Prakarana 6
सोपान-समापन: ‘लीला-समाधि’ से ‘श्रवण-निष्ठा’ तक। उत्तरकाण्ड में रामराज्य-स्थापन के बाद रस का केंद्र बाह्य विजय नहीं, अंतःशुद्धि है—रामगुण-कीर्तन, साधु-संग, और मायाविमोह का खंडन। यह चरण साधक को ‘कथा-श्रवण = नौका’ का बोध देकर भवसागर-तरण की परिपक्व विधि सिखाता है: (1) सेवा (हनुमान-भरतादि), (2) कीर्तन (नारद), (3) जिज्ञासा (उमा-गरुड़), (4) विवेक (माया-प्रश्न), (5) श्रद्धा (रामचरित पर विश्वास)।
ໃນຂໍ້ຄວາມນີ້, ລັດສະໝີຫຼັກຂອງອຸຕຕະຣະການດາແມ່ນຊານຕະພັກຕີ, ພ້ອມດ້ວຍຄື້ນຄວາມຂອງທາສຍະ (ການຮັບໃຊ້ຂອງຫະນຸມານ), ມາທຸລະຜ່ານກີຕຕະນະ (ພິນາຂອງນາຣະດະ), ແລະ ອັດທະບູຕະ (ບົດຂອງກະກະພູສຸນດີ-ຄະຣຸດ). ໃນຕອນເລີ່ມ, ການມາຮອດຂອງວະສິສຖະ ແລະ ການເດີນວຽນນະຄອນ ແລະ ການພັກຜ່ອນຂອງຣາມະ ປາກົດເປັນທົ່ງພູມລາຊະກຸມ, ແຕ່ຈຸດປະສົງຂອງຕຸລະສີ ບໍ່ແມ່ນຣາຊະທັມມະ ແຕ່ເປັນ "ຣາມະທັມມະ": ບ່ອນທີ່ການຜ່ອນຄາຍຄວາມເມື່ອຍລ້າ, ຮົ່ມເຢັນ, ແລະ ການຮັບໃຊ້ຂອງອ້າຍນ້ອງ ຊ່ວຍທຳໃຫ້ຈິດໃຈຂອງຜູ້ແສວງຫາສະຖິລິຢູ່ໃນຄວາມສຸກຂອງເສວາ. ຈາກນັ້ນ, ການມາຮອດຂອງນາຣະດະ ເຮັດໃຫ້ເລື່ອງເລົ່າກາຍເປັນກິຕຕະນະຍັກ: ຄຸນງາມຂອງຣາມະ ເປັນ "ສະເໝີໃໝ່", ຮັບຮູ້ສະເໝີສົດ. ຕໍ່ມາ, ໃນບົດສົນທະນາລະຫວ່າງສິວະ-ອຸມາ ມີຄວາມບໍ່ສາມາດວັດແທກໄດ້ຂອງຣາມະຈະຣິດ, ຜົນຂອງການຟັງ, ແລະ ສາສຕະຣະຂອງການພ່າຍແພ້ມາຢາ. ສຸດທ້າຍ, ຄວາມສົງໃສຂອງຄະຣຸດ - ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ຣາມະຖືກຜູກມັດ? - ແລະ ຄຳຕອບຂອງນາຣະດະ ກາຍເປັນທັມມະມີມາງສາຂອງອຸຕຕະຣະການດາ: ແມ່ນແຕ່ພາຍໃນອະວະຕາຣະລີລາ, ຄວາມຊຸ່ມຊ່ວນຂອງພຣະພຣະມັນຍັງຄົງຢ່າງຄົບຖ້ວນ; ພະລັງຂອງມາຢາ ສາມາດສັ່ນຄວນແມ້ກັບຜູ້ມີປັນຍາ, ດັ່ງນັ້ນ ການພາພາະພັກຕິ ຈຶ່ງເປັນຂັ້ນສຸດທ້າຍ.
Verses
ເຈົາໄປ 50.1-5
अस कहि मुनि बसिष्ट गृह आए।कृपासिंधु के मन अति भाए।।
हनूमान भरतादिक भ्राता।संग लिए सेवक सुखदाता।।
पुनि कृपाल पुर बाहेर गए।गज रथ तुरग मगावत भए।।
देखि कृपा करि सकल सराहे।दिए उचित जिन्ह जिन्ह तेइ चाहे।।
हरन सकल श्रम प्रभु श्रम पाई।गए जहाँ सीतल अवँराई।।
भरत दीन्ह निज बसन डसाई।बैठे प्रभु सेवहिं सब भाई।।
मारुतसुत तब मारूत करई।पुलक बपुष लोचन जल भरई।।
हनूमान सम नहिं बड़भागी।नहिं कोउ राम चरन अनुरागी।।
गिरिजा जासु प्रीति सेवकाई।बार बार प्रभु निज मुख गाई।।
asa kahi muni basiṣṭa gṛha āe |kṛpāsindhu ke mana ati bhāe ||
hanūmāna bharatādika bhrātā |saṅga lie sevaka sukhadātā ||
puni kṛpāla pura bāhera gae |gaja ratha turaga magāvata bhae ||
dekhi kṛpā kari sakala sarāhe |die ucita jinha jinha tei cāhe ||
harana sakala śrama prabhu śrama pāī |gae jahā̃ sītala avãrāī ||
bharata dīnha nija basana ḍasāī |baiṭhe prabhu sevahiṁ saba bhāī ||
mārutasuta taba mārūta karaī |pulaka bapuṣa locana jala bharaī ||
hanūmāna sama nahiṁ baṛabhāgī |nahiṁ kou rāma carana anurāgī ||
girijā jāsu prīti sevakāī |bāra bāra prabhu nija mukha gāī ||
ກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພຣະສິວະວາສິດຖະກໍ່ກັບໄປຍັງສຳນັກຂອງພຣະອົງ ແລະ ພຣະອົງເປັນທີ່ຮັກເຫລືອຫຼາຍໃນຫົວໃຈຂອງມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມກຣູນາ ຜູ້ປະທານຄວາມສຸກແກ່ຜູ້ຮັບໃຊ້ໄດ້ນຳພຣະຫະນຸມານ ແລະ ພຣະອະນຸຊາທັງຫຼາຍຄືພຣະພຣະຕະ ແລະ ອົງອື່ນໆ ໄປນຳກັນ ຈາກນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະກຣູນາໄດ້ສະເດັດອອກນອກເມືອງ ແລະ ໄດ້ໂປຣດໃຫ້ນຳຊ້າງ ຣົດ ແລະ ມ້າມາ ພຣະອົງຊົງພະພະຈາລົງໄປ ແລະ ພະຣະທານພຣະກຣຸນາສຣັດສະຫຼະທັງສິ້ນ ແລະ ພະຣະທານຕາມທີ່ຜູ້ໃດປາຖະຫນາແກ່ຜູ້ທີ່ຕ້ອງການ ພຣະຜູ້ເປັນພຣະເຈົ້າຜູ້ຂັບໄລ່ຄວາມເມື່ອຍລ້າທັງສິ້ນໄດ້ຮູ້ສຶກເມື່ອຍເອງ ແລະ ໄດ້ສະເດັດໄປຍັງສວນມະມ່າງທີ່ເຢັນສະບາຍ ພຣະພຣະຕະໄດ້ການສະຫຼາດພຣະພະລາຫະຣາຊະຂອງພຣະອົງ ແລະ ພຣະຜູ້ເປັນພຣະເຈົ້າໄດ້ປະທັດນັ່ງບົນພະລາຫະຣາຊະນັ້ນ ແລະ ພຣະອະນຸຊາທັງຫຼາຍໄດ້ເຝົ້າຮັບໃຊ້ ຈາກນັ້ນ ພຣະຣາຊະບຸດຣີຂອງລົມໄດ້ພັດວຽບໃຫ້ ພຣະກາຍຣື້ນຣົມດ້ວຍຄວາມປິຕິ ແລະ ພຣະເນຕຣະເຕົ້ມໄປດ້ວຍນ້ຳຕາ ບໍ່ມີຜູ້ໃດມີວາສະນາດີເທົ່າພຣະຫະນຸມານ ແລະ ບໍ່ມີຜູ້ໃດມີຄວາມຮັກພຣະບາດຂອງພຣະຣາມເທົ່ານັ້ນ ໂອ ຄີຣິຊາ ຄວາມຮັກ ແລະ ການຮັບໃຊ້ຂອງພຣະອົງ ພຣະຜູ້ເປັນພຣະເຈົ້າໄດ້ສຣັດສະຫຼະຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກດ້ວຍພຣະໂອສະຖະຂອງພຣະອົງເອງ
ໂດຫາ 50
तेहिं अवसर मुनि नारद आए करतल बीन।गावन लगे राम कल कीरति सदा नबीन।।50।।
tehiṁ avasara muni nārada āe karatala bīna |gāvana lage rāma kala kīrati sadā nabīna ||50||
ໃນເວລານັ້ນ ນັກປາດນາຣັດໄດ້ມາ ຖືພິນາຢູ່ໃນມື, ແລະ ໄດ້ເລີ່ມຮ້ອງຮັບຄວາມສະຫງ່າງາມຂອງພຣະຣາມທີ່ສະເໝີເຫມີດອຍຫຼາຍ.
ເຈົາໄປ 51.1-5
मामवलोकय पंकज लोचन।कृपा बिलोकनि सोच बिमोचन।।
नील तामरस स्याम काम अरि।हृदय कंज मकरंद मधुप हरि।।
जातुधान बरूथ बल भंजन।मुनि सज्जन रंजन अघ गंजन।।
भूसुर ससि नव बृंद बलाहक।असरन सरन दीन जन गाहक।।
भुज बल बिपुल भार महि खंडित।खर दूषन बिराध बध पंडित।।
रावनारि सुखरूप भूपबर।जय दसरथ कुल कुमुद सुधाकर।।
सुजस पुरान बिदित निगमागम।गावत सुर मुनि संत समागम।।
कारुनीक ब्यलीक मद खंडन।सब बिधि कुसल कोसला मंडन।।
कलि मल मथन नाम ममताहन।तुलसीदास प्रभु पाहि प्रनत जन।।
māmavalokaya paṅkaja locana |kṛpā bilokani soca bimocana ||
nīla tāmarasa syāma kāma ari |hṛdaya kañja makaranda madhupa hari ||
jātudhāna barūtha bala bhañjana |muni sajjana rañjana agha gañjana ||
bhūsura sasi nava bṛnda balāhaka |asarana sarana dīna jana gāhaka ||
bhuja bala bipula bhāra mahi khaṇḍita |khara dūṣana birādha badha paṇḍita ||
rāvanāri sukharūpa bhūpabara |jaya dasaratha kula kumuda sudhākara ||
sujasa purāna bidita nigamāgama |gāvata sura muni santa samāgama ||
kārunīka byalīka mada khaṇḍana |saba bidhi kusala kosalā maṇḍana ||
kali mala mathana nāma mamatāhana |tulasīdāsa prabhu pāhi pranata jana ||
ຂໍພະອົງຊົມເບິ່ງຫາຂ້າພະອົງເຖີດ ພະຜູ້ມີພະເນດດັ່ງດອກບົວ ຜູ້ມີພະຫັດອັນເປີ້ມດ້ວຍພະກຸນາ ອັນເມື່ອຊົມແລ້ວຍ່ອມຂັດຄວາມເສົ້າໂສກແລະຄວາມວິຕົກກັງວົນທັງປວງ ພະອົງຊົງມີສີເຂັ້ມດັ່ງດອກບົວຂຽວ ຊົງເປັນສັດຕູແຫ່ງພະກາມ ພະອົງຄືພະຫະຣິ ຜູ້ເປັນພະມອດໃນນ້ຳຫວານແຫ່ງດອກບົວໃນຫະດັຍ ພະອົງຊົງທຳລາຍກຳລັງແຫ່ງກອງທັບພວກອສູຣ ຊົງໃຫ້ຄວາມຍິນດີແກ່ພວກມຸນີແລະຄົນດີ ແລະຊົງກຳຈັດບາບທັງປວງ ພະອົງຊົງເປັນດວງຈັນທຣ໌ແກ່ພວກພຣາຫມານ ແລະຊົງເປັນເມກຝົນອັນໃໝ່ແກ່ພວກເຂົາ ຊົງເປັນທີ່ພື່ງແກ່ຜູ້ໄຮ້ທີ່ພື່ງ ແລະຊົງຮັບຜູ້ຖ່ອມຕົນເປັນຂອງພະອົງ ດ້ວຍກຳລັງແຫ່ງພະກະຣານ ພະອົງຊົງທຳລາຍພາຣະອັນມະຫາສານແຫ່ງແຜ່ນດິນ ພະອົງຊົງຊຳນານໃນການປະຫັດປະຫານຂະຣະ ທູສະນ ແລະວິຣາທ ພະອົງຊົງເປັນສັດຕູແຫ່ງຣາວັນ ຊົງເປັນຮູບແຫ່ງຄວາມສຸກ ຊົງເປັນໃຫຍ່ໃນໝູ່ກະສັດ ຊະຍະຊະນະແດ່ພະອົງ ຜູ້ເປັນພະຈັນທຣ໌ອັນໃຫ້ດອກລິລີແຫ່ງຣາຊວົງສະທັດສະຣະຖເບົ່ງບານ ພະເກຍຣຕິອັນງົດງາມຂອງພະອົງເປັນທີ່ຮູ້ຈັກໃນປຸຣານ ໃນພະເວດແລະຄັມພີທັງປວງ ແລະເທບ ມຸນີ ແລະສະມາຄົມແຫ່ງນັກບຸນທັງຫຼາຍຕ່າງສັນສະເຫຼະລ້າ ພະອົງຊົງເປີ້ມດ້ວຍຄວາມກະຣຸນາ ຊົງເປັນຜູ້ທຳລາຍຄວາມເທັດແລະຄວາມຫຍິ້ມຍໂສ ຊົງຊຳນານໃນທຸກວິຖີ ຊົງເປັນເຄື່ອງປະດັບແຫ່ງໂກສົນ ພະນາມຂອງພະອົງຊົງບົດຂະຫຍ້າຍມົນທິນແຫ່ງກະລິຍຸກ ແລະຊົງທຳລາຍຄວາມຮູ້ສຶກວ່າຂອງເຮົາຂອງເຂົາ ຂໍ້າພະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຕຸລສີດາສ ໂປດປົກປ້ອງຜູ້ທີ່ກາບໄຫວ້ຖ່ອມຕົນຜູ້ເປັນຂ້າພະອົງເຖີດ
ໂດຫາ 51
प्रेम सहित मुनि नारद बरनि राम गुन ग्राम।सोभासिंधु हृदयँ धरि गए जहाँ बिधि धाम।।51।।
prema sahita muni nārada barani rāma guna grāma |sobhāsindhu hṛdayã dhari gae jahā̃ bidhi dhāma ||51||
ດ້ວຍຄວາມຮັກ, ນັກປາດນາຣັດໄດ້ບັນຍາຍຄຸນງາມຄວາມດີອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງພຣະຣາມ; ແລະ, ຖືມະຫາສະເຫມຸດແຫ່ງຄວາມງາມນັ້ນໄວ້ໃນຫົວໃຈ, ພຣະອົງໄດ້ໄປສູ່ທີ່ຢູ່ຂອງພຣະພຣະຫມາ.
ເຈົາໄປ 52.1-5
गिरिजा सुनहु बिसद यह कथा।मैं सब कही मोरि मति जथा।।
राम चरित सत कोटि अपारा।श्रुति सारदा न बरनै पारा।।
राम अनंत अनंत गुनानी।जन्म कर्म अनंत नामानी।।
जल सीकर महि रज गनि जाहीं।रघुपति चरित न बरनि सिराहीं।।
बिमल कथा हरि पद दायनी।भगति होइ सुनि अनपायनी।।
उमा कहिउँ सब कथा सुहाई।जो भुसुंडि खगपतिहि सुनाई।।
कछुक राम गुन कहेउँ बखानी।अब का कहौं सो कहहु भवानी।।
सुनि सुभ कथा उमा हरषानी।बोली अति बिनीत मृदु बानी।।
धन्य धन्य मैं धन्य पुरारी।सुनेउँ राम गुन भव भय हारी।।
girijā sunahu bisada yaha kathā |maiṁ saba kahī mori mati jathā ||
rāma carita sata koṭi apārā |śruti sāradā na baranai pārā ||
rāma ananta ananta gunānī |janma karma ananta nāmānī ||
jala sīkara mahi raja gani jāhīṁ |raghupati carita na barani sirāhīṁ ||
bimala kathā hari pada dāyanī |bhagati hoi suni anapāyanī ||
umā kahiũ saba kathā suhāī |jo bhusuṇḍi khagapatihi sunāī ||
kachuka rāma guna kaheũ bakhānī |aba kā kahauṁ so kahahu bhavānī ||
suni subha kathā umā haraṣānī |bolī ati binīta mṛdu bānī ||
dhanya dhanya maiṁ dhanya purārī |suneũ rāma guna bhava bhaya hārī ||
ຈົງຟັງເຖິງ ກິຣິຊາ ເລື່ອງອັນບໍລິສຸດນີ້ ຂ້ອຍໄດ້ເລົ່າທັງໝົດຕາມປັນຍາຂອງຂ້ອຍ ກິດຈະການຂອງພະຣາມມີຮ້ອຍໂກດິແລະບໍ່ມີຂອບເຂດ ພະເວດແລະພະສະຣັສວາຕີບໍ່ສາມາດພັນນາໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດໄດ້ ພະຣາມເປັນອະນັນຕ໌ ຄຸນງົດຄຸນຂອງພະອົງເປັນອະນັນຕ໌ ການປະສູດ ກິດຈະການ ແລະນາມຂອງພະອົງເປັນອະນັນຕ໌ ອາດຈະນັບໜຍນ້ຳແລະຝຸ່ນແຜ່ນດິນໄດ້ ແຕ່ກິດຈະການຂອງພະຣາມແຫ່ງຣາຄູວົງສາ ບໍ່ສາມາດພັນນາໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດໄດ້ ເລື່ອງອັນບໍລິສຸດນີ້ປະທານຖານະພະຮຣິ ໂດຍຟັງແລ້ວພັກຕິທີ່ບໍ່ສູນເສຍຍິ່ງເກີດຂຶ້ນ ໂອພະອຸມາ ຂ້ອຍໄດ້ເລົ່າເລື່ອງອັນດີໃຈທັງໝົດ ທີ່ພູສຸນສິໄດ້ເລົ່າແກ່ຣາຊາແຫ່ງນົກ ຂ້ອຍໄດ້ເວົ້າຄຸນງົດຄຸນຂອງພະຣາມເລັກນ້ອຍ ບັດນີ້ຈົ່ງບອກຂ້ອຍເຖິງ ໂອພະພະວານີ ວ່າຈະເວົ້າສິ່ງໃດອີກ ຟັງເລື່ອງອັນເປັນມົງຄົດແລ້ວ ພະອຸມາຊົງຍິນດີ ແລະຕຣົດດ້ວຍສຽງອັນອ່ອນໂຍນແລະຖ່ອມຕົນຫຼາຍ ຂ້ອຍເປັນຜູ້ມີສຸກ ສຸກ ແລະສຸກສາມເທົ່າ ໂອຜູ້ທຳລາຍປຸຣະ ທີ່ໄດ້ຟັງຄຸນງົດຄຸນຂອງພະຣາມ ຜູ້ຂັບຂົນສ່ອຍພົນແຫ່ງສັງສາຣວົດ
ໂດຫາ 52(क)-(ख)
तुम्हरी कृपाँ कृपायतन अब कृतकृत्य न मोह।जानेउँ राम प्रताप प्रभु चिदानंद संदोह।।52(क)।।
नाथ तवानन ससि स्रवत कथा सुधा रघुबीर।श्रवन पुटन्हि मन पान करि नहिं अघात मतिधीर।।52(ख)।।
tumharī kṛpā̃ kṛpāyatana aba kṛtakṛtya na moha |jāneũ rāma pratāpa prabhu cidānanda sandoha ||52(ka)||
nātha tavānana sasi sravata kathā sudhā raghubīra |śravana puṭanhi mana pāna kari nahiṁ aghāta matidhīra ||52(kha)||
ດ້ວຍພະຄຸນຂອງພະອົງ ຜູ້ເປັນທີ່ອາໄສແຫ່ງຄວາມເມດຕາ ຂ້າພະນັ້ຍບັດນີ້ໄດ້ສົມຫວັງແລະຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງແລ້ວ ຂ້າພະນັ້ຍໄດ້ເຂົ້າໃຈຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພະຣາມ ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ເປັນແກ່ນແທ້ແຫ່ງຄວາມຮູ້ສຶກຕົວແລະຄວາມເປັນສຸກ ຂ້າພະເຈົ້າ ຈາກດວງຈັນແຫ່ງພະພັກຂອງພະອົງ ໄຫຼອອກມາຊຶ່ງນ້ຳອາມຣິດແຫ່ງເລື່ອງຂອງພະຣາມ ວີຣະບຸລຸດແຫ່ງຣາຊວົງຣຄຸ ຂ້າພະນັ້ຍດື່ມດ້ວຍຈອກແຫ່ງຫູທັງສອງ ກໍຍັງບໍ່ອິ່ມພໍ ຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ມີປັນຍາມັ່ນຄົງ
ເຈົາໄປ 53.1-4
राम चरित जे सुनत अघाहीं।रस बिसेष जाना तिन्ह नाहीं।।
जीवनमुक्त महामुनि जेऊ।हरि गुन सुनहीं निरंतर तेऊ।।
भव सागर चह पार जो पावा।राम कथा ता कहँ दृढ़ नावा।।
बिषइन्ह कहँ पुनि हरि गुन ग्रामा।श्रवन सुखद अरु मन अभिरामा।।
श्रवनवंत अस को जग माहीं।जाहि न रघुपति चरित सोहाहीं।।
ते जड़ जीव निजात्मक घाती।जिन्हहि न रघुपति कथा सोहाती।।
हरिचरित्र मानस तुम्ह गावा।सुनि मैं नाथ अमिति सुख पावा।।
तुम्ह जो कही यह कथा सुहाई।कागभसुंडि गरुड़ प्रति गाई।।
rāma carita je sunata aghāhīṁ |rasa biseṣa jānā tinha nāhīṁ ||
jīvanamukta mahāmuni jeū |hari guna sunahīṁ nirantara teū ||
bhava sāgara caha pāra jo pāvā |rāma kathā tā kahã dṛṛha nāvā ||
biṣainha kahã puni hari guna grāmā |śravana sukhada aru mana abhirāmā ||
śravanavanta asa ko jaga māhīṁ |jāhi na raghupati carita sohāhīṁ ||
te jaṛa jīva nijātmaka ghātī |jinhahi na raghupati kathā sohātī ||
haricaritra mānasa tumha gāvā |suni maiṁ nātha amiti sukha pāvā ||
tumha jo kahī yaha kathā suhāī |kāgabhasuṇḍi garuṛa prati gāī ||
ຜູ້ໃດທີ່ອິ່ມໃນການຟັງເລື່ອງຂອງພະລາມ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ລົດພິເສດແຫ່ງເລື່ອງນັ້ນ ເຖິງແມ່ນມະຫາມຸນີຜູ້ຫຼຸດພົ້ນຂະນະມີຊີວິດຢູ່ ກໍຍັງຟັງຄຸນຂອງພະຮະຣິຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ຜູ້ໃດປາຖະໜາຈະຂ້າມມະຫາສະໝຸດແຫ່ງພົບ ເລື່ອງຂອງພະລາມຍ່ອມເປັນເຮືອທີ່ໝັ້ນຄົງແກ່ຜູ້ນັ້ນ ເຖິງແມ່ນຜູ້ທີ່ຈົມຢູ່ໃນໂລກິຍະສຸກ ຄຸນທັມອັນຫຼວງຫຼາຍຂອງພະຮະຣິກໍໃຫ້ສຸກແກ່ຫູ ແລະ ເປັນທີ່ຊື່ນບັນເທີງແກ່ໃຈ ໃນໂລກນີ້ ມີຜູ້ໃດທີ່ມີຫູຟັງ ທີ່ເລື່ອງຂອງອົງແຫ່ງລາຊະວົງຣາຄູບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈບໍ ສັດທີ່ໂງ່ຈ້າ ທີ່ເລື່ອງຂອງອົງແຫ່ງລາຊະວົງຣາຄູບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ຍ່ອມເປັນຜູ້ທຳລາຍຕົນເອງ ທ່ານໄດ້ຂັບຂານທະເລສາບມະນັດແຫ່ງເລື່ອງຂອງພະຮະຣິ ເມື່ອໄດ້ຟັງແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າອົງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຄວາມສຸກອັນໄຮ່ປະມານ ເລື່ອງອັນຊື່ນບັນເທີງນີ້ທີ່ທ່ານໄດ້ເລົ່າໃຫ້ຟັງ ຄືເລື່ອງທີ່ກາກພູສຸນທີຂັບຂານແກ່ຄຸຣົຊ
ໂດຫາ 53
बिरति ग्यान बिग्यान दृढ़ राम चरन अति नेह।बायस तन रघुपति भगति मोहि परम संदेह।।53।।
birati gyāna bigyāna dṛṛha rāma carana ati neha |bāyasa tana raghupati bhagati mohi parama sandeha ||53||
ໝັ້ນຄົງໃນຄວາມບໍ່ຍຶດຫມັ້ນ, ຄວາມຮູ້, ແລະ ການຈໍາແນກ, ດ້ວຍຄວາມຮັກຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ຕໍ່ບາດຂອງພຣະຣາມ; ແຕ່ໃນຮ່າງກາຍຂອງກົກນີ້, ຄວາມຈົງຮັກຕໍ່ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຣະຄຸ ເປັນຄວາມສົງໃສອັນຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຂ້ານ້ອຍ.
ເຈົາໄປ 54.1-4
नर सहस्र महँ सुनहु पुरारी।कोउ एक होइ धर्म ब्रतधारी।।
धर्मसील कोटिक महँ कोई।बिषय बिमुख बिराग रत होई।।
कोटि बिरक्त मध्य श्रुति कहई।सम्यक ग्यान सकृत कोउ लहई।।
ग्यानवंत कोटिक महँ कोऊ।जीवनमुक्त सकृत जग सोऊ।।
तिन्ह सहस्र महुँ सब सुख खानी।दुर्लभ ब्रह्मलीन बिग्यानी।।
धर्मसील बिरक्त अरु ग्यानी।जीवनमुक्त ब्रह्मपर प्रानी।।
सब ते सो दुर्लभ सुरराया।राम भगति रत गत मद माया।।
सो हरिभगति काग किमि पाई।बिस्वनाथ मोहि कहहु बुझाई।।
nara sahasra mahã sunahu purārī |kou eka hoi dharma bratadhārī ||
dharmasīla koṭika mahã koī |biṣaya bimukha birāga rata hoī ||
koṭi birakta madhya śruti kahaī |samyaka gyāna sakṛta kou lahaī ||
gyānavanta koṭika mahã koū |jīvanamukta sakṛta jaga soū ||
tinha sahasra mahũ saba sukha khānī |durlabha brahmalīna bigyānī ||
dharmasīla birakta aru gyānī |jīvanamukta brahmapara prānī ||
saba te so durlabha surarāyā |rāma bhagati rata gata mada māyā ||
so haribhagati kāga kimi pāī |bisvanātha mohi kahahu bujhāī ||
ໃນທ່າມກາງພັນຄົນ, ໂອ ຜູ້ຂ້າອສູຣປູຣະ, ຈົ່ງຟັງ: ແທບບໍ່ມີໃຜເອົາໜຶ່ງທີ່ປະຕິບັດຕາມຄໍາປາຖະໂນດຂອງຄວາມຊອບທໍາ. ໃນທ່າມກາງລ້ານຄົນທີ່ຊອບທໍາ, ມີໜຶ່ງຄົນທີ່ຫັນໜ້າອອກຈາກຄວາມສຸກທາງໂລກ ແລະ ມອມໃນຄວາມບໍ່ຍຶດຫມັ້ນ. ໃນທ່າມກາງລ້ານຄົນທີ່ບໍ່ຍຶດຫມັ້ນ, ເວດໄດ້ກ່າວວ່າ ໜຶ່ງຄົນຫາຍະໄດ້ຮັບຄວາມຮູ້ແທ້ຈິງ. ໃນທ່າມກາງລ້ານຄົນທີ່ມີປັນຍາ, ມີໜຶ່ງຄົນໃນໂລກທີ່ໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍໃນຂະນະທີ່ຍັງມີຊີວິດ. ໃນທ່າມກາງພັນຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ, ຜູ້ຮູ້ຈັກພຣະພຣະຫມາຜູ້ທີ່ເອົາໃຈໃສ່ພຣະພຣະຫມາ ເປັນພິເສດ, ເປັນແຫຼ່ງແຫ່ງຄວາມສຸກທັງປວງ. ຊອບທໍາ, ບໍ່ຍຶດຫມັ້ນ, ມີປັນຍາ, ປົດປ່ອຍໃນຂະນະທີ່ຍັງມີຊີວິດ, ອຸທິດຕົນແກ່ພຣະພຣະຫມາ; ວິນຍານເຊັ່ນນັ້ນເປັນພິເສດ. ຫາຍະກວ່າທັງໝົດນີ້, ໂອ ກະສັດແຫ່ງເທບະ, ແມ່ນຜູ້ທີ່ອຸທິດຕົນແກ່ພຣະຣາມ, ໃນຜູ້ນັ້ນ ຄວາມຫຍິ້ງທະເລ ແລະ ຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ເປັນຫຍັງກົກຈຶ່ງໄດ້ຮັບຄວາມຈົງຮັກເຊັ່ນນັ້ນຕໍ່ພຣະຮັຕິ? ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງໂລກ, ຈົ່ງອະທິບາຍໃຫ້ຂ້ານ້ອຍເຂົ້າໃຈ.
ໂດຫາ 54
राम परायन ग्यान रत गुनागार मति धीर।नाथ कहहु केहि कारन पायउ काक सरीर।।54।।
rāma parāyana gyāna rata gunāgāra mati dhīra |nātha kahahu kehi kārana pāyau kāka sarīra ||54||
ຜູ້ມຸງມັນໃນພະຣາມ ດື່ມດ່ານໃນຄວາມຮູ້ແຈ້ງ ເປັນພະຄັນແຫ່ງຄຸນທຳ ແລະມີຈິດໃຈມັ່ນຄົງ ຂ້າພະເຈົ້າ ຂໍໃຫ້ຕຣົດວ່າ ເພາະເຫດສາດຈຶ່ງໄດ້ຮັບກາຍເປັນກາກັກ
ເຈົາໄປ 55.1-5
यह प्रभु चरित पवित्र सुहावा।कहहु कृपाल काग कहँ पावा।।
तुम्ह केहि भाँति सुना मदनारी।कहहु मोहि अति कौतुक भारी।।
गरुड़ महाग्यानी गुन रासी।हरि सेवक अति निकट निवासी।।
तेहिं केहि हेतु काग सन जाई।सुनी कथा मुनि निकर बिहाई।।
कहहु कवन बिधि भा संबादा।दोउ हरिभगत काग उरगादा।।
गौरि गिरा सुनि सरल सुहाई।बोले सिव सादर सुख पाई।।
धन्य सती पावन मति तोरी।रघुपति चरन प्रीति नहिं थोरी।।
सुनहु परम पुनीत इतिहासा।जो सुनि सकल लोक भ्रम नासा।।
उपजइ राम चरन बिस्वासा।भव निधि तर नर बिनहिं प्रयासा।।
yaha prabhu carita pavitra suhāvā |kahahu kṛpāla kāga kahã pāvā ||
tumha kehi bhā̃ti sunā madanārī |kahahu mohi ati kautuka bhārī ||
garuṛa mahā-jñānī guna rāsī |hari sevaka ati nikaṭa nivāsī ||
tehĩ kehi hetu kāga sana jāī |sunī kathā muni nikara bihāī ||
kahahu kavan bidhi bhā sãbādā |dou hari-bhagata kāga urag-ādā ||
gauri girā suni sarala suhāī |bole siva sādara sukha pāī ||
dhanya satī pāvana mati torī |raghupati carana prīti nahĩ thorī ||
sunahu parama punīta itihāsā |jo suni sakala loka bhrama nāsā ||
upajai rāma carana bisvāsā |bhava nidhi tara nara binahĩ prayāsā ||
ເລື່ອງລາວຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້ານີ້ ບໍລິສຸດ ແລະ ງົດງາມຫຼາຍ. ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າ ເປັນຜູ້ມີເມດຕາ ກາກັນໄດ້ຮັບມັນໄດ້ແນວໃດ? ທ່ານໄດ້ຍິນມັນແນວໃດ ເປັນສັດຕູຂອງກາມະເທບ? ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າ ຄວາມປະຫລາດໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າຍິ່ງໃຫຍ່ຫຼາຍ. ຄະຣຸດເປັນຜູ້ຮູ້ທຸກຢ່າງຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່ ເປັນຄັງສຳຮອງແຫ່ງຄຸນງານ ແລະ ເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງພະວິສະນຸ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃກ້ຊິດພະອົງຫຼາຍ. ເພື່ອເຫດຜົນໃດ ລາວຈຶ່ງໄປຫາກາກັນ ອອກຈາກຄະນະຂອງພະມຸນິ ເພື່ອຟັງເລື່ອງລາວ? ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າ: ການສົນທະນານີ້ເກີດຂຶ້ນແນວໃດ ລະຫວ່າງຜູ້ອຸທິດສອງຄົນຕໍ່ພະວິສະນຸ ກາກັນ ແລະ ຄະຣຸດ? ໄດ້ຍິນພະດຳລັດທີ່ບໍລິສຸດ ງົດງາມຂອງພະບາດຣະຕີ ພະສິວະໄດ້ຕອບດ້ວຍຄວາມຍິນດີທີ່ເຄົາລົບ: ຍິ່ງດີເປັນພະສັຕີ ຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງທ່ານບໍລິສຸດ. ຄວາມຮັກຂອງທ່ານຕໍ່ພະບາດຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງລັດຣະບໍ່ນ້ອຍ. ຈົ່ງຟັງບົດລາຍງານທີ່ສັກສິດຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່; ໂດຍການຟັງມັນ ຄວາມຫຼົງໄຫຼຂອງໂລກຖືກທຳລາຍ. ຄວາມໄວ້ເນື້ອເຊື່ອໃຈໃນພະບາດຂອງພະຣາມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ມະນຸດຂ້າມມະຫາສະໝຸດແຫ່ງການດຳລົງຢູ່ໂດຍບໍ່ຕ້ອງອອກແຮງ.
ໂດຫາ 55
ऐसिअ प्रस्न बिहंगपति कीन्ह काग सन जाइ।सो सब सादर कहिहउँ सुनहु उमा मन लाइ।।55।।
aisiya prasan bihaṅgapati kīnha kāga sana jāi |so saba sādara kahihaũ sunahu umā mana lāi ||55||
ຄຳຖາມເຊັ່ນນັ້ນ ພະຍານົກໄດ້ຖາມເມື່ອໄປຫາກາກ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າທັງໝົດດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ; ຈົ່ງຟັງເທີ, ອຸມາ, ໂດຍຕັ້ງໃຈສະເໝີ.
ເຈົາໄປ 56.1-5
मैं जिमि कथा सुनी भव मोचनि।सो प्रसंग सुनु सुमुखि सुलोचनि।।
प्रथम दच्छ गृह तव अवतारा।सती नाम तब रहा तुम्हारा।।
दच्छ जग्य तब भा अपमाना।तुम्ह अति क्रोध तजे तब प्राना।।
मम अनुचरन्ह कीन्ह मख भंगा।जानहु तुम्ह सो सकल प्रसंगा।।
तब अति सोच भयउ मन मोरें।दुखी भयउँ बियोग प्रिय तोरें।।
सुंदर बन गिरि सरित तड़ागा।कौतुक देखत फिरउँ बेरागा।।
गिरि सुमेर उत्तर दिसि दूरी।नील सैल एक सुन्दर भूरी।।
तासु कनकमय सिखर सुहाए।चारि चारु मोरे मन भाए।।
तिन्ह पर एक एक बिटप बिसाला।बट पीपर पाकरी रसाला।।
सैलोपरि सर सुंदर सोहा।मनि सोपान देखि मन मोहा।।
maĩ jimi kathā sunī bhava mocani |so prasaṅga sunu sumukhi sulocani ||
prathama daccha gṛha tava avatārā |satī nāma taba rahā tumhārā ||
daccha jagya taba bhā apamānā |tumha ati krodha taje taba prānā ||
mama anucaranha kīnha makha bhaṅgā |jānahu tumha so sakala prasaṅgā ||
taba ati soca bhayau mana morẽ |dukhī bhayaũ biyoga priya torẽ ||
suṃdara bana giri sarita taṛāgā |kautuka dekhata phiraũ berāgā ||
giri sumeru uttara disi dūrī |nīla saila eka suṃdara bhūrī ||
tāsu kanakamaya sikhara suhāe |cāri cāru more mana bhāe ||
tinha para eka-eka biṭapa bisālā |baṭ pīpara pākarī rasālā ||
sailopari sara suṃdara sohā |maṇi sopāna dekhi mana mohā ||
ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຍິນເລື່ອງທີ່ປົດປ່ອຍຈາກການຜູກພັນຂອງໂລກ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າເຫດການນັ້ນ, ຈົ່ງຟັງ, ຜູ້ມີໜ້າງາມ, ຜູ້ມີຕາສະຫວ່າງ. ທ່ານໄດ້ກຳເນີດໃນວັງຂອງທັກສະ; ນັ້ນຊື່ຂອງທ່ານແມ່ນສາຕີ. ໃນພິທີບູຊາຂອງທັກສະມີຄວາມບັງຄາບັນດາ; ດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນຢ່າງຍິ່ງ ທ່ານໄດ້ສະລະຊີວິດ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າເຖິງການທຳລາຍພິທີຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ທ່ານຮູ້ເຫດການທັງໝົດແລ້ວ. ຈິດໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ; ຂ້າພະເຈົ້າເສຍໃຈຍ້ອນການພັກພາຈາກທ່ານ, ຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ. ຂ້າພະເຈົ້າພັກຜ່ອນ, ປອດໃຈ, ເບິ່ງປ່າໄມ້ງົດງາມ, ພູເຂົາ, ແມ່ນ້ຳ, ແລະ ທະເລສາບ. ໄກທາງທິດເໜືອຂອງພູສຸເມຣຸ ມີພູເຂົາສີຟ້າເຂັ້ມງົດງາມ. ຍອດພູທອງຄຳສະຫວ່າງແສດ; ສີ່ຍອດນັ້ນຊົມຊື່ນໃຈຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງຍິ່ງ. ເທິງແຕ່ລະຍອດມີຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່, ຕົ້ນໄມ້ບົວ, ຕົ້ນໄມ້ປີບັນ, ຕົ້ນໄມ້ປາກາຣີ, ແລະ ຕົ້ນໝາກມ່ວງ. ເທິງພູນັ້ນມີທະເລສາບງົດງາມ; ເຫັນບາດກ້ານເປັນອັນລັດ, ຈິດໃຈຂ້າພະເຈົ້າລັດເຮືອນ.
ໂດຫາ 56
सीतल अमल मधुर जल जलज बिपुल बहुरंग।कूजत कल रव हंस गन गुंजत मजुंल भृंग।।56।।
sītala amala madhura jala jalaja bipula bahuraṅga |kūjata kala rava haṃsa gana guñjata mañjula bhṛṅga ||56||
ນ້ຳໃນນັ້ນເຢັນ, ບໍລິສຸດ, ແລະ ໜ້າຊື່ນ; ດອກບົວຫຼວງຫຼາຍ ແລະ ຫຼາຍສີ. ໝາກຫາດຮ້ອງດ້ວຍສຽງອ່ອນ, ແລະ ຜີເມືອກງາມຮ້ອງຮຳ.
ເຈົາໄປ 57.1-5
तेहिं गिरि रुचिर बसइ खग सोई।तासु नास कल्पांत न होई।।
माया कृत गुन दोष अनेका।मोह मनोज आदि अबिबेका।रहे ब्यापि समस्त जग माहीं।तेहि गिरि निकट कबहुँ नहिं जाहीं।।
तहँ बसि हरिहि भजइ जिमि कागा।सो सुनु उमा सहित अनुरागा।।
पीपर तरु तर ध्यान सो धरई।जाप जग्य पाकरि तर करई।।
आँब छाहँ कर मानस पूजा।तजि हरि भजनु काजु नहिं दूजा।।
बर तर कह हरि कथा प्रसंगा।आवहिं सुनहिं अनेक बिहंगा।।
राम चरित बिचीत्र बिधि नाना।प्रेम सहित कर सादर गाना।।
सुनहिं सकल मति बिमल मराला।बसहिं निरंतर जे तेहिं ताला।।
जब मैं जाइ सो कौतुक देखा।उर उपजा आनंद बिसेषा।।
tehĩ giri rucira basai khaga soī |tāsu nāsa kalpānta na hoī ||
māyā kṛta guna doṣa anekā |moha manoja ādi abibekā ||
rahe byāpi samasta jaga māhī̃ |tehi giri nikaṭa kabahũ nahĩ jāhī̃ ||
tahã basi harihi bhajai jimi kāgā |so sunu umā sahita anurāgā ||
pīpara taru tara dhyāna so dharaī |jāpa jagya pākarī tara karaī ||
ā̃ba chāhã kara mānasa pūjā |taji hari bhajanu kāju nahĩ dūjā ||
bara tara kaha hari kathā prasaṅgā |āvahĩ sunahĩ aneka bihaṅgā ||
rāma carita bicītra bidhi nānā |prema sahita kara sādara gānā ||
sunahĩ sakala mati bimala marālā |basahĩ nirantara je tehĩ tālā ||
jaba maĩ jāi so kautuka dekhā |ura upajā ānanda biseṣā ||
ຢູ່ບົນພູທີ່ງົດງາມນັ້ນ ນົກນັ້ນຄືກາ ຍັງຄົງຢູ່ທີ່ນັ້ນ ແລະ ການຢູ່ຂອງມັນບໍ່ສິ້ນສຸດ ເຖິງແມ່ນເມື່ອກັປະສິ້ນສຸດລົງ ຄຸນນະພາບ ແລະ ຂໍ້ຜິດອັນຫຼາຍຫຼາຍທີ່ມາຍາສ້າງຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມຫຼົງໄຫຼ ກາມ ແລະ ຮູບແບບຂອງຄວາມບໍ່ຮູ້ອື່ນໆ ທີ່ແຜ່ຂະຫຍາຍຢູ່ທົ່ວໂລກທັງໝົດ ບໍ່ເຄີຍເຂົ້າໃກ້ພູເຂົານັ້ນເລີຍ ຈົ່ງຟັງ ອຸມາ ດ້ວຍຄວາມຈົງຮັກພັກດີ ວ່າກາຢູ່ທີ່ນັ້ນແນວໃດ ແລະ ນະມັດສະການພະຮະຣິ ພາຍໃຕ້ຕົ້ນປີປັນ ມັນຕັ້ງຈິດໃຈໃນການທຳສະມາທິ ແລະ ພາຍໃຕ້ຕົ້ນປາກາ ມັນທຳການສວດນາມ ແລະ ການບູຊາຍັດຍະ ໃນເງົາຂອງຕົ້ນໝາກມ່າງ ມັນທຳການບູຊາໃນຈິດໃຈ ມັນບໍ່ມີວຽກອື່ນນອກຈາກການນະມັດສະການພະຮະຣິ ພາຍໃຕ້ຕົ້ນໄທຣ ມັນເລົ່າເລື່ອງຂອງພະຮະຣິ ແລະ ນົກຫຼາຍຊະນິດມາຟັງ ມັນຮ້ອງດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະ ຄວາມເຄົາລົບ ກ່ຽວກັບກິດຈະກຳຂອງພະຣາມ ອັນອັດສະຈັນ ແລະ ມີຫຼາຍປະກົດ ຫົງທັງໝົດທີ່ມີປັນຍາບໍລິສຸດ ທີ່ຢູ່ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງລຽບທະເລສາບນັ້ນ ກໍຟັງສິ່ງນັ້ນ ເມື່ອຂ້ອຍໄປທີ່ນັ້ນ ແລະ ເຫັນທິວທັດອັດສະຈັນນັ້ນ ຄວາມຊົມເຊີຍພິເສດໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂອງຂ້ອຍ
ໂດຫາ 57
तब कछु काल मराल तनु धरि तहँ कीन्ह निवास।सादर सुनि रघुपति गुन पुनि आयउँ कैलास।।57।।
taba kachu kāla marāla tanu dhari tahã kīnha nivāsa |sādara suni raghupati guna puni āyũ kailāsa ||57||
ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ໃນຊ່ວງເວລາໜຶ່ງ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຮັບຮູບເປັນໝາກຫາດ ແລະ ອາໄສຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ໄດ້ຟັງຄຸນງາມຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງຣະຄູນະ ດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກັບຄືນໄປໄຄລາດອີກ.
ເຈົາໄປ 58.1-4
गिरिजा कहेउँ सो सब इतिहासा।मैं जेहि समय गयउँ खग पासा।।
अब सो कथा सुनहु जेही हेतू।गयउ काग पहिं खग कुल केतू।।
जब रघुनाथ कीन्हि रन क्रीड़ा।समुझत चरित होति मोहि ब्रीड़ा।।
इंद्रजीत कर आपु बँधायो।तब नारद मुनि गरुड़ पठायो।।
बंधन काटि गयो उरगादा।उपजा हृदयँ प्रचंड बिषादा।।
प्रभु बंधन समुझत बहु भाँती।करत बिचार उरग आराती।।
ब्यापक ब्रह्म बिरज बागीसा।माया मोह पार परमीसा।।
सो अवतार सुनेउँ जग माहीं।देखेउँ सो प्रभाव कछु नाहीं।।
girijā kaheũ so saba itihāsā |maĩ jehi samaya gayũ khaga pāsā ||
aba so kathā sunahu jehī hetū |gayu ḵāga pahĩ khaga-kula ketū ||
jaba raghunātha kīnhi rana krīḍā |samujhata carita hoti mohi brīḍā ||
indra-jīta kara āpu bãdhāyo |taba nārada muni garuṛa paṭhāyo ||
bãdhana kāṭi gayo uragādā |upajā hṛdayã pracaṇḍa biṣādā ||
prabhu bãdhana samujhata bahu bhā̃tī |karata bicāra uraga-ārātī ||
byāpaka brahma biraja bāgīsā |māyā-moha pāra paramīsā ||
so avatāra suneũ jaga māhī̃ |dekheũ so prabhāva kachu nāhī̃ ||
ດູກັນຄີຣິຊາ ຂ້ອຍໄດ້ເລົ່າປະຫວັດທັງໝົດນັ້ນແລ້ວ ໃນເວລາທີ່ຂ້ອຍໄປຫາກາຫັກ ບັດນີ້ຈົງຟັງເລົ່າເລື່ອງນັ້ນ ແລະ ເຫດຜົນທີ່ຄະຣຸດ ທົງຊະຍະຂອງວົງສະກຸນນົກ ໄປຫາກາຫັກ ເມື່ອພຣະເຈົ້າແຫ່ງຣາຊວົງຣະຄຸ ຊົງສະໜຸດໃນສົງຄາມ ຂ້ອຍຮູ້ອາຍທຸກຄັ້ງທີ່ຮຽນຮູ້ກ່ຽວກັບການກະທຳນັ້ນ ພຣະອົງຊົງຍອມໃຫ້ອິນທຣະຊິດຕະຫານພຣະອົງ ແລ້ວພຣະສີສະຫວັນນາຣະດາຈຶ່ງສົ່ງຄະຣຸດໄປ ຄະຣຸດຜູ້ກິນງູໄດ້ຕັດພັນທະນາການແລ້ວໄປ ແຕ່ຄວາມໂສກເສົ້າຮຸນແຮງເກີດຂຶ້ນໃນໃຈ ຄິດຮອດການຖືກຫານຂອງພຣະເຈົ້າໃນຫຼາຍປະການ ສັດຕູຂອງງູຈຶ່ງຕັ້ງໃຈຄິດຕຶກຕະລົກ ພຣະອົງຄືພຣະພຣະມາຜູ້ແຜ່ອຍຢູ່ທົ່ວ ປາສະຈະກິເລດ ເຈົ້າແຫ່ງວາຈາ ພຣະເຈົ້າຜູ້ສູງສຸດ ເໜືອມາຍາ ແລະ ຄວາມຫຼົງ ຂ້ອຍໄດ້ຍິນວ່າພຣະອົງອະວະຕາຣມາໃນໂລກ ແຕ່ຂ້ອຍບໍ່ເຫັນອານຸພາບນັ້ນເລີຍ
ໂດຫາ 58
भव बंधन ते छूटहिं नर जपि जा कर नाम।खर्च निसाचर बाँधेउ नागपास सोइ राम।।58।।
bhava bãdhana te chūṭahĩ nara japi jā kara nāma |kharca nisācara bā̃dheu nāgapāsa soi rāma ||58||
ມະນຸດຖືກປົດປ່ອຍຈາກການຜູກພັນຂອງໂລກ ໂດຍການສວາຊື່ຂອງພະອົງ, ແຕ່ພະຣາມຜູ້ນັ້ນເອງກັບຖືກມັດດ້ວຍເຊືອກງູຂອງອະສູຣະຊົ່ວຮ້າຍ.
ເຈົາໄປ 59.1-4
नाना भाँति मनहि समुझावा।प्रगट न ग्यान हृदयँ भ्रम छावा।।
खेद खिन्न मन तर्क बढ़ाई।भयउ मोहबस तुम्हरिहिं नाई।।
ब्याकुल गयउ देवरिषि पाहीं।कहेसि जो संसय निज मन माहीं।।
सुनि नारदहि लागि अति दाया।सुनु खग प्रबल राम कै माया।।
जो ग्यानिन्ह कर चित अपहरई।बरिआई बिमोह मन करई।।
जेहिं बहु बार नचावा मोही।सोइ ब्यापी बिहंगपति तोही।।
महामोह उपजा उर तोरें।मिटिहि न बेगि कहें खग मोरें।।
चतुरानन पहिं जाहु खगेसा।सोइ करेहु जेहि होइ निदेसा।।
nānā bhā̃ti manahi samujhāvā |pragaṭa na gyāna hṛdayã bhrama chāvā ||
kheda khinna mana tarka baṛhāī |bhayau mohavasa tumharihĩ nāī ||
byākula gayau devar̥ṣi pāhī̃ |kahesi jo sãsaya nija mana māhī̃ ||
suni nāradahi lāgi ati dāyā |sunu khaga prabala rāma kai māyā ||
jo gyāninh kara cita apaharāī |bariyāī bimohi mana karaī ||
jehĩ bahu bāra nacāvā mohī |soi byāpī bihaṅgapati tohī ||
mahāmoha upajā ura torẽ |miṭihi na begi kahẽ khaga morẽ ||
catūrānana pahĩ jāhu khagesā |soi karehu jehi hoi nidesā ||
ພະອົງໄດ້ໂຕ້ຖຽງກັບໃຈຂອງພະອົງເອງໃນຫຼາຍວິທີ, ແຕ່ປັນຍາແທ້ບໍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນ; ຄວາມຫຼົງໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍໃນໃຈຂອງພະອົງ. ທຸກຂ້ອຍໃຈ, ພະອົງໄດ້ເພີ່ມການໂຕ້ຖຽງ ແລະ ກາຍເປັນຄືກັບທ່ານ, ຕົກຢູ່ໃຕ້ອຳນາດຂອງຄວາມສັບສົນ. ດ້ວຍຄວາມບໍ່ສະຫງົບ, ພະອົງໄດ້ໄປຫານັກປາດຖະໂນດທິວິນຍານ ແລະ ໄດ້ກ່າວຄວາມສົງໃສທີ່ຢູ່ໃນໃຈຂອງພະອົງ. ເມື່ອໄດ້ຍິນ, ຄວາມເມດຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນນາຣະດະ: ຈົ່ງຟັງ, ໄປເຈົ້ານົກ, ມາຍາຂອງພະຣາມມີອຳນາດຍິ່ງໃຫຍ່; ນາງຂົ່ມຂູດເອົາໃຈຂອງຜູ້ມີປັນຍາ ແລະ ບັງຄັບໃຫ້ໃຈສັບສົນ. ນາງຜູ້ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເຕັ້ນລຳຫຼາຍຄັ້ງ ໄດ້ຄອບງຳເຈົ້ານົກນັ້ນແລ້ວ. ຄວາມຫຼົງຢ່າງໃຫຍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນໃຈຂອງເຈົ້າ; ມັນຈະບໍ່ຫາຍໄປໄວໂດຍຄຳເວົ້າຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ໄປຫາພະຜູ້ເປັນເຈົ້າສີ່ໜ້າ; ຈົ່ງເຮັດຕາມທີ່ພະອົງຊີ້ນຳ.
ໂດຫາ 59
अस कहि चले देवरिषि करत राम गुन गान।हरि माया बल बरनत पुनि पुनि परम सुजान।।59।।
asa kahi cale devar̥ṣi karata rāma guna gāna |hari māyā bala baranata puni puni parama sujāna ||59||
ກ່າວດັ່ງນັ້ນ, ນັກປາດຖະໂນດທິວິນຍານໄດ້ຈາກໄປ, ຮ້ອງຮຳຄຸນງາມຂອງພະຣາມ, ກ່າວຊ້ຳແລະຊ້ຳກ່ຽວກັບອຳນາດຂອງມາຍາພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ.
Frequently Asked Questions
परम्परा में इस खंड का फल ‘संसय-नाश’ और ‘श्रवण-रुचि’ की सिद्धि माना जाता है: गरुड़-संशय की भाँति जो भी साधक अवतार-लीला में तर्क-ग्रन्थि पाता है, उसे राममाया का बोध और कथा-निष्ठा प्राप्त होती है—‘उपजइ राम चरन बिस्वासा, भव निधि तर नर बिनहिं प्रयासा’।
सामान्यतः ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-संपुट) या ‘राम रामेति रामेति’ (नाम-स्मरण-संपुट) को श्रवण/पाठ के बीच रखा जाता है; और नारद-कीर्तन प्रसंग में ‘रामचरितमानस’ के कीर्तन-भाव हेतु ‘सीता राम’ नाम-संपुट भी प्रचलित है।
Ask anything about Prakarana 6 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
