Rig Veda 10.73.7: Mandala 10, Sukta 73, Mantra 7

Sukta 10.73

Rishi: Likely Gaurivīti Śāktya (traditional Anukramaṇī attribution for RV 10.73; verify against specific śākhā lists)

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं जघन्थ नमुचिं मखस्युं दासं कृण्वान ऋषये विमायम् । त्वं चकर्थ मनवे स्योनान्पथो देवत्राञ्जसेव यानान् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.73.7

Transliteration

tváṃ jaghántha námuciṃ makhasyúṃ dā́sāṃ kṛṇvāná ṛ́ṣaye vímāyam | tváṃ cakártha mánave syonā́n pátho deva-trā́ñjásā-iva yā́nān ||

Translation

Thou didst strike down Namuci, the perverter of the sacrifice, making the obstructer subject for the seer’s discerning measure. Thou didst fashion for Manu the pleasant paths, godward ways, straight as if by direct going.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: thou (you)
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जघन्थ: you slew
• जघन्थ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• नमुचिम्: Namuci
• नमुचिम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: नमुचि (प्रातिपदिक; नाम)

• मखस्युम्: the sacrificer’s foe / one hostile to the rite
• मखस्युम्: कर्म (नमुचिम्-विशेषणम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: मखस्यु (प्रातिपदिक)

• दासम्: the Dāsa (demon/foe)
• दासम्: कर्म (नमुचिम्-अपि)
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)

• कृण्वानः: doing, making
• कृण्वानः: कर्तृ (त्वम्-समनाधिकरण; सहक्रिया)
• Type: Participle
• Root: कृ (धातु)

• ऋषये: for the seer
• ऋषये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• विमायम्: special power/skill; wondrous might
• विमायम्: कर्म (कृण्वानः—किं? )
• Type: Noun (abstract)
• Root: विमाय (प्रातिपदिक; ‘विमाया’/‘विमाय’ = विशेष-शक्ति/कौशल)

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• चकर्थ: you made
• चकर्थ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• मनवे: for Manu
• मनवे: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper/ancestor)
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• स्योनान्: pleasant, easy, kindly
• स्योनान्: कर्म (पथः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्योन (प्रातिपदिक)

• पथः: paths
• पथः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पथ्/पथ (प्रातिपदिक)

• देवत्रान्: godward, toward the gods
• देवत्रान्: कर्म (पथः-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: देवत्र (प्रातिपदिक; दिशावाचक/अव्ययीभावार्थ)

• जसेव: as if swiftly; quickly
• जसेव: —
• Type: Adverbial (compound-like)
• Root: जसु (प्रातिपदिक) + इव (उपमा-अव्यय)

• यानान्: ways, courses; journeys
• यानान्: कर्म (पथः-सम्बद्धम्)
• Type: Noun
• Root: यान (प्रातिपदिक)