Sukta 123
Sukta 1.123
Uṣas (Dawn) / Dakṣiṇā (opening image), with dawn-emergence motif
ຄີສັນຍານີ້ສັນລະສັນອຸສາ (ທ້າງ) ເປັນພະລັງທີ່ລຸ້ນຂຶ້ນຈາກຄວາມມືດ, ເປີດເຜີຍໂລກ, ແລະ ນໍາຊີວິດມະນຸດກັບສູ່ການເຄື່ອນໄຫວພາຍໃຕ້ຣຕະ (ຄະລວດຈັກກະພົດ). ມັນປຽບທຽບກາງຄືນ ແລະ ທ້າງເປັນພະລັງທີ່ສະຫຼັບກັນ, ແລະ ອະທິຖານວ່າການມາຮອດຂອງທ້າງອາດສ້າງຕັ້ງໃນຜູ້ບູຊາຄວາມປະສົງທີ່ເປັນສະຫງົບ, ຖືກຕ້ອງ (ກະຣຕຸ) ພ້ອມກັບຄວາມອຸດົມສົມບູນ ແລະ ຄວາມໃຈກວ້າງຂວາງ.
Mantras
Mantra 1
पृथू रथो दक्षिणाया अयोज्यैनं देवासो अमृतासो अस्थुः । कृष्णादुदस्थादर्या विहायाश्चिकित्सन्ती मानुषाय क्षयाय ॥
ລົດລາດອັນກວ້າງໃຫຍ່ແມ່ນຂອງທັກສິນາ ເທບທີ່ສະຫວ່າງ; ເທບທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນອະມະຕະໄດ້ຂຶ້ນຂີ່ມັນແລ້ວ. ຈາກຄວາມມືດນາງໄດ້ລຸກຂຶ້ນສູ່ທາງເທິງ - ນາງຜູ້ປະເສີດອັນມີທີ່ໄກສຸດ - ຜູ້ຮູ້ຈັກສັງເກດເພື່ອທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງມະນຸດ.
Mantra 2
पूर्वा विश्वस्माद्भुवनादबोधि जयन्ती वाजं बृहती सनुत्री । उच्चा व्यख्यद्युवतिः पुनर्भूरोषा अगन्प्रथमा पूर्वहूतौ ॥
ນາງໄດ້ຕື່ນຂຶ້ນກ່ອນໃຜໆຈາກໂລກແຫ່ງການມີຢູ່ທັງໝົດ, ໄດ້ຮັບເອົາຄວາມສົມບູນແຫ່ງພະລັງ, ອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ແລະ ນຳພາຕະຫຼອດ. ສູງສົ່ງ ນາງໄດ້ເປີດເຜີຍຕົວເອງ - ຜູ້ໜຸ່ມສາວ, ຜູ້ຟື້ນຕົວໃໝ່ສະເໝີ. ອຸສາສໄດ້ມາເຖິງແລ້ວ, ຜູ້ທຳອິດ, ສູ່ການຮຽກຮ້ອງທີ່ເອີ້ນກ່ອນໜ້ານີ້.
Mantra 3
यदद्य भागं विभजासि नृभ्य उषो देवि मर्त्यत्रा सुजाते । देवो नो अत्र सविता दमूना अनागसो वोचति सूर्याय ॥
ໃນມື້ນີ້ ເມື່ອເຈົ້າແບ່ງປັນພາກສ່ວນໃຫ້ແກ່ມະນຸດ, ທ່ານນາງອຸສາ, ເທວະດາທີ່ເກີດມາດີ, ຢູ່ໃນພາບແຫ່ງຄວາມຕາຍຢ່າງນີ້, ສະຫະວິທະ, ເທບຜູ້ສ້າງຢູ່ໃນພວກເຮົາ, ປະກາດວ່າພວກເຮົາບໍ່ມີຄວາມຜິດຕໍ່ພະອາທິດ, ເໝາະທີ່ຈະຮັບແສງສະຫວ່າງທີ່ສູງຂຶ້ນ.
Mantra 4
गृहंगृहमहना यात्यच्छा दिवेदिवे अधि नामा दधाना । सिषासन्ती द्योतना शश्वदागादग्रमग्रमिद्भजते वसूनाम् ॥
ຈາກເຮືອນສູ່ເຮືອນ ອຸສາເຄື່ອນທີ່, ມື້ລະມື້ ມາສູ່ພວກເຮົາຢ່າງຕັ້ງໜ້າ, ຮັບເອົາຊື່ຂອງນາງໃໝ່ອີກ. ຊອກທີ່ຈະປຸກແລະສ່ອງແສງ, ນາງມາຮອດຄືນໃໝ່ເລື້ອຍໆ, ກ້າວລະກ້າວ ນາງແບ່ງປັນພາລະທີ່ລ້ຳຄ່າ, ແຕ່ລະກ້າວຫນ້າ ເປີດພາກສ່ວນໃໝ່ຂອງຄວາມຮັ່ງມີໃນການມີຢູ່.
Mantra 5
भगस्य स्वसा वरुणस्य जामिरुषः सूनृते प्रथमा जरस्व । पश्चा स दघ्या यो अघस्य धाता जयेम तं दक्षिणया रथेन ॥
ໂອ ອຸສາ, ຜູ້ເວົ້າຄວາມຈິງ, ນ້ອງສາວຂອງພະພຄ ແລະ ຍາດພີ່ນ້ອງຂອງພະວະຣຸນ, ຈົ່ງສ່ອງແສງຂຶ້ນກ່ອນໃນໜ້າສະໜຸກ. ຈົ່ງໃຫ້ພວກເຮົາສ້າງຕັ້ງແລະຊະນະພະລັງທີ່ປົກປ້ອງພວກເຮົາຈາກຄວາມເສຍຫາຍ, ໃຫ້ພວກເຮົາຊະນະມັນດ້ວຍພະລັງທີ່ໃຫ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ, ດ້ວຍລົດສູງຂອງການບູຊາທີ່ເປັນລະບຽບ.
Mantra 6
उदीरतां सूनृता उत्पुरंधीरुदग्नयः शुशुचानासो अस्थुः । स्पार्हा वसूनि तमसापगूळ्हाविष्कृण्वन्त्युषसो विभातीः ॥
ໃຫ້ຄວາມບັນດານໃຈທີ່ແທ້ຈິງລຸກຂຶ້ນ, ໃຫ້ຄວາມເຕັມທີ່ຂອງຄວາມເຂົ້າໃຈລຸກຂຶ້ນ, ໃຫ້ໄຟທີ່ລຸກໄຫມ້ຂຶ້ນຢ່າງສະຫວ່າງ. ຄວາມສະຫວ່າງຂອງອຸສາ ເປີດເຜີຍພາລະທີ່ປາຖະໜາ ທີ່ເຄີຍຖືກເຊື່ອງໄວ້ດ້ວຍຄວາມມືດ.
Mantra 7
अपान्यदेत्यभ्यन्यदेति विषुरूपे अहनी सं चरेते । परिक्षितोस्तमो अन्या गुहाकरद्यौदुषाः शोशुचता रथेन ॥
ໜຶ່ງຈາຍໄປ ແລະ ອີກໜຶ່ງມາຮອດ, ທັງສອງຜູ້ທີ່ບໍ່ຄ້າຍກັນໃນຮູບຮ່າງ, ເຄື່ອນໄຫວຮ່ວມກັນໃນການປ່ຽນກັນ. ໜຶ່ງເຮັດໃຫ້ຄວາມມືດເປັນຖ້ຳລັບ, ອຸສາໄດ້ສ່ອງແສງອອກມາດ້ວຍລົດສູງທີ່ລຸກໄຫມ້ຂອງນາງ, ເປີດເຜີຍເສັ້ນທາງຈາກການເຊື່ອງຊ້ອນສູ່ການປາກົດ.
Mantra 8
सदृशीरद्य सदृशीरिदु श्वो दीर्घं सचन्ते वरुणस्य धाम । अनवद्यास्त्रिंशतं योजनान्येकैका क्रतुं परि यन्ति सद्यः ॥
ຄ້າຍຄືກັນໃນມື້ນີ້, ຄ້າຍຄືກັນອີກໃນມື້ອື່ນ, ພວກນາງຕິດຕາມອານາຈັກທີ່ກວ້າງໄກຂອງພະວະຣຸນ. ບໍ່ມີຄວາມຜິດ, ແຕ່ລະຄົນດ້ວຍຕົວເອງ, ພວກນາງຂ້າມຜ່ານສາມສິບມາດຕາຂອງການເດີນທາງໃນຄັ້ງດຽວ, ໂອບຮອບການເຮັດວຽກຂອງຄວາມປະສົງ, ສະນັ້ນວັນຕ່າງໆຈຶ່ງສຳເລັດໃນກົດໝາຍຂອງຄວາມກວ້າງຂວາງ.
Mantra 9
जानत्यह्नः प्रथमस्य नाम शुक्रा कृष्णादजनिष्ट श्वितीची । ऋतस्य योषा न मिनाति धामाहरहर्निष्कृतमाचरन्ती ॥
ຮູ້ຈັກຊື່ທຳອິດຂອງວັນ, ຜູ້ສະຫວ່າງເກີດອອກມາຈາກຄວາມມືດ ແລະ ກາຍເປັນສີຂາວສະຫວ່າງ. ນາງສາວຂອງຄວາມຈິງບໍ່ຫຼຸດຜ່ອນອານາຈັກຂອງນາງ, ມື້ລະມື້ ນາງເຄື່ອນໄຫວຕາມການປ່ອຍຕົວທີ່ກຳນົດໄວ້, ທຳຊ້ຳການກະທຳຂອງການເຂົ້າສູ່ຄວາມຈິງຢ່າງສັດທາ.
Mantra 10
कन्येव तन्वा शाशदानाँ एषि देवि देवमियक्षमाणम् । संस्मयमाना युवतिः पुरस्तादाविर्वक्षांसि कृणुषे विभाती ॥
ຄືກັບນາງສາວທີ່ເປີດເຜີຍຄວາມງາມໃນຮ່າງກາຍຂອງນາງ, ໂອ ເທບທິກາ, ເຈົ້າໄປສູ່ເທບຜູ້ທີ່ຊອກຫາການບູຊາ. ຍິ້ມແຍ້ມ, ໜຸ່ມສາວ, ຢູ່ຂ້າງໜ້າຂອງທຸກສິ່ງ, ເຈົ້າເປີດເຜີຍໜ້າເອິກຂອງເຈົ້າໃນຂະນະທີ່ເຈົ້າສ່ອງແສງ, ເປີດເຜີຍຄວາມງາມທີ່ເຊື່ອງຊ້ອນຂອງການມີຢູ່ໃຫ້ຈິດວິນຍານທີ່ເຫັນ.
Mantra 11
सुसंकाशा मातृमृष्टेव योषाविस्तन्वं कृणुषे दृशे कम् । भद्रा त्वमुषो वितरं व्युच्छ न तत्ते अन्या उषसो नशन्त ॥
ງາມໃນຄວາມສະຫວ່າງ, ຄືກັບແມ່ຍິງທີ່ຖືກຕົບແຕ່ງຢ່າງດີໂດຍແມ່ຂອງນາງ, ເຈົ້າເປີດເຜີຍຮູບຮ່າງຂອງເຈົ້າໃຫ້ເຫັນ. ອຸສາຜູ້ເປັນສິລິມົງ, ຈົ່ງສ່ອງແສງອອກໄປກວ້າງຂວາງຂຶ້ນ, ບໍ່ມີອຸສາອື່ນໃດສາມາດເອົາສິ່ງທີ່ເປັນຂອງເຈົ້າໄປໄດ້, ຂອງຂວັນທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງເຈົ້າໃນການເປີດເຜີຍ.
Mantra 12
अश्वावतीर्गोमतीर्विश्ववारा यतमाना रश्मिभिः सूर्यस्य । परा च यन्ति पुनरा च यन्ति भद्रा नाम वहमाना उषासः ॥
ມີຫຼາຍມ້າ, ມີຫຼາຍໂຄ, ບັນຈຸຂອງຂວັນທີ່ປາຖະໜາທັງໝົດ, ພະຍາຍາມພ້ອມກັບລັງສີແສງຂອງພະອາທິດ, ອຸສາຕ່າງໆອອກໄປ ແລະ ກັບມາອີກ. ແບກຫາບຊື່ວ່າສິລິມົງ, ພວກນາງນຳພະລັງຂອງຄວາມໄວ ແລະ ຄວາມຮູ້ທີ່ສະຫວ່າງກັບມາສູ່ພາບຂອງພວກເຮົາ.
Mantra 13
ऋतस्य रश्मिमनुयच्छमाना भद्रम्भद्रं क्रतुमस्मासु धेहि । उषो नो अद्य सुहवा व्युच्छास्मासु रायो मघवत्सु च स्युः ॥
ຕາມຮົ່ວແສງຂອງຄວາມຈິງອັນສູງສົ່ງ, ໃຫ້ມີຄວາມປະສົງອັນດີງາມຢູ່ໃນພວກເຮົາ. ໂອ ທ່ານດາວເຊົາ, ໃນມື້ນີ້ຈົ່ງສ່ອງແສງໃຫ້ພວກເຮົາ, ງ່າຍທີ່ຈະອວຍຮ້ອນ; ຂໍໃຫ້ຄວາມສົມບູນຢ່າງແທ້ຈິງຢູ່ໃນພວກເຮົາ ແລະ ໃນພະລັງການໃຫ້ຂອງພວກເຮົາ.
Inside Sukta 123
How it unfolds
- Where it opens
A grand image of emergence: the wide chariot (linked with Dakṣiṇā’s auspiciousness) and the gods mounting it as the noble Dawn rises from darkness for human dwelling.
- Development
Dawn is praised as the revealer who sets life in motion; the hymn reflects on the lawful alternation of Night and Dawn and the movement from concealment to manifestation.
- Climax
The sharp contrast of the two ‘unlike in form’ days—Night making darkness a hidden cave while Dawn blazes forth on her chariot—crystallizes the hymn’s central vision of revelation.
- Where it settles
A direct prayer: following Ṛta’s ray, may Dawn place in us an ever more auspicious kratu and establish plenitude and the power to give.
The deity: Uṣas with an opening image of Dakṣiṇā
- In the VedaUṣas is portrayed as the radiant, noble revealer who rises from ‘blackness,’ arrives on a shining chariot, awakens beings, and discloses paths, forms, and duties. The hymn’s opening also invokes Dakṣiṇā as a divine power linked with auspiciousness and the rightward movement of the rite—suggesting dawn as the favorable turning that makes sacrifice and life fruitful.
- Cosmic functionTo renew time each day, drive away darkness, set the rhythms of work and worship, and align the world with Ṛta through the regular alternation of night and day.
- Inner significanceThe dawning of awareness: the emergence of clarity from inertia and confusion, the awakening of discernment, and the establishment of ‘right will’ (kratu) that follows Ṛta’s ray.
The seer
- Kutsa ĀṅgirasaĀṅgirasa (Angiras lineage) · A prominent early Rigvedic seer associated with hymns to Uṣas and Indra, often expressing the transition from concealment (tamas) to manifestation (jyotis) and the victorious emergence of order.
Famous verses
पृथू रथो दक्षिणाया अयोज्यैनं देवासो अमृतासो अस्थुः । कृष्णादुदस्थादर्या विहायाश्चिकित्सन्ती मानुषाय क्षयाय ॥अपान्यदेत्यभ्यन्यदेति विषुरूपे अहनी सं चरेते । परिक्षितोस्तमो अन्या गुहाकरद्यौदुषाः शोशुचता रथेन ॥bhadram-bhadraṃ kratum
Attributes of the deity
- Radiant revealer of forms and paths
- Chariot-bearing, swift, and regularly returning
- Opponent and complement of Night in ordered alternation
- Awakener of beings and inspirer of activity
- Bestower of prosperity, right intention (kratu), and generosity (maghavat)
Also by this seer
- Multiple hymns in Rigveda Mandala 1 are attributed to Kutsa Āṅgirasa, especially in the Uṣas/Indra cycles (e.g., portions of RV 1.94–1.127 in traditional attributions).
- Indra-related praise hymns where the seer seeks aid, victory, and the breaking open of obstructions (vṛtra/coverings), thematically aligned with dawn’s unveiling.
The rite, step by step
- Purification and orientation to the east as first light appears.
- Kindling or tending the household/sacrificial fire; mental recollection of Ṛta and the day’s intention (kratu).
- Recitation of the Uṣas verses, visualizing the ‘rising from blackness’ and the unveiling of the world.
- Request for auspicious resolve and increase of wealth/strength for giving (maghavat).
- Concluding salutation as daylight becomes established and duties begin.
Offerings
- Ghee (ājya) into fire
- Milk or soma-like libation where applicable (by rite)
- Simple water oblation (arghya) and flowers in later devotional adaptations
Frequently Asked Questions
The hymn primarily praises Uṣas (Dawn). The first verse also brings in Dakṣiṇā as an auspicious opening image connected with the right, favorable movement of the rite.
Dawn is the daily power that drives away darkness, reveals the world, and restores order. The hymn asks that this same ‘dawning’ establish right intention (kratu) and prosperity in the worshipper.
It highlights their lawful alternation: one departs as the other arrives. This contrast teaches that darkness can be a covering, while dawn is the revealing force that brings clarity, activity, and direction.
Ask anything about Sukta 123 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
