Prakarana 3
राम-राज्य के आदर्श द्वारा ‘भक्ति-परिणति’ (bhakti’s fruition) का सोपान: साधक के अंतःकरण में शांति, धर्म-स्थैर्य, और लोक-कल्याण का समन्वय। यहाँ मुक्ति-मार्ग केवल वैराग्य नहीं, बल्कि ‘धर्म-समाज’ में प्रेम, न्याय, और राम-नाम-स्मरण की सतत धारा बनकर प्रकट होता है—यही उत्तरकाण्ड का सोपान-स्वरूप है।
ໃນບົດສະຫຼຸບນີ້, ລົດຊາດຫຼັກຂອງອຸດຕະຣະການາແມ່ນຊານຕະ, ເຊິ່ງພາຍໃນມີຄື້ນລະອຽດຂອງຮົສະ ແລະ ພະຄຸນຜ່ອນຜູ້. ຄວາມເມດຕາກະລຸນາຂອງພະຣາມຕໍ່ນິຊາດ ເຊິ່ງເປັນມິດຕະພາບພາວະ ໄດ້ສ້າງຄວາມສະເໝີພາບທາງສັງຄົມໃນທັມມະ; ຈາກນັ້ນ, ໃນການພັນລະນາຣາມຣາຊະຍະ, ການສູນຫາຍໄປຂອງຄວາມໂສກ, ຄວາມຢ້ານ ແລະ ພະຍາດ, ຄວາມຮັກຊຶ່ງກັນ, ການຮັກສາສະຫວັດທັມຂອງຕົນ, ແລະ ຄວາມກົມກຽວອ່ອນໆຂອງທໍາມະຊາດ ໄດ້ສໍາເລັດ "ບາດສີ່ຂອງທັມມະ" ຮ່ວມກັນ. ທັມມະຂອງຕຸລະສີໃນບ່ອນນີ້ບໍ່ແມ່ນແຄ່ກົດລະບຽບ, ແຕ່ເປັນວິຖີຊີວິດທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍພັກຕິພາວະຕໍ່ພະຣາມ: ທັງບຸລຸດ ແລະ ສະຕີ ມີສິດໄປສູ່ຈຸດໝາຍສູງສຸດ. ການພັນລະນາຄວາມງົດງາມຂອງນະຄອນ ເຊັ່ນ: ກາດຕ໌, ປ່າໄມ້, ປະທີບເພັດ, ຫໍຮູບພາບ ແລະ ອື່ນໆ ບໍ່ແມ່ນການສະແດງຄວາມເພີດເພີນ, ແຕ່ເປັນເຄື່ອງໝາຍຂອງການສ້າງທີ່ບໍລິສຸດໂດຍ "ປະຕາບະຂອງພະຣາມ", ເຊິ່ງແມ່ນຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງກໍໄດ້ກາຍເປັນຄວາມຖ່ອມຕົນ ແລະ ການຮັບໃຊ້. ດັ່ງນັ້ນ ອຸດຕະຣະການາຈຶ່ງສອນວ່າ ຂັ້ນສຸດທ້າຍຂອງບັນດາປົດສູ່ມົກຂະ ແມ່ນການລົງມາຢ່າງມີສະຖຽນລະພາບຂອງພາວະພະນາມເຂົ້າໃນລະບຽບວິໄນຂອງໂລກ.
Verses
ເຈົາໄປ 20.1-4
पुनि कृपाल लियो बोलि निषादा।दीन्हे भूषन बसन प्रसादा।।
जाहु भवन मम सुमिरन करेहू।मन क्रम बचन धर्म अनुसरेहू।।
तुम्ह मम सखा भरत सम भ्राता।सदा रहेहु पुर आवत जाता।।
बचन सुनत उपजा सुख भारी।परेउ चरन भरि लोचन बारी।।
चरन नलिन उर धरि गृह आवा।प्रभु सुभाउ परिजनन्हि सुनावा।।
रघुपति चरित देखि पुरबासी।पुनि पुनि कहहिं धन्य सुखरासी।।
राम राज बैंठें त्रेलोका।हरषित भए गए सब सोका।।
बयरु न कर काहू सन कोई।राम प्रताप बिषमता खोई।।
puni kṛpāla liyo boli niṣādā |dīnhe bhūṣana basana prasādā ||
jāhu bhavana mama sumirana karehū |mana krama bacana dharma anusarehū ||
tumha mama sakhā bharata-sama bhrātā |sadā rahehu pura āvata jātā ||
bacana sunata upajā sukha bhārī |pareu carana bhari locana bārī ||
carana nalina ura dhari gṛha āvā |prabhu subhāu parijananhĩ sunāvā ||
raghupati carita dekhi purabāsī |puni-puni kahahĩ dhanya sukha-rāsī ||
rāma-rāja baĩṭhẽ trelokā |haraṣita bhae gae saba sokā ||
bayaru na kara kāhū sana koī |rāma pratāpa biṣamatā khoī ||
ຈາກນັ້ນພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ເມດຕາກະລຸນາຮຽກນິຊາດມາ ແລະ ມອບເຄື່ອງປະດັບ ເຄື່ອງນຸ່ງ ເປັນຂອງຂວັນ. ຈົ່ງກັບເຮືອນໄປ ແລະ ຈົ່ງຈື່ຈຳຂ້າພະເຈົ້າຕະຫຼອດ ໃນໃຈ ໃນການກະທຳ ແລະ ໃນຄຳເວົ້າ ຈົ່ງປະຕິບັດຕາມທຳມະ. ທ່ານເປັນໝູ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ເປັນອ້າຍນ້ອງປຽບສະເໝືອນບາຣັດ ຈົ່ງຢູ່ໃນເມືອງຕະຫຼອດ ມາໄປມາ. ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເຫຼົ່ານັ້ນ ຄວາມສຸກຢ່າງຫຼວງຫຼາຍກໍ່ເກີດຂຶ້ນ ລາວກໍ່ກົ້ມຫົວຕໍ່ບາດພຣະບາດ ຕາລ້ອມໄປດ້ວຍນ້ຳຕາ. ພາກັນບາດຕາບົດໄວ້ໃນຫົວໃຈ ລາວກັບໄປເຮືອນ ແລະ ເລົ່າໃຫ້ຍາດພີ່ນ້ອງຟັງກ່ຽວກັບນິດໄສອັນດີງາມຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ. ເມື່ອເຫັນການກະທຳຂອງຣາຄຸປະຕິ ຊາວເມືອງກໍ່ກ່າວຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກວ່າ: ຈົ່ງສາລີ ເປັນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມສຸກ! ເມື່ອຣາມະປະທັບບັນລັງຄອງລາຊະບັນລັງ ສາມໂລກກໍ່ຊົມຊື່ນ ແລະ ຄວາມໂສກເສົ້າທັງໝົດກໍ່ຫາຍໄປ. ບໍ່ມີໃຜຖືຄວາມອາຄາດຕໍ່ໃຜ ດ້ວຍອຳນາດຂອງຣາມະ ຄວາມບໍ່ສະເໝີພາບກໍ່ສູນຫາຍໄປ.
ໂດຫາ 20
बरनाश्रम निज निज धरम बनिरत बेद पथ लोग।चलहिं सदा पावहिं सुखहि नहिं भय सोक न रोग।।20।।
baranāśrama nija-nija dharama bani-rata beda patha loga |calahĩ sadā pāvahĩ sukhahi nahĩ bhaya soka na roga ||20||
ປະຊາຊົນ ອຸທິດໃນໜ້າທີ່ຂອງຕົນເອງຕາມວັນນະວາສະຣະມ ແລະ ອາສຣະມ ຍ່າງຢູ່ເທິງເສັ້ນທາງແຫ່ງເວດຕະສະເໝູ່ ພວກເຂົາບັນລຸຄວາມສຸກ ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວ ບໍ່ມີຄວາມໂສກເສົ້າ ແລະ ບໍ່ມີພະຍາດ.
ເຈົາໄປ 21.1-4
दैहिक दैविक भौतिक तापा।राम राज नहिं काहुहि ब्यापा।।
सब नर करहिं परस्पर प्रीती।चलहिं स्वधर्म निरत श्रुति नीती।।
चारिउ चरन धर्म जग माहीं।पूरि रहा सपनेहुँ अघ नाहीं।।
राम भगति रत नर अरु नारी।सकल परम गति के अधिकारी।।
अल्पमृत्यु नहिं कवनिउ पीरा।सब सुंदर सब बिरुज सरीरा।।
नहिं दरिद्र कोउ दुखी न दीना।नहिं कोउ अबुध न लच्छन हीना।।
सब निर्दंभ धर्मरत पुनी।नर अरु नारि चतुर सब गुनी।।
सब गुनग्य पंडित सब ग्यानी।सब कृतग्य नहिं कपट सयानी।।
daihika daivika bhautika tāpā |rāma rāja nahĩ kāhuhi byāpā ||
saba nara karahĩ paraspara prītī |calahĩ svadharma nirata śruti nītī ||
cāriu carana dharma jaga māhī̃ |pūri rahā sapanehũ agha nāhī̃ ||
rāma bhagati rata nara aru nārī |sakala parama gati ke adhikārī ||
alpa-mṛtyu nahĩ kavanīu pīrā |saba suṃdara saba biruja sarīrā ||
nahĩ daridra kou dukhī na dīnā |nahĩ kou abudha na lacchana hīnā ||
saba nirdaṃbha dharmarata punī |nara aru nāri catura saba gunī ||
saba gunagya paṇḍita saba gyānī |saba kṛtagya nahĩ kapaṭa sayānī ||
ໃນລັດຊະການຂອງຣາມະ ບໍ່ມີໃຜຖືກທົນທຸກຈາກຄວາມເຈັບປວດທາງກາຍ ຈາກພະຍາກອນ ຫຼື ຈາກຄວາມທຸກຍາກທາງໂລກວັດຖຸ. ທຸກໆຄົນຮັກໃຜໃຫ້ໃຜ ແຕ່ລະຄົນຍ່າງໃນໜ້າທີ່ຂອງຕົນ ອຸທິດໃນການປະພຶດຕາມຄຳສອນຂອງຊຣຸຕິ. ທຳມະໃນໂລກຍືນຍົງຢູ່ເທິງຂາທັງສີ່ ແມ່ນແຕ່ໃນຄວາມຝັນ ບາບກໍ່ບໍ່ປາກົດ. ຊາຍແລະຍິງຈົ່ມໃຈໃສ່ຄວາມອຸທິດຕໍ່ຣາມະ ທຸກໆຄົນມີສິດໄປສູ່ຈຸດໝາຍອັນສູງສຸດ. ບໍ່ມີການຕາຍກ່ອນວັນອັນຄວນ ບໍ່ມີຄວາມທຸກທົນໃດໆ ທຸກໆຄົນງົດງາ ທຸກໆຮ່າງກາຍປາສະຈາກພະຍາດ. ບໍ່ມີໃຜທຸກຍາກ ບໍ່ມີໃຜທຸກໃຈ ຫຼື ທຸກຍາກ ບໍ່ມີໃຜໂງ່ງົດ ບໍ່ມີໃດຂາດຄຸນສົມບັດທີ່ດີ. ທຸກໆຄົນບໍ່ມີຄວາມປອມໂປ້ມ ບໍລິສຸດ ແລະ ອຸທິດໃສ່ທຳມະ ຊາຍແລະຍິງຕ່າງກໍ່ມີປັນຍາ ແລະ ມີຄຸນສົມບັດ. ທຸກໆຄົນຮູ້ຈັກຄຸນງາມ ທຸກໆຄົນມີປັນຍາ ທຸກໆຄົນຮູ້ແຈ້ງ ທຸກໆຄົນຮູ້ບຸນຄຸນ ບໍ່ມີຄວາມສະໜອງປອມໃດເຫຼືອຢູ່.
ໂດຫາ 21
राम राज नभगेस सुनु सचराचर जग माहिं।काल कर्म सुभाव गुन कृत दुख काहुहि नाहिं।।21।।
rāma-rāja nabhageśa sunu sacarācara jaga māhiṃ |kāla karma subhāva guna kṛta dukha kāhuhi nāhiṃ ||21||
ຈົ່ງຟັງ ພຣະລາຊາເທວະແຫ່ງທ້ອງຟ້າ: ໃນລັດຊະການຂອງຣາມະ ທົ່ວໂລກທີ່ເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ບໍ່ເຄື່ອນໄຫວ ບໍ່ມີໃຜທົນທຸກຈາກຄວາມເຈັບປວດ ທີ່ເກີດຈາກການ ກັມມະ ສະພາບທຳມະຊາດ ຫຼື ການຫຼິ້ນຂອງຄຸນະ.
ເຈົາໄປ 22.1-4
भूमि सप्त सागर मेखला।एक भूप रघुपति कोसला।।
भुअन अनेक रोम प्रति जासू।यह प्रभुता कछु बहुत न तासू।।
सो महिमा समुझत प्रभु केरी।यह बरनत हीनता घनेरी।।
सोउ महिमा खगेस जिन्ह जानी।फिरी एहिं चरित तिन्हहुँ रति मानी।।
सोउ जाने कर फल यह लीला।कहहिं महा मुनिबर दमसीला।।
राम राज कर सुख संपदा।बरनि न सकइ फनीस सारदा।।
सब उदार सब पर उपकारी।बिप्र चरन सेवक नर नारी।।
एकनारि ब्रत रत सब झारी।ते मन बच क्रम पति हितकारी।।
bhūmi sapta sāgara mekhalā |eka bhūpa raghupati kosalā ||
bhuana aneka roma prati jāsu |yaha prabhutā kachu bahuta na tāsu ||
so mahimā samujhata prabhu kerī |yaha baranata hīnatā ghanerī ||
sou mahimā khageśa jinha jānī |phirī ehiṃ carita tinhahuṃ rati mānī ||
sou jāne kara phala yaha līlā |kaha-hiṃ mahā munibara damasīlā ||
rāma rāja kara sukha saṃpadā |barani na sakai phanīsa sārādā ||
saba udāra saba para upakārī |bipra carana sevaka nara nārī ||
eka-nāri vrata rata saba jhārī |te mana baca krama pati hitakārī ||
ແຜ່ນດິນທີ່ມີມະຫາສະມຸດທັງເຈັດເປັນສາຍຄາດ ມີກະສັດພະອົງດຽວ ຄືພະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຣາຄຸ ຜູ້ຄອງແຄວ້ນໂກສົນ ໃນຮູຂຸມຂົນທຸກແຫ່ງຂອງພະອົງມີໂລກນັບບໍ່ຖ້ວຍ ສະນັ້ນອຳນາດການປົກຄອງແຜ່ນດິນນີ້ຈຶງບໍ່ແມ່ນສິ່ງຍິ່ງໃຫຍ່ສຳລັບພະອົງ ຜູ້ໃດທີ່ເຂົ້າໃຈຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ແທ້ຈິງຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ການພັນລະນາພະອົງເຊັ່ນນີ້ຍ່ອມເປັນການດູຖູກຢ່າງຍິ່ງ ທັນນັ້ນຄຣຸດ ເຖິງແມ່ນຜູ້ທີ່ຮູ້ຈັກຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນແລ້ວ ກໍຫຼັບກັບມາແລະມີຄວາມຍິນດີໃນເລື່ອງລາວແຫ່ງການກະທຳຂອງພະອົງນີ້ ມະຫາຣາສີຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ຜູ້ເປັນນາຍແຫ່ງການສຳລະມັນຕົນ ທັງປະກາດວ່າການຫຼິ້ນຂອງພະອົງນີ້ຄືຜົນແຫ່ງຄວາມຮູ້ນັ້ນ ທັງກະສັດແຫ່ງນາກແລະພະສະລະສະວະຕີ ບໍ່ສາມາດພັນລະນາຄວາມສຸກແລະຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງຣາຊສະໄໝພະຣາມໄດ້ ທຸກຄົນເອື້ອເຟື້ອເພື່ອພະຍົນ ທຸກຄົນກະທຳປະໂຫຍດແກ່ຜູ້ອື່ນ ແລະທຸກຄົນ ທັງຊາຍແລະໝາຍ ເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ດ້ວຍຄວາມສັດຊືທີ່ພະບາດແຫ່ງພຣາຫມານ ຊາຍທຸກຄົນຕັ້ງມັ່ນໃນການຖືສີນມີພະຍາດຽວ ແລະໝາຍທັງຫຼາຍ ດ້ວຍກາຍວາຈາຈິດ ຍ່ອມແສວຫາຄວາມສຸກແກ່ສາມີ
ໂດຫາ 22
दंड जतिन्ह कर भेद जहँ नर्तक नृत्य समाज।जीतहु मनहि सुनिअ अस रामचंद्र कें राज।।22।।
daṃḍa jatinha kara bheda jahaṃ nartaka nṛtya samāja |jītahu manahi suni-a asa rāmacandra keṃ rāja ||22||
ການລົງໂທດເປັນທີ່ຮູ້ຈັກພຽງໃນຫມູ່ສາມະເນດ ດັ່ງໄມ້ຄະທີທີ່ທ່ານຖື ຄວາມແຕກຕ່າງພົບພຽງໃນຫມູ່ນັກຟ້ອນລຳ ດັ່ງຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງການຟ້ອນ ແລະຄຳວ່າ ຊະນະ ໄດ້ຍິນພຽງໃນການຊະນະໃຈຕົນ ດັ່ງນີ້ຄືການຄອງລາດຊະບັນຍະຂອງພະຣາມຈັນທຣ
ເຈົາໄປ 23.1-5
फूलहिं फरहिं सदा तरु कानन।रहहि एक सँग गज पंचानन।।
खग मृग सहज बयरु बिसराई।सबन्हि परस्पर प्रीति बढ़ाई।।
कूजहिं खग मृग नाना बृंदा।अभय चरहिं बन करहिं अनंदा।।
सीतल सुरभि पवन बह मंदा।गूंजत अलि लै चलि मकरंदा।।
लता बिटप मागें मधु चवहीं।मनभावतो धेनु पय स्रवहीं।।
ससि संपन्न सदा रह धरनी।त्रेताँ भइ कृतजुग कै करनी।।
प्रगटीं गिरिन्ह बिबिध मनि खानी।जगदातमा भूप जग जानी।।
सरिता सकल बहहिं बर बारी।सीतल अमल स्वाद सुखकारी।।
सागर निज मरजादाँ रहहीं।डारहिं रत्न तटन्हि नर लहहीं।।
सरसिज संकुल सकल तड़ागा।अति प्रसन्न दस दिसा बिभागा।।
phūlahiṃ pharahiṃ sadā taru kānana |rahahi eka saṅga gaja pañcānana ||
khaga mṛga sahaja bayaru bisarāī |sabanhi paraspara prīti baṛhāī ||
kūjahiṃ khaga mṛga nānā bṛndā |abhaya carahiṃ bana karahiṃ anaṃdā ||
sītala surabhi pavana baha maṃdā |gūṃjata ali lai cali makaraṃdā ||
latā biṭapa māgeṃ madhu cavahīṃ |manabhāvato dhenu paya sravahīṃ ||
sasi saṃpanna sadā raha dharanī |tretāṃ bhi kṛta-juga kai karanī ||
pragaṭīṃ girinha bibidha mani khānī |jagadātamā bhūpa jaga jānī ||
saritā sakala bahahiṃ bara bārī |sītala amala svāda sukhakārī ||
sāgara nija marajādāṃ rahahīṃ |ḍārahiṃ ratna taṭanhi nara lahahīṃ ||
sarasija saṃkula sakala taṛāgā |ati prasanna dasa disā bibhāgā ||
ຕົ້ນໄມ້ແລະປ່າໄມ້ອອກດອກແລະອອກຜົນສະເໝີມາ; ຊ້າງແລະສິງໂຕອາໄສຢູ່ຮ່ວມກັນ. ນົກແລະສັດປ່າລືມຄວາມເປັນສັດຕູຕາມທຳມະຊາດແລ້ວ; ທຸກໆຄົນເພີ່ມຄວາມຮັກແພງຊຶ່ງກັນແລະກັນ. ໃນຝູງນັບບໍ່ຖ້ວນພວກມັນຮ້ອງແລະຫຼິ້ນ; ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວ, ພວກມັນກິນຫຍ້າແລະຊົມຊື່ນໃນປ່າໄມ້. ລົມທີ່ເຢັນສະບົດຫອມພັດມາຢ່າງອ່ອນນຸ່ມ; ຜີເມືອງຮ້ອງຄົນຂະຫຍາຍເມື່ອພວກມັນຂົນເອົານ້ຳຫວານ. ເຄື່ອງເລື່ອນແລະຕົ້ນໄມ້ໃຫ້ນ້ຳເຜີ້ດເມື່ອຂໍ; ໂຕເມຍໃຫ້ນ້ຳນົມຕາມທີ່ປາດຖະໜາ. ແຜ່ນດິນໂລກຍັງຄົງຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງສະເໝີ; ໃນຍຸກເຕຕາມັນປຽບສະເໝືອນວ່າການກະທຳຂອງຍຸກກິຕະໄດ້ກັບມາ. ໃນພູເຂົາປາກົດບໍ່ແຮ່ຫີນມີຄ່າຫຼາຍຊະນິດ, ເຫັນກະສັດເປັນວິນຍານຂອງໂລກ. ແມ່ນ້ຳທຸກສາຍໄຫຼລົງດ້ວຍນ້ຳທີ່ດີເລີດ, ເຢັນ, ສະອາດ, ຫວານ ແລະ ເປັນສິດຕໍ່ຊີວິດ. ມະຫາສະໝຸດຢູ່ໃນຂອບເຂດທີ່ເໝາະສົມຂອງຕົນ, ແລະ ໂອນອອກມະນີລັດຕະນະຂຶ້ນບົນຝັ່ງໃຫ້ມະນຸດເກັບກຳ. ບຶງທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍດອກບົວຢູ່ທຸກບ່ອນ; ທິດທັງສິບຊົມຊື່ນຢ່າງຍິ່ງ.
ໂດຫາ 23
बिधु महि पूर मयूखन्हि रबि तप जेतनेहि काज।मागें बारिद देहिं जल रामचंद्र के राज।।23।।
bidhu mahi pūra mayūkhanhi rabi tapa jetanehi kāja |māgeṃ bārida dehiṃ jala rāmacandra ke rāja ||23||
ດວງຈັນເຕັມໂລກດ້ວຍຮົງແສງຂອງຕົນ; ດວງຕາເວັນໃຫ້ຄວາມຮ້ອນພຽງເທົ່າທີ່ຈຳເປັນ. ເມກໃຫ້ນ້ຳເມື່ອຂໍ, ນັ້ນແມ່ນລັດຊະການຂອງພະລາມຈັນທຣ.
ເຈົາໄປ 24.1-5
कोटिन्ह बाजिमेध प्रभु कीन्हे।दान अनेक द्विजन्ह कहँ दीन्हे।।
श्रुति पथ पालक धर्म धुरंधर।गुनातीत अरु भोग पुरंदर।।
पति अनुकूल सदा रह सीता।सोभा खानि सुसील बिनीता।।
जानति कृपासिंधु प्रभुताई।सेवति चरन कमल मन लाई।।
जद्यपि गृहँ सेवक सेवकिनी।बिपुल सदा सेवा बिधि गुनी।।
निज कर गृह परिचरजा करई।रामचंद्र आयसु अनुसरई।।
जेहि बिधि कृपासिंधु सुख मानइ।सोइ कर श्री सेवा बिधि जानइ।।
कौसल्यादि सासु गृह माहीं।सेवइ सबन्हि मान मद नाहीं।।
उमा रमा ब्रह्मादि बंदिता।जगदंबा संततमनिंदिता।।
koṭinh bājimedha prabhu kīnhe |dāna aneka dvijanha kahaṁ dīnhe ||
śruti-patha pālaka dharma dhuraṁdhara |guṇātīta aru bhoga puraṁdara ||
pati anukūla sadā raha sītā |sobhā khāni suśīla binītā ||
jānati kṛpāsiṁdhu prabhutāī |sevati carana kamala mana lāī ||
jadyapi gṛhaṁ sevaka sevakinī |bipula sadā sevā bidhi gunī ||
nija kara gṛha paricarajā karaī |rāmacandra āyasu anusaraī ||
jehi bidhi kṛpāsiṁdhu sukha mānai |soi kara śrī sevā bidhi jānai ||
kausalyādi sāsu gṛha māhīṁ |sevai sabanhi māna mada nāhīṁ ||
umā ramā brahmādi baṁditā |jagadambā saṁtata-maninditā ||
ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຊົງປະກອບພິທີອັສວເມທະຫຼາຍລ້ານ ແລະ ຊົງປະທານຂອງຕ່າງໆ ຫຼາຍແກ່ພຣາຫມານ ເປັນຜູ້ຮັກສາເສັ້ນທາງແຫ່ງພຣະເວດ ຜູ້ແບກພະລານະພາບແຫ່ງທຳມະ ເຫນືອກຸນຄຸນ ແລະ ເປັນດັ່ງພຣະອິນທຣໃນການສຸກ ນາງສີດາຊົງຈົງພະຍົບຕໍ່ພຣະສວາມີສະເໝີ ເປັນແຫຼ່ງແຫ່ງຄວາມງາມ ມີນິດສະດາອ່ອນໂຍນ ແລະ ຖ່ອມຕົນ ນາງຊົງຮູ້ພະລາທິຂອງມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມເມດຕາ ແລະ ປະນິບັດພະບາດບັນຍົດດ້ວຍໃຈຈົດຈໍ ຖ້າສ້າວໃນວັງຈະມີຂ້າຫຼວງຊາຍຍິງຫຼາຍ ຜູ້ຊຳນານໃນການຮັບໃຊ້ສະເໝີ ນາງກໍປະນິບັດກິຈະການໃນວັງດ້ວຍພະຫັດທາດຂອງນາງເອງ ໂດຍປະຕິບັດຕາມຣາຊະດຳລັດຂອງພຣະຣາມຈັນທຣ໌ ດ້ວຍວິທີໃດທີ່ທຳໃຫ້ມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມເມດຕາຊົງພຣະຫຣະຫນົມ ນາງສີດາຊົງຮູ້ວິທີການຮັບໃຊ້ເຊັນ ແລະ ປະຕິບັດເຊັນ ນາງຊົງຮັບໃຊ້ພຣະມານດາທັງປວງໃນວັງ ຄືນາງເກົ້າສັນຍາ ແລະ ອື່ນໆ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມອວດຮັງຫຼືອວດທະຍານ ໂອນາງອຸມາ ນາງຄືພຣະລັກສະມີເອງ ຜູ້ຮັບການສັກກຣາບຈາກພຣະພຣົມ ແລະ ເທວະດາອື່ນໆ ຜູ້ເປັນມາດາແຫ່ງໂລກ ຜູ້ບໍ່ສາມາດຕິເຕົາໄດ້ຕະຫຼອດການ
ໂດຫາ 24
जासु कृपा कटाच्छु सुर चाहत चितव न सोइ।राम पदारबिंद रति करति सुभावहि खोइ।।24।।
jāsu kṛpā kaṭācchu sur cāhata citava na soi |rāma padārabiṁda rati karati subhāvahi khoi ||24||
ຜູ້ທີ່ເທບທັງຫຼາຍປາຖະຫນາແມ້ຕັ້ນເສັ້ນພະເນດອັນເປັນທີ່ກະລຸນາ ແຕ່ນາງກັບບໍ່ໄດ້ແມ້ຕັ້ນມອງໄປຫາເທບເຫຼົ່ານັ້ນ ນາງຄືນາງສີດາຜູ້ອຸທິດຄວາມຮັກຂອງນາງແດ່ພະບາດບົວບັນດາຂອງພະຣາມ ສູຍເສຍຕົວໃນຄວາມຈົງຮັກພະອັນເປັນທຳມະຊາດຂອງນາງ
ເຈົາໄປ 25.1-4
सेवहिं सानकूल सब भाई।राम चरन रति अति अधिकाई।।
प्रभु मुख कमल बिलोकत रहहीं।कबहुँ कृपाल हमहि कछु कहहीं।राम करहिं भ्रातन्ह पर प्रीती।नाना भाँति सिखावहिं नीती।।
हरषित रहहिं नगर के लोगा।करहिं सकल सुर दुर्लभ भोगा।।
अहनिसि बिधिहि मनावत रहहीं।श्रीरघुबीर चरन रति चहहीं।।
दुइ सुत सुन्दर सीताँ जाए।लव कुस बेद पुरानन्ह गाए।।
दोउ बिजई बिनई गुन मंदिर।हरि प्रतिबिंब मनहुँ अति सुंदर।।
दुइ दुइ सुत सब भ्रातन्ह केरे।भए रूप गुन सील घनेरे।।
sevahiṁ sānakūla saba bhāī |rāma carana rati ati adhikāī ||
prabhu mukha kamala bilokata rahahīṁ |kabahuṁ kṛpāla hamahi kachu kahahīṁ ||
rāma karahiṁ bhrātanha para prītī |nānā bhāṁti sikhāvahiṁ nītī ||
haraṣita rahahiṁ nagara ke logā |karahiṁ sakala sur durlabha bhogā ||
ahanisi bidhihi manāvata rahahīṁ |śrīraghubīra carana rati cahahīṁ ||
dui suta sundara sītāṁ jāe |lava kusa beda purānanha gāe ||
dou bijaī binaī guna maṁdira |hari pratibiṁba manahuṁ ati suṁdara ||
dui dui suta saba bhrātanha kere |bhae rūpa guṇa sīla ghanere ||
ອ້າຍນ້ອຍທັງຫມົດປະພຶນຮັບໃຊ້ພຣະອົງດ້ວຍຄວາມສາມັກຄີ ແລະ ມີຄວາມຮັກຕໍ່ພຣະບາດຂອງພຣະຣາມຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ພວກເຂົາມອງພຣະພັກດັງດອກບົວຂອງພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ ດ້ວຍຄວາມຫວັງວ່າ ຜູ້ທີ່ມີຄວາມເມດຕາຈະຕຣັດສິ່ງໃດກັບພວກເຮົາ ພຣະຣາມສະແດງຄວາມຮັກຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຕໍ່ພຣະອ້າຍນ້ອງ ແລະ ສັ່ງສອນວິຖີຂອງການປະພຶນທີ່ຖືກຕ້ອງໃນຫຼາຍຮູບແບບ ປະຊາຊົນໃນເມືອງດຳລົງຊີວິດດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ແລະ ໄດ້ຮັບຄວາມສຸກທຸກຢ່າງທີ່ແມ່ນແຕ່ພຣະເທວະດາກໍ່ຍາກທີ່ຈະໄດ້ ທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ ພວກເຂົາອະທິຖານຕໍ່ພຣະພຣົມ ປາຖະໜາຄວາມເຄົ້າຮົກໃນພຣະບາດຂອງພຣະສຣີຣະຣະຖຸວີຣະ ນາງສີດາປະສູດໂອຣົດງາມສອງພຣະອົງ ຄື ພຣະລະວະ ແລະ ພຣະກຸສະ ທີ່ພຣະເວດ ແລະ ພຣະປຸຣານໄດ້ສຣະເຫສຣະ ທັງສອງພຣະອົງເປັນຜູ້ຊະນະ ແລະ ສະຫງວນ ເປັນທີ່ຢູ່ຂອງຄຸນທຳ ແລະ ງາມຫຼາຍດັ່ງເງົາສະທ້ອນຂອງພຣະຫຣິ ພຣະອ້າຍນ້ອງແຕ່ລະພຣະອົງມີໂອຣົດສອງພຣະອົງ ຜູ້ຈະເຣີນດ້ວຍຮູບງາມ ຄຸນທຳ ແລະ ນິສັຍທີ່ງາມ
ໂດຫາ 25
ग्यान गिरा गोतीत अज माया मन गुन पार।सोइ सच्चिदानंद घन कर नर चरित उदार।।25।।
gyāna girā gotīta aja māyā mana guna pāra |soi saccidānanda ghana kara nara carita udāra ||25||
ເໜືອຈາກຄວາມຮູ້ແລະວາຈາ, ເໜືອຈາກອິນທະຍານ, ຜູ້ບໍ່ເກີດ, ເໜືອຈາກມາຍາ, ຈິດໃຈ ແລະ ກຸນ, ພະອົງຜູ້ເປັນຄວາມບໍລິບູນຂອງສັດ-ຈິດຕ-ອານັນທະ, ໄດ້ປະຕິບັດການກະທຳອັນຍິ່ງໃຫຍ່ໃນຮູບມະນຸດ.
ເຈົາໄປ 26.1-4
प्रातकाल सरऊ करि मज्जन।बैठहिं सभाँ संग द्विज सज्जन।।
बेद पुरान बसिष्ट बखानहिं।सुनहिं राम जद्यपि सब जानहिं।।
अनुजन्ह संजुत भोजन करहीं।देखि सकल जननीं सुख भरहीं।।
भरत सत्रुहन दोनउ भाई।सहित पवनसुत उपबन जाई।।
बूझहिं बैठि राम गुन गाहा।कह हनुमान सुमति अवगाहा।।
सुनत बिमल गुन अति सुख पावहिं।बहुरि बहुरि करि बिनय कहावहिं।।
सब कें गृह गृह होहिं पुराना।रामचरित पावन बिधि नाना।।
नर अरु नारि राम गुन गानहिं।करहिं दिवस निसि जात न जानहिं।।
prātakāla saraū kari majjana |baiṭhahiṁ sabhā̃ saṁga dvija sajjana ||
beda purāna basiṣṭha bakhānahiṁ |sunahiṁ rāma jadyapi saba jānahiṁ ||
anujanha saṁjuta bhojana karahīṁ |dekhi sakala jananīṁ sukha bharahīṁ ||
bharata satruhana donau bhāī |sahita pavanasuta upabana jāī ||
būjhahiṁ baiṭhi rāma guna gāhā |kaha hanumāna sumati avagāhā ||
sunata bimala guna ati sukha pāvahiṁ |bahuri bahuri kari binaya kahāvahiṁ ||
saba keṁ gṛha gṛha hohiṁ purānā |rāmacarita pāvana bidhi nānā ||
nara aru nāri rāma guna gānahiṁ |karahiṁ divasa nisi jāta na jānahiṁ ||
ໃນຍາມເຊົ້າພວກພະອົງອາບນ້ຳໃນແມ່ນ້ຳສະຣາຢຸ ແລະ ຈາກນັ້ນກໍປະທັບບົນສະພາລັດພ້ອມກັບພາມຜູ້ມີຄຸນທຳ. ພະວະສິສຖະໄດ້ສອນເວດແລະປຸຣານ; ພະລາມຊົມພະຍາກັບ, ເຖິງແມ່ນວ່າພະອົງຊົງຮູ້ທຸກສິ່ງແລ້ວ. ພະອົງຊົງພະພັກພະສະຫວັດຕີພ້ອມກັບພະອະນຸຊາ, ແລະ ເມື່ອເຫັນດັ່ງນັ້ນ ພະພັກພະຊາຍາທຸກພະອົງກໍເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມສຸກ. ພະພະຣະຕະ ແລະ ພະສັຕະຣຸຄະນະ, ພ້ອມກັບບຸດຂອງພະພະຍົມລົມ, ໄດ້ໄປຍັງສວນ; ປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນ, ພວກພະອົງໄດ້ສອບຖາມຄຸນງາຄຸນທຳຂອງພະລາມ, ແລະ ພະຫະນຸມານຜູ້ຈົມຢູ່ໃນຄວາມເຂົ້າໃຈທີ່ຖືກຕ້ອງໄດ້ຕຣັດພະຍາ. ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຸນງາຄຸນທຳບໍລິສຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ພວກພະອົງຮູ້ສຶກຄວາມຊົມຊື່ນຢ່າງຍິ່ງ ແລະ ໄດ້ຖວາຍຄຳອະທິຖານຢ່າງຖ່ອມຕົນຄືນໄປຄືນມາ. ໃນເຮືອນທຸກຫຼັງມີການອ່ານປຸຣານ, ການກະທຳອັນສັກສິດຂອງພະລາມໃນຫຼາຍວິທີ; ບັນດາບັນດາສາດວິທະຍາແລະສະຕີໄດ້ສວນຄຸນງາຄຸນທຳຂອງພະລາມ, ຈົນເພິ່ນບໍ່ຮູ້ຕົວວ່າກາງເວັນຫຼືກາງຄືນຜ່ານໄປ.
ໂດຫາ 26
अवधपुरी बासिन्ह कर सुख संपदा समाज।सहस सेष नहिं कहि सकहिं जहँ नृप राम बिराज।।26।।
avadhapurī bāsinh kara sukha saṃpadā samāja |sahasa seṣa nahiṃ kahi sakahiṃ jahã nr̥pa rāma birāja ||26||
ປະຊາຊົນຂອງນະຄອນອະໂຍດະຍາໄດ້ຮັບຄວາມສຸກແລະຄວາມຈະເລີນຢ່າງຄົບຖ້ວນ; ໃນບ່ອນທີ່ພະລາມຊົງຄອງລາຊະບັນລັງ, ເຖິງແມ່ນພະເຈົ້າຊິດທີ່ມີພາສາພັນພະອົງກໍບໍ່ສາມາດບັນຍາຍໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ.
ເຈົາໄປ 27.1-4
नारदादि सनकादि मुनीसा।दरसन लागि कोसलाधीसा।।
दिन प्रति सकल अजोध्या आवहिं।देखि नगरु बिरागु बिसरावहिं।।
जातरूप मनि रचित अटारीं।नाना रंग रुचिर गच ढारीं।।
पुर चहुँ पास कोट अति सुंदर।रचे कँगूरा रंग रंग बर।।
नव ग्रह निकर अनीक बनाई।जनु घेरी अमरावति आई।।
महि बहु रंग रचित गच काँचा।जो बिलोकि मुनिबर मन नाचा।।
धवल धाम ऊपर नभ चुंबत।कलस मनहुँ रबि ससि दुति निंदत।।
बहु मनि रचित झरोखा भ्राजहिं।गृह गृह प्रति मनि दीप बिराजहिं।।
nārada-ādi sanakādi munīsā |darasana lāgi kosalādhīsā ||
dina prati sakala ajodhyā āvahiṃ |dekhi nagaru birāgu bisarāvahiṃ ||
jāta-rūpa mani racita aṭārīṃ |nānā raṅga rucira gaca ḍhārīṃ ||
pura cahũ pāsa koṭ ati suṃdara |race kaṅgūrā raṅga raṅga bara ||
nava graha nikara anīka banāī |janu gherī amarāvatī āī ||
mahi bahu raṅga racita gaca kā̃cā |jo biloki munibara mana nācā ||
dhavala dhāma ūpara nabha cuṃbata |kalasa manahũ rabi sasi duti niṃdata ||
bahu mani racita jharokhā bhrājahĩ |gṛha gṛha prati mani dīpa birājahĩ ||
ນາຣະທະ ແລະ ພຣະຍາສີທັງຫຼາຍ ສນກະ ແລະ ອ້າຍເອື້ຍນ້ອງ ຜູ້ເປັນຍອດແຫ່ງນັກພຣາຈະນ ໄດ້ມາເພື່ອທັດສະນາພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງໂກສົນ ທຸກວັນທຸກຄົນໄດ້ມາສູ່ອະໂຍະທະຍາ ແລະ ເມື່ອເຫັນນະຄອນກໍລືມຄວາມວິຣາຄະ ວັງທີ່ສ້າງດ້ວຍຄຳແລະໄພຣ ພື້ນທີ່ສວຍງາມປູດ້ວຍສີຫຼາຍຢ່າງ ຮອບດ້ານນະຄອນມີກຳແພງທີ່ງົດງາມຫຼາຍ ມີຍອດກຳແພງປະດັບດ້ວຍສີສັນຫຼາຍຢ່າງ ດຸດວ່າກອງແກ້ວທັງເກົ້າໄດ້ຈັດເປັນກອງທັບ ແລະ ໄດ້ມາລ້ອມອະມະຣາວະຕີ ພື້ນດິນປູດ້ວຍແກ້ວຜະລຶກຫຼາຍສີ ເມື່ອເຫັນແລ້ວຈິດໃຈຂອງຍາສີຜູ້ປະເສີດກໍຣຳລະນາດ້ວຍຄວາມຊົມຊື່ນ ວັງສີຂາວສູງຂຶ້ນຈົດຟ້າ ແລະ ຍອດປະດັບຄຳດຸດວ່າຈະເຮັດໃຫ້ຣັສມີຂອງພະອາທິດແລະພະຈັນອາຍ ປ່ອງຢ້ຽວປະດັບດ້ວຍໄພຣຫຼາຍສະຫຼາດສະຫຼັກ ແລະ ໃນທຸກເຮືອນມີຕະເລີຍໄພຣສະຫຼາດສະຫຼັກ
ສັນທະ 27
मनि दीप राजहिं भवन भ्राजहिं देहरीं बिद्रुम रची।मनि खंभ भीति बिरंचि बिरची कनक मनि मरकत खची।।
सुंदर मनोहर मंदिरायत अजिर रुचिर फटिक रचे।प्रति द्वार द्वार कपाट पुरट बनाइ बहु बज्रन्हि खचे।।
mani dīpa rājahiṃ bhavana bhrājahiṃ deharīṃ bidruma racī |mani khaṃbha bhīti birañci biracī kanaka mani marakata khacī ||
suṃdara manohara mandirāyata ajira rucira phaṭika race |prati dvāra dvāra kapāṭa puraṭ banāi bahu bajranhi khace ||
ປະທີບແກ້ວໄດ້ສ່ອງແສງ; ວັງຕ່າງໆໄດ້ເຫຼື້ອມໃສ, ສົ້ນຂອງມັນໄດ້ຖືກສ້າງດ້ວຍປະກາດ. ເສົາແກ້ວແລະຝາ ທີ່ສ້າງຂຶ້ນປະຫວັດວ່າພຣະພຣະມາເອງສ້າງ ໄດ້ປະດັບດ້ວຍຄຳ, ພອຍແກ້ວ, ແລະ ມະຣະກອດ. ວັງງາມຊວນໃຈຄືວັດ ມີລະບຽງງາມເຮັດດ້ວຍຄຣີດຕານ. ທຸກປະຕູ ປະຕູຄຳໄດ້ຖືກສ້າງ ແລະ ປະດັບດ້ວຍເພັດຫຼາຍໆ.
ໂດຫາ 27
चारु चित्रसाला गृह गृह प्रति लिखे बनाइ।राम चरित जे निरख मुनि ते मन लेहिं चोराइ।।27।।
cāru citrasālā gṛha gṛha prati likhe banāi |rāma carita je nirakha muni te mana lehiṃ corāi ||27||
ໃນທຸກເຮືອນມີຫ້ອງແຕ້ມຮູບງາມໆ ປະດັບດ້ວຍຮູບແຕ້ມ; ແລະ ມູນີໃຫຍ່ຜູ້ໄດ້ເຫັນການກະທຳຂອງພຣະຣາມ ໃຈຂອງເຂົາກໍຖືກລັກເອົາໄປ ຢ່າງເຕັມໃຈຊວນໃຈ.
ເຈົາໄປ 28.1-4
सुमन बाटिका सबहिं लगाई।बिबिध भाँति करि जतन बनाई।।
लता ललित बहु जाति सुहाई।फूलहिं सदा बंसत कि नाई।।
गुंजत मधुकर मुखर मनोहर।मारुत त्रिबिध सदा बह सुंदर।।
नाना खग बालकन्हि जिआए।बोलत मधुर उड़ात सुहाए।।
मोर हंस सारस पारावत।भवननि पर सोभा अति पावत।।
जहँ तहँ देखहिं निज परिछाहीं।बहु बिधि कूजहिं नृत्य कराहीं।।
सुक सारिका पढ़ावहिं बालक।कहहु राम रघुपति जनपालक।।
राज दुआर सकल बिधि चारू।बीथीं चौहट रूचिर बजारू।।
sumana bāṭikā sabahiṃ lagāī |bibidha bhā̃ti kari jatana banāī ||
latā lalita bahu jāti suhāī |phūlahiṃ sadā basaṃta ki nāī ||
guṃjata madhukara mukhara manohara |māruta tri-bidha sadā baha suṃdara ||
nānā khaga bālakanhi jiāe |bolata madhura uṛāta suhāe ||
mora haṃsa sāras pārāvata |bhavanani para sobhā ati pāvata ||
jahã tahã dekhahiṃ nija parichāhīṃ |bahu bidhi kūjahiṃ nr̥tya karāhīṃ ||
suka sārikā paṛhāvahiṃ bālaka |kahahu rāma raghupati jana-pālaka ||
rāja duāra sakala bidhi cāru |bīthīṃ cauhaṭ rucira bajārū ||
ທຸກຄົນໄດ້ປູກສວນດອກໄມ້ ໂດຍເຮັດຢ່າງລະອຽດຫຼາຍວິທີ. ຕົ້ນໄມ້ເລື່ອຍງາມໆຫຼາຍຊະນິດ ອອກດອກຕະຫຼອດເວລາ ຄືກັບລະດູໃບໄມ້ປົ່ງບໍ່ເຄີຍຜ່ານໄປ. ຜຶ້ງຮ້ອຍເພງຢ່າງຫວານ, ແລະ ລົມພັດອ່ອນໆຫຼາຍຊະນິດພັດຕະຫຼອດ. ເດັກນ້ອຍໄດ້ເລີ້ງເບິ່ງນົກຫຼາຍຊະນິດ; ມັນຮ້ອງເພງຢ່າງໄພພິລາດ ແລະ ບິນລອຍໄປມາຢ່າງມີຄວາມສຸກ. ນົກຍູງ, ຫງຸ່ນ, ນົກກະທັນ, ແລະ ນົກເຂືອ ໄດ້ເພີ່ມຄວາມງາມໃຫ້ແກ່ວັງຕ່າງໆ. ບ່ອນນີ້ບ່ອນນັ້ນ ເມື່ອເຫັນເງົາຂອງຕົນເອງ ມັນກໍຮ້ອງຫຼາຍວິທີ ແລະ ເຮັດໃຫ້ມັນເຕັ້ນລຳ. ເດັກນ້ອຍສອນນົກແກ້ວແລະນົກເອີ້ນໃຫ້ອ່ານ: 'ເວົ້າກ່ຽວກັບພຣະຣາມ, ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງຣະຄຸນ, ຜູ້ປົກປ້ອງປະຊາຊົນ!' ປະຕູຫຼວງຂອງວັງງາມທຸກດ້ານ; ຖະໜົນ, ສີ່ແຍກ, ແລະ ຕະຫຼາດຊວນໃຈ.
ສັນທະ 28
बाजार रुचिर न बनइ बरनत बस्तु बिनु गथ पाइए।जहँ भूप रमानिवास तहँ की संपदा किमि गाइए।।
बैठे बजाज सराफ बनिक अनेक मनहुँ कुबेर ते।सब सुखी सब सच्चरित सुंदर नारि नर सिसु जरठ जे।।
bājāra rucira na banai baranata bastu binu gatha pāiye |jahã bhūpa ramā-nivāsa tahã kī saṁpadā kimi gāiye ||
baiṭhe bajāja sarāpha banika aneka manahũ kubera te |saba sukhī saba saccarita sundara nāri nara sisu jaraṭha je ||
ຕະຫຼາດທີ່ງົດງາມເກີນກວ່າການບັນຍາຍ ສິນຄ້າທຸກຊະນິດສາມາດຫາໄດ້ໂດຍບໍ່ມີລາຄາ ໃນບ່ອນທີ່ກະສັດແມ່ນພະຜູ້ເປັນທີ່ປະທັບຂອງພະລັກສະມີ ຈະຮ້ອງສະຫຼອງຄວາມຮັ່ງມີຂອງບ່ອນນັ້ນໄດ້ແນວໃດ ພໍ່ຄ້າຜ້າ ພໍ່ຄ້າແລກປ່ຽນເງິນ ແລະ ພໍ່ຄ້າຫຼາຍຄົນນັ່ງຢູ່ໃນຮ້ານ ຄືກັບທ້າວກຸເວຣຫຼາຍພະອົງ ທຸກຄົນມີຄວາມສຸກ ທຸກຄົນມີຄຸນສົມບັດດີແລະມີຮູບສົມບັດງົດງາມ ທັງແມ່ຍິງແລະຊາຍ ທັງເດັກນ້ອຍແລະຜູ້ສູງອາຍຸເຫມືອນກັນ
ໂດຫາ 28
उत्तर दिसि सरजू बह निर्मल जल गंभीर।बाँधे घाट मनोहर स्वल्प पंक नहिं तीर।।28।।
uttara disi sarajū baha nirmala jala gambhīra.bā̃dhe ghāṭa manohara svalpa paṅka nahĩ tīra ||28||
ທາງທິດເໜືອ ແມ່ນ້ຳສະຣະຢູ ໄຫຼໄປ ສະອາດ, ເລິກ, ແລະ ໃສ. ບາດາງາມໄດ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນຕາມລຳແມ່ນ້ຳ, ແລະ ບົນຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ແທບບໍ່ມີຕະກູນຕົມ.
ເຈົາໄປ 29.1-4
दूरि फराक रुचिर सो घाटा।जहँ जल पिअहिं बाजि गज ठाटा।।
पनिघट परम मनोहर नाना।तहाँ न पुरुष करहिं अस्नाना।।
राजघाट सब बिधि सुंदर बर।मज्जहिं तहाँ बरन चारिउ नर।।
तीर तीर देवन्ह के मंदिर।चहुँ दिसि तिन्ह के उपबन सुंदर।।
कहुँ कहुँ सरिता तीर उदासी।बसहिं ग्यान रत मुनि संन्यासी।।
तीर तीर तुलसिका सुहाई।बृंद बृंद बहु मुनिन्ह लगाई।।
पुर सोभा कछु बरनि न जाई।बाहेर नगर परम रुचिराई।।
देखत पुरी अखिल अघ भागा।बन उपबन बापिका तड़ागा।।
dūri pharāka rucira so ghāṭā |jahã jala piyahĩ bāji gaja ṭhāṭā ||
panighaṭa parama manohara nānā |tahā̃ na puruṣa karahĩ asnānā ||
rājaghāṭa saba bidhi sundara bara |majjahĩ tahā̃ barana cāriũ nara ||
tīra tīra devanha ke mandira |cahũ disi tinh ke upabana sundara ||
kahũ kahũ saritā tīra udāsī |basahĩ gyāna rata muni sannyāsī ||
tīra tīra tulasikā suhāī |bṛnda bṛnda bahu muninh lagāī ||
pura sobhā kachu barani na jāī |bāhera nagara parama rucirāī ||
dekhata purī akhila agha bhāgā |bana upabana bāpikā taṛāgā ||
ໄກແລະກວ້າງ ບາດາງາມເຫຼົ່ານັ້ນຂະຫຍາຍອອກໄປ, ບ່ອນທີ່ມ້າແລະຊ້າງດື່ມນ້ຳເປັນແຖວ. ບາດານ້ຳຫຼາຍແຫ່ງຖືກສ້າງຢ່າງງົດງາມ; ບ່ອນນັ້ນຜູ້ຊາຍບໍ່ອາບນ້ຳ. ບາດາຫຼວງງາມທຸກດ້ານ; ບ່ອນນັ້ນຜູ້ຄົນທຸກສີ້ນຊົນຊັ້ນອາບນ້ຳ. ຕາມຝັ່ງແມ່ນ້ຳທຸກຝັ່ງມີວັດຂອງເທບທັງຫຼາຍ, ມີສວນໄມ້ງາມທຸກດ້ານ. ບ່ອນນີ້ບ່ອນນັ້ນບົນຝັ່ງແມ່ນ້ຳ ມີນັກບວດຜູ້ບໍ່ຍຶດຫມັ້ນຢູ່ ຄືມູນີໃຫຍ່ແລະນັກບວດຜູ້ສະລະອອກຈາກໂລກ ຈົມຢູ່ໃນຄວາມຮູ້ທາງວິນຍານ. ບົນຝັ່ງແມ່ນ້ຳທຸກຝັ່ງ ຕົ້ນຕຸນຊີງາມ, ປູກເປັນກຸ່ມໆໂດຍມູນີໃຫຍ່ຫຼາຍໆທ່ານ. ຄວາມງາມຂອງນະຄອນບໍ່ສາມາດອະທິບາຍໄດ້; ແມ້ນນອກເມືອງກໍງາມເຫຼືອພັນ. ເມື່ອເຫັນນະຄອນນັ້ນ ບາບທັງປວງຫາຍໄປ ປ່າໄມ້ແລະສວນ, ບໍ່ແລະຮົ້ວນ້ຳຢູ່ທຸກຫາດ.
ສັນທະ 29
बापीं तड़ाग अनूप कूप मनोहरायत सोहहीं।सोपान सुंदर नीर निर्मल देखि सुर मुनि मोहहीं।।
बहु रंग कंज अनेक खग कूजहिं मधुप गुंजारहीं।आराम रम्य पिकादि खग रव जनु पथिक हंकारहीं।।
bāpī̃ taṛāga anūpa kūpa manoharāyata sohahī̃ |sopāna sundara nīra nirmala dekhi sura muni mohahī̃ ||
bahu raṅga kañja aneka khaga kūjahī̃ madhupa gũjārahī̃ |ārāma ramya pikādi khaga rava janu pathika hãkārahī̃ ||
ບໍ່ນ້ຳຂັ້ນ, ຮົ້ວນ້ຳ, ແລະ ບໍ່ນ້ຳທີ່ບໍ່ມີທຽບ ໄດ້ປະດັບແຜ່ນດິນ. ຂັ້ນບັນດາສະຫວ່າງແລະນ້ຳໃສ ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ຊວນໃຈແມ້ນແຕ່ເທບແລະມູນີ. ດອກບົວຫຼາຍສີບານ; ນົກນັບບໍ່ຖ້ວນຮ້ອງເພງ, ແລະ ຜຶ້ງກໍຮ້ອງຢູ່ຕະຫຼອດ. ໃນສວນຊວນໃຈເຫຼົ່ານັ້ນ ສຽງຮ້ອງຂອງນົກກະທູ້ແລະນົກອື່ນໆ ຄືກັບເອີ້ນຜູ້ເດີນທາງໃຫ້ກ້າວຕໍ່ໄປ.
ໂດຫາ 29
रमानाथ जहँ राजा सो पुर बरनि कि जाइ।अनिमादिक सुख संपदा रहीं अवध सब छाइ।।29।।
ramā-nātha jahã rājā so pura barani ki jāi.animādika sukha saṁpadā rahī̃ avadha saba chāi ||29||
ຈະອະທິບາຍນະຄອນນັ້ນໄດ້ແນວໃດ ບ່ອນທີ່ພຣະຣາມ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງພຣະລັກຊະມີ ຊົງຄອງລາຊະບັນລັດເປັນກະສັດ? ໃນອະໂຍດະ ຄວາມສຸກແລະຄວາມຈະເລີນທຸກຢ່າງ ໄດ້ກະຈາຍຢູ່ທຸກດ້ານ, ແມ້ນແຕ່ອະນິມາ ແລະ ສິທິອື່ນໆ.
Frequently Asked Questions
परंपरा में ‘रामराज्य-वर्णन’ का पाठ मन में भय-शोक-रोग की निवृत्ति, परस्पर-प्रीति, और स्वधर्म-स्थैर्य की प्रेरणा देता है; इसे सुनना/गाना ‘राम-भक्ति-रत’ वृत्ति को दृढ़ कर ‘परमगति’ की अभिलाषा जगाता है (दोहा 20–21 की भावना)।
प्रचलित रूप से ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ नाम-संपुट रामराज्य-वर्णन में जोड़ा जाता है; कुछ पाठ-परंपराओं में ‘सियाराममय सब जग जानी’ भाव-संपुट भी लिया जाता है (स्थानीय रीति अनुसार)।
Ask anything about Prakarana 3 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
