Prakarana 8

Verse 133 (दोहा/सोरठा)

भुज बल रिपु दल दलमलि देखि दिवस कर अंत। कूदे जुगल बिगत श्रम आए जहँ भगवंत।।45।।

bhuja bala ripu dala dalamali dekhi divasa kara aṃta | kūde jugala bigata śrama āe jahã bhagavaṃta ||45||

ໂດຍໃຊ້ກໍາລັງແຂນຂອງເຂົາເຈົ້າທໍາລາຍກອງທັບຂອງສັດຕູ ແລະ ເຫັນວ່າວັນໃກ້ຈະອັດສະຫຼັບ ທັງສອງໄດ້ກ້າວຂຶ້ນມາ ຄວາມເມື່ອຍລ້າງຫາຍໄປ ແລະ ມາຮອດບ່ອນທີ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າປະທັບຢູ່. (45)

Verse 134 (चौपाई)

प्रभु पद कमल सीस तिन्ह नाए। देखि सुभट रघुपति मन भाए।। राम कृपा करि जुगल निहारे। भए बिगतश्रम परम सुखारे।। गए जानि अंगद हनुमाना। फिरे भालु मर्कट भट नाना।। जातुधान प्रदोष बल पाई। धाए करि दससीस दोहाई।। निसिचर अनी देखि कपि फिरे। जहँ तहँ कटकटाइ भट भिरे।। द्वौ दल प्रबल पचारि पचारी। लरत सुभट नहिं मानहिं हारी।। महाबीर निसिचर सब कारे। नाना बरन बलीमुख भारे।। सबल जुगल दल समबल जोधा। कौतुक करत लरत करि क्रोधा।। प्राबिट सरद पयोद घनेरे। लरत मनहुँ मारुत के प्रेरे।। अनिप अकंपन अरु अतिकाया। बिचलत सेन कीन्हि इन्ह माया।। भयउ निमिष महँ अति अँधियारा। बृष्टि होइ रुधिरोपल छारा।।

prabhu pada kamala sīsa tinh nāe | dekhi subhaṭ raghupati mana bhāe || rāma kṛpā kari jugala nihāre | bhae bigataśrama parama sukhāre || gae jāni aṅgada hanumānā | phire bhālu markaṭ bhaṭ nānā || jātudhāna pradoṣa bala pāī | dhāe kari dasa-sīsa dohāī || nisicara anī dekhi kapi phire | jahã tahã kaṭakaṭāi bhaṭ bhire || dvau dala prabala pacāri-pacārī | larata subhaṭ nahiṃ mānahiṃ hārī || mahābīra nisicara saba kāre | nānā barana balīmukha bhāre || sabala jugala dala samabala jodhā | kautuka karata larata kari krodhā || prābiṭ sarada payoda ghanere | larata manahũ māruta ke prere || anipa akaṃpana aru atikāyā | bicalata sena kīnhi inh māyā || bhayau nimiṣa mãha ati ãdhiyārā | bṛṣṭi hoi rudhiropala chārā ||

ເຂົາເຈົ້າໄດ້ກົມພະຫົວລົງຕໍ່ພະບາດດອກບົວຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າ; ເມື່ອເຫັນພວກນັກຮົບຜູ້ກ້າຫານເຫຼົ່ານັ້ນ ພະຫົວໃຈຂອງພະຣາຄຸປະຕິປະເພດຊົມຊື່ຍິນດີ. ພະຣາມໄດ້ມອງທັງສອງດ້ວຍຄວາມກະລຸນາ ເຮັດໃຫ້ຄວາມເມື່ອຍຂອງເຂົາເຈົ້າຫາຍໄປ ແລະ ເຂົາເຈົ້າກໍມີຄວາມສຸກຢ່າງຍິ່ງໃຫຍ່. ເມື່ອຮູ້ວ່າອັງຄດ ແລະ ຫະນຸມັນໄດ້ອອກໄປ ພວກນັກຮົບຫມີ ແລະ ລິງຫຼາຍຜູ້ກໍກັບຄືນ. ໃນຍາມອາລຸນ ພວກອສູລໄດ້ຮັບກໍາລັງ ແລະ ພັດເຂົ້າໂຈມຕີ ໂດຍຮ້ອງຂານການຮົບຂອງກະສັດສິບເຫົ່າ. ເມື່ອເຫັນກອງທັບອສູລ ພວກລິງກໍຫັນກັບ; ທຸກບ່ອນນັກຮົບໄດ້ປະທະກັນດ້ວຍສຽງຮ້ອງຄະຫຼາຍ. ກອງທັບທັງສອງຝ່າຍທີ່ມີກໍາລັງແຂງແຮງໄດ້ທ້າທາຍ ແລະ ຕອບໂຕ້ທ້າທາຍ; ພວກນັກຮົບຜູ້ກ້າຫານຕໍ່ສູ້ ບໍ່ຍອມຮັບຄວາມປາບພ່າຍ. ພວກວິລະຊົນອສູລຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ລ້ວນແຕ່ມີຜິວພັນດໍາ; ໜ້າຂອງພວກລິງມີສີສັນຫຼາຍຢ່າງ. ທັງສອງຝ່າຍທີ່ມີກໍາລັງເທົ່າທຽມກັນຕໍ່ສູ້ດ້ວຍຄວາມໂກດ ແຕ່ປານວ່າກໍາລັງຫຼິ້ນ. ເມກໜາແນ່ນໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນໄດ້ປົກຄຸມ; ເຂົາເຈົ້າຕໍ່ສູ້ປານວ່າຖືກພັດພາໂດຍລົມ. ອິນທະຣະຊິດ ອະກໍາປະນະ ແລະ ອະຕິກາຍ ເຫັນວ່າກອງທັບສັ່ນຄຽດ ຈຶ່ງໃຊ້ເວທະຍາຂອງເຂົາເຈົ້າ: ໃນພະລາດດຽວຄວາມມືດທີ່ຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ປົກຄຸມ ແລະ ຝົນຂອງຫີນເລືອດ ແລະ ຝຸ່ນລະເຫີດລົງມາ.

Verse 135 (दोहा/सोरठा)

देखि निबिड़ तम दसहुँ दिसि कपिदल भयउ खभार। एकहि एक न देखई जहँ तहँ करहिं पुकार।।46।।

dekhi nibiṛ tama dasahũ disi kapidala bhayau khabhāra | ekahi eka na dekhī jahã tahã karahiṃ pukāra ||46||

ເມື່ອເຫັນຄວາມມືດທຶບທັດໃນທິດທັງສິບ ກອງທັບລິງກໍຕົກເຂົ້າໃນຄວາມສັບສົນ; ບໍ່ມີຜູ້ໃດເຫັນອີກ ແລະ ທຸກບ່ອນເຂົາເຈົ້າຮ້ອງຂານດັງ. (46)

Verse 136 (चौपाई)

सकल मरमु रघुनायक जाना। लिए बोलि अंगद हनुमाना।। समाचार सब कहि समुझाए। सुनत कोपि कपिकुंजर धाए।। पुनि कृपाल हँसि चाप चढ़ावा। पावक सायक सपदि चलावा।। भयउ प्रकास कतहुँ तम नाहीं। ग्यान उदयँ जिमि संसय जाहीं।। भालु बलीमुख पाइ प्रकासा। धाए हरष बिगत श्रम त्रासा।। हनूमान अंगद रन गाजे। हाँक सुनत रजनीचर भाजे।। भागत पट पटकहिं धरि धरनी। करहिं भालु कपि अद्भुत करनी।। गहि पद डारहिं सागर माहीं। मकर उरग झष धरि धरि खाहीं।।

sakala maramu raghunāyaka jānā | liye boli aṅgada hanūmānā || samācāra saba kahi samujhāe | sunata kopi kapikuñjara dhāe || puni kṛpāla haṁsi cāpa caṛhāvā | pāvaka sāyaka sapadi calāvā || bhayu prakāsa katahuṁ tama nāhīṁ | gyāna udayaṁ jimi saṁsaya jāhīṁ || bhālu balīmukha pāi prakāsā | dhāe haraṣa bigata śrama trāsā || hanūmāna aṅgada rana gāje | hāṁka sunata rajanīcara bhāje || bhāgata paṭa paṭakahiṁ dhari dharanī | karahiṁ bhālu kapi adbhuta karanī || gahi pada ḍārahiṁ sāgara māhīṁ | makara uraga jhaṣa dhari-dhari khāhīṁ ||

ພະຣະຄຸນາດຮູ້ຄວາມໝາຍທັງໝົດ. ພະອົງໄດ້ເອີ້ນອັງຄດ ແລະ ຫະນຸມັນ ແລະ ພາເຂົາໄປນໍາ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ລາຍງານຂ່າວທຸກຢ່າງ ແລະ ອະທິບາຍ; ເມື່ອໄດ້ຍິນ ພວກຫົວໜ້າລິງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ກໍພັດໄປດ້ວຍຄວາມໂກດ. ຈາກນັ້ນພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ກະລຸນາໄດ້ຍິ້ມ ປະກອບພະຄົນ ແລະ ຍິງລູກສາດທີ່ເປັນດັ່ງໄຟທັນທີ. ແສງສະຫວ່າງໄດ້ແຜ່ຂະຫຍາຍທຸກບ່ອນ; ບໍ່ມີຄວາມມືດເຫຼືອຢູ່ ປານດັ່ງເມື່ອປັນຍາສະຫວ່າງຂຶ້ນ ແລະ ຄວາມສົງໃສກໍຫາຍໄປ. ພວກຫມີ ແລະ ວານະຣະຜູ້ເຂັ້ມແຂງ ເມື່ອພົບແສງສະຫວ່າງນັ້ນ ກໍພັດໄປດ້ວຍຄວາມດີໃຈ ຄວາມເມື່ອຍ ແລະ ຄວາມຢ້ານກົວຫາຍໄປ. ຫະນຸມັນ ແລະ ອັງຄດໄດ້ຮ້ອງໃນສະໜາມຮົບ; ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຮ້ອງຂອງເຂົາເຈົ້າ ພວກຣາກສາສ໌ກໍໜີ. ເມື່ອໜີ ເຂົາເຈົ້າກໍຖືກຕີ ແລະ ຖືກຂວ້າງລົງດິນ; ພວກຫມີ ແລະ ລິງໄດ້ກະທໍາຄວາມມະຫັດສະຈັນ. ຈັບຂາເຂົາເຈົ້າ ແລະ ຂວ້າງເຂົາເຈົ້າເຂົ້າໃນທະເລ ເຊິ່ງພວກຈະຮກັບ ງູ ແລະ ປາໄດ້ຈັບ ແລະ ກິນເຂົາເຈົ້າ.

Verse 137 (दोहा/सोरठा)

कछु मारे कछु घायल कछु गढ़ चढ़े पराइ। गर्जहिं भालु बलीमुख रिपु दल बल बिचलाइ।।47।।

kachu māre kachu ghāyala kachu gaṛha caṛhe parāi | garjahiṁ bhālu balīmukha ripu dala bala bicalāi ||47||

ບາງຄົນຖືກຕີຕາຍ ບາງຄົນບາດເຈັບ ແລະ ບາງຄົນກ້າວຂຶ້ນປ້ອມ. ພວກຫມີ ແລະ ວານະຣະຜູ້ເຂັ້ມແຂງໄດ້ຮ້ອງດັງ ເຮັດໃຫ້ກອງທັບສັດຕູສັ່ນຄຽດ. (47)

Verse 138 (चौपाई)

निसा जानि कपि चारिउ अनी। आए जहाँ कोसला धनी।। राम कृपा करि चितवा सबही। भए बिगतश्रम बानर तबही।। उहाँ दसानन सचिव हँकारे। सब सन कहेसि सुभट जे मारे।। आधा कटकु कपिन्ह संघारा। कहहु बेगि का करिअ बिचारा।। माल्यवंत अति जरठ निसाचर। रावन मातु पिता मंत्री बर।। बोला बचन नीति अति पावन। सुनहु तात कछु मोर सिखावन।। जब ते तुम्ह सीता हरि आनी। असगुन होहिं न जाहिं बखानी।। बेद पुरान जासु जसु गायो। राम बिमुख काहुँ न सुख पायो।।

nisā jāni kapi cāriu anī | āe jahāṁ kosalā dhanī || rāma kṛpā kari citavā sabahī | bhae bigata-śrama bānara tabahī || uhāṁ dasānana saciva haṁkāre | saba sana kahesi subhaṭa je māre || ādhā kaṭaku kapinha saṅghārā | kahahu begi kā kari'a bicārā || mālyavanta ati jaraṭha nisācara | rāvana mātu-pitā maṁtrī bara || bolā bacana nīti ati pāvana | sunahu tāta kachu mora sikhāvana || jaba te tumha sītā hari ānī | asaguna hohiṁ na jāhiṁ bakhānī || beda purāna jāsu jasu gāyo | rāma bimukha kāhūṁ na sukha pāyo ||

ຮູ້ວ່າເປັນກາງຄືນ ສີ່ກອງທັບລິງໄດ້ມາຮອດບ່ອນທີ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງໂກສະລະປະທັບຢູ່. ພະຣາມໄດ້ມອງເບິ່ງເຂົາເຈົ້າທັງໝົດດ້ວຍຄວາມກະລຸນາ; ທັນທີຄວາມເມື່ອຍຂອງພວກວານະຣະກໍຫາຍໄປ. ທີ່ນັ້ນ ຣາວັນໄດ້ເອີ້ນພວກລັດຖະມົນຕີຂອງພະອົງ ແລະ ບອກເຖິງພວກນັກຮົບຜູ້ຖືກສັງຫານ. ພວກລິງໄດ້ທໍາລາຍກອງທັບຂອງເຮົາເຄິ່ງໜຶ່ງ ຈົ່ງບອກດ່ວນວ່າຈະປຶກສາກັນແນວໃດ? ມາລະຍະວັນ ອສູລຜູ້ຊົດບົ່ງຫຼາຍ ເປັນລັດຖະມົນຕີຜູ້ສຳຄັນ ພໍ່ຂອງພະມານດາຂອງຣາວັນ ໄດ້ກ່າວຖ້ອຍຄຳທີ່ຊອບດ້ວຍນິຕິບັດ: ຈົ່ງຟັງລູກຂອງຂ້າພະອົງ ຍອມຮັບຄຳສັ່ງສອນເລັກໜ້ອຍຈາກຂ້າພະອົງ. ນັບແຕ່ວັນທີ່ເຈົ້າໄດ້ລັກພະນາງສີມາ ບຸນລຸ້ນບໍ່ດີໄດ້ເກີດຂຶ້ນເໜືອພັນປາກ. ຜູ້ທີ່ພະເວດ ແລະ ພະປຸຣານສັນລະນາຍົກຍໍເກີດຕິຂອງພະອົງ ບໍ່ມີຜູ້ໃດທີ່ຫັນໜີພະຣາມຈະພົບຄວາມສຸກໄດ້.

Verse 139 (दोहा/सोरठा)

हिरन्याच्छ भ्राता सहित मधु कैटभ बलवान। जेहि मारे सोइ अवतरेउ कृपासिंधु भगवान।।48(क)।। कालरूप खल बन दहन गुनागार घनबोध। सिव बिरंचि जेहि सेवहिं तासों कवन बिरोध।।48(ख)।।

hiraṇyāccha bhrātā sahita madhu kaiṭabha balavān | jehi māre soi avatareu kṛpāsiṁdhu bhagavān ||48(ka)|| kālarūpa khala-bana-dahana guṇa-āgāra ghanabodha | śiva birañci jehi sevahiṁ tāsoṁ kavan birodha ||48(kha)||

ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ທໍາລາຍຮິຣັນຍັກສະ ພ້ອມດ້ວຍອ້າຍຂອງພະອົງ ແລະ ມະທຸ ໄກຕະພະຜູ້ເຂັ້ມແຂງ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ເປັນມະຫາສະມຸດຂອງຄວາມກະລຸນານັ້ນໄດ້ລົງມາເກີດ. (48ກ) ໃນຮູບຂອງການ ຜູ້ເຜົາໄໝ້ປ່າຂອງຄົນຊົ່ວ ພະຄັງແຫ່ງຄຸນທັມ ປັນຍາທີ່ແຂງແກ່ນ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າທີ່ພະສິວ ແລະ ພະພະຫົມສະເຫວດພະອົງ ຈະຕໍ່ຕ້ານພະອົງໄດ້ແນວໃດ? (48ຂ)

Verse 140 (चौपाई)

परिहरि बयरु देहु बैदेही। भजहु कृपानिधि परम सनेही।। ताके बचन बान सम लागे। करिआ मुह करि जाहि अभागे।। बूढ़ भएसि न त मरतेउँ तोही। अब जनि नयन देखावसि मोही।। तेहि अपने मन अस अनुमाना। बध्यो चहत एहि कृपानिधाना।। सो उठि गयउ कहत दुर्बादा। तब सकोप बोलेउ घननादा।। कौतुक प्रात देखिअहु मोरा। करिहउँ बहुत कहौं का थोरा।। सुनि सुत बचन भरोसा आवा। प्रीति समेत अंक बैठावा।। करत बिचार भयउ भिनुसारा। लागे कपि पुनि चहूँ दुआरा।। कोपि कपिन्ह दुर्घट गढ़ु घेरा। नगर कोलाहलु भयउ घनेरा।। बिबिधायुध धर निसिचर धाए। गढ़ ते पर्बत सिखर ढहाए।।

parihari bayaru dehu baidehī | bhajahu kṛpānidhi parama sanehī || tāke bacana bāna sama lāge | kariyā muha kari jāhi abhāge || būṛha bhaesi na ta marateuṁ tohī | aba jani nayana dekhāvasi mohī || tehi apane mana asa anumānā | badhyo cahata ehi kṛpānidhānā || so uṭhi gayau kahata durbādā | taba sakopa boleu ghananādā || kautuka prāta dekhi'ahu morā | karihauṁ bahuta kahauṁ kā thorā || suni suta bacana bharosā āvā | prīti sameta aṅka baiṭhāvā || karata bicāra bhayu bhinusārā | lāge kapi puni cahuṁ duārā || kopi kapinha durghaṭa gaṛhu gherā | nagara kolāhalu bhayu ghanerā || bibidhāyudha dhari nisicara dhāe | gaṛha te parabata sikhara ḍhahāe ||

ຈົ່ງປະຖິ້ມຄວາມເປັນສັດຕູ ສົ່ງພະນາງໄວເທະີກັບ ແລະ ພະນັກຖືພະຄັງແຫ່ງຄວາມກະລຸນາ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ຮັກແທ້ຢ່າງຍິ່ງ. ຄຳເຫຼົ່ານັ້ນທັນດັ່ງລູກສາດ; ດ້ວຍໜ້າທີ່ມືດດ້ວຍຄວາມອັບອາຍ ຄົນຊົ່ວຜູ້ນັ້ນກໍຈາກໄປ. ຖ້າເຈົ້າບໍ່ແກ່ບວດ ຂ້າພະອົງຈະຂ້າເຈົ້າແລ້ວ; ບັດນີ້ຢ່າໃຫ້ຂ້າພະອົງເຫັນໜ້າເຈົ້າອີກ! ໃນໃຈຂອງພະອົງເອງ ພະອົງໄດ້ຄິດວ່າ: ພະຄັງແຫ່ງຄວາມກະລຸນານີ້ຕ້ອງການໃຫ້ຂ້າພະອົງຕາຍ. ພະອົງລຸກຂຶ້ນ ອອກໄປໂດຍກ່າວຄຳໝິ່ນປະໝາດ; ຈາກນັ້ນ ຣາວັນຜູ້ມີສຽງດັ່ງຟ້າຮ້ອງໄດ້ກ່າວດ້ວຍຄວາມໂກດ: ຈົ່ງເບິ່ງຄວາມສະໜຸກໃຈຂອງຂ້າພະອົງໃນຍາມອາສາ; ຂ້າພະອົງຈະກະທໍາຫຼາຍຢ່າງ ເປັນຫຍັງຕ້ອງກ່າວເລັກໜ້ອຍ? ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳຂອງລູກຊາຍ ຄວາມໝັ້ນໃຈກໍກັບມາ; ດ້ວຍຄວາມຮັກ ພະອົງໄດ້ໃຫ້ລູກຊາຍນັ່ງບົນຕັກຂອງພະອົງ. ໃນຂະນະທີ່ຍັງປຶກສາກັນ ຍາມອາສາກໍມາຮອດ; ແລະ ພວກລິງກໍກັບມາຍຶດຄອງປະຕູທັງສີ່ອີກ. ດ້ວຍຄວາມໂກດ ພວກລິງໄດ້ລ້ອມຮົ້ວປ້ອມທີ່ບໍ່ສາມາດທໍາລາຍໄດ້; ສຽງອອກຮ້ອງດັງໃຫຍ່ໄດ້ກໍາເນີດຂຶ້ນໃນນະຄອນ. ພວກຣາກສາສ໌ໄດ້ພັດອອກມາພ້ອມອາວຸດຫຼາຍຢ່າງ ແລະ ຈາກປ້ອມ ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຖິ້ມຍອດພູເຂົາລົງມາເປັນລູກລະເບີດ.

Verse 141 (छंद)

ढाहे महीधर सिखर कोटिन्ह बिबिध बिधि गोला चले॥ घहरात जिमि पबिपात गर्जत जनु प्रलय के बादले॥ मर्कट बिकट भट जुटत कटत न लटत तन जर्जर भए॥ गहि सैल तेहि गढ़ पर चलावहिं जहँ सो तहँ निसिचर हए॥

ḍhāhe mahīdhara sikhara koṭinh bibidha bidhi golā cale. ghaharāta jimi pabi-pāta garjata janu pralaya ke bādale. markaṭ bikaṭ bhaṭ juṭata kaṭata na laṭata tana jarjara bhae. gahi sail tehi gaṛha para calāvahiṃ jahã so tahã nisi-cara hae.

ເຂົາເຈົ້າໄດ້ຖິ້ມຍອດພູເຂົາລົງມາຫຼາຍລ້ານຍອດ ແລະ ສົ່ງຫີນຜາບິນອອກໄປທຸກທິດທາງ. ສຽງຕົກໃຈດັ່ງຟ້າຮ້ອງ ປານວ່າເມກແຫ່ງການທໍາລາຍໂລກກໍາລັງແຕກອອກ. ພວກນັກຮົບລິງຜູ້ດຸດຮຸນໄດ້ປະທະກັນ ຖືກຕັດ ແລະ ຂາດ ແຕ່ບໍ່ສັ່ນຄຽດ ເຖິງແມ່ນຮ່າງກາຍຂອງເຂົາເຈົ້າບົດພ່ຽງ. ຈັບຫີນຜາ ເຂົາເຈົ້າຂວ້າງໃສ່ປ້ອມ ແລະ ພວກອສູລຖືກຕີລົ້ມທຸກບ່ອນ.

Verse 142 (दोहा/सोरठा)

मेघनाद सुनि श्रवन अस गढ़ु पुनि छेंका आइ। उतर्यो बीर दुर्ग तें सन्मुख चल्यो बजाइ।।49।।

meghanāda suni śravaṇa asa gaṛhu puni chẽkā āi. utaryo bīra durga tẽ sanmukha calyo bajāi. ||49||

ໄດ້ຍິນເຊັ່ນນັ້ນ ເມກນາດກໍໄດ້ມາເສີມສ້າງປ້ອມອີກເທື່ອໜຶ່ງ, ວິລະຊົນໄດ້ລົງຈາກປ້ອມ ແລະ ກ້າວໄປສູ່ໜ້າສະໜາມຮົບທ່າມກາງສຽງອາວຸດດັງກ້າ.

Verse 143 (चौपाई)

कहँ कोसलाधीस द्वौ भ्राता। धन्वी सकल लोक बिख्याता।। कहँ नल नील दुबिद सुग्रीवा। अंगद हनूमंत बल सींवा।। कहाँ बिभीषनु भ्राताद्रोही। आजु सबहि हठि मारउँ ओही।। अस कहि कठिन बान संधाने। अतिसय क्रोध श्रवन लगि ताने।। सर समुह सो छाड़ै लागा। जनु सपच्छ धावहिं बहु नागा।। जहँ तहँ परत देखिअहिं बानर। सन्मुख होइ न सके तेहि अवसर।। जहँ तहँ भागि चले कपि रीछा। बिसरी सबहि जुद्ध कै ईछा।। सो कपि भालु न रन महँ देखा। कीन्हेसि जेहि न प्रान अवसेषा।।

kahã kosalādhīsa dvau bhrātā. dhanvī sakala loka bikhyātā. kahã nala nīla dubida sugrīvā. aṅgada hanūmaṃta bala sī̃vā. kahã bibhīṣanu bhrātā-drohī. āju sabahi haṭhi māraũ ohī. asa kahi kaṭhina bāna saṃdhāne. atisaya krodha śravaṇa lagi tāne. sara samuha so chāṛai lāgā. janu sa-paccha dhāvahiṃ bahu nāgā. jahã tahã parata dekhi'ahiṃ bānara. sanmukha hoi na sake tehi avasara. jahã tahã bhāgi cale kapi rīchā. bisarī sabahi juddha kai īchā. so kapi bhālu na rana mahã dekhā. kīnhesi jehi na prāna avaseṣā.

"ອ້າຍນ້ອງທັງສອງ, ອົງຊູດັງແຫ່ງໂກສົນ, ນັກຍິ່ງທີ່ມີຊື່ສຽງໃນທຸກໂລກ ຢູ່ໃສ? ນົນ ແລະ ນົນ, ທະວິດ ແລະ ສຸຄີບ, ອັງຄດ ແລະ ຫານຸມັນ ຜູ້ມີກຳລັງສູງສຸດ ຢູ່ໃສ? ແລະ ວິພີຊານ ຜູ້ທຳລາຍອ້າຍນ້ອງ ຢູ່ໃສ? ມື້ນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະສັ້ນຊີວິດພວກເຂົາທັງໝົດດ້ວຍຄວາມຕັດສິນໃຈ!" ເວົ້າແລ້ວ, ລາວໄດ້ຕິດລູກສອນແຂງແຮງໃສ່ຄັນລູກ ແລະ ດຶງເກືອຂຶ້ນເຖິງໃບໜ້າດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນ. ຈາກນັ້ນລາວເລີ່ມຍິງລູກສອນອອກເປັນຝູງ, ຄືກັບງູບິນຫຼາຍໂຕພຸ່ມອອກມາ. ລີງຖືກເບິ່ງເຫັນລົ້ມລົງຢູ່ທຸກແຫ່ງ, ໃນຂະນະນັ້ນບໍ່ມີໃຜສາມາດຢືນໜ້າລາວໄດ້. ລີງ ແລະ ໝີແລ່ນໜີໄປທຸກທິທາງ, ຄວາມປາຖະໜາທີ່ຈະຮົບກໍຫາຍໄປຈາກພວກເຂົາທັງໝົດ. ບໍ່ມີລີງ ຫຼື ໝີໃດຢູ່ໃນສະໜາມຮົບທີ່ລາວບໍ່ໄດ້ຕີຈົນເຫຼືອໃຈ.

Verse 144 (दोहा/सोरठा)

दस दस सर सब मारेसि परे भूमि कपि बीर। सिंहनाद करि गर्जा मेघनाद बल धीर।।50।।

dasa-dasa sara saba māresi pare bhūmi kapi bīra. siṃha-nāda kari garjā meghanāda bala dhīra. ||50||

ລາວຍິງລູກສອນສິບເທື່ອໃສ່ແຕ່ລະຄົນ, ເຮັດໃຫ້ນັກຮົບລີງລົ້ມລົງໄປເທິງດິນ, ຈາກນັ້ນເມກນາດຜູ້ມີກຳລັງ ແລະ ຄວາມເດັດດ່ນ ໄດ້ຮ້ອງສຽງຄືສິງ.

Verse 145 (चौपाई)

देखि पवनसुत कटक बिहाला। क्रोधवंत जनु धायउ काला।। महासैल एक तुरत उपारा। अति रिस मेघनाद पर डारा।। आवत देखि गयउ नभ सोई। रथ सारथी तुरग सब खोई।। बार बार पचार हनुमाना। निकट न आव मरमु सो जाना।। रघुपति निकट गयउ घननादा। नाना भाँति करेसि दुर्बादा।। अस्त्र सस्त्र आयुध सब डारे। कौतुकहीं प्रभु काटि निवारे।। देखि प्रताप मूढ़ खिसिआना। करै लाग माया बिधि नाना।। जिमि कोउ करै गरुड़ सैं खेला। डरपावै गहि स्वल्प सपेला।।

dekhi pavanasuta kaṭaka bihālā. krodhavanta janu dhāyau kālā. mahāsaila eka turata upārā. ati risa meghanāda para ḍārā. āvata dekhi gayau nabha soī. ratha sārathī turaga saba khoī. bāra-bāra pacāra hanumānā. nikaṭa na āva maramu so jānā. raghupati nikaṭa gayau ghananādā. nānā bhā̃ti karesi durbādā. astra sastra āyudha saba ḍāre. kautukahī̃ prabhu kāṭi nivāre. dekhi pratāpa mūṛha khisiānā. karai lāga māyā bidhi nānā. jimi kou karai garuṛa saĩ khelā. ḍarapāvai gahi svalpa sapelā.

ເຫັນບຸດແຫ່ງລົມ ແລະ ກອງທັບຢູ່ໃນຄວາມຍາກລຳບາກ, ຫານຸມັນໄດ້ພຸ່ມເຂົ້າໄປຄືກັບຄວາມຕາຍໃນຄວາມໂກດແຄ້ນ. ລາວໄດ້ຖອນພູເຂົາໃຫຍ່ຂຶ້ນທັນທີ ແລະ ຂວ້າມັນໄປຫາເມກນາດດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ເຫັນມັນກຳລັງມາ, ລາວໄດ້ໜີໄປໃນທ້ອງຟ້າ, ສູນເສຍລົດສັດ, ຄົນຂັບ ແລະ ມ້າ. ຫານຸມັນໄດ້ທ້າທາຍລາວຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ, ແຕ່ລາວບໍ່ຍອມເຂົ້າໃກ້ ເພາະໄດ້ເຂົ້າໃຈຄວາມລັບແລ້ວ. ເມກນາດຜູ້ມີສຽງຄືຟ້າຮ້ອງໄດ້ເຂົ້າໄປໃກ້ຣາງຸປະຕິ ແລະ ໄດ້ດັບສຽງໝິ່ນປະໝາດໃນຫຼາຍຮູບແບບ. ລາວໄດ້ຂວ້າອາວຸດ ແລະ ຂີດຕ່າງໆອອກ, ແຕ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ຕັດມັນທັງໝົດຄືກັບການຫຼິ້ນ. ເຫັນຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ, ຄົນໂງ່ກໍເລີ່ມຕົກໃຈ ແລະ ໃຊ້ເລ່ຳມາຍາຫຼາຍຢ່າງ. ມັນຄືກັບຄົນທີ່ພະຍາຍາມຫຼິ້ນກັບຄຳຮຸດ, ຈັບງູນ້ອຍໆມາຂູ່.

Verse 146 (दोहा/सोरठा)

जासु प्रबल माया बल सिव बिरंचि बड़ छोट। ताहि दिखावइ निसिचर निज माया मति खोट।।51।।

jāsu prabala māyā-bala siva birañci baṛa choṭa | tāhi dikhāvai nisi-cara nija māyā mati khoṭa ||51||

ຜູ້ທີ່ມີອຳນາດມາຍາອັນເຂັ້ມແຂງສາມາດເຮັດໃຫ້ແມ່ນແຕ່ພະສິວ ແລະ ພະພຣະມະເຫສັກກໍປາກົດໃຫຍ່ ຫຼື ນ້ອຍ, ຕໍ່ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າອົງນັ້ນ ຜູ້ຍ່າງໃນຄວາມມືດ, ໃນຄວາມບໍ່ຊື່ຂອງໃຈຕົນເອງ, ພະຍາຍາມສະແດງເລ່ຳມາຍາທີ່ນ້ອຍນ້າ.

Verse 147 (चौपाई)

नभ चढ़ि बरष बिपुल अंगारा। महि ते प्रगट होहिं जलधारा।। नाना भाँति पिसाच पिसाची। मारु काटु धुनि बोलहिं नाची।। बिष्टा पूय रुधिर कच हाड़ा। बरषइ कबहुँ उपल बहु छाड़ा।। बरषि धूरि कीन्हेसि अँधिआरा। सूझ न आपन हाथ पसारा।। कपि अकुलाने माया देखें। सब कर मरन बना एहि लेखें।। कौतुक देखि राम मुसुकाने। भए सभीत सकल कपि जाने।। एक बान काटी सब माया। जिमि दिनकर हर तिमिर निकाया।। कृपादृष्टि कपि भालु बिलोके। भए प्रबल रन रहहिं न रोके।।

nabha caṛhi baraṣa bipula aṅgārā | mahi te pragaṭa hohiṃ jala-dhārā || nānā bhā̃ti pisāca pisācī | māru kāṭu dhuni bolahiṃ nācī || biṣṭā pūya rudhira kaca hāṛā | baraṣai kabahũ upala bahu chāṛā || baraṣi dhūri kīnhe-si ãdhiārā | sūjha na āpana hātha pasārā || kapi akulāne māyā dekheṃ | saba kara marana banā ehi lekheṃ || kautuka dekhi rāma musukāne | bhae sabhīta sakala kapi jāne || eka bāna kāṭī saba māyā | jimi dinakara hara timira nikāyā || kṛpā-dṛṣṭi kapi bhālu biloke | bhae prabala rana rahahiṃ na roke ||

ຂຶ້ນໄປເທິງທ້ອງຟ້າ, ຝົນຂອງເທົ່າໄຟໄດ້ຕົກລົງມາຢ່າງໜັກ, ຈາກດິນເອງ ກໍເກີດມີສາຍນ້ຳໄຫຼອອກມາ. ຜີປີສາດ ແລະ ຜີຍິງຫຼາຍຮູບແບບໄດ້ເຕັ້ນຮ້ອງສຽງດັງໆວ່າ 'ຕີ! ຕັດ!' ຂີ້ເຫຍື້ອ, ໜອກໜີບ, ເລືອດ, ເສັ້ນຜົມ ແລະ ກະດູກໄດ້ຕົກລົງມາ, ບາງເທື່ອກໍມີກ້ອນຫີນໃຫຍ່ຖືກຂວ້າອອກມານຳ. ຝຸ່ນຕົກລົງມາເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມມືດທີ່ໜາແໜ້ນຈົນເບິ່ງບໍ່ເຫັນແມ່ນແຕ່ມືຂອງຕົນເອງທີ່ຂະຫຍາຍອອກ. ລີງເຫັນເລ່ຳມາຍານີ້ກໍເສຍໃຈ, ຄິດວ່າຄວາມຕາຍໄດ້ຖືກຂຽນໄວ້ໃຫ້ພວກເຂົາທັງໝົດ. ພຣະຣາມເຫັນການສະແດງນັ້ນກໍຍິ້ມເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ລີງທັງໝົດກໍຢ້ານ. ດ້ວຍລູກສອນພຽງໜຶ່ງ ພະອົງໄດ້ຕັດເລ່ຳມາຍາທັງໝົດ, ຄືກັບດວງຕາເວັນຂັບໄລ່ຄວາມມືດທີ່ກອງກ້ອນ. ແລະ ເມື່ອພະອົງມອງດ້ວຍສາຍຕາເມດຕາໃສ່ລີງ ແລະ ໝີ, ພວກເຂົາກໍເຂັ້ມແຂງ ແລະ ບໍ່ອາດຢຸດຢັ້ງຈາກການຮົບໄດ້.

Verse 148 (दोहा/सोरठा)

आयसु मागि राम पहिं अंगदादि कपि साथ। लछिमन चले क्रुद्ध होइ बान सरासन हाथ।।52।।

āyasu māgi rāma pahiṃ aṅgadādi kapi sātha | lachimana cale kruddha hoi bāna sarāsana hātha ||52||

ຫຼັງຈາກກ່າວລາພຣະຣາມ, ພ້ອມດ້ວຍອັງຄດ ແລະ ລີງຜູ້ອື່ນໆ, ພະລັກສະໝັນໄດ້ກ້າວໄປດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນ, ຖືຄັນລູກ ແລະ ລູກສອນພ້ອມໃຈ.

Verse 149 (चौपाई)

छतज नयन उर बाहु बिसाला। हिमगिरि निभ तनु कछु एक लाला।। इहाँ दसानन सुभट पठाए। नाना अस्त्र सस्त्र गहि धाए।। भूधर नख बिटपायुध धारी। धाए कपि जय राम पुकारी।। भिरे सकल जोरिहि सन जोरी। इत उत जय इच्छा नहिं थोरी।। मुठिकन्ह लातन्ह दातन्ह काटहिं। कपि जयसील मारि पुनि डाटहिं।। मारु मारु धरु धरु धरु मारू। सीस तोरि गहि भुजा उपारू।। असि रव पूरि रही नव खंडा। धावहिं जहँ तहँ रुंड प्रचंडा।। देखहिं कौतुक नभ सुर बृंदा। कबहुँक बिसमय कबहुँ अनंदा।।

chataj nayana ura bāhu bisālā | himagiri nibha tanu kachu eka lālā || ihã dāsānana subhaṭ paṭhāe | nānā astra sastra gahi dhāe || bhūdhara nakha biṭapa-āyudha dhārī | dhāe kapi jaya rāma pukārī || bhire sakala jorihi sana jorī | ita uta jaya icchā nahiṃ thorī || muṭhikanha lātanha dātanha kāṭahiṃ | kapi jaya-sīla māri puni ḍāṭahiṃ || māru māru dharu dharu dharu mārū | sīsa tori gahi bhujā upārū || asi rava pūri rahī nava khaṇḍā | dhāvahiṃ jahã tahã ruṇḍa pracaṇḍā || dekhahiṃ kautuka nabha sura bṛndā | kabahũka bisamaya kabahũ anandā ||

ດ້ວຍຕາສີແດງຄືແດງ, ອົກກວ້າງ ແລະ ແຂນໃຫຍ່, ຮ່າງກາຍຄືພູເຂົາຫິມະລັນ, ມີສີແດງປົນເປື້ອງ, ພາຍຫຼັງຣາວະນະໄດ້ສົ່ງນັກຮົບເຂັ້ມແຂງຂອງລາວອອກໄປ, ຜູ້ພວມພຸ່ມເຂົ້າມາຖືອາວຸດ ແລະ ຂີດຕ່າງໆ. ລີງກໍພຸ່ມເຂົ້າໄປ, ຖືພູ, ເລັບ ແລະ ຕົ້ນໄມ້ເປັນອາວຸດ, ຮ້ອງວ່າ 'ຊະນະເພື່ອພຣະຣາມ!' ທັງໝົດຊົນກັນ, ປຽບຄວາມເຂັ້ມແຂງກັບຄວາມເຂັ້ມແຂງ, ທຸກດ້ານຕ່າງປາຖະໜາຊະນະຢ່າງຮຸນແຮງ. ດ້ວຍໝັດ, ກະບົດ ແລະ ແມ້ນແຕ່ໄມ້ຖອກ ພວກເຂົາກໍຕີ, ລີງຜູ້ເຄີຍຊະນະກໍຕີ ແລະ ຮ້ອງທ້າທາຍອີກ. 'ຕີ! ຕີ! ຈັບ! ຈັບ! ຢຸດ!' ສຽງດັງຂຶ້ນ, ຫົວແຕກ ແລະ ແຂນຖືກດຶງຂຶ້ນ. ສຽງຮ້ອງດັງເຕັມໄປທົ່ວເກົ້າທິດ, ທຸກແຫ່ງມີພຽງຊາກສົບໄຮ່ຮົ້ນວຽນໄປຢ່າງສະເລ່ຍ. ຈາກທ້ອງຟ້າ ໝູ່ເທບພະເຈົ້າເບິ່ງການສະແດງ, ບາງເທື່ອປະຫລາດໃຈ, ບາງເທື່ອດີໃຈ.

Verse 150 (दोहा/सोरठा)

रुधिर गाड़ भरि भरि जम्यो ऊपर धूरि उड़ाइ। जनु अँगार रासिन्ह पर मृतक धूम रह्यो छाइ।।53।।

rudhira gāṛa bhari-bhari jamyo ūpara dhūri uṛāi | janu aṅgāra rāsinha para mṛtaka dhūma rahyo chāi ||53||

ເລືອດໜາແໜ້ນຈົບຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ, ຝຸ່ນລອຍຂຶ້ນເທິງ, ຄືກັບຄວັນຂອງຜູ້ຕາຍກະຈາຍຢູ່ເໜືອກອງເທົ່າໄຟ.

Verse 151 (चौपाई)

घायल बीर बिराजहिं कैसे। कुसुमित किंसुक के तरु जैसे।। लछिमन मेघनाद द्वौ जोधा। भिरहिं परसपर करि अति क्रोधा।। एकहि एक सकइ नहिं जीती। निसिचर छल बल करइ अनीती।। क्रोधवंत तब भयउ अनंता। भंजेउ रथ सारथी तुरंता।। नाना बिधि प्रहार कर सेषा। राच्छस भयउ प्रान अवसेषा।। रावन सुत निज मन अनुमाना। संकठ भयउ हरिहि मम प्राना।। बीरघातिनी छाड़िसि साँगी। तेज पुंज लछिमन उर लागी।। मुरुछा भई सक्ति के लागें। तब चलि गयउ निकट भय त्यागें।।

ghāyala bīra birājahĩ kaise | kusumita kiṁsuka ke taru jaise || lachimana meghnāda dvau jodhā | bhirahĩ parasapara kari ati krodhā || ekahi eka sakai nahĩ jītī | nisicara chala bala karai anītī || krodhavanta taba bhayu anantā | bhaṁjeu ratha sārathī turaṁtā || nānā bidhi prahāra kari seṣā | rācchasa bhayu prāna avaseṣā || rāvana suta nija mana anumānā | saṁkaṭa bhayu harihi mama prānā || bīraghātinī chāḍisi sāṅgī | teja puñja lachimana ura lāgī || muruchā bhaī sakti ke lāgẽ | taba cali gayu nikaṭa bhaya tyāgẽ ||

ນັກຮົບທີ່ບາດເຈັບປາກົດງົດງາມແນວໃດ, ຄືຕົ້ນໄມ້ປາລາຊາທີ່ອອກດອກສີແດງສົດງົດ. ພະລັກສະໝັນ ແລະ ເມກນາດ, ນັກຍິ່ງທັງສອງ, ຕໍ່ສູ້ກັນດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ບໍ່ມີໃຜສາມາດເອົາຊະນະອີກຝ່າຍໄດ້, ຜີຣາກສັດກໍໃຊ້ຄວາມເຂັ້ມແຂງທີ່ຫຼອກລວງ ແລະ ວິທີທີ່ບໍ່ຊື່ສັດ. ໃນຄວາມໂກດແຄ້ນບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ, ລາວໄດ້ທຳລາຍລົດສັດ ແລະ ຄົນຂັບຂອງພະລັກສະໝັນທັນທີ. ຫຼັງຈາກຖືກຕີຫຼາຍຢ່າງ, ຣາກສັດຍັງເຫຼືອຊີວິດຢ່າງຫຍຸ້ງຍາກ. ບຸດຂອງຣາວະນະຄິດໃນໃຈວ່າ: 'ວິກິດການມາເຖິງແລ້ວ, ລາວຈະເອົາຊີວິດຂ້າພະເຈົ້າ!' ລາວໄດ້ຂວ້າຫອກທີ່ສາມາດຂ້ານັກຮົບ, ມັນໄດ້ຕີພະລັກສະໝັນເຂົ້າໃນອົກດ້ວຍແສງສະຫວ່າງ. ເມື່ອອາວຸດຊັກຕີເຂົ້າ, ພະລັກສະໝັນກໍສູນເສຍສຳນຶກ, ແຕ່ສັດຕູກໍຍັງກ້າວເຂົ້າມາໂດຍບໍ່ຢ້ານ.

Verse 152 (दोहा/सोरठा)

मेघनाद सम कोटि सत जोधा रहे उठाइ। जगदाधार सेष किमि उठै चले खिसिआइ।।54।।

meghnāda sama koṭi sata jodhā rahe uṭhāi | jagadādhāra seṣa kimi uṭhai cale khisiāi ||54||

ບໍ່ວ່າຈະມີນັກຮົບຫຼາຍຮ້ອຍລ້ານຄົນເຊັ່ນເມກນາດພະຍາຍາມເທົ່າໃດ, ພວກເຂົາກໍ່ບໍ່ສາມາດຍົກພຣະອົງໄດ້. ສະເສເກັດ, ຜູ້ຮັບສະໜັບໂລກ, ຈະຍົກພຣະອົງໄດ້ແນວໃດ? ພວກເຂົາກັບໄປດ້ວຍຄວາມຜິດຫວັງ.

Verse 153 (चौपाई)

सुनु गिरिजा क्रोधानल जासू। जारइ भुवन चारिदस आसू।। सक संग्राम जीति को ताही। सेवहिं सुर नर अग जग जाही।। यह कौतूहल जानइ सोई। जा पर कृपा राम कै होई।। संध्या भइ फिरि द्वौ बाहनी। लगे सँभारन निज निज अनी।। ब्यापक ब्रह्म अजित भुवनेस्वर। लछिमन कहाँ बूझ करुनाकर।। तब लगि लै आयउ हनुमाना। अनुज देखि प्रभु अति दुख माना।। जामवंत कह बैद सुषेना। लंकाँ रहइ को पठई लेना।। धरि लघु रूप गयउ हनुमंता। आनेउ भवन समेत तुरंता।।

sunu girijā krodhānala jāsū | jārai bhuvana cāridasa āsū || saka saṅgrāma jīti ko tāhī | sevahĩ sura nara aga jaga jāhī || yaha kautūhala jānai soī | jā para kṛpā rāma kai hoī || saṁdhyā bhai phiri dvau bāhanī | lage saṁbhārana nija nija anī || byāpaka brahma ajita bhuvaneśvara | lachimana kahā̃ būjha karunākara || taba lagi lai āyu hanumāna | anuja dekhi prabhu ati dukha mānā || jāmavaṁta kaha baida suṣenā | laṅkā̃ rahai ko paṭhaī lenā || dhari laghu rūpa gayu hanumaṁtā | āneu bhavana sameta turaṁtā ||

ຈົ່ງຟັງເທື່ອ, ໂຜ່ຍິຣິຊາ: ໄຟແຫ່ງຄວາມໂກດເຜົາໄໝ້ສິບສີ່ໂລກໃນພິລາດດຽວ, ຜູ້ນັ້ນສາມາດຊະນະໃນສົງຄາມ; ເທບະທິດາ, ມະນຸດ, ແມ້ນແຕ່ເທບະແຫ່ງໄຟ ແລະ ທັງໂລກຈະຮັບໃຊ້ພຣະອົງ. ພຽງແຕ່ຜູ້ທີ່ມີຄວາມເมຕະສະເຫວີຍຂອງພຣະຣາມສາມາດເຂົ້າໃຈຄວາມມະຫັດສະຈັນນີ້. ຍາມແລງມາຮອດ, ທັງສອງກອງທັບເລີ່ມຟື້ນຟູການຈັດຕັ້ງຂອງຕົນ. ພຣະພຣະມະຫາພຣະພາທິວິນ, ຜູ້ບໍ່ຖືກເອົາຊະນະ, ອົງຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງໂລກທັງປວງ, ຜູ້ເມດຕາຈະຖາມວ່າ 'ລັກສະມັນຢູ່ໃສ?' ໃນຂະນະນັ້ນຫຍຸ່ມັນກັບມາ; ເມື່ອເຫັນອ້າຍນ້ອງຂອງພຣະອົງ, ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າໂສກເສົ້າຢ່າງຍິ່ງ. ຊຳພັນວັນກ່າວວ່າ, 'ໃນລັງກາມີໝໍຊື່ສຸເສນ, ໃຫ້ສົ່ງຄົນໄປເອົາພຣະອົງມາ.' ຫຍຸ່ມັນຮັບຮູບແບບນ້ອຍ, ໄປ, ແລະ ນຳພຣະອົງມາພ້ອມກັບເຮືອນທັນທີ.

Verse 154 (दोहा/सोरठा)

राम पदारबिंद सिर नायउ आइ सुषेन। कहा नाम गिरि औषधी जाहु पवनसुत लेन।।55।।

rāma padārabiṁda sira nāyu āi suṣena | kahā nāma giri auṣadhī jāhu pavanasuta lena ||55||

ສຸເສນມາ ແລະ ກົ້ມຫົວລົງຕໍ່ຫນ້າບາດບົວຂອງພຣະຣາມ. ພຣະອົງບອກຊື່ຂອງພູ ແລະ ສະໝຸນໄພວ່າ: 'ໄປເທື່ອ, ໂອບຸດຂອງລົມ, ແລະ ໄປເອົາມັນມາ.'

Verse 155 (चौपाई)

राम चरन सरसिज उर राखी। चला प्रभंजन सुत बल भाषी।। उहाँ दूत एक मरमु जनावा। रावन कालनेमि गृह आवा।। दसमुख कहा मरमु तेहिं सुना। पुनि पुनि कालनेमि सिरु धुना।। देखत तुम्हहि नगरु जेहिं जारा। तासु पंथ को रोकन पारा।। भजि रघुपति करु हित आपना। छाँड़हु नाथ मृषा जल्पना।। नील कंज तनु सुंदर स्यामा। हृदयँ राखु लोचनाभिरामा।। मैं तैं मोर मूढ़ता त्यागू। महा मोह निसि सूतत जागू।। काल ब्याल कर भच्छक जोई। सपनेहुँ समर कि जीतिअ सोई।।

rāma carana sarasija ura rākhī | calā prabhañjana suta bala bhāṣī || uhā̃ dūta eka maramu janāvā | rāvana kālanemi gṛha āvā || dasamukha kahā maramu tehiṁ sunā | puni puni kālanemi siru dhunā || dekhata tumhahi nagaru jehiṁ jārā | tāsu pantha ko rokana pārā || bhaji raghupati karu hita āpanā | chā̃ḍahu nātha mṛṣā jalpanā || nīla kañja tanu suṁdara syāmā | hṛdayã rākhु locanābhirāmā || maĩ taĩ mora mūḍhatā tyāgū | mahā moha nisi sūtata jāgū || kāla byāla kara bhacchaka joī | sapanehũ samara ki jīti-a soī ||

ວາງບາດບົວຂອງພຣະຣາມໄວ້ໃນຫົວໃຈ, ບຸດຂອງພະເຈົ້າແຫ່ງລົມອອກເດີນທາງ, ເວົ້າດ້ວຍຄວາມຕັດສິນໃຈໝັ້ນຄົງ. ທີ່ນັ້ນທູດຄົນໜຶ່ງເປີດເຜີຍຄວາມລັບ: ຣາວັນໄດ້ມາເຮືອນຂອງກາລະເນມິ. ໄດ້ຍິນແຜນການຈາກລາວ, ຜູ້ມີສິບໜ້າສັ່ນຫົວຂອງກາລະເນມິຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ, ປຸກໃຈໃຫ້ລາວ. 'ຕໍ່ໜ້າຕາຂອງເຈົ້າລາວເຜົາເມືອງ, ໃຜຈະສາມາດຂັດຂວາງເສັ້ນທາງຂອງລາວ? ນະມັດສະຣາຄຸປະຕີ ແລະ ຊອກຫາຄວາມດີຂອງເຈົ້າເອງ; ປະຖິ້ມ, ເຈົ້ານາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ຄຳແນະນຳທີ່ເປັນເທັດນີ້. ຮັກສາໃນຫົວໃຈຮູບຊົງອົມຊົມງາມ, ເຫມືອນດອກບົວຟ້າ, ທີ່ພາໃຫ້ຕາຊົມຊື່ນ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະຖິ້ມຄວາມໂງ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ຕື່ນຈາກຄືນຂອງຄວາມຫຼົງໃຫຍ່, ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນວ່າງູຂອງຄວາມຕາຍເປັນຜູ້ກິນ, ບໍ່ມີວັນໃດ, ແມ້ນແຕ່ໃນຄວາມຝັນ, ສາມາດຖືກເອົາຊະນະໃນສົງຄາມ.'