Prakarana 31
सोपान-प्रवेश: ‘मंगल’ और ‘सगुन’ के द्वारा चित्त-शुद्धि। बालकाण्ड में भक्त-हृदय राम-लीला के सौंदर्य (माधुर्य) से आकृष्ट होकर श्रद्धा-पथ पर चढ़ता है; यहाँ बाह्य उत्सव (बरात, बाजा, साज) अंतःकरण के भीतर ‘सुमंगल’ बनकर विवेक-जागरण और ईश्वर-प्रसाद-बोध का द्वार खोलता है।
ໃນບົດນີ້ (ໂດຮາ 300, 309), ມີການພັນລະນາຢ່າງກວ້າງຂວາງກ່ຽວກັບການອອກເດີນຂະບວນແຫ່ງງານວິວາຫວານແລະງານບຸນຂອງນະຄອນ; ແຕ່ລົດຊາດຂອງມັນບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຊຣິງກາຣະຫຼືຄວາມປິຕິ, ແຕ່ເປັນມັງກາລະລົດຊາດ, ຊຶ່ງເຮັດໃຫ້ສັງສະການຂອງຄວາມອຸທິດພາວະມັນທີ່ສະຖຽນ. ສຽງລະຄອງຊ້ານ, ທຸງ, ສຽງລົດສາລະ, ກອງ, ເສນາໄນ, ສຽງພາຍນອກເຫຼົ່ານີ້ກະກຽມອະນາຮະພາຍໃນ: ຈິດໃຈຮວບຮວມເຂົ້າສູ່ຄວາມສະມາທິ, ແລະຈິດວິນຍານຊຸມຊົນໃນຮູບແບບຂອງສັດສັງກະເຂັມແຂງແຮງ. ທຸລະສີສອນຄວາມຈະເລີນຂອງຊີວິດປະຊາຊົນວ່າເປັນອິສວຣະປະສາດ. ເຄື່ອງໝາຍມງຄົນ (ນົກ, ສັດ, ລົມສາມປະການ, ໝາກກ່ອງແລະປາ, ແລະສະກຸນລັກສະນະອື່ນໆ) ຊີ້ບອກວ່າແມ້ນກະທັ້ງລະບຽບຂອງໂລກກໍເຄື່ອນໄຫວພາຍໃຕ້ຄວາມກະລຸນາຂອງພະຣາມ. ດັ່ງນັ້ນ, ຂັ້ນໄດນີ້ຂອງບາລະການດະນຳພາຜູ້ສະແຫວງຫາຈາກຄວາມປິຕິສູ່ທີ່ພັກພາອາໄພ: ຕົ້ນກຳເນີດຂອງຄວາມປິຕິແມ່ນລີລາ, ແລະທີ່ພັກພາອາໄພແມ່ນພະນາມະຂອງພະຣາມແລະພະວົງກະຂອງພະຣາມ.
Verses
ເຈົາໄປ 300.1-4
कलित करिबरन्हि परीं अँबारीं।कहि न जाहिं जेहि भाँति सँवारीं।।
चले मत्तगज घंट बिराजी।मनहुँ सुभग सावन घन राजी।।
बाहन अपर अनेक बिधाना।सिबिका सुभग सुखासन जाना।।
तिन्ह चढ़ि चले बिप्रबर बृन्दा।जनु तनु धरें सकल श्रुति छंदा।।
मागध सूत बंदि गुनगायक।चले जान चढ़ि जो जेहि लायक।।
बेसर ऊँट बृषभ बहु जाती।चले बस्तु भरि अगनित भाँती।।
कोटिन्ह काँवरि चले कहारा।बिबिध बस्तु को बरनै पारा।।
चले सकल सेवक समुदाई।निज निज साजु समाजु बनाई।।
kalita karibaranhi parīṁ ãbārīṁ |kahi na jāhiṁ jehi bhā̃ti sãvārīṁ ||
cale mattagaja ghaṁṭa birājī |manahũ subhaga sāvana ghana rājī ||
bāhana apara aneka bidhānā |sibikā subhaga sukhāsana jānā ||
tinha caṛhi cale biprabara bṛndā |janu tanu dhareṁ sakala śruti chaṁdā ||
māgadha sūta baṁdi gunagāyaka |cale jāna caṛhi jo jehi lāyaka ||
besara ū̃ṭa bṛṣabha bahu jātī |cale bastu bhari aganita bhā̃tī ||
koṭinha kā̃vari cale kahārā |bibidha bastu ko baranai pārā ||
cale sakala sevaka samudāī |nija nija sāju samāju banāī ||
ໄດ້ປົກກະຕິເຮືອນທີ່ງົດງາມເທິງຫຼັງຊ້າງທີ່ດີເລີດ ປະດັບໃນຮູບແບບທີ່ບໍ່ສາມາດພັນລະນາໄດ້ ຊ້າງທີ່ມີກະວົກເດີນທາງໄປຢ່າງສະຫຼະສະຫວາຍ ດ້ວຍກະດິ່ງ ດຸ່ນດ່ານລືໄມ້ງດັງ ດັ່ງແຖວເມກທີ່ສວຍງາມໃນເດືອນສາວັນ ມີພາຫະນະອື່ນໆອີກຫຼາຍປະເພດ ເຊັ່ນ ຄາງທີ່ງົດງາມ ແລະ ບ່ອນນັ່ງທີ່ສະບາຍ ກຸ່ມພຣາມານຊັ້ນສູງຂຶ້ນຂີ່ໄປ ດັ່ງວ່າບົດສວະດານແລະມາດາທາທັງຫມົດຂອງເວດັນໄດ້ສະແດງຮູບຮ່າງ ນັກປະຫວັດສາດ ນັກຮ້ອງ ຜູ້ສັດສະຫຼະສະຫວາຍ ແລະ ນັກຮ້ອງສັດສະຫຼະເດີນທາງໄປ ແຕ່ລະຄົນຂີ່ພາຫະນະຕາມຖານະຂອງຕົນ ລາ ອູດ ແລະ ໂຄພົນທຸກຊະນິດເດີນທາງໄປ ບັນທຸກສິນຄ້າຫຼາຍຊະນິດບໍ່ສາມາດນັບໄດ້ ຄົນຫາບຫາມລ້ານເດີນທາງໄປ ໃຜຈະພັນລະນາສິນຄ້າຫຼາຍຊະນິດທີ່ເຂົາແບກໄດ້ຢ່າງຄົບຖ້ວນ ກຸ່ມຜູ້ຮັບໃຊ້ທັງຫມົດເດີນທາງໄປ ແຕ່ລະຄົນຈັດແຈງອຸປະກອນແລະກຸ່ມຂອງຕົນເອງ
ໂດຫາ 300
सब कें उर निर्भर हरषु पूरित पुलक सरीर।कबहिं देखिबे नयन भरि रामु लखनू दोउ बीर।।300।।
saba keṁ ura nirbhara haraṣu pūrita pulaka sarīra |kabahiṁ dekhibe nayana bhari rāmu lakhanū dou bīra ||300||
ໃຈທຸກໆໃຈເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິຍິນດີ, ຮ່າງກາຍທຸກໆຮ່າງຕື່ນເຕັ້ນດ້ວຍຄວາມປິຕິ. ເມື່ອໃດຕາຂອງພວກເຂົາຈະເຕັມໄປດ້ວຍການເຫັນພະຣາມ ແລະ ພະລັກສະມັນ, ວີລະບຸລະພາບທັງສອງ?
ເຈົາໄປ 301.1-4
गरजहिं गज घंटा धुनि घोरा।रथ रव बाजि हिंस चहु ओरा।।
निदरि घनहि घुर्म्मरहिं निसाना।निज पराइ कछु सुनिअ न काना।।
महा भीर भूपति के द्वारें।रज होइ जाइ पषान पबारें।।
चढ़ी अटारिन्ह देखहिं नारीं।लिंएँ आरती मंगल थारी।।
गावहिं गीत मनोहर नाना।अति आनंदु न जाइ बखाना।।
तब सुमंत्र दुइ स्पंदन साजी।जोते रबि हय निंदक बाजी।।
दोउ रथ रुचिर भूप पहिं आने।नहिं सारद पहिं जाहिं बखाने।।
राज समाजु एक रथ साजा।दूसर तेज पुंज अति भ्राजा।।
garajahiṁ gaja ghaṁṭā dhuni ghorā |ratha rava bāji hiṁsa cahu orā ||
nidari ghanahi ghurmmarahiṁ nisānā |nija parāi kachu sunia na kānā ||
mahā bhīra bhūpati ke dvāreṁ |raja hoi jāi paṣāna pabāreṁ ||
caṛhī aṭārinha dekhahiṁ nārīṁ |liṁẽ āratī maṁgala thārī ||
gāvahiṁ gīta manohara nānā |ati ānaṁdu na jāi bakhānā ||
taba sumaṁtra dui spaṁdana sājī |jote rabi haya niṁdaka bājī ||
dou ratha rucira bhūpa pahiṁ āne |nahiṁ sārada pahiṁ jāhiṁ bakhāne ||
rāja samāju eka ratha sājā |dūsara teja puṁja ati bhrājā ||
ຊ້າງທັງຫຼາຍສົ່ງສຽງຄຳຮ້ານ ກະດິ່ງທີ່ຄໍຊ້າງດັງກຶກກຶ່ງນາຢ້າກົວ ສຽງລົດມ້າແລະສຽງມ້າຮ້ອນດັງຂຶ້ນທຸກທິດທາງ ກອງໃຫຍ່ດັງກຶກກຶ່ງເຮັດໃຫ້ສຽງຟ້າຮ້ອນຕ້ອງອາຍອັບອ້ອຍ ຫູຜູ້ໃດກໍບໍ່ສາຍິນສຽງໃດໆໄດ້ ທັງສຽງຂອງຕົນເອງແລະຂອງຜູ້ອື່ນ ຝູງຊົນແອດຫນາແຫນ້ນຢູ່ປະຕູວັດຂອງກະສັດ ຖ້າຂວ້າຫີນເຂົ້າໄປກໍຈະຖືກບົດໃຫ້ເປັນຜົງ ຍິງທັງຫຼາຍຂຶ້ນໄປບົນຊັ້ນເທິງເພື່ອຊົມ ຖືຕະເລີຍອາຣາຕີແລະຖາດມັງຄົນຢູ່ໃນມື ພວກນາງຮ້ອງເພງທີ່ໄພຍະພະການຫຼາຍຫຼາຍປະເພດ ຄວາມປິຕິຍິນດີນັ້ນໃຫຍ່ຫຼວງເກີນຈະພັນນາໄດ້ ຄັ້ງນັ້ນສຸມັນຕຣະໄດ້ຈັດເຕຣຽມລົດມ້າສອງຄັນ ແລະຜູກມ້າທີ່ເຮັດໃຫ້ມ້າຂອງພະອາທິດຕ້ອງອາຍ ທ່ານນຳລົດມ້າອັນງົດງາມທັງສອງຄັນມາຖວາຍແດ່ກະສັດ ແມ່ນແຕ່ພະສະຣະສະວະຕີກໍບໍ່ສາພັນນາໄດ້ ລົດມ້າຄັນຫນຶ່ງຕົກແຕ່ງດ້ວຍເຄື່ອງປະດັບຂອງຫຼວງ ອີກຄັນຫນຶ່ງເປົ່ງແສງສະຫວ່າງສະຫງ່ອນຫຼາຍ ເປັນກອງແສງສະຫວ່າງ
ໂດຫາ 301
तेहिं रथ रुचिर बसिष्ठ कहुँ हरषि चढ़ाइ नरेसु।आपु चढ़ेउ स्पंदन सुमिरि हर गुर गौरि गनेसु।।301।।
tehiṁ ratha rucira basiṣṭha kahũ haraṣi caṛhāi naresu |āpu caṛheu spaṁdana sumiri hara gura gauri ganesu ||301||
ພະຣາຊາທີ່ມີຄວາມຊື້ນຍິນດີໃຫ້ພະວະສິດສະຂຶ້ນປະທັນເທິງລົດທີ່ງົດງາມນັ້ນ ແລ້ວພະອົງເອງກໍຂຶ້ນປະທັນເທິງລົດອີກຄັນ ໂດຍລະນຶກເຖິງພະສິວະ ພະຄູ ພະໂຄຣີ ແລະ ພະຄະເນສະ
ເຈົາໄປ 302.1-4
सहित बसिष्ठ सोह नृप कैसें।सुर गुर संग पुरंदर जैसें।।
करि कुल रीति बेद बिधि राऊ।देखि सबहि सब भाँति बनाऊ।।
सुमिरि रामु गुर आयसु पाई।चले महीपति संख बजाई।।
हरषे बिबुध बिलोकि बराता।बरषहिं सुमन सुमंगल दाता।।
भयउ कोलाहल हय गय गाजे।ब्योम बरात बाजने बाजे।।
सुर नर नारि सुमंगल गाई।सरस राग बाजहिं सहनाई।।
घंट घंटि धुनि बरनि न जाहीं।सरव करहिं पाइक फहराहीं।।
करहिं बिदूषक कौतुक नाना।हास कुसल कल गान सुजाना।।
sahita basiṣṭha soha nṛpa kaiseṁ |sura gura saṁga puraṁdara jaiseṁ ||
kari kula rīti beda bidhi rāū |dekhi sabahi saba bhā̃ti banāū ||
sumiri rāmu gura āyasu pāī |cale mahīpati saṁkha bajāī ||
haraṣe bibudha biloki barātā |baraṣahiṁ sumana sumaṁgala dātā ||
bhayau kolāhala haya gaya gāje |byoma barāta bājane bāje ||
sura nara nāri sumaṁgala gāī |sarasa rāga bājahiṁ sahanāī ||
ghaṁṭa ghaṁṭi dhuni barani na jāhīṁ |sarava karahiṁ pāika phaharāhīṁ ||
karahiṁ bidūṣaka kautuka nānā |hāsa kusala kala gāna sujānā ||
ກະສັດຊົງລົມພະວາສິດ ດັ່ງອິນທະລົມພະວາສິດ ຄູຂອງເທບະດີ ກະສັດປະຕິບັດຕາມປະເພນີຕະກຸນແລະພິທີຕາມເວດ ແລະເຫັນວ່າທຸກຢ່າງໄດ້ຈັດແຈງດີທຸກປະການກໍຊົງພໍພະຍົນ ລະນຶກເຖິງພະຣາມແລະໄດ້ຮັບອານຍາຈາກຄູແລ້ວ ອົງອະທິບາດແຜ່ນດິນກໍເສດດອອກ ແລະສັງຂະກໍ່ຖືກເປົ່າຂຶ້ນ ເທບະດາຍິນດີເມື່ອເຫັນຂະບວນມົງຄົນວິວາຫະ ແລະຊົງໂປດດອກໄມ້ ຜູ້ປະທານມົງຄົນທຸກປະການ ເກີດສຽງອຶກທຶກໂຫ່ຮ້ອງ ມ້າຮ້ອງແລະຊ້າງຫົດ ແລະໃນອາກາດແລະໃນຂະບວນວິວາຫະ ເຄື່ອງດົນຕີກໍບັນລະຍະຂຶ້ນ ເທບະດາ ມະນຸດ ແລະ ຍິງຮ້ອງເພງມົງຄົນ ແລະປີບັນລະຍະທຳນອນອັນໄພຍ໌ພະຍານ ສຽງຫວງໃຫຍ່ແລະຫວງນ້ອຍບໍ່ສາມາດພັນນາໄດ້ ທະຫານຕີບ້າຮ້ອງສຽງຮົບແລະໂບກທຸງ ຕົວຕະຫຼົກຫຼິ້ນຕະຫຼົກນານາປະການ ຊຳນານໃນການກໍ່ສຽງຫົວຮ່າຍແລະຊ່ຽວຊານໃນບົດເພງອັນໄພຍ໌ພະຍານ
ໂດຫາ 302
तुरग नचावहिं कुँअर बर अकनि मृदंग निसान।नागर नट चितवहिं चकित डगहिं न ताल बँधान।।302।।
turaga nacāvahiṁ kũara bara akani mṛdaṁga nisāna |nāgara naṭa citavahiṁ cakita ḍagahiṁ na tāla bãdhāna ||302||
ກຸມາຣຜູ້ສູງສົມຊົງໃຫ້ມ້າຣຳຣະບົນຕາມຈັງຫວະກອງມຣິທັງແລະກອງໃຫຍ່ ນາດສິນແລະນັກສະແດງຜູ້ຊຳນານມອງດ້ວຍຄວາມອັດສະຈັນ ເພາະມ້າບໍ່ເຄີຍພາດຈັງຫວະຂອງຈັງຫວະສຽງ
ເຈົາໄປ 303.1-4
बनइ न बरनत बनी बराता।होहिं सगुन सुंदर सुभदाता।।
चारा चाषु बाम दिसि लेई।मनहुँ सकल मंगल कहि देई।।
दाहिन काग सुखेत सुहावा।नकुल दरसु सब काहूँ पावा।।
सानुकूल बह त्रिबिध बयारी।सघट सवाल आव बर नारी।।
लोवा फिरि फिरि दरसु देखावा।सुरभी सनमुख सिसुहि पिआवा।।
मृगमाला फिरि दाहिनि आई।मंगल गन जनु दीन्हि देखाई।।
छेमकरी कह छेम बिसेषी।स्यामा बाम सुतरु पर देखी।।
सनमुख आयउ दधि अरु मीना।कर पुस्तक दुइ बिप्र प्रबीना।।
banai na baranata banī barātā |hohiṁ saguna suṁdara subhadātā ||
cārā cāṣu bāma disi leī |manahũ sakala maṁgala kahi deī ||
dāhina kāga sukheta suhāvā |nakula darasu saba kāhū̃ pāvā ||
sānukūla baha tribidha bayārī |saghaṭa savāla āva bara nārī ||
lovā phiri phiri darasu dekhāvā |surabhī sanamukha sisuhi piāvā ||
mṛgamālā phiri dāhini āī |maṁgala gana janu dīnhi dekhāī ||
chemakarī kaha chema biseṣī |syāmā bāma sutaru para dekhī ||
sanamukha āyau dadhi aru mīnā |kara pustaka dui bipra prabīnā ||
ຂະບວນແຫ່ງການອະພິເສດສົມລົດບໍ່ສາມາດພັນນາໄດ້ ລາງມົງຄົນງົດງາມໄດ້ປາກົດຂຶ້ນ ນຳຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອນມາໃຫ້ ນົກສີຟ້າຈັບອາຫານຢູ່ທາງດ້ານຊ້າຍ ດັ່ງກຳລັງປະກາດສິລະມົງຄົນທັງປວງ ຢູ່ທາງດ້ານຂວາ ໃນທົ່ງນາທີ່ງົດງາມ ກາກໄດ້ສະແດງຕົວຢ່າງພໍໃຈ ແລະ ທຸກຄົນໄດ້ເຫັນສັດນະກຸນ ລົມພັດຢ່າງເປັນສິລະສົມບູນ ເຢັນ ອ່ອນໂຍນ ແລະ ຫອມຫວານ ແມ່ຍິງງາມຄົນໜຶ່ງໄດ້ຍ່າງຜ່ານມາພ້ອມດ້ວຍໂຕນ້ຳທີ່ເຕັມ ແລະ ລູກນ້ອຍ ຈິ່ງຈອກໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ ແລະ ໂຄຢືນໜ້າເຂົ້າຫາພວກເຂົາ ແລະ ໃຫ້ລູກໂງົວດູດນໍ້ານົມ ຝູງກວາງໄດ້ວຽນມາທາງດ້ານຂວາ ດັ່ງກຳລັງສະແດງລາງມົງຄົນອັນຫຼາຍຫຼາຍ ນົກອິນຍາໄດ້ຮ້ອງສົ່ງສັນຍານແຫ່ງຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອນອັນພິເສດ ແລະ ນົກສະຍາມາໄດ້ປາກົດຢູ່ເທິງຕົ້ນໄມ້ງາມທາງດ້ານຊ້າຍ ຜູ້ຊາຍຄົນໜຶ່ງຖືນົມສົດ ແລະ ປາ ມາພົບ ແລະ ພະຫາມະເນີຜູ້ມີຄວາມຮູ້ສອງອົງການໄດ້ມາພ້ອມດ້ວຍໜັງສືໃນມື
ໂດຫາ 303
मंगलमय कल्यानमय अभिमत फल दातार।जनु सब साचे होन हित भए सगुन एक बार।।303।।
maṁgalamaya kalyānamaya abhimata phala dātāra |janu saba sāce hona hita bhae saguna eka bāra ||303||
ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມເປັນສິລິມົງຄົງ, ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມສະຫວັດດີ, ຜູ້ປະທານຜົນຕາມທີ່ປາດຖະໜາ, ມັນຄືກັບວ່າບຸນເຄື່ອງຫມາຍທັງຫມົດໄດ້ເປັນຈິງຂຶ້ນພ້ອມກັນເພື່ອຄວາມດີຂອງທຸກຄົນ.
ເຈົາໄປ 304.1-4
मंगल सगुन सुगम सब ताकें।सगुन ब्रह्म सुंदर सुत जाकें।।
राम सरिस बरु दुलहिनि सीता।समधी दसरथु जनकु पुनीता।।
सुनि अस ब्याहु सगुन सब नाचे।अब कीन्हे बिरंचि हम साँचे।।
एहि बिधि कीन्ह बरात पयाना।हय गय गाजहिं हने निसाना।।
आवत जानि भानुकुल केतू।सरितन्हि जनक बँधाए सेतू।।
बीच बीच बर बास बनाए।सुरपुर सरिस संपदा छाए।।
असन सयन बर बसन सुहाए।पावहिं सब निज निज मन भाए।।
नित नूतन सुख लखि अनुकूले।सकल बरातिन्ह मंदिर भूले।।
maṁgala saguna sugama saba tākeṁ |saguna brahma suṁdara suta jākeṁ ||
rāma sarisa baru dulahini sītā |samadhī dasarathu janaku punītā ||
suni asa byāhu saguna saba nāce |aba kīnhe biraṁci hama sā̃ce ||
ehi bidhi kīnha barāta payānā |haya gaya gājahiṁ hane nisānā ||
āvata jāni bhānukula ketū |saritanhi janaka bãdhāe setū ||
bīca bīca bara bāsa banāe |surapura sarisa saṁpadā chāe ||
asana sayana bara basana suhāe |pāvahiṁ saba nija nija mana bhāe ||
nita nūtana sukha lakhi anukūle |sakala barātinha maṁdira bhūle ||
ມົງຄົນ ແລະ ລາງສຸພມົງຄົນທັງປວມຍົງມາເຖິງຜູ້ທີ່ບຸດທີ່ງົດງາມຂອງພະອົງຄືພະເຈົ້າຜູ້ມີຄຸນລັກສະນະໂດຍາດງ່າຍ ພະຣາມເປັນເຈົ້າບ່າວ ນາງສີດາເປັນເຈົ້າສາວ ແລະ ພໍ່ຕາ-ລູກເຂົ້າທັງສອງຄື ທັດສະຣຶ ແລະ ຈນກ ເປັນຜູ້ບໍລິສຸດ ແລະ ສັກດິສິທິ ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າງານອະພິເສກສົມລົດແບບນີ້ ລາງມົງຄົນທັງປວມກໍ່ຟ້ອນລຳ ກ່າວວ່າ ບັດນີ້ ພະພະຫົມໄດ້ຊົງເຮັດໃຫ້ພວກເຮົາເປັນຈິງແລ້ວ ດ້ວຍວິທີນີ້ ຂະບວນແຫ່ງງານອະພິເສກສົມລົດໄດ້ອອກເດີນທາງ ມ້າ ແລະ ຫຼັງຊ້າງກໍ່ສຽງຮ້ອງກຶກກ້ອງ ແລະ ກອງກໍ່ຖືກຕີ ເມື່ອຊົງຊາບວ່າທຸງແຫ່ງລາຊະວົງສຸຣິຍະກຳລົງມາ ຈນກກໍ່ໂປດໃຫ້ສ້າງຂົວຂ້າມແມ່ນ້ຳ ຕາມຊ່ອງຫວ່າງລະຫວ່າງທາງ ພະອົງໂປດໃຫ້ສ້າງທີ່ພັກອັນວິຈິດຕະກອນ ປະດັບດ້ວຍທະລະພາບຊັບປຽບດັ່ງເມືອງສະຫວັນ ອາຫານ ທີ່ບັນທົດ ແລະ ເຄື່ອງນຸ່ງອັນປະນີດ ທັງໝົດງົດງາມ ໄດ້ຮັບການຈັດຕຽມໄວ້ ແລະ ແຕ່ລະຄົນໄດ້ຮັບສິ່ງທີ່ພໍໃຈໃນໃຈຕົນເອງ ເມື່ອເຫັນຄວາມສະດວກສບາຍໃໝ່ໆທຸກມື້ ທີ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ສະມາຊິກຂະບວນແຫ່ທັງໝົດກໍ່ລືມບ້ານຂອງຕົນເອງ
ໂດຫາ 304
आवत जानि बरात बर सुनि गहगहे निसान।सजि गज रथ पदचर तुरग लेन चले अगवान।।304।।
āvata jāni barāta bara suni gahagahe nisāna |saji gaja ratha padacara turaga lena cale agavāna ||304||
ເມື່ອຮູ້ວ່າຂະບວນແຫ່ງງານວິວາຫາຜູ້ສູງສົ່ງກຳລັງໃກ້ຈະມາຮອດ, ແລະ ໄດ້ຍິນສຽງສັ່ນໄຊດັງກ້ອງ, ພວກເຂົາໄດ້ປະດັບຊ້າງ, ລົດມ້າ, ທະຫານເດີນບາດ, ແລະ ມ້າ, ແລະ ອອກໄປຕ້ອນຮັບພວກເຂົາ.
ເຈົາໄປ 305.1-4
कनक कलस भरि कोपर थारा।भाजन ललित अनेक प्रकारा।।
भरे सुधासम सब पकवाने।नाना भाँति न जाहिं बखाने।।
फल अनेक बर बस्तु सुहाईं।हरषि भेंट हित भूप पठाईं।।
भूषन बसन महामनि नाना।खग मृग हय गय बहुबिधि जाना।।
मंगल सगुन सुगंध सुहाए।बहुत भाँति महिपाल पठाए।।
दधि चिउरा उपहार अपारा।भरि भरि काँवरि चले कहारा।।
अगवानन्ह जब दीखि बराता।उर आनंदु पुलक भर गाता।।
देखि बनाव सहित अगवाना।मुदित बरातिन्ह हने निसाना।।
kanaka kalasa bhari kopara thārā |bhājana lalita aneka prakārā ||
bhare sudhāsama saba pakavāne |nānā bhā̃ti na jāhiṁ bakhāne ||
phala aneka bara bastu suhāīṁ |haraṣi bheṁṭa hita bhūpa paṭhāīṁ ||
bhūṣana basana mahāmani nānā |khaga mṛga haya gaya bahubidhi jānā ||
maṁgala saguna sugaṁdha suhāe |bahuta bhā̃ti mahipāla paṭhāe ||
dadhi ciurā upahāra apārā |bhari bhari kā̃vari cale kahārā ||
agavānanha jaba dīkhi barātā |ura ānaṁdu pulaka bhara gātā ||
dekhi banāva sahita agavānā |mudita barātinha hane nisānā ||
ນຳເຫື້ອກະຕຸກຄຳທີ່ເຕັມ ພ້ອມດ້ວຍຖາດ ຈານ ແລະ ພາຊະນະງົດງາມຫຼາຍຊະນິດ ບັນຈຸດ້ວຍອາຫາຫວານທັງຫຼາຍທີ່ຫວານດັ່ງອາມິດ ມີຫຼາຍປະເພດຈົນບໍ່ສາມາດພັນນາໄດ້ ພະມະຫາກະສັດຊົງສົ່ງໝາກໄມ້ນານາຊະນິດ ແລະ ສິ່ງຂອງດີງາມຕ່າງໆ ເປັນຂອງຂວັນຕ້ອນຮັບດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ຊົງສົ່ງເຄື່ອງປະດັບ ເຄື່ອງນຸ່ງ ແລະ ອັດລະນາຄຸນຄ່າຫຼາຍຊະນິດ ນົກ ກວາງ ມ້າ ຊ້າງ ແລະ ພາຫະນະນານາປະການ ຈອມເຈົ້າແຜ່ນດິນຊົງສົ່ງສິ່ງມົງຄົນ ລາງມົງຄົນ ແລະ ນ້ຳຫອມຊື່ນພຶກ ຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ດ້ວຍຂອງຂວັນຫຼາຍຫຼາຍປະກອບດ້ວຍນົມສົດ ແລະ ເຂົ້າຕອກ ຄົນຫາບຂອງຂວັນເດີນທາງໄປດ້ວຍຫາບທີ່ເຕັມ ເມື່ອຄະນະຜູ້ຕ້ອນຮັບໄດ້ເຫັນຂະບວນແຫ່ງງານອະພິເສກສົມລົດ ຄວາມຍິນດີບັນຈົໃນຫົວໃຈ ແລະ ຮ່າງກາຍປິຕິດ້ວຍຄວາມປິຕິ ເມື່ອເຫັນຄະນະຜູ້ຕ້ອນຮັບພ້ອມການຈັດແຈງຢ່າງວິຈິດງົດງາມ ແຂກໃນງານອະພິເສກສົມລົດທັງຫຼາຍຍິນດີ ແລະ ຕີກອງ
ໂດຫາ 305
हरषि परसपर मिलन हित कछुक चले बगमेल।जनु आनंद समुद्र दुइ मिलत बिहाइ सुबेल।।305।।
haraṣi parasapara milana hita kachuka cale bagamela |janu ānaṁda samudra dui milata bihāi subela ||305||
ດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ພວກເຂົາຕ່າງກໍ່ຮີບຍ່າງໄປຂ້າງໜ້າພ້ອມກັນ ບາງຄົນກໍ່ຂີ່ມ້າໄປໄວຂຶ້ນດ້ວຍສາຍຄຸມມ້າທີ່ປ່ອຍຫຼວງ ເພື່ອພົບກັນ ດັ່ງວ່າມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມສຸກສອງແຫ່ງໄດ້ອອກຈາກຝັ່ງແລ້ວໄຫຼມາພົບກັນ
ເຈົາໄປ 306.1-4
बरषि सुमन सुर सुंदरि गावहिं।मुदित देव दुंदुभीं बजावहिं।।
बस्तु सकल राखीं नृप आगें।बिनय कीन्ह तिन्ह अति अनुरागें।।
प्रेम समेत रायँ सबु लीन्हा।भै बकसीस जाचकन्हि दीन्हा।।
करि पूजा मान्यता बड़ाई।जनवासे कहुँ चले लवाई।।
बसन बिचित्र पाँवड़े परहीं।देखि धनहु धन मदु परिहरहीं।।
अति सुंदर दीन्हेउ जनवासा।जहँ सब कहुँ सब भाँति सुपासा।।
जानी सियँ बरात पुर आई।कछु निज महिमा प्रगटि जनाई।।
हृदयँ सुमिरि सब सिद्धि बोलाई।भूप पहुनई करन पठाई।।
baraṣi sumana sura suṁdari gāvahiṁ |mudita deva duṁdubhīṁ bajāvahiṁ ||
bastu sakala rākhīṁ nṛpa āgeṁ |binaya kīnha tinha ati anurāgeṁ ||
prema sameta rāyã sabu līnhā |bhai bakasīsa jācakanhi dīnhā ||
kari pūjā mānyatā baṛāī |janavāse kahũ cale lavāī ||
basana bicitra pā̃vaṛe parahīṁ |dekhi dhanahu dhana madu pariharahīṁ ||
ati suṁdara dīnheu janavāsā |jahã saba kahũ saba bhā̃ti supāsā ||
jānī siyã barāta pura āī |kachu nija mahimā pragaṭi janāī ||
hṛdayã sumiri saba siddhi bolāī |bhūpa pahunaī karana paṭhāī ||
ນາງສະຫວະຍະກອນໂປດດອກໄມ້ຮ້ອງເພງ ແລະ ເທບຜູ້ພະເຈົ້າຍິນດີຕີກອງໃຫຍ່ ເຂົາໄດ້ວາງຂອງຂວັນທັງຫມົດຕໍ່ຫນ້າກະສັດ ແລະ ໄດ້ຖວາຍດ້ວຍຄວາມເຄົາລົມຢ່າງສູງ ກະສັດໄດ້ຮັບເອົາທຸກຢ່າງດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະ ໄດ້ມອບເປັນທານແກ່ຜູ້ຂໍທານ ຫຼັງຈາກໄດ້ສັກກາລະວະ ເຄົາລົມ ແລະ ສະຫຼະສັນ ເຂົາໄດ້ນຳພະອົງໄປຍັງທີ່ພັກຂອງຂະບວນມົງຄອນ ຜ້າງາມວິຈິດຕະຣະປູໃຫ້ກ້າວ ເມື່ອເຫັນແມ່ນເທບແຫ່ງຄວາມຮັ່ງມີກໍຍອມສະລະຄວາມອວດ ເຂົາໄດ້ມອບທີ່ພັກງົດງາມຫຼາຍ ບ່ອນທີ່ທຸກຄົນມີຄວາມສະດວກສະບາຍທຸກປະການ ນາງສີດາໄດ້ຮູ້ວ່າຂະບວນມົງຄອນໄດ້ມາເຖິງນະຄອນ ແລະ ໄດ້ສະແດງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງຕົນບາງສ່ວນ ຮຽກສິທທິທັງປວງມາໃນໃຈ ນາງໄດ້ເອີ້ນເຂົາມາ ແລະ ສົ່ງໄປຕ້ອນຮັບກະສັດ
ໂດຫາ 306
सिधि सब सिय आयसु अकनि गईं जहाँ जनवास।लिएँ संपदा सकल सुख सुरपुर भोग बिलास।।306।।
sidhi saba siya āyasu akani gaīṁ jahā̃ janavāsa |liẽ saṁpadā sakala sukha surapura bhoga bilāsa ||306||
ໄດ້ຍິນບັນຊາຂອງນາງສີດາແລ້ວ ສິທັດທັງຫຼາຍກໍເດີນໄປຍັງທີ່ພັກຂອງຄະນະມາງພິທາພິຕົກ ໂດຍນຳເອົາໄປເຊິ່ງຊັບສົມບັດ ຄວາມສຸກທຸກປະການ ແລະ ຄວາມບັນເທີງອັນເຣີກເຣີຂອງເມືອງເທວະປຸະທັງສິ້ນ
ເຈົາໄປ 307.1-4
निज निज बास बिलोकि बराती।सुर सुख सकल सुलभ सब भाँती।।
बिभव भेद कछु कोउ न जाना।सकल जनक कर करहिं बखाना।।
सिय महिमा रघुनायक जानी।हरषे हृदयँ हेतु पहिचानी।।
पितु आगमनु सुनत दोउ भाई।हृदयँ न अति आनंदु अमाई।।
सकुचन्ह कहि न सकत गुरु पाहीं।पितु दरसन लालचु मन माहीं।।
बिस्वामित्र बिनय बड़ि देखी।उपजा उर संतोषु बिसेषी।।
हरषि बंधु दोउ हृदयँ लगाए।पुलक अंग अंबक जल छाए।।
चले जहाँ दसरथु जनवासे।मनहुँ सरोबर तकेउ पिआसे।।
nija nija bāsa biloki barātī |sura sukha sakala sulabha saba bhā̃tī ||
bibhava bheda kachu kou na jānā |sakala janaka kara karahiṁ bakhānā ||
siya mahimā raghunāyaka jānī |haraṣe hṛdayã hetu pahicānī ||
pitu āgamanu sunata dou bhāī |hṛdayã na ati ānaṁdu amāī ||
sakucanha kahi na sakata guru pāhīṁ |pitu darasana lālacu mana māhīṁ ||
bisvāmitra binaya baṛi dekhī |upajā ura saṁtoṣu biseṣī ||
haraṣi baṁdhu dou hṛdayã lagāe |pulaka aṁga aṁbaka jala chāe ||
cale jahā̃ dasarathu janavāse |manahũ sarobara takeu piāse ||
ເມື່ອແຂກງານມົງກາລເຫັນທີ່ພັກຂອງຕົນ ກໍ່ພົບວ່າຄວາມສຸກຂອງເທວະທັງປວງມີຢູ່ທັ້ງໝົດ ງ່າຍດາຍທຸກປະການ ບໍ່ມີໃຜຮູ້ຄວາມລັບຂອງຄວາມລຶງລົງນີ້ເລີຍ ທັງໝົດຕ່າງສັນລະເສີນຊນກະ ພະຜູ້ເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຣາຄູ ຊາບວ່າເປັນຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງນາງສີດາ ຮູ້ສາເຫດແລ້ວຈຶ່ງຍິນດີໃນຫົວໃຈ ເມື່ອອນຸຊາທັງສອງໄດ້ຍິນວ່າພະບິດາມາເຖິງ ຫົວໃຈບໍ່ສາເຫມົາຄວາມຍິນດີອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ເພາະຄວາມເຂົ້າອາຍຈຶ່ງບໍ່ສາເວົ້າກັບຄູໄດ້ ແຕ່ໃນໃຈມີຄວາມປາຖະໜາຢາກເຫັນພະບິດາ ພະວິສວາມິດຕຣໄດ້ເຫັນຄວາມຖ່ອມຕົນອັນໃຫຍ່ ຄວາມພໍໃຈອັນພິເສດກໍ່ເກີດຂຶ້ນໃນຫົວໃຈ ຍິນດີໂດຍກອດອນຸຊາທັງສອງໄວ້ກົງຫົວໃຈ ພະກາຍຂົນລຸກ ພະເນດເຕັມດ້ວຍນໍ້າຕາ ເສດພະຍາຍໄປຫາທີ່ທີ່ທັດສະຣົດປະທັບ ດັ່ງຄົນຫິວນໍ້າໄດ້ເຫັນສະຫຼາມນໍ້າ
ໂດຫາ 307
भूप बिलोके जबहिं मुनि आवत सुतन्ह समेत।उठे हरषि सुखसिंधु महुँ चले थाह सी लेत।।307।।
bhūpa biloke jabahiṁ muni āvata sutanha sameta |uṭhe haraṣi sukhasiṁdhu mahũ cale thāha sī leta ||307||
ເມື່ອພຣະຣາຊາເຫັນພຣະສາດູກຳລັງຈະມາເຖິງພ້ອມກັບບຸດຊາຍ, ພຣະອົງໄດ້ລຸກຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຊົມຊື່ນ ແລະ ໄດ້ໄປພົບພວກພຣະອົງ, ຄືກັບໄດ້ດຳລົງໄປໃນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງຄວາມສຸກ.
ເຈົາໄປ 308.1-4
मुनिहि दंडवत कीन्ह महीसा।बार बार पद रज धरि सीसा।।
कौसिक राउ लिये उर लाई।कहि असीस पूछी कुसलाई।।
पुनि दंडवत करत दोउ भाई।देखि नृपति उर सुखु न समाई।।
सुत हियँ लाइ दुसह दुख मेटे।मृतक सरीर प्रान जनु भेंटे।।
पुनि बसिष्ठ पद सिर तिन्ह नाए।प्रेम मुदित मुनिबर उर लाए।।
बिप्र बृंद बंदे दुहुँ भाईं।मन भावती असीसें पाईं।।
भरत सहानुज कीन्ह प्रनामा।लिए उठाइ लाइ उर रामा।।
हरषे लखन देखि दोउ भ्राता।मिले प्रेम परिपूरित गाता।।
munihi daṁḍavata kīnha mahīsā |bāra bāra pada raja dhari sīsā ||
kausika rāu liye ura lāī |kahi asīsa pūchī kusalāī ||
puni daṁḍavata karata dou bhāī |dekhi nṛpati ura sukhu na samāī ||
suta hiyã lāi dusaha dukha meṭe |mṛtaka sarīra prāna janu bheṁṭe ||
puni basiṣṭha pada sira tinha nāe |prema mudita munibara ura lāe ||
bipra bṛṁda baṁde duhũ bhāīṁ |mana bhāvatī asīseṁ pāīṁ ||
bharata sahānuja kīnha pranāmā |lie uṭhāi lāi ura rāmā ||
haraṣe lakhana dekhi dou bhrātā |mile prema paripūrita gātā ||
ພຣະຣາຊາໄດ້ກ້າວຜ່ານຕໍ່ພຣະສາດູ, ໂຄ້ນພຣະສີໃສລົງໃນຝຸ່ນພຣະບາດຂອງພຣະອົງຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ. ພຣະອົງໄດ້ກອດພຣະເກົາສິກະໄວ້ໃນຫົວໃຈ, ອວຍພອນ ແລະ ຖາມທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ. ຈາກນັ້ນ ພຣະອ້າຍທັງສອງໄດ້ກ້າວຜ່ານຕໍ່; ເມື່ອເຫັນດັ່ງນັ້ນ, ຫົວໃຈຂອງພຣະຣາຊາບໍ່ສາມາດອົດຂີ້ຄວາມຊົມຊື່ນໄດ້. ພຣະອົງໄດ້ກອດບຸດຊາຍໄວ້ໃນຫົວໃຈ ແລະ ໄດ້ລ້າງຄວາມໂສກເສົ້າທີ່ທົນບໍ່ໄດ້ອອກ, ຄືກັບວ່າຊີວິດໄດ້ກັບຄືນມາສູ່ຮ່າງກາຍທີ່ຕາຍແລ້ວ. ຈາກນັ້ນ ພວກພຣະອົງໄດ້ກົ້ມພຣະສີໃສລົງແທບພຣະບາດຂອງພຣະວາສິສຖະ; ພຣະສາດູຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ກອດອ້ອມພວກພຣະອົງ, ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະ ຄວາມຊົມຊື່ນ. ພຣະອ້າຍທັງສອງໄດ້ຖວງຄຳນົບແກ່ສະມາຊີບາດຂອງພຣະພາມະມະ ແລະ ໄດ້ຮັບພອນທີ່ພໍໃຈຫົວໃຈ. ພຣະພາຣະຕະ ແລະ ພຣະຊາຕຣຸຄະໄດ້ຖວງຄຳນົບ; ພຣະຣາມະໄດ້ຍົກພວກພຣະອົງຂຶ້ນ ແລະ ກອດໄວ້ໃນຫົວໃຈ. ພຣະລັກສະມັນໄດ້ຊົມຊື່ນເມື່ອເຫັນພຣະອ້າຍທັງສອງ; ຮ່າງກາຍຂອງພວກພຣະອົງເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກອັນສົມບູນ.
ໂດຫາ 308
पुरजन परिजन जातिजन जाचक मंत्री मीत।मिले जथाबिधि सबहि प्रभु परम कृपाल बिनीत।।308।।
purajana parijana jātijana jācaka maṁtrī mīta |mile jathābidhi sabahi prabhu parama kṛpāla binīta ||308||
ຊາວເມືອງ ຜູ້ຕິດຕາມໃນວົງວຽນ ຍາດພີ່ນ້ອງ ຜູ້ຂໍທານ ຂຸນນາງມົນຕີ ແລະ ໝູ່ເພື່ອນ: ພຣະຜູ້ເປັນຜູ້ນາຍຜູ້ມີຄວາມເມດຕາຢ່າງຍິ່ງ ແລະ ມີຄວາມຖ່ອມຕົນ ໄດ້ພົບປະທຸກຄົນ ຕາມວິທີທີ່ເໝາະສົມແກ່ແຕ່ລະຄົນ
ເຈົາໄປ 309.1-4
रामहि देखि बरात जुड़ानी।प्रीति कि रीति न जाति बखानी।।
नृप समीप सोहहिं सुत चारी।जनु धन धरमादिक तनुधारी।।
सुतन्ह समेत दसरथहि देखी।मुदित नगर नर नारि बिसेषी।।
सुमन बरिसि सुर हनहिं निसाना।नाकनटीं नाचहिं करि गाना।।
सतानंद अरु बिप्र सचिव गन।मागध सूत बिदुष बंदीजन।।
सहित बरात राउ सनमाना।आयसु मागि फिरे अगवाना।।
प्रथम बरात लगन तें आई।तातें पुर प्रमोदु अधिकाई।।
ब्रह्मानंदु लोग सब लहहीं।बढ़हुँ दिवस निसि बिधि सन कहहीं।।
rāmahi dekhi barāta juṛānī |prīti ki rīti na jāti bakhānī ||
nṛpa samīpa sohahiṁ suta cārī |janu dhana dharamādika tanudhārī ||
sutanha sameta dasarathahi dekhī |mudita nagara nara nāri biseṣī ||
sumana barisi sura hanahiṁ nisānā |nākanaṭīṁ nācahiṁ kari gānā ||
satānaṁda aru bipra saciva gana |māgadha sūta biduṣa baṁdījana ||
sahita barāta rāu sanamānā |āyasu māgi phire agavānā ||
prathama barāta lagana teṁ āī |tāteṁ pura pramodu adhikāī ||
brahmānaṁdu loga saba lahahīṁ |baṛhahũ divasa nisi bidhi sana kahahīṁ ||
ເມື່ອເຫັນພະຣາມ ຂະບວນອະພິເສກກໍສະບາຍດີ ຮູບແບບຂອງຄວາມຮັກບໍ່ສາທີ່ຈະພັນນາໄດ້ ບຸດລູກທັງສີ່ສະຫວ່າງສະຫຼາດຢູ່ຄຽງພະຣາຊາ ດັ່ງວ່າຊັບ ທຳ ແລະຈຸດປະສົງຂອງຊີວິດອື່ນໆ ໄດ້ສະຖິດເປັນຮູບກາຍ ເຫັນທັດສະລາຖພ້ອມບຸດລູກ ຜູ້ຊາຍແລະແມ່ຍິງໃນເມືອງກໍຍິນດີເປັນພິເສດ ເທບະດາໂຮມດອກໄມ້ແລະຕີກອງ ນາງຟ້າຣຳແລະຮ້ອງເພງ ສະຕານັນທະ ພຣາມະມະ ຄະນະມົນຕີ ນັກຮ້ອງສັນລະເສີນ ຜູ້ປະກາດ ປັນຍາຊົນ ແລະນັກດົນຕີ ພະຣາຊາເຄົາລະບວງຂະບວນອະພິເສກພ້ອມດ້ວຍຜູ້ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ທີ່ມາຮັບໄດ້ຂໍລາແລ້ວກັບໄປ ຂະບວນອະພິເສກມາເຖິງກ່ອນເວລາທີ່ກຳນົດ ດັ່ງນັ້ນຄວາມດີໃຈໃນເມືອງກໍເພີ່ມຂຶ້ນ ປະຊາຊົນທຸກຄົນໄດ້ຮັບຄວາມສຸກດັ່ງພະພຣະມະ ແລະອະທິຖານຕໍ່ພະຜູ້ສ້າງໃຫ້ວັນແລະຄືນຍາວຂຶ້ນ
ໂດຫາ 309
रामु सीय सोभा अवधि सुकृत अवधि दोउ राज।जहँ जहँ पुरजन कहहिं अस मिलि नर नारि समाज।।309।।
rāmu sīya sobhā avadhi sukṛta avadhi dou rāja |jahã jahã purajana kahahiṁ asa mili nara nāri samāja ||309||
ຣາມ ແລະ ສີດາ ເປັນຂີດສຸດແຫ່ງຄວາມງົດງາມ ແລະ ກະສັດທັງສອງພະອົງເປັນຂີດສຸດແຫ່ງຄຸນງາມຄວາມດີ ບ່ອນໃດທີ່ຊາວເມືອງມາຊຸມນຸມກັນ ທັງຊາຍແລະຍິງຮ່ວມກັນ ກໍ່ກ່າວດັ່ງນີ້
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता में बरात-आगमन/मंगल-सगुन वर्णन का पाठ ‘मंगल-प्रवेश’ कराता है—गृह/यात्रा/विवाहादि शुभ-कर्मों में विघ्न-शमन, चित्त-प्रसन्नता, और ‘राम-दर्शन-लालसा’ (भक्ति-उत्कंठा) की वृद्धि। विशेषतः दोहा 300 (‘कबहिं देखिबे नयन भरि…’) का भाव-स्मरण दर्शन-प्रेम को स्थिर करता है।
लोक-परंपरा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (राम-नाम) या ‘सियाराममय सब जग जानी’ जैसे नाम-स्मरण-सम्पुट जोड़े जाते हैं; कथा-गायन में ‘जय सियाराम’ ध्रुवक (refrain) भी प्रचलित है। (यह क्षेत्र/सम्प्रदाय के अनुसार बदलता है।)
Ask anything about Prakarana 31 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
