन्धर्व- से)

• पथ्याम्: path, way
• पथ्याम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पथ्या- (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of Ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ऋत- (प्रातिपदिक)

• अग्नेः: of Agni
• अग्नेः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• गव्यूतिः: cattle-track; (ritually) the path/track leading to cows (wealth)
• गव्यूतिः: कर्तृ/विधेय (अग्निः का विधेय)
• Type: Noun
• Root: गव्यूति- (प्रातिपदिक)

• घृतः: ghee; ghee-rich (anointed)
• घृतः: कर्तृ/विधेय (अग्निः/गव्यूतिः के साथ)
• Type: Noun/Adjective
• Root: घृत- (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: क्रिया-विशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• निषत्तः: seated down, settled
• निषत्तः: कर्तृ/विधेय (अग्निः के लिए)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: नि + √सद् (धातु) → निषत्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)